Transcription
Herkese merhabalar. Bu Rüzgar adam, hoş geldiniz. Ben Şule Erkoç. Rüzgar adamın bugünkü konuğu benim. Çok kısaca kendimden bahsetmek istiyorum. Öncelikle 2021 yılında meslek hayatımın 19. yılındayım. Çok uzun süreler rüzgar enerjisi sektöründe uluslararası danışmanlık firmalarında çalıştım. Daha sonra yatırımcı tarafında Türkiye'de yüzlerce, hatta binlerce megavatlık projenin gerçekleştirilmesinde ve release edilmesinde rol aldım. Son üç senedir ise yurtdışında büyük bir uluslararası, uluslararası çaplı bir şirketin Ortadoğu ve Afrika projelerin geliştirilmesinde rol almaktayım.
Bugün sizlere çok genel olarak bir Rüzgar Enerji Santrali projesinin geliştirilmesinde yatırımcının sürecini optimize ederken dikkat etmesi gereken, kaleye alması gereken parametrelerden genel olarak bahsetmek istiyorum. Biliyorsunuz ki rüzgar enerjisi santrali projesi geliştirme süreçleri diğer enerji santrallerine göre çok büyük farklılıklar göstermektedir. Genel haklarına baktığımız zaman proje geliştirme süreçleri birbirine benzemektedir. Fakat rüzgarı diğer kaynaklardan ayıran en önemli özellik, rüzgarın çok kolay tespit edilebilen, edilebilen, değişkenliğinin çok kolay bir şekilde ortaya çıkarılabilen, kısa dönemde bir veri olması temeline dayanmaktadır. Bu sebeple de Rüzgar Enerji Santrali projelerini geliştirilmesinde ön aşamalarda doğru teknikleri yapmak, rüzgar kaynağıyla ilgili doğru belirsizlik oranlarına bağlı olarak doğru verilere ulaşmak çok büyük önem taşımaktadır.
Şimdi olaya çok genel bir açıdan bakmaya çalışalım. Bir yatırımcı bir rüzgar enerji santrali projesi geliştirmek istediğinde çok basit olarak kendine şu soruları sorması gerekmektedir: "Benim bu bölgede rüzgarım var mı?" En önemli kriter olmalıdır. Rüzgarlı olan bir yer tek başına bir santral projesi geliştirmek için yeterli olmayacaktır. "İki, ben rüzgar türbünü ne bu rüzgarlı olan alana izin sel anlamda ve yapısal anlamda koyabiliyor muyum?" En önemli cevaplanması gereken sorulardan ikisi de budur. Çok rüzgarlı bir alan bulabilirsiniz. Gerek topoğrafya açısından, gerek çevresel açıdan, gerek zihinsel açıdan hiçbir sıkıntısı olmayabilir. Ki genelde böyle bir adam bulmamız imkansızdır. Ama gene de şartların çok mükemmel olduğunu varsayalım. Ama eğer santralini kurduğunuz zaman bir şebeke bağlantı hakkınız yoksa ya da yakınlarda bağlanabileceğiniz bir şebeke yoksa, gene bu da o santralin gerçekleşmesine neden olabilecek en önemli etkenlerden biri olacaktır.
Gerek yurtiçinde gerek yurt dışında bu projede çalıştığım için ve artık rüzgar enerjisi keşfedilmiş bir olan olduğu için süreçler ihale usulü yönetilmektedir. Bu ihale usulü üzerinde Avrupa ve Türkiye'de genellikle yöntem, yatırımcının projeyi Green Field olarak geliştirmesi, gerek kapasiteye bazında ya da kilovatsaat birim fiyat üzerinden bir tarife uygulayarak ihale süreçleri geliştirmesi, ihale sürecine katılmasıyla ve bunlardan elde ettiği kazanımlarla projeyi beyaz etmesiyle sürdürmektedir. Bazı ülkelerde ise benim de çalıştığım bazı ülkelerde ise projeler "ben kabul" olarak tabir edebileceğimiz niteliklerde ilgili otoritelerden tarafından geliştirilip ihale şartnameleri sunulur ve yatırımcılar bu ihale şartnamelerinde de şart koşulan şartlar çerçevesinde tekliflerini sunarlar.
Türkiye'de burada Rüzgar adamın focuslandığı bölge Türkiye olduğu için ben Türkiye'deki gibi yatırımcının sahayı bulması ve sahayı geliştirmesi süreci üzerinden bir anlatım gerçekleştirmek istiyorum. Öncelikle hepinizin bildiği, birçok bu videoyu izleyen birçok kişinin bildiğini düşünüyorum. Rüzgar Enerji Santrali için ölçüm gerekmektedir. Doğru ölçüm gerekmektedir. Ama bu ilk baştaki en öncelikli aşama değildir. Çünkü eğer çok büyük bir alanda rüzgar santrali projesi geliştirmek istiyorsanız, bu alanı ölçmeniz hem ekonomik açıdan hem de pratik açıdan çok olası, fizıbıl bir yöntem olmayacaktır. Ama şu an artık rüzgar enerjisi ülkemizde dünyada çok gelişmiş olduğu için o bölgenin ilgili otoritelerin, ilgili kaynaklardan, halkın bu şekilde rüzgar atlasları, rüzgar haritalar üzerinden öncelikle yoğunlaşmamız gereken büyük bölgeleri bulmanız gerekiyor. Türkiye genelinde konuşacak olursak, bu videoyu seyrederken rahatlıkla Google'a "Türkiye Rüzgar Haritası" olarak yazabilirsiniz. Mutlaka önünüze bazı görseller gelecektir. Bu görsellerde göreceksiniz ki Türkiye'nin kuzeyi, kuzeybatısı, batı bölgeleri oldukça rüzgarlı bölgelerdir. Fakat bundan dönelim 15-20 sene öncesine, daha henüz bu kadar rüzgar enerji santralleri gelişmemiş, bu kadar çok kurulu gücümüz yokken tabii ki Türkiye'nin tüm batı kıyısını ölçmek, ölçüm dileklerini ölçmek çok uygulanabilir bir yöntem olmayacaktı. Böyle durumda ne yapılır? Öncelikle rüzgarlı bölge belirlendikten sonra bir saha seçimine gelir. Saha seçiminde ise mezosiklon yıldat olarak nitelendirdiğimiz birçok model bu kullanılarak çeşitli meteorolojik verilerin bir araya gelmesiyle çözünürlüğü her ne kadar bir sahada yapılan ölçüm kadar yüksek olmasa da yatırımcıyı doğru noktaya odaklanmak, doğruyu noktaya yönlendirmek açısından çok büyük yardımcı olabilecek ya da biraz daha yatırımcı diliyle konuşayım, yatırım kararı aldırmaya yeterli olmayacak ama yatırım yapılacak alanların seçilmesiyle ilgili bir liste oluşturmaya yararlı olabilecek data setleri kullanılabilir. Bu data setleri genelde danışmanlar tarafından ya da ilgili meteorolojik modellemeler yapan enstitüler ve teoloji birimleri tarafından sağlanabilmektedir. Detaylı bir çalışmanın ardından rüzgarlı olduğu düşünülen bölgede yapılan mezoslim değerlendirmeleriyle elinizde daha küçük alanlar, ne tür proje sahaları olabileceğine dair bir liste edinebiliriz.
Peki ikinci aşamada olabilecek midir? Tabii ki en önemli şey şebeke bağlanmaz. Şebeke bağlantısı mutlaka ve mutlaka araştırılması. Yakınlarda suyu şebeke bağlantısı araştırılırken yakınlardaki bulunan ilgili birimin trafo merkezinde öncelikle belirli sizin için, sizin geliştirmek istediğiniz santralin kapasitesi kadar yeterli bir kapasite olup olmadığını bilmek çok önemli olacaktır. Ayrıca mesafe de çok dikkat etmeniz gerekecektir. Çünkü bu sonuçta bir optimizasyon. En iyi rüzgarı bulmak ya da en yüksek kapasiteli trafo merkezini bulmak burada amaç olacaktır. Eğer geliştirmek istediğiniz olmada baktık bir proje ise 50-60 kilometre, 32 bir şebeke belki sizin için 50-60 kilometrelik bir havai hatta şu dediğinizde çok da ekonomik olarak sizi bu olmayabilir. Sonuçta bu açıdan ticari açıdan optimize edilmiş bir şekilde bağlanabileceğiniz yeterli uzaklıkta, yeterli kapasiteye sahip bir şebeke bağlantı noktasının mutlaka ve mutlaka olması gerekmektedir.
Diğer bir önemli konu ise size videonun ilk başında bahsettiğim gibi bu türbini izin sel olarak oraya koyup koymayacağınızdır. Bazı ülkelerde arazinin vasıfları, geleyim başka projeler ya da tarım amaçlı gibi tarihi eser gibi önemli alt altlıklar olmadığı için daha kolay proje geliştirilmesi ama bizim ülkemiz gerek tarım açısından gerek tarihi açısından birçok kaynakları açısından çok zengin bir ülke olduğu için proje geliştirmek için seçilen alanı yatırımcı açısından diğer projelerle ya da diğer etkilerle ne gibi çatışmalara yol açacağını bir ön değerlendirmesinin yapılması. Ben genelde tüm dünyada uygulandığı, bu sadece bizim ülkemizde olan bir şey değil. Çok duyduğumuz şeyler var. Çevre etki değerlendirme raporları, çevresel süreçler. Bu sadece bize mahsus bir konu değil. Birçok ülkede bunlar gerek bazı süreç sorunlara yol açabilmektedir. Yaz ya da bazı otoriteler çevre konusunda çok hassas davranabilmektedir. Bunun için ilk başta bir saha seçerken o sahanın çevresel olarak ileride ya da izin sel anlamda başka projeler altlıklarında ne gibi projeler olduğunu en azından bir genel bir seviyede incelenmesi, projeye geliştirme yatırımları çok ileri safhaya geldiğinde tekrar projeden vazgeçildi, proje geliştirme masraflarını bir kayıp olarak görülmemesi için önem arz etmektedir.
Böyle bir saha bulduktan sonra ancak bu rüzgarı, bu emin olduğunuz şebeke bağlanması uygun şebeke bağlantısı olan, izin sel, çevresel ve altyapı olarak topografyaları inşaat sallandırdı Türk'ün koymayı uygun olabileceğini bulduğunuz bir sahaya indir geldiğimizde elinizdeki seçeneklerinizi işte o zaman ölçümlerin yapılması gerekmektedir. Çünkü bu indir geldiğiniz listedeki sahalar artık sizin projenizi geliştirmek istediğiniz, yatırım kararı almak istediğiniz yerler olacaktır. Onun için bir proje geliştirme süreçlerinde ön proje geliştirip geliştirme süreçleri ve saha seçimi olarak nitelediğimiz bir süreç vardır ki bu size şimdiye kadar anlattığım süreç ve bundan sonra da daha mikro seviyede bazı detaylı çalışmaları ve ben kabul seviyede yapılması gereken yatırım kararı alındığında gerek yatırımcı tarafında gerekse finansman sağlayan eskiler tarafından da mutlaka ve mutlaka bu edilen bazı kriterleri yerine getirmesi gerekmektedir.
Bu aşamaya geldiğinizde sahamızı seçtiğiniz zaman işte o zaman ölçümlerinize başlamak zorundayız. Bu videoyu seyreden herkesin mutlaka bir adet ölçü direğinin en az bir sene süreyle bir sahada olması gerektiğini bildiğini düşünüyorum. Bilmeyenlerde var olursa da sorun değil. Fakat ölçüm süreci deneyimlerimizi dayanarak bu işin en kritik süreci. Çünkü rüzgar gerek dikey eyle gerek yatay düzlemde çok büyük değişiklikler gösteren bir kaynaktır. Ve yatırım yapacağınız santralin uzun dönemde ne getirir elde edeceğini bilmenizde rüzgarın o Sağdaki dikey ve yatay değişimlerine bağlı bağlı olarak yapmanız gereken çok önemli hesaplamalara dayanmaktadır. İşte bu sebeple yapacağınız bu geliştireceğiniz sahada ölçüm direği ellerinizi koyacağınız yerler, ölçüm dileklerinizi yüksekliği, ölçü dileklerinize sayısı ve ölçüm dileklerinin konfigürasyonlarının hepsinin belirli kriterlerde, kabul edilebilir kriterlerde olması gerekmektedir. Bunlar için çok çeşitli bilimsel veriler vardır. Rüzgar adamın diğer videolarında bunlarla ilgili çok detaylı bilgileri, özellikle "Migros Aydın" başlığı altında detaylıca bulabilirsiniz. Ölçülerinizi süresi minimum bir yıl olmalı. Ama tabii ki uzun dönem veriler her zaman ve her zaman için belirsizliğini düşürecektir. Referans verileri et, gerek meteorolojik kaynaklardan, diğer santrallerden ve referans kaynaklar kullanabilirsiniz. Ama tekrar biz gar çok değişken olduğu için sizin sahanıza aynı şekilde temsil edebilecek bir kaynaktan bir referans veri almak zorunda kalabilir. Bu ilgili eğer doğru kişilerden danışmanlık hizmeti alırsınız, biz uzmanlarımız bu konuda gerçekten deneyimli kişilerse ve ölçüm aşamalarında ya da saha seçim aşamalarında bu kriterlere çok dikkat ederseniz projenizin ilerleyen aşamalarında karşılaşacağınız zorluklar çok daha aza indirgenebilecektir.
Ölçümlerinizi tamamlandıktan sonra minimum bir sene, yeterli sayıda, yeterli yükseklikte ve yeterli kalitede bu ölçümlerden minimum bir sene tamamlandıktan ve uygun referans veri bulunduktan sonra ve bu paralelde yapılabilecek ölçüde çevresel etki değerlendirme süreçleri, izin süreçleri ve şebeke bağlantı ihale hazırlanması süreçte devam ettiği ederken bir senenin sonunda yapacağınız ilk şey mikro Sait'in yani türbinin yerleşim planına çıkarılacağı, nihayet ürün yerleşim planı çıkaracağım ve türbinlerin o çok fazla ve uzun dönemde ne üreteceklerini ortaya çıkacağım. Piyasada daha çok enerji sos esasının İngilizcesi ile adı geçen, fakat bunu direkt Türkçe'ye çevirdiğimizde "Rüzgar Kaynağı Değerlendirme Raporu" olarak nitelendirilen bir raporunun hazır olması gerekmektedir. Daha önce yaptığınız proje geliştirme çalışmalarında yapılacak olan titizlik, doğruluk ve kriterleri standartlara uygunluk sizin bu raporundaki sonuçlarının o kadar güvenilir almasını ve finansal enstitülere gittiğinizde kabul edilebilirlik ölçünüzü aynı doğrultuda arttırıyor olacaktır.
Bu aşamalara geçtikten sonra tabii ki elimizde bir senelik attınız olduğunda bir sonraki aşama mız artık çünkü üreticileri ile iletişime geçmek olacaktı. Tabii ki türbinin yatırım maliyeti anlamında düşünüldüğünde çok kabaca bu işin yüzde yetmiş kısmını kapsamaktadır. Kalan yüzde otuzluk kısmı ise inşaat, elektrik ve proje geliştirme maliyetleri olarak ayrılabilir. Türbinin büyük bir kısmını kapladığı için türbin seçimi, türbin alımı süreçleri oldukça önem teşkil eden süreçlerdir. Sizin projeniz ile ilgili süreçlerinizi ek olarak sürücülerin de size gerekli performans garantileri verebilmeleri için ve doğru türbinin en doğru türbinin size önerebilmeleri için elinizdeki olan verilerin kalitesinde uzunluğu çizgi üreticileri için de oldukça önemli olacaktır. Bu süreçleri de başarıyla atlattıktan sonra oldukça ilerlemiş olarak kabul edebilirsiniz.
Kendini de türbin süreci, türbin kontrat süreçleri ise gene Rüzgar adamın diğer videolarında çok detaylıca bulabileceğiniz süreçler olacaktır. Çünkü burada daha yeni bir araba EPİ olarak nitelendirebileceğimiz rüzgar endüstrisinde bazı diğer endüstrilerdeki gibi bir EPİ üzerinden herhangi bir şekilde süreç sürdürmektedir. Burada türbini üreticisi tamamen kendisi, bazen inşaat ve elektriği de içine olaraktan, bazen inşaat elektriği ayrı bir kontrat çerçevesinde türbinin ayrı bir kontrol, multi kontrat olarak nitelendirebileceğimiz bir yapıda ilerleyebilir. Burada türbin üreticisi ana kontak olacaktır ve oldukça önemli dikkat edilmesi gereken süreçler, gerek yasal açıdan, gerek teknik açıdan, gerek ticari açıdan en önemlisi de rüzgarını uygun bir türbin seçmeniz gerekmektedir. Türbinler İngilizce "class" kullanacağım tekrar "Tyler mellitus" denilen şekilde sahanın hoş görüne uygun olarak her seferinde yeni bir türbin üretimi yapılmakta dır. Tüm üreticilerin belirli tüm rüzgar sınıfları için üretilmiş modelleri vardır. Genelde sizin sahanın rüzgar sınıfına olabilecek en uygun model seçilir. Onun için bu süreçleriniz de özellikle bir rüzgar sınıfınız düşük, orta ya da yüksek neyse, birçok türbin üreticisinden teklif almak, birçok türbin acısını değişik modellerini "Migros fighting" sürecinizde değerlendirmek sizin için en doğru karar vermede çok büyük yardımcı olacak. Tabii ki bunlar canım ticari detaylarda bir o kadar önem kazanmaktadır.
Bu süreçlere geçtikten sonra ya izin sel süreçler, çevre değerlendirmeler, türbin kontratları ve eğer ki ihale sürecinde başarıyla tamamladıysanız, bundan ama artık yapılacak iş olayı ilgili kontratları yaptığınız yüklenicilere devretmek, projenin inşaatının devamı ve daha sonra da operasyonel süreci. Tabii benim bunların içerisinde konuşurken cümle olarak geçtiği her şey çok büyük, çok detaylı, ayrı birer başlık olarak değerlendirilebilir ve değerlendirilmelidir. Lütfen Rüzgar adamın ilgili problem videolarını dikkatlice dinleyiniz. Gerek "Migros ip" ile ilgili, gerek inşaat süreçleriyle ilgili, gerek çevre etki değerlendirme, izin sel süreçlerle ilgili, özellikle Türkiye'de ve operasyonel süreçlerle ilgili videoları çok detaylı olarak izlemenizi şiddetle tavsiye ederim. Operasyonel süreçler bir türbin alıp oraya koymanız kadar otur, bunu daha sonra nasıl işler ettiğiniz ve nasıl bir operasyon gerçekleştirdiğinizde sizin bir santralin gelir üzerinde çok büyük etkileri olacaktır. İlgili videolardaki işletme bakım ekiplerinin verdiği bilgilerin de çok detaylı incelemenizi tavsiye ederim.
Çok genel olarak bazı konulara dokunmaya çalıştım. Umarım biraz yardımcı olabilmişimdir sizlere. Her zaman Rüzgar adamın dediği gibi, rüzgarla kalın, dostça kalın, hoşça kalın.
[Müzik]
Abone ol