Transcription
[Muzyka] Heroizm jako postawa człowieka w zmaganiu się z losem. Omów zagadnienie na podstawie znanych ci fragmentów "Iliady" Homera. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.
Trudności, problemy są nieodłącznym elementem ludzkiego życia, choć oczywiście różna jest ich skala. Może być to egzamin maturalny, ale może być to choroba czy wojna. W obliczu rozmaitych przeciwności człowiek może przyjąć różne postawy: od rezygnacji, poddania się, bierności do aktywnej walki o swoje przekonania. Umiejętnością dokonywania wielkich czynów, bohaterskich i pełnych poświęcenia jest heroizm. A w tekstach literackich odnajdujemy przykłady tej wyjątkowej i pełnej determinacji postawy człowieka zmagającego się z losem.
Do najsłynniejszych literackich herosów należą z pewnością Hektor i Achilles, bohaterowie "Iliady" Homera. Hektor opisany jest jako wytrwały obrońca ojczyzny, najdzielniejszy trojański wojownik. Wezwany na pojedynek przez Achillesa staje do niego, choć wie, że przegra. Ale Homer pokazuje nam również ludzkie oblicze Hektora, mężczyznę zakochanego w żonie i kochającego ojca, przez moment przerażonego wizją starcia z nieustraszonym Achajczykiem, a jednak zwyciężającego swój strach. I właśnie w ten sposób dowodzącego siły swojego charakteru.
Z kolei Achilles, pełen bólu po stracie ukochanego przyjaciela Patroklosa, pochłonięty jest pragnieniem zemsty. To prowadzi szlachetnego Achilla do zachowania, które trudno pochwalić, do bezczeszczenia zwłok pokonanego Hektora. Jednak autor eposu pokazuje nam kolejną wielką cechę herosa: zdolność do współczucia, do okazania litości. Poruszą więc Achillesa błagania króla Priama. Nie tylko wyda ciało Hektora, ale zadba też o to, by oddać je oczyszczone, namaszczone, oraz da Ojcu i całemu narodowi trojańskiemu czas na pogrzebanie i opłakanie królewicza.
Opisywany przez Homera jako szybkonogi, Achilles również jest świadomy, że straci życie w wojnie trojańskiej. Dowiadujemy się tego z mitu o Achillesie. Wiemy, że świadomie wybrał on życie krótkie, ale zapewniające mu sławę. Zgodnie ze starożytnym wzorcem mężczyzny, chce umrzeć w obronie wielkich wartości, a nie spędzić życie w spokoju, bezpieczeństwie, ale po śmierci zostać zapomnianym. Być herosem w świecie starożytnym to również zaakceptować własne przeznaczenie.
Epos Homera to zatem przykład tekstu, w którym heros to nie tylko odważny, mężny wojownik, zmagający się z trudnym doświadczeniem ataku na ojczyznę, jak było w wypadku Hektora, czy bólem i pragnieniem zemsty po utracie przyjaciela, jak było za Achillesem. Gotowy oddać w obronie tych wartości życie, ale przede wszystkim człowiek walczący z własnymi słabościami i zdolny do przemiany.
Ale herosi to nie tylko silni i uzbrojeni mężczyźni, ale również kobiety, przecież niewiele znaczący w starożytnym świecie. Sofokles, autor greckiej tragedii "Antygona", uczynił tytułową bohaterkę przykładem osoby walczącej z królewskim zakazem pochówku brata. Jej przeciwnością losu było więc ustanowione prawo. A jednak ta pozornie słaba, samotna w swym działaniu kobieta dokonuje wielkiego aktu sprzeciwu. Zostaje przedstawiona jako jednostka silna, zdeterminowana, broniąca ważnych dla siebie wartości, takich jak wiara i miłość. Gotowa jest oddać za nie życie. Ona również akceptuje swoje przeznaczenie.
Opisani herosi to zatem jednostki o niezwykle silnym charakterze. Zmagają się z koniecznością obrony ojczyzny, honoru, przyjaźni, miłości. Stają w obliczu zakazów prawnych, wojny, pragnienia nienawiści. Bronią wartości ważnych dla siebie lub dla wspólnoty. Stają w sytuacji próby i nie zawodzą. Ale najważniejsza walka nie jest toczona z przeciwnościami losu, bo te są zwykle nieuchronne, ale z własnymi słabościami. Najtrudniej bowiem wygrać walkę z samym sobą.
[Muzyka]