jak zdałem maturę z BIOLOGII na 100%? (SERIO)

W twoich komórkach jest kod genetyczny. Wirusy się rozmnażają, a hemoglobina zostaje utleniona. W tym zdaniu nie ma ani słowa prawdy.

Siema, jeśli jest ktoś nowy, to nazywam się Michał. Jestem laureatem olimpiady biologicznej, studiuję medycynę, a w tym filmie wspólnie zostaniemy saperami. Masz przed sobą maturę z biologii. Zostało do niej niewiele czasu, więc obiecuję, że obejrzenie tego filmu do końca będzie najlepszym, co możesz zrobić dla swojego wyniku. Bo może rozumiesz metabolizm, może rozumiesz ewolucję, wiesz jak działa komórka, a w biologii niestety i tak jesteś w stanie uwalić całe zadanie, używając jednego niefortunnego słowa. W tym filmie podzielę się z tobą wszystkimi biologicznymi pułapkami, które znam. Jeżeli znacie jeszcze jakieś inne, to koniecznie piszcie w komentarzu. To stworzymy wspólnie razem taką super potężną broń biologiczną. A na koniec będę miał aż trzy fajne prezenty dla wytrwałych. Jakby kogoś zastanawiało, to dziwne tło to jestem na lotnisku w Szanghaju. Ale przejdźmy do konkretu.

Kojarzycie prawo zachowania energii i materii. Energia nigdy nie powstaje z niczego, tylko zawsze się przekształca, na przykład z energii świetlnej na wysokoenergetyczne związki w glukozie czy czymkolwiek innym. Dlatego, jak napiszemy na maturze, że energia powstaje, to nas uwala. Zamiast tego polecam używać na przykład określenia, że w mitochondriach syntetyzowane jest ATP, które jest nośnikiem energii. Zostając już tak w temacie metabolizmu, mam taką jedną radę, która właściwie przyda wam się zarówno w biologii, jak i w chemii. Hamowanie reakcji i zahamowanie reakcji to są dwie różne rzeczy. Zahamowanie jest zawsze do zera, a hamowanie, no, może na przykład być 50%. Gdy jakiś inhibitor obniża tempo reakcji, to ją hamuje. I tak również takie dwie literki różnicy są w stanie cię uratować lub zgładzić na maturze.

Kolejna sprawa, kiedy porównujesz jakieś wartości między sobą, to używaj określenia wyższy, niższy, a nie większy, mniejszy. Analogicznie, gdy mamy stosunek, gdy napiszemy, że stosunek powierzchni do objętości u wieloryba jest korzystny, to dostaniemy prawdopodobnie zero punktów, bo to jest niekonkretna odpowiedź i trochę świadczy o tym, że nie do końca rozumiemy, o co w ogóle chodzi. Zamiast tego lepiej powiedzieć, że stosunek jest wyższy lub niższy. Na przykład u wieloryba stosunek powierzchni do objętości jest niski, co jest dla niego korzystne adaptacyjnie, dlatego że żyje w zimnych wodach i jakby nie traci temperatury.

Kolejna mina, na którą trzeba uważać, to odporność a oporność. Oporność jest na antybiotyki. Bakterie są antybiotykooporne, a człowiek ma odporność humoralną. Zrobiło oporność jest u bakterii, mamy antybiotykooporność, a odporność ma człowiek humoralną i komórkową. Podobnie, człowiek się rozmnaża, a taki wirus na przykład się namnaża. Jak powiemy, że człowiek się namnaża, to trochę to będzie dziwnie brzmiało, a jak powiemy, że wirus się rozmnaża, to będzie to po prostu błąd.

Jeżeli za szybko lecimy, to sobie zwolnij. Ja też udostępnię transkrypt z tego całego filmiku, no bo staram się po prostu przekazać ci jak najwięcej informacji w jak najkrótszym czasie, ale rozumiem, że dla niektórych to może być za szybko.

A jak jest z tą hemoglobiną? Czemu ona nie zostaje utleniona? A no dlatego, że utlenienie to jest proces redoks. A kiedy tlen przyczepia się do hemoglobiny, to żelazo, które znajduje się w hemoglobinie, nie zostaje utlenione. Utlenioną hemoglobinę nazywamy methemoglobiną i to już jest patologia. A oksyhemoglobina, czyli ta naturalna, fizjologiczna, nie jest utleniona, ale jest utlenowana. I to jest taka pierdoła, ale bardzo ważna.

Inną pierdołą jest też to, gdzie syntetyzowane są rybosomy. Bo jak powiemy, że rybosomy syntetyzowane są w jądrze komórkowym, to to będzie niestety błąd. W jądrze komórkowym syntetyzowane są podjednostki rybosomów, które następnie transportowane są z jądra do cytoplazmy i dopiero tam są składane do prawidłowych rybosomów. Niestety, takie są fakty.

Fakty zapisane w twoim kodzie genetycznym. W czym? No właśnie, kod genetyczny. Wyobraź sobie, że jesteś zajęty lekturą swojej ulubionej pozycji, podchodzi do ciebie ziomek i pyta cię, co czytasz, a ty mówisz, że alfabet. To jest mniej więcej ten sam case, bo kod genetyczny to jest sposób zapisywania informacji, informacji genetycznej, materiału genetycznego, tak samo jak alfabet jest sposobem zapisywania słów. Więc kod genetyczny jest wykorzystywany do odczytywania materiału genetycznego. I jak napiszemy, że w naszych chromosomach znajduje się kod genetyczny, to to będzie błąd.

No właśnie, jak jesteśmy przy genetyce molekularnej, to koniecznie trzeba pamiętać, że nici kwasów nukleinowych piszemy zawsze od końca 5' do 3'. Możesz to sobie zapamiętać takim wierszykiem: "Chuje mje dzikie węże". D. Napiszemy od końca 5' do 3'.

Mam nadzieję, że pomogłem. Niewykluczone, że na tym etapie filmiku jest ci już ciężko utrzymać skupienie. Dlatego mam dla ciebie taki prezent motywacyjny. Nie będę zdradzał dokładnie, co to jest, ale obiecaj, że to dobrze wykorzystasz, bo naprawdę poświęciłem na to masę czasu, właściwie rok mojego życia. Link znajdzie się na górze i w opisie filmu.

Błona komórkowa jest jak legginsy, a ściana komórkowa jest jak ten dziwny garnitur Kanye Westa, czyli ściana nadaje po prostu kształt komórce, a błona tego nigdy nie robi.

Z innej bajki. Fotosynteza to proces zamiany energii świetlnej w chemiczną, a oddychanie komórkowe to proces uwalniania energii z wysokoenergetycznych związków chemicznych, a z kolei chemosynteza to proces po prostu przekształcania energii chemicznej.

Okej, to teraz czas na ciekawostkę. Czy wiesz, że jest taki ślimak, co se normalnie, no właściwie nie fotosyntetyzuje, takie sinice, które nie sinice, glony, takie bardziej, które sprawiają, że ten oto ślimak nie musi się w ogóle odżywiać, przez co zaniknął mu, zaniknął mu, zaniknął przewód pokarmowy, bo te oto właśnie takie glony dostarczają mu substancje odżywcze w zamian za całkiem fajną miejscówkę do mieszkania. No bo powiedzmy sobie szczerze, kto by nie chciał żyć na plecach ślimaka. Sam jestem tutaj wielkim fanem. Najbardziej właśnie rozbraja mnie chyba fakt, że już ten ślimak nie ma przewodu pokarmowego. Jakby, imagine być takim rencistą, że ci ewolucja cofnęła rączki.

Wracając, zarówno w mejozie, jak i mitozie zmniejsza się ilość materiału genetycznego i nie, nie gadam głupot. Natomiast mejoza od mitozy różni się głównie tym, że podczas mejozy zmniejsza się również ploidia komórki, co umożliwia stworzenie haploidalnych gamet.

Jak już jesteśmy przy podziałach, to warto pamiętać, że w komórce zwierzęcej podczas cytokinezy powstaje tak zwana bruzda podziałowa, natomiast u roślin to się nazywa fragmoplast.

Warto też pamiętać, że mamy nie tylko genetykę mendlowską, ale mamy również genetykę niemendlowską, jakieś takie dziwne dziedziczenie, jak kodominacja, dziedziczenie wielogenowe. I niestety, dziady z CKE mogą chcieć wykorzystać te fakty podczas układania egzaminów i zadań, które będą właśnie takie niemendlowskie, żeby trochę ci uprzykrzyć żyćko, więc warto gdzieś tam, jakby umieć rozwiązywać tego typu zadania.

Ogólnie egzaminatorzy mają tendencję do robienia ludzi w bambuko i mogą też pokazywać ci różne wyniki zadań. I tu warto pamiętać, że fakt, że jakieś dwie wartości rosną tak samo, nie znaczy, że jest między nimi jakikolwiek ciąg przyczynowo-skutkowy. Trzeba umieć bardzo zgrabnie wyłapywać różnice między korelacją a właśnie przyczynowo-skutkowością. Powiedzmy, że sklepy na całym świecie odnotowały nagły wzrost w tym samym momencie Mountain Dew i Doritosów. Mogłoby się wydawać, że może jedno wynika z drugiego, ale nie. Przyczyna, powiedzmy, będzie kompletnie inna, bo na przykład właśnie wyszła premiera nowego sezonu Fortnite i wszystkie piwniczaki zwiększyły swoje żerowania, żeby zaopatrzyć się w towar.

Swoją drogą, gratuluję, że dalej to oglądasz. To oznacza, że jesteś elitą attention span i mam dla ciebie prezent z tej okazji. Masz tutaj na górze i w opisie darmową bazę arkuszy maturalnych z biologii, które sam zbierałem. Smacznego.

Wracając, pewnie kojarzysz mikrofilamenty, mikrotubule, filamenty pośrednie, ale czy wiesz, że blaszka jądrowa jest filamentem pośrednim? A za tym pojawia się pytanie, czy w takim razie komórki roślinne posiadają filamenty pośrednie. Osoba, która prawidłowo odpowie na to pytanie, może zawalczyć o wygraną mojej książki dotyczącej technik nauki i szybkiego zapamiętywania. Z kolei konkurs z zeszłego tygodnia wygrywa ten oto użytkownik. Gratulacje, użytkowniku.

Chciałem jeszcze wrócić na chwilę do rybosomów, o których gadaliśmy wcześniej, bo znajdują się one zarówno w cytozolu luźno, i na siateczce śródplazmatycznej szorstkiej, i w mitochondriach, ale pełnią tam różne trzy funkcje. Na siateczce powstają głównie białka sekrecyjne i błonowe, w cytozolu białka funkcjonujące bardziej w obrębie komórki, a w mitochondriach białka mitochondrialne. Plus oczywiście rybosomy mitochondrialne mają inną stałą sedymentacji, a mianowicie 70S. Taka sama sedymentacja jest też w chloroplastach, a pozostałe eukariotyczne rybosomy mają stałą 80S. A to oczywiście wynika z faktu, że i chloroplasty, i mitochondria powstały w wyniku endosymbiozy.

No właśnie, pojawił się temat chloroplastów. Chloroplasty, rośliny, wakuole, czy wakuole to jest specyficzne organelle dla roślin? Odpowiedź brzmi: i tak. Ale wakuole to wodniczki. I czy w takim razie wodniczki również są charakterystycznym organem dla roślin? I tu odpowiedź brzmi: nie, bo mamy na przykład wodniczki tętniące czy wodniczki pokarmowe i one już są na przykład u protistów czy u zwierząt.

To może teraz trochę systematyki. Wiem, że wszyscy na pewno kochają systematykę, ale właśnie po to to nagrywam, żeby zwrócić waszą uwagę na rzeczy, których może nie lubimy, ale są potrzebne i ważne. Po polsku nazwy rodzajową i gatunkową piszemy z małej litery. Po łacinie nazwę rodzajową piszemy z dużej, a gatunkową z małej. Systematyka roślin i zwierząt trochę się od siebie różni. Tutaj masz dokładną tabelę, jak one wyglądają i warto gdzieś tam, jakby mieć to z tyłu głowy. Warto też nauczyć się rozpoznawać grupy monofiletyczne, parafiletyczne i polifiletyczne. I pytanie za 100 punktów brzmi: czy każda grupa parafiletyczna jest jednocześnie polifiletyczna?

Wreszcie jest jeden błąd, który popełniają nie tylko maturzyści, ale nawet samo CKE, a mianowicie mezosomy. Mezomy nie istniały, nie istnieją, na pewno nie naturalnie w przyrodzie. To, co nazywamy mezosomami, to jest po prostu artefakt, który powstał w wyniku barwienia. Taka jest prawda i prawda zawsze się obroni, nawet jeżeli w podręczniku jest coś innego napisane, zawsze można się odwołać.

Skoro mówimy o mezosomach, które teoretycznie są u bakterii, to skupmy się na chwilę na tych właśnie bakteryjnych. Odkrycia fakt, że mamy bakterie Gram-ujemne i Gram-dodatnie, ale czy wiesz, które z nich są bardziej immunogenne, czyli które wywołują silniejszą odpowiedź immunologiczną u człowieka? Masz na odpowiedź 3 sekundy. Prawidłowa odpowiedź to: bakterie Gram-ujemne. A w komentarzu możecie pochwalić się ładnym uzasadnieniem.

Warto też pamiętać, że koniugacja nie jest rozmnażaniem płciowym, a jedynie procesem płciowym, ponieważ nie powstają tam żadne nowe osobniki, a jedynie zwiększa się różnorodność genetyczna.

O mój Boże, nasza bakteria zaczyna ewoluować. Wow. Mamy roślinkę. Na warzywach też można się przejechać. Oczywiście, nie będę teraz całej botaniki omawiał, ale tylko chciałem zwrócić uwagę na parę aspektów, o których ludzie zapominają. No bo generalnie prowadziłem kiedyś kursy maturalne z biologii i gdzieś tam z mojego doświadczenia to wynika, że na przykład gruby miękisz szczytowy to są sklerofity, a miękisz wieloramienny to są nagonasienne, że jedyną tkanką żywą w ksylemie jest miękisz drzewny, a jedyną martwą tkanką we floemie jest włókno łykowe, że korzenie przybyszowe mimo swojej nazwy są w rzeczywistości modyfikacją łodygi, że pierwotność, że nie mają korzeni i że mają gametofit dominujący. Warto też powtórzyć sobie, czym jest trofofil, sporofil, ostrostan, zalążni też, a do tego, jakie struktury przekształcają się w bielmo wtórne, właśnie w zalążek, w łupinę nasienną, owocnie.

Jest jeszcze taka jedna mega, mega ważna rzecz, na której się wywala masa maturzystów. Ruchy turgorowe to nie są nastie, a ruchy wzrostowe to nie są wcale tropizmy. To, czy coś jest ruchem turgorowym czy wzrostowym, nie jest wyznacznikiem nastii i tropizmów. To, czy coś jest tropizmem czy nastią, zależy od tego, czy jest to ruch kierunkowy czy bezkierunkowy. Nastie są ruchem bezkierunkowym, natomiast tropizmy są ruchem albo od, albo do bodźca.

I szczerze, mógłbym tak o różnych kruczkach jeszcze godzinami, ale wiem, że masz przepaloną korę przedczołową tiktokiem. Nie martw się, ja też. I też wiem, że masz przed sobą maturę i tak dalej, i tak dalej. Stresujesz się, dlatego jakieś trzy razy więcej, co najmniej, różnych tipów i trików znajdziesz w gratisie do prezentu, który dla ciebie przygotowałem. Już o nim wcześniej mówiłem. Tu jest link na górze i w opisie.

No i, no, matura z biologii nie jest raczej jedyną maturą, którą piszesz. Zwłaszcza upierdliwe są te podstawy, tym polski, mat, angielski. Jakby, nikt nie chce poświęcać na nie czasu, bo szkoda, ale no z drugiej strony trochę trzeba. Dlatego stworzyłem coś super fajnego razem z Damianem i jeszcze paroma innymi osobami, a mianowicie taki Sprint Maturalny. Jednym zdaniem: przygotujemy cię w zaledwie tydzień do matur, a ty nie będziesz musiał nawet kiwnąć palcem, żeby jakkolwiek to zorganizować. Będziesz mógł się skupić na rozszerzeniach, a po prostu matury oddaj nam. Sprint Maturalny to jest seria takich mega intensywnych, kameralnych zajęć ze świetnymi korepetytorami, po prostu na ostatniej z boostują maksymalnie twoją wiedzę maturalną, a więc również wyniki. Szczerze, naprawdę bardzo zachęcam, bo koszt to jest jakieś 130 zł za cały tydzień, a domyślam się, że na dworze jest już gdzieś cieplej, już się trochę nie chce i właśnie te zajęcia dadzą wam takiego kopa. Zapisy są tutaj na górze i w opisie filmu.

To by było na tyle. Mam nadzieję, że wam się podobało, mimo tego dosyć nietypowego otoczenia. Jeżeli tak, to możecie zostawić lajka i na przykład w komentarzu swoją ulubioną emotkę. U mnie jest 5:40, idę sobie na onsen. Siemaneczko, pozdrawiam i życzę wam powodzonka i widzimy się za tydzień.