Transcription
[Müzik] Türkiye'nin coğrafi konumu önemli konu başlıklarından bir tanesi. Coğrafyanın temellerini atacağız burada. Hazır mıyız yeni konuya?
Evet, hazırız. O zaman bakalım coğrafi konumla ilgili hangi önemli detaylar var? İlk önce şöyle yapacağız. Coğrafi konum deyince göreceli konumu anlatacağım. Madde madde netleştireceğiz bunları. Sonra da mutlak konum diyeceğiz. Göreceli ve mutlak konumu birbirinden ayırt ettiğimiz zaman gelme ihtimali olan soruları çözmüş olacağız diyebiliriz aslında. Daha önceki yıllarda gelen sorular üzerinden de hep beraber yorum yapacağız. Başlıyorum.
Göreceli konumla ilgili nasıl bağlantılar var diyorum ve göreceli bu arada özel konumun ismi değişti göreceli oldu. Burada problemimiz yok değil mi? Güzel. Özel konumun isim değişti göreceli konum oldu. Neymiş göreceli konum sorusunun cevabı. Nasıl bir insanı değeri insandan ayıran özellikler varsa ülkeler içine benzer şeyler geçerli. Türkiye'yi diğer ülkelerden ayıran özelliklerinin geneline biz göreceli konum diyoruz. Yani buradan baktığın zaman bile görebiliyorum aslında. Üç tarafı denizel şehirli, İstanbul Çanakkale Boğazı var. Göremiyorum ama yüksek olduğunu biliyorum. Yer şekillerinin engebeli olduğunu biliyorum. Mesela Ankara içinde özellikle siz de yaşıyorsunuz hatta bunu birebir. Sonuç olarak bunların hepsi göreceli konumla bağlantılı bir şekilde karşımıza çıkmış oluyor. Madde madde değerlendireceğim bunları. Elinizdeki video dersundan ya da konu kitabından böyle birebir olarak onları e görme ihtimaliniz var. İlk madde karşınızda.
Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda yer alıyor. Yapılması gereken şey çok basit. Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda yer alıyor cümlesi karşınıza çıkarsa ne diyeceksiniz? Matematik mi, özel mi?
Yani mutlak mı, göreceli mi? Göreceli dediğiniz zaman soruyu çözmüş oluyorsunuz aslında. Ama ben şöyle yapacağım. Bunları mantığını anlatayım size. Bağlantı kuralım. Önümüzdeki derslerde anlatacağım konuların temelini atalım istiyorum. Ve Asya'yla burada Asya var. Avrupa arasında köprü durumunda yer almasının mantığı karşımızda. Anadolu'nun kendisi burada. Avrupa, Asya burada. Şimdi ben olaya şöyle başlayayım. Eskiden, çok eskiden insanlar kuzey ve Güney Amerika'nın varlığından habersiz olarak nerede yaşamışlar sorusunun cevabı genelde bu gördüğünüz alanlar ve içerisinde. Mezopotamya'da örneğin Mezopotamya burası. Fırat ve Dicle karşı arasında kalan topraklar olarak değerlendiriliyor. Yine bizim müfredatımızın dışında ama mesela Nil deltasının bulunduğu yer insanlık için ilk yaşam alanlarından bir tanesi olarak değerlendirilir. Yine Çin ve Hint Okyanusu daha doğrusu Çin ve Hindistan'ın bulunduğu alanlarda Karsu boyları ilk yaşam alanları mantığıyla birlikte burada ve burada karşımıza çıkıyor. Şimdi şöyle düşünelim. İnsanlar uzun süre dünyanın kendisini buradan ibaret zannetmişler. Yani şu gördüğünüz coğrafyada yaşamışlar. Buradan haberleri yokmuş. İşte Christoph Colomb'un gezisiyle başlayan süreçle birlikte Amerika için hikaye böyle başlıyor biliyorsunuz. Sonuç olarak ben burada yaşamaya başlıyorum. Nerede yaşıyorum sorusunun cevabı burada Mezopotamya'da. Neden burada su var? Çok önemli. İklim uygun. Çok önemli. Ve tarım yapmaya başlıyorum. Yani yerleşik hayata geçiyorum. Bu arada üretiyorum. Ürettikten sonra elimde bir mal oluyor. Onu başka bir yere satmaya başlıyorum. Yani ticaret denilen şeyin temeli ortaya çıkıyor ve ticaret yaparken elimdeki malı başka bir de yere ulaştırmak zorundayım. Ulaşım konusunun temeli de böyle karşımıza çıkıyor. Mesela bugün düşünelim. Anadolu'da bir malımız var ve bunu dünyaya satacağız. Nasıl satarız sorusunun cevabı deniz yoluyla satarız. Doğru mu? Demir yolu, karayolu, hava yolunu kullanırız. Ulaşım konusunu anlatacağım size. Ulaşım konusunun en önemli cümlesini şimdiden öğrenmiş oluyorsunuz. Deniz yolu, demir yolu, karayolu, hava yolu. Gelişi güzel bir sıralama yapmıyorum. Ucuz olandan pahalı olana doğru sıralıyorum. En ucuz taşımacılık deniz. Ondan sonra demir, sonra kara, sonra hava yolu geliyor. Şimdi bunları duymuş olun. İşimize mutlaka yarayacak. Söyler misiniz bana? Eskiden, çok eskiden şu coğrafyada yaşıyorum ben. Deniz yoluyla ticaret yapabilir miyim? Hayır. Okyanusa açılamıyorum. Henüz pusulayı bulmamışım. Dayanıklı gemilerim yok. Eskiden çok eskiden demir yolunun kendisi var mı burada? Yok. Hava yolu var mı? Yok. Ne var elinizde? Karayolu. O zaman üretiyorsunuz. Karayoluyla birlikte etrafa satıyorsunuz. Elinizdeki tek alternatif bu. O zaman Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda yer alan bu coğrafyanın önemi burada başlıyor. İşte o karayolu bağlantıları mutlaka buradan geçiyor. O zaman kim buraya hakimse güçlü oluyor. Roma, Bizans, Osmanlı. Hepsi Anadolu'ya hakim. Hepsi de imparatorluk seviyesinde. Tesadüf mü? Hayır. Çünkü bu coğrafyanın doğal köprüsü burası. İşte bugün İstanbul, Çanakkale ve Anadolu'nun kendisine sahip olmanın temel mantığında aslında Anadolu'dan geçen ticaret yollarına sahip olma mantığı vardır. Ve eskiden beri burada yaşayan devletler, milletler ve bugün bizler bunun artılarından, eksilerinden mutlaka yararlanıyoruz. Bu bu yüzden göreceli konumla ilgili olarak ön plana çıkıyor.
Biraz daha net bir örnek vereyim size. Çin, bakın şurası genel kü olsun. Çin ve Çin'in değerli mallarının Anadolu'dan Avrupa'ya taşınması ticaretinin atını hatırlıyor musunuz acaba? İpek ve baharat yolu. Hatırladınız mı? İpek ve baharat yolu ticareti buradan geçiyor. Osmanlı buraya hakim olduğu için çok çok güçlü oluyor. Ne zaman yön değiştiriliyor ticaret yolları? Yeni yollar keşfediliyor mesela işte Ümit Burnu'nu keşfediliyor vesaire. Buradaki yollar önemini kaybediyor diye anlatılır tarih derslerinde. Aslında olayın özünde hep bu mantık vardır. Hocam bugün deniz yolu, demir yolu, karayolu, hava yolu hepsi çok aktif. Ama bugün hala Anadolu Asya ile Avrupa arasının köprü durumunda yer aldığı için hala gelişen bir ticaret var mı Anadolu'da diye sorarsanız bana var. Hala Asya ile Avrupa arasının köprü durumunda yer almanın artlarından yararlanıyor muyuz? Evet. Hatta ipek ve baharat yolu sadece karayoluyla yapılıyordu eskiden. Yani insan ve hayvan gücüyle yapılan bir ticaretti. Doğru mu? Bugün onun daha güncel hali var. Nedir o sorusunun cevabı? Bu demir ipek yolu. Demir ipek yolu için bağlantı nereden başlıyor? Yine Çin'den. Nereden geçiyor? Anadolu'dan. Nereye gidiyor? Avrupa'ya. Nasıl gidiyor? Demir ipek yolu olduğuna göre demir yoluyla gidiyor. Çünkü en ucuz taşımacılığa ne dedim? Söyleyin bana. Deniz. Ondan sonra ne dedim? O zaman mantıken şimdiden öğrenmiş oluyoruz. Kara içlerinde en ucuz taşımacılık demir yolu olduğu için Çin'den gelen malların Avrupa'ya gitmesi ve demir yola gitmesi çok normal. Ve biz hala Anadolu olarak bunun artılarından yararlanıyoruz. Çok güncel bir cümle geliyor sizin için. Şimdi bu demir ipek yoğunluğun kendisi Anadolu'ya geliyor diyorum ya. Nereden geliyor sorusunun cevabı Asya üzerinden geliyor. Turdan geliyor. Birazdan sınır kapılarından da bahsedeceğim. Azerbaycan ve Nahçıvan Anadolu üzerinden Zengazur koldiyor. Duydunuz mu bunu? Duymuş olun. Şu anda Ermenistan'la Azerbaycan arasında bir anlaşma imzalandı. Trump'ın ortaklığında diyelim ve Zengur koridoru şurada bir koridordan bahsediliyor. O koridorun işletmesinin Amerika yapılacağı ve buradaki gelirlerden yararlanacağı söyleniyor. Mesela neden söyleniyor? Olayın özünde ne var sorusunun cevabını merak edenler için tabii ki biraz önce gösterdiğim için demir ipek yolunun kendisi var. Genellemeyi bu şekilde ön plana çıkartabiliriz. Bir kez daha görmenizi istiyorum. Demir ekonomun kendileri bu. Şimdi bunu bir yere bağlayalım. Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda mı Anadolu? Evet. Bu durum Anadolu'da ticaret yollarının bağlantısını sağlıyor mu? Evet. Bu durum Türkiye'nin matematik mi özel mi? Özel konumiyile ilgili. Yani göreceli konumuyla ilgili önemli bir artı olarak karşımıza çıkmış oluyor. Duydunuz mu acaba? Jeopolitik diye bir kavram. Yerin politikası. Jeo yer demek zaten. Jeopolitik yerin politikası anlamına geliyor. Jeopolitik konumun artıları içerisinde. Neden biliyor musunuz? Çin Türkiye ile ilişkilerini düzeyde, belli bir düzeyde tutmak zorunda Avrupa'da. Neden? Ticaret yolları buradan geçiyor? İşte jeopolitik konumun artısı denilen olay da burada başlıyor diyebiliriz. Anlaştık mı acaba? Problem var mı? Özellikle jeopolitik kavramını özellikle söylememin temel sebebi şu. E özel konumla ilgili cümleleri tek tek sıralayacağım ama bunu size genelde jeopolitik konum mantığı ile birlikte sorarlar. Ama özel konumla ilgili her cümlede Türkiye'nin yerin politikasıyla ilgili artıları ve eksileri beraberinde de getirmiyor. Onu da söyleyeyim. Anlaştık mı? İlerleyelim. Daha net cümleler gelecek.
İkinci cümle Türkiye'nin üç tarafı denizlerli şehirli. Özel konumla ilgili önemli bir artı. Şimdi söyler misiniz bana? Anadolu'nun etrafında denizler var mı bakalım? Var. Karadeniz, Marmara Denizi, Ege Denizi, Akdeniz. Gördünüz mü? İşte biz buna yarımada diyoruz. Mesela karayla bağlantısı olduğu için de Türkiye'nin üç tarafı denizlerli şehirli olduğu için. Sizce bugün Türkiye'de deniz turizmi var mı? Şu anda Antalya'da, Muğla'da, Bodrum, Marmaris'te olabilirdik ama geldik Ankara'nın merkezinde video çekimindeyiz diyorsunuz. Denizler var. Deniz turizmi var mı? Var. Türkiye'de peki balıkçılık var mı? Sever misiniz balık? Seversiniz. Balıkçılık için Türkiye'nin en şanslı yerleri. Karadeniz diye anlatacağım, Akdeniz diye anlatacağım. Marmara gide balıkçılık var diyeceğim. Durun. Deniz turizmi varmış Türkiye'de. Balıkçılık varmış Türkiye'de. Peki Anadolu'da değil de Orta Asya'nın ortasında yaşıyor olsaydık burada olur muydu? Deniz turizmi olur muydu? Balıkçılık o zaman şimdi bana söyleyin. Bugün Türkiye'de deniz turizmi, balıkçılığın varlığı özel. Göreceli diğer adıyla göreceli konuma bağlı oluyor. Anlaştık mı? Göreceli konumla ilgili bir cümle daha öğrendik ama şimdiden ilerleyen konulara yardımcı olsun diye söylüyorum. Not da alabilirsiniz isterseniz. Deniz turizmi için Türkiye'nin en şanslı yeri burası. Akdeniz. Balıkçılık için Türkiye'nin en şanslı yeri burası. Neresi burası? Karadeniz olarak karşımıza çıkar. Ve bunların varlığı Türkiye'nin özel konumuyile ilgili önemli bir artı olarak da karşımıza çıkmış oluyor. Var mı problem? Anlaşılmayan bir nokta var mı? Hızımızda problem var mı? Güzel. O zaman ilerlemeye devam ediyoruz.
3üncü önem cümle karşımızda. Türkiye'nin İstanbul Çanakkale Boğazı var. İstanbul Çanakkale Boğazı'na sahip olmak siyasi ve ticari bir kaynaktır. Jeopolitik konum diye bir kavramdan bahsettim biraz önce. Hatırlıyor musunuz? Jeopolitik konumun artılarının en önemli artısı şu anda karşınızda aslında. İstanbul Çanakkale Boğazlarına sahip olmak. Bunu hemen yine güncel bir cümleye bağlayayım mı? İsterseniz ilk önce görelim. İstanbul Boğazı burada. Kendisini görün. Hocam ben bilmem. Görmeden inanmam diyenler için. İstanbul boğazı hiç görmedim hocam ben diyenler için olay yerindeyiz. Çanakkale'ye de gidelim hocam. Çanakkale Boğazı'nın kendisi de bakın karşınızda. Şimdi İstanbul Çanakkale Boğazı'na sahip olmanın nasıl önemli bir artısı olabilir sorusunun cevabını biraz müfredat dışına çıkarak ama güncelden bir cümleyle anlatmak istiyorum size. Duydunuz mu acaba Hürmüz Boğazı? Son zamanlarda televizyonda duyduğunuz bir kavramdan bahsediyorum. KPS sorusu, AGS sorusu olmaz. Genel kültür bilgisi anlatıyorum. Sadece güncele bağlayalım istiyorum. Burası neresi? Burası sorusunun cevabı Basra Körfezi, Hint Okyanusu. Niye bunu anlatıyorum? Şuradaki ülkenin adı İran. Burada İran'a saldıran birileri var. Herkese saldıran birileri var. İsrail, İsrail, İran arasındaki çatışma sonucunda İran dedi ki bana saldırmaya devam ederseniz özellikle Amerika sen de birlikte bana saldırırsan İsrail'le birlikte ben son bir hamle yaparım dedi. Füze atmanın dışında Hürmüz Boğazını kapatırım dedi. Burayı kapatacak. Nasıl kapatacak? Mayınlar döşecek. Deniz mayınları gemilerin geçişini engeller. Niye önemli burası biliyor musunuz? Dünyada petrol sevkiyatının en çok yapıldığı boğaz burası. Yani dünya petrol sevkiyatının %10'u desek mesela buradaki boğaz üzerinden yapılıyorsa ve burası İran tarafından mayınla işte mayınlarla kapatılırsa o zaman ne olur sorusunun cevabı petrol örneğin Çin'e gidemez. Petrolün kendisi ya da baktığım zaman diğer Avrupa ülkelerine gidemezse ne olur? O zaman sanayide ekonomide fiyat artışları meydana gelir. Ekonomik olarak tüm dünya sıkıntıya girer mantığıyla birlikte son hamlesini kullandı. Ondan sonra bir anda anlaşma oldu. Tabii bu kadar kolay olmadı ama son hamlelerden bir tanesiydi. Yani boğazların varlığı bir ülke için gerçekten çok önemli bir silahtır. Bunu bugünler anlatıyorum size. Bunu hep beraber yaşadığımız için söylüyorum. Tarihi yaşadık. Daha eskiden bir örnek vereyim. Atalarımızın yaşadığı şeyi hatırlatayım ben size. İtilaf devletleri geçselerdi Çanakkale'den Rusya'ya yardım götürselerdi savaş bambaşka bir seviyeye ulaşacaktı. Doğru mu? Ama atalarımız sayesinde Allah razı olsun onlardan geçememişler. Buradan geçilmez Çanakkale. O zaman bugünleri yaşıyoruz. Kıymetini bilmek lazım. Sonuç İstanbul Çanakkale Boğazı'na sahip olmanın ortaya çıkardığı siyasi artılar bir de ticari artılar var. Ticari artı için de örnek vereyim size. Dünyanın en büyük yüz ölçümüne sahip olan ülkesi neresi? Sormayacaklar. Genel Kültür. Rusya. Görüyor musunuz? Bakın burada Rusya. Rusya'nın neyi var elinde? Enerji kaynağı var. Ne yapacak Rusya? Satacak. Kime satacak? Sanayinin olduğu yere. Sanayi burada. Nerede sanayi? Avrupa'da. Şimdi bana söyleyin. Deniz yolu, demir yolu, karayolu, hava yolu. Hangisi en ucuzu?
Deniz yolu. Rusya'nın denizleri var mı? Var. Soğuk mu? Soğuk. Buzlarla kaplı mı? Evet. Geçebilir mi her zaman? Hayır. Hemen tarih tersine geri dönüyoruz. Sıcak denizlere inme politikası desem hangi devlet millet aklınıza gelir?
Rusya. Rusya'nın sıcak denize inme politikasının temelinde bu denizlerin soğuk olması var. Peki Rusya'nın sıcak deniz dediği yere gelelim. Şurası neresi? Burası Karadeniz. Karadeniz'e gelecek. İstanbul Çanakkale Boğazı'ndan geçecek. Dünyayla ticaret yapacak. O zaman İstanbul Çanakkale Boğazı kimin elindeyse ilişkilerini belli bir düzeyde tutacak. Osmanlı'dan Türkiye'ye gelin. Rus ve Türk ilişkilerine baktığınız zaman hep bir denge vardır. Sebebi İstanbul Çanakkale Boğazı'dır. O zaman İstanbul Çanakkale Boğazı'na sahip olmak siyasi silah ve ticari bir kaynaktır. Jeopolitik konumun önemli bir artısı olarak karşımıza çıkar. Bana söyler misiniz? Doğal ve beşeri diye kavramlar duydunuz mu?
Doğal. Doğanın kendisi yapıyor. Mesela boğazları doğanın kendisi yapıyor. Değil mi? Kara parçalarını doğa yapıyor. Rüzgarın esmesini doğa sağlıyor. Yağmurun yağması doğayile ilgili. Beşeri denilen şeyi de insan yapıyor. Mesela boğazlardaki köprüyü insan yapıyor. Beşeri unsur oluyor. Ya da bu binayı, buradaki stüdyoyu biz yapıyoruz. Beşeri unsurdan kastımız da bu. Problem var mı? Peki söyler misiniz bana? Jeopolitik konumun doğal ve beşeri unsurları var desem İstanbul Çanakkale Boğazı'nı yapan beşeri mi doğal mı? Doğanın kendisi yapmış boğazı. Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda bulunmamız doğal bir olay. Doğru mu? O zaman jeopolitikumun doğal bir unsuru oluyor işte bu. Anlaştık mı? Beşeri unsura örnekte vermiş olacağım. Anlaştık mı acaba? Özellikle söylüyorum son yıllarda gelen soru kalıpları bunun üzerinden de geliyor. Problem yaşamayalım diye. Var mı problemimiz? İlerlemeye devam ediyoruz.
Şimdi ben diyorum ki komşularımızı biraz daha iyi tanıyalım. Aynı zamanda yine ulaşım konusuna da biraz daha böyle parantez açmış olalım. Avrupa'da 2, Asya'da 6 tane ülkeli komşuluğumuz var. İlk önce Avrupa'daki komşuları beraber görelim mi? Kim var burada sorusunun cevabı? Yunanistan. Yerini görün. Bu kim? Bulgaristan'ı gördüm. Süper. Şimdi Asya'ya geldim sizle birlikte. Burada Asya var. Bu kim? Gürcistan. Hemen altında. Ermenistan'ı gördüm. Burada kim var?
Nahçıvan var. Güzel bahsedeceğim. Bizden daha büyük yüzölçüme sahip olan komşumuz
İran'ı gördüm. Tam burada karşımda hemen yanında kim var?
Irak'ı gördüm. Bu kimmiş acaba?
Suriye'nin kendileri varmış. Niye önemli biliyor musunuz? Bakın şöyle bir soruya hazır olun. Verdik bu haritanın kendisini. İşaretledik burayı. Hangi komşu var? Böyle sorular var bilginiz olsun. O yüzden komşuların yerlerini de bilmeniz gerekiyor. Ama merak etmeyin ulaşım konusunda komşularla ilgili detayları daha net vereceğim ama şimdiden bir bağlantı kuralım mı sizle birlikte? Komşuların kendisini görelim mi? Elinizden olan kitapta bu haritanın aynısı var. Video ders notu ya da konu kitaplarında görebiliyorsunuz. Mesela haritalarla coğrafya içerisinde var. Yaklaşalım. Asya'ya doğru gidelim sizle birlikte. Asya'da bakalım bizi hangi iki ülke karşılıyor. Daha doğrusu Avrupa'dan başladım ilk önce. Yunanistan ve Bulgaristan'ın kendileri var. Biraz daha böyle yaklaşmak istiyorum. Yunanistan sınırına geldim. İki önemli sınır kapısı karşımıza çıkıyor. Burada en önemlisi kim? İpsala. Aşağıdaki ülke ve sınır kapısı eşleştirmelerinden hangisi doğrudur, yanlıştır tarzında sorular, klasik sorular var. Bilginiz olsun. Ama aynı zamanda buraya dikkat etmeniz gerekiyor. Güncel yorum sorularımız da var. Hemen sorunun örneğini vermiş olacağım. Ama Yunanistan'a giderken hangisi en önemli oluyormuş? İpsala'nın kendisi. Problem var mı? Altını çizin. Bizim için önemli olacak. Hemen Yunanistan'ın bulunduğu yerde bir sınır kapısı daha görüyorum bu arada ben. Kim bu? Uzun köprünün kendisi var. Gördünüz mü acaba? Bana söyleyin bakalım. Burada bir simge var. Söyleyin.
Demir yolunu anlatıyor bu simge bana. Şimdi söyler misiniz bana? Demir yolunun kendisi bizim için önemli diyorum ben. Neden? En ucuz taşımacılık deniz yoluydu. İkinci sırada kim vardı? Demir yolu vardı. Klasik bir ulaşım sorusu yapalım mı? Demiryolu sizce Türkiye'nin her kentine gider mi? Gitmez. Nereye gider gitmez sorusu klasik olarak hep sorulur. Ulaşımda bahsedeceğim. Ama neyi sormadılar biliyor musunuz? Bugüne kadar demir yolu hangi ülkeye gider gitmez diye hiç sormadılar. Bakın gelen sorular belli. Gelen soruları özellikle söyleyeceğim. Neden? Çünkü benzeri gelebilir karşımıza. Küçük de olsa var böyle bir ihtimal. Gelmemiş soruların karşımıza 2026 ya da yeni sınavda karşımıza çıkma ihtimali çok daha yüksek olarak karşımıza çıkıyor. O yüzden gelmemiş bir soru kalıbı var. Ve Yunanistan'la demir yol bağlantımız var mı diye sorarlarsa var. Uzunköprü üzerinden o bağlantının kendisini görüyorum ben. Bu da benim için önemli oluyor. Anlaştık mı? Yunanistan'ın bulunduğu yerle ilgili bir detay daha vereyim size. Yunanistan'ın bulunduğu yerde sarı çizgi sınırı gösteriyor. Yaklaştım. Yaklaştım. Yaklaştım, yaklaştım. Bir baktım buradan bir akarsu geçiyor. Kim bu?
Meriç. Meriç deyince aklınıza pirinç geliyor herhalde. Meriç Nehri'nin kendisi sınır olarak ön plandaymış. Hangi ülkeyle diye sorarlarsa Yunanistan'la doğal sınır ortaya çıkarıyor. Ne demek doğal sınır? Doğanın kendisini sınırı olarak kabul ediyor. Duvar çekmemişiz. Yani doğal sınırdan kastımız bu. Sonuç Meriç Nehri'nin kendisi bir doğal sınırıdır. Burada nehrin kendisini sınır olarak kabul ediyoruz. Tam bu gördüğünüz alanda. E bu da bizim için önemli ve değerli oluyor. Anlaştık mı? Söyleyin. Meriç deyince hangisi önemli sınır kapısıydı? Daha doğrusu Yunanistan deyince
İpsala. Meriç Nehri'nin kendisi hangi ülkeyle doğal sınır?
Yunanistan'la. Var mı demir yolu bağlantımız?
Avrupa kanadında önemli bir ülke var karşımızda. Kim bu?
Bulgaristan. Bulgaristan'ın kendisini görüyorum. Hangisi önemli sınır kapısıymış?
Kapıkule'nin kendisi. Var mı Avrupa'da yaşayan akrabanız? Yaz döneminde geliyorsunuz. Türkiye'ye geliyorlar. Eee, ve Avrupa'ya geri dönüş serüvenleri başlıyor. Genelde bu sınır kapısı üzerinde bir yoğunlukla ilgili hep bir fotoğraf gelir ya da haberlerde mutlaka konu olur. Kim üzerinden Kapıkule mantığı ne biliyor musunuz? Bakın Asya üzerinde çok fazla daha fazla komşumuz var ve çok fazla sınır kapısı görüyorum ben. Ben ne yapıyorum? Transit ticaret yapıyorum. Bu arada ne demek transit ticaret? Asya ile Avrupa arasında köprü durumundayız ya. Bu ülkeden başka bir ülkeye gidiyorsun. Türkiye'den geçiyorsun. Bunun adı transit ticareti oluyor. Mantık bu. Buradaki herhangi bir sınır kapısından giriş yaptım. Sınır kapısından giriş yaptıktan sonra Anadolu'ya geldim. Anadolu'dan da Avrupa'ya geçeceğim. Burası Anadolu ve Trakya'ya geçiyorum. Burası Trakya. Trakya'dan Avrupa'ya geçişte iki alternatif var. Ya Yunanistan ya da Bulgaristan üzerinden geçiyorum. Hangisiyle siyasi geçmişimiz daha iyi?
Bulgaristan. O zaman ben Avrupa'ya genelde Bulgaristan ve Kapıkule üzerinden geçtiğim için Türkiye'nin en işlek sınır kapısı kimle
olarak karşımıza çıkıyor. Yani hocam çok fazla sınır kapısı var. Hangisine pozitif arımcılık yapalım? Hangisi bizim için en önemlisi olsun? Sorusunun cevabı bu. Kapıkule'nin kendisine dikkat edin. Anlaştık mı? Anlaşılıyor mu acaba? Süper. Var mı Bulgaristan'la demiryolu bağlantım?
Var. Görüyor musunuz? Simgeyi var. Yunanistan'la var mı?
Var. Bunları da öğrenmiş oluyoruz. Avrupa defterini kapatmadan önce, hep öyle derler ya. Asya'ya gitmeden önce bana bir daha söyleyin. Meriç hangi ülkele doğal sınır?
Çok güzel. En işlek olan
hangi ülke?
Bulgaristan. Bulgaristan diyorsunuz. Çok güzel. Bu da bizim için önemli oluyor diyorum. Dereköy Aziziye de var bu arada. Bulgaristan'la yerini gördüm. Şimdilik geldim sizin için. Nereye? Asya kanadına. Kim var burada?
Gürcistan. Gürcistan var. Gürcistan'da önemli sınır kapısı kim?
Sarp sınır kapısı olarak tam burada karşımıza çıkıyor. Kendileri diyoruz. Sarp. Her zaman söylerim. Karadeniz'e gittiniz mi diye sorarım. Genelde seminerlerde soruyorum. Özellikle Doğu Karadeniz'de yayla turizm yaptınız mı hiç?
Mutlaka yapın. Evet. Biz bir önceki dersimizde öğrenmiştik aslında. İnşallah yapacaksınız diyelim. Ve Doğu Karadeniz turu yaptıktan sonra Trabzon, oradan Rize, oradan işte Artvin'in Hopasından diyelim Gürcistan'a doğru mutlaka geç. Yani neden başka bir ülke deneyimi yaşamak için en azından yurt dışında herhangi ülkeye gittiniz mi bu arada?
Gittiniz çok güzel. Nereye gittiniz?
İspanya'ya gitmiş hocam. İngilizce öğretmenimiz tabii ki normal yani. Sonuç olarak da inşallah siz de gidersiniz ama yakın bir yere gitmek istiyorum. Yurt dışı deneyimi yaşamak istiyorum. İnsanları farklı bir dilde konuştuğu bir ülke görmek istiyorum diyorsanız kesinlikle ilk önce Gürcistan'dan başlayın. Çok rahat bir şekilde buradan sınır kapısından giriş yaparsınız ve Batum'a geçersiniz. Nereden geçiyorsunuz sorusunun cevabı SARP. Buradaki en önemli sınır kapısı olarak karşımıza çıkmış oluyor. Peki Gürcistan'la bakarak söyleyin var mı demir yolu bağlantımız? Gürcistan'la o demir yolu bağlantısının mantığı nereden geliyor? Buradan geliyor. Demir İpek Yolu nereden geliyordu? Söyleyin bana. Çin nereye gidiyordu? Avrupa nereden geçiyor? Türkiye'den sonra Azerbaycan, Gürcistan Türkiye yapıyor. İşte Gürcistan Türkiye yaparken nereden giriyor Türkiye sorusunun cevabı buradan giriş yapıyor. Camız istasyonu üzerinden ya da sınır kapısı üzerinden giriş yaptığını söyleyebilirim. Aktaş var burada. sınır kapısı olarak Türk gözünün kendisini de görüyorum ama cam baz istasyonuna buradaki bağlantıya dikkat etmeniz gerekiyor. E Gürcistan'la demir yolu bağlantımız var mı diye sorarlarsa var demeyi unutmayın. Anlaştık mı? Hemen Gürcistan'ın güneyinde bir ülke var. Neymiş adı?
Ermenistan'ı gördüm. Elinizden bulan kitaptaki haritadan takip edebilirsiniz. Ermenistan'la sınır kapılarına bakar mısınız? İsimlerini söyleyin bana.
Alican ve Akyaka sınır kapılarını görüyorum. Tarihsel süreci beraber çok kısa hatırlayalım. Çok önemli günlerden de geçiyoruz çünkü. Bakın lütfen burada komple Azerbaycan toprakları vardı. Burada ne oldu sorusunun cevabı? Ermenistan burayı işgal etti. Yani savaş başladı ve burayı işgal ettiler. Ve buranın işgalinden sonra şu toprak partisi Azerbaycan toprak bütünlüğünden kopmuş oldu. Ve dediler ki biz Azerbaycan'a bağlı özerk bir cumhuriyet olarak hayatımıza devam etmek istiyoruz dediler ve Nahçıvan ortaya çıktı. Nahçıvan nereye bağlıymış? Azerbaycan'a bağlı özerk bir cumhuriyet olarak karşımıza çıkıyormuş. Sonra tabii ki son yıllarda tekrar mücadele oldu. Şimdi anlaşma noktasına geldiğini biraz önce söylemiştim. Buralar tekrar Azerbaycan tarafından geri alındı. Onu net olarak söyleyeyim. Ermenistan'la biz o zaman şöyle bir tepki vermiştik. Sen bizim küçük kardeşimizin topraklarını işgal ettiğin için, onunla savaş durumunda olduğun için biz seninle olan siyasi ticari ilişkileri kesiyoruz dedik. O yüzden Ermenistan'la olan Alican Akyaka sınır kapıları kapalıydı ama bu videoyu izleyen arkadaşların izlediği anda bu değişebilir. Çünkü anlaşma sağlandı. Ermenistan Azerbaycan arasındaki anlaşmadan sonra çok yakın zamanda bu kapılar açılır. Söyleyin size. Şimdilik Alican Akyaka. Sınır kapısı kapalı. Açıldığını nasıl öğreneceğiz hocam? Takip edin. Söylemiştim bir önceki videoda. Güncellemeler her zaman oluyor. Instagram üzerinden mutlaka paylaşırım. Ali Canak sınır kapıları şimdilik kapalı ama lütfen bakın. Var mı demir yolu bağlantımız Ermenistan'la?
Var. Çok önemli var. Demeniz bizim için önemli olarak karşımıza çıkıyor. Bu arada söyler misiniz bana? Nahçıvan nereye bağlıymış? Azerbaycan
Azerbaycan'a bağlı ve özerk bir cumhuriyet olarak karşımıza çıkıyor. Ve Türkiye'nin en kısa sınır bağlantısı burada tam Nahçıvan'la karşımıza çıkar. Dilucu Umut sınır kapısı var. En kısa bağlantı olarak karşımıza çıkar. Ha özel cumhuriyet hocam tam bir ülke diyemeyiz gibi soru kalıpları da bazen çıkıyor ama çok detay olur bu. En kısa sınır bağlantısı için Nahçıvan'ın kendisini burada görmüş oluyoruz. Umut sınır kapısının kendisi de tam burada karşımıza çıktığını söyleyebilirim. Bu da bizim için önemli oluyor. Var mı problem? Bir tekrar yapalım mı? Söyleyin bana. En kısa sınır bağlantı için neredeyiz?
Nahçıvan. Nahçıvan diyorsunuz. Çok güzel. Ermenistan'la olan sınır kapımız şimdilik açık mı kapalı mı?
Kapalı. Kapalı diyorsunuz. Harika. Gürcistan en önemlisi kim?
Sarp olarak karşımıza çıkıyor. Sarp. Peki Meriç hangi ülkele doğal sınır?
Yunanistan'la. Yunanistan diyorsunuz. Peki söyleyin bana en işlek olan
hangi ülke? Kapıkule. Bulgaristan'la Kapıkule'nin kendisi bizim için önemli. Peki yine bakarak söyleyeyim. Bizden de daha büyük yüzölçüme sahip olan komşumuz kim?
Bu bir sınav sorusu olarak geldi. Bu arada bizden de daha büyük yüzölçüme sahip olan komşumuz İran mantığı ile birlikte sorular. İran'ın kendisini görmüş oluyorsunuz. İran'ın kendisi deniz yolu, demir yolu, karayolu, havaolu ticaret yapacak. Hangisiyle ticaret yapsın? En ucuz olsun?
Deniz. Deniz en ucuz. Doğru mu? İran'ın deniz hava alanı var. Hani biraz önce dedim ya hürmüzü kapattı vesaire. Genel kültür olsun. Buradan yola çıktı hürmüz. Babde bunu unutabilirsiniz bunları. Süveyş'ten geçti. Buradan Avrupa'ya gitti. Ama yine de baktığım zaman uzun bir taşımacılık oluyor. O yüzden İran'ın kendisi Anadolu üzerinden ticarete daha sıcak bakar bence. Deniz yolundan sonra ikinci sırada kim vardı?
Kara. O zaman karayolu ile birlikte Anadolu'ya gelirim. Acilen deniz yoluna geçerim. Bakalım öyle mi yapıyor? İran üzerinden gelen ticari mallar Türkiye'de İran'la bağlantılı olan sınır kapısına gelecek. Hangisine gelecek sorusunun cevabı için yaklaşıyorum. Gürbulak en önemlisi oluyor. Yani hocam İran'la biz en önemli sınır kapısı hangisi? Hangisini kodlayalım? Bunu kodlayın. Gürbulağın kendisini kodlayın mesela. Önemli olsun. Peki size soru. Gürbulağa kadar geldim. Gürbulağa kadar geldikten sonra en ucuz taşımacılığa geçmek isterim. Değil mi? Neden en ucuz taşımacılık? Ya daha rahat bir şekilde ticaretimi yapayım. Deniz yoluna geçiyorum. Yani ben buraya en yakın liman neresiyse oraya giderim. Sizce en yakın liman İskenderun mu
yoksa Trabzon mu?
Bakın bu geçitleri özellikle koydum buraya. Mantığında anlayın diye. Oralara giderken o dağlardan da geçmek zorundayız. Bu arada Gürbulak'tan giriş yaptıktan sonra Anadolu'ya Gümüşhane Bayburt üzerinden Trabzon'a geçerken Kop Zigana geçitlerini kullanıyorum. Bu arada yeni Zigana geçidi çok önemli bir geçit olacak. Şimdiden ismini çok duymuş olun. Ovit'i kullanıyorum Rize'ye geçmek için çok önemli. Ve bu şekilde Trabzon ve Rize limanlarına ulaşıp ticaretimi yapıyorum. O zaman İran'la yapılan transit ticarette gelişen limanlar kim? Trabzon
ve Ovit'in sayesinde Rize olacak. Anlaştık mı? Asıl soru şu. Yeni Zigana Ovit tünellerinden bahsettim. İsimlerini unutabilirsiniz. Neden bu tünelleri buraya yapıyoruz? Dağlar olduğu için. Bu dağları niye geçmek istiyoruz? İran transit ticareti için. Çünkü biz Asya ile Avrupa arasının köprü durumunda yer alıyoruz ve köprü durumunda yer aldığımız için önemli ticaret yolları Anadolu'dan geçiyor. Jeopolitik konumun önemli artısı eksi böyle devreye giriyor. Mantığı anladınız mı? Klasik bir ulaşım sorusunu öğrenmiş oldunuz bu arada. Buraya yapılacak olan yolun maliyeti ağzım fazla mı diye soruyorlar. Dağları anlatacağım. Dağlar var diyeceğim burada. Doğu batı yönü uzanıyor. Bu dağları açmak için tüneller yapıyoruz. Duydunuz mu? Türkiye'nin en uzun tüneli Zigana. Yeni zigana. Ovit uzun tüneller yine niye bu kadar masrafı yapmışız sorusunun cevabının mantığını öğreniyoruz. İran transit ticareti. Anlaştık mı? Yoksa Trabzonlu kardeşlerimiz Gümüşhane'ye gitsinler Pestil alsınlar. Gümüşhanelerde Kral Pestil'den reklam aldık. O yüzden Pestil aldıktan sonra Trabzon'a gitsinler diye mi? Hayır. Anlaştık mı? Evet. İran'ın kendisine geldik ve şunu da görmenizi istiyorum bu arada. İran'la var mı demir yolu bağlantımız diye sorarlarsa var. Kapıköy sınır kapısı üzerinden demir yol bağlantısını görüyorum. Sarp diye bir sınır kapısı var orada ama Kapıköy'ün kendisi demir yoluyla birlikte ön plana çıkıyor. Demir yoluyla birlikte İran'a da gidiyormuşum bu arada. Demir yoluyla Ermenistan'a da gidiyorum bu arada. Doğru mu? Demir Yol'un kendisiyle Gürcistan'a Demiryolun kendisiyle Yunanistan Bulgaristan hattına gidiyorum. Ve demir yolunun o kadar önemli, ne kadar önemli olduğunun sorusunun cevabını bir kez daha buradan göstereyim. Demir İpek Yolu'nun kendisi yapıl yeni yapılan anlaşmayla birlikte Azerbaycan'dan bakın şurada hani bir işgal var demiştim. Hatırlıyor musunuz? Dağlık Karabağ. Şimdi buranın güvenliği sağlandıktan sonra tam şu sınırdan biraz daha yaklaşımı göstereyim kaybolmadan uzaklaşayım net görünsün. Şuradaki sınırdan demir yolu ve otoyol yani karayolu yapılıyor. Buradan gelen mallar Nahçıvan'a Anadolu'ya girecek. Bunun adı da Zengazur koridoruydu ama isminin değişme ihtimali var. Trump koridoru olacak diyorlar. O koridorun mantığı bu. Ne kadar önemli olduğunu anlıyor musunuz aslında? İşte bunu nereye bağlayalım? Jeopolitik konum hikayesine bağlamış oluyoruz. Aslında hikaye niye bizim için önemli biliyor musunuz? Burada yapılacak ticaret bizi Orta Asya'daki ticarete bağlıyor aslında ve gelişen büyüyen Çin ekonomisine bağlıyor aslında. O yüzden Anadolu için çok çok önemli olduğunu da söyleyebilirim. Bu cümleleri burada şu an kuruyor olmamızın temel sebebi dünyada burada Anadolu'da yaşıyor olmamız. Her zaman söylerim. İzlanda'da yaşıyor olsaydık bunların hiçbirinden haberimiz olmazdı.
Hayattaki tek sorunumuz ne olurdu biliyor musunuz? Acaba burada bulunan volkan daha ne zaman patlayacak? Bir de havalar çok soğuk. Kışın ne yapacağız? Yani ne yakacağız, ısınacağız mantığı olurdu. Burada işte özel konumun yani göreceli konumun Anadolu açısından çok önemli bir artısı var. Sizce ben her zaman söylüyorum çok güzel bir coğrafya yaşamıyor mu sizce? Memnun musunuz bu coğrafyada yaşamaktan? Mesela dediğim gibi mesela İzlanda'da yaşıyor olsaydınız çok soğuk olurdu. Şöyle biraz Afrika'ya doğru götüreyim sizi. Mesela şurada Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde yaşıyor olsaydık mesela KPS ve AGS dışında en önemli probleminiz evden çıktıktan sonra bakkala giderken bir kaplan saldırısı olur. Aslan kaplan saldırısı Anadolu'da yok diyordum geçen gün Manavgat'ta bir amcayı. Yani kaplan saldırmış. Gerçekten olmaz olmaz diye bir şey yok. Anadolu'da her an her şey başınıza gelebilir. Bu da oldu gerçekten. Amca kaplanla savaşmış, mücadeleyi kazanmış. Kaplan rahmet diliyoruz kendisine. Böyle de bir olay var. Hayır bundan bir nesil sonra torununu anlasa inanmaz. Manavgat'dayız. Oğlum gel. Bir gün bahçeye gidiyordum. Kaplan saldırdı. Dese ya dede senin yaşın ilerledi. Yani niye uyduruyorsun bunu der ama neyse ki sosyal medya var. Hemen fotoğrafları gösterse olay biter. Yani biliyorsunuz değil mi olayı? Bu arada evet. Türkiye'nin kendisi ve Türkiye'nin komşuları için önemli cümleleri ön plana çıkarmaya çalışıyorum. Ve diğer önemli komşumuza geldim. Kim var burada?
Irak'ın kendisi var. Irak'ın kendisi ile ilgili önemli sınır kapılarını görüyorum ben bu arada. Ve bir hatırlatayım isterseniz. Avrupa'dan Türkiye'ye giriş yaparken genellikle hangi kapıyı kullanıyorduk?
Kapıkule. Kapıkule'den giriş yaptım. Amacım Türkiye'den Ortadoğu'ya gitmek. Bu kavram biraz netleştireyim isterseniz. Bakın dünyanın kendisi bu. Burası kuzeyi, burası güneyi, burası doğusu, burası batısı ve dünyanın uzak doğusu mesela Japonya dediğimiz yer burası. Mesela Güneydoğu Asya dediğimiz yer, mesela şu gördüğünüz arazi. Güneydoğu Asya dediğimiz yer. Doğunun da doğunun da ortası şurası oluyor. Ortadoğu. Burası da Ortadoğu oluyor. O zaman ben Avrupa'dan Ortadoğu denilen yere geçişte hangi önemli kapıları kullanırım? Görmem lazım. Avrupa'dan giriş yaptım. Kapıkule'den İstanbul'u gördüm. Ankara'yı gördüm. Niğde'yi gördüm. Otoyolla gidiyorum bu arada. Adana, Mersin, Urfa, Mardin'den. Şırnak Şırnak hattından artık Irak'a, Ortadoğu'ya doğru gideceğim. Bakarak söyleyin. Irak'a nereden gidiyorum? Buradan.
Ha buradan. Evet. Bu espriyi en çok Karadeniz'de tepki alabiliyoruz ama Ankara'da mesela ya da başka yerde batıda coğrafya kaderdir işte. Şakayı yapınca açıklama yapmak zorunda kalıyorum. Ha burada yani. Ha buradan. Anladınız değil mi? Harikasınız. Irak'a nereden gidilir?
Ha buradan. Var mı Irak'ın demir yolu bağlantısı? Yok. İşte size bir sınav sorusu. Aşağıdaki komşuların hangisiyle demir yol bağlantımız yok diye sorsam bakarak söyleyin. Yunanistan'la demir yol bağlantım var mı?
Var. Bulgaristan
var. Var. Görüyorsunuz değil mi? Simgeleri uzak galiba. Çok görünmüyor. Geldim nereye? Gürcistan'la demiryolu bağlantım
var. Ermenistan'la var. İran'la var. Irak'la yok. Irak'la demiryolu bağlantısı kendisi yok. Havur, üzümlü derecik var. Dereciğin kendisi de uzun yıllardır kapalıydı. Eee, ortalama 40-45 yıl üzerine tekrar açıldı. Hani tekrar açıldığı için de böyle son tekrar açılan sınır kapısı unvanında olduğunu söyleyeyim. Böyle sorular gelmiyor. Sadece popüler soru kalıpları oluyor. Sosyal medyada çok fazla soru göreceksiniz bu arada. Eee, Instagram hesaplarında sizler de yapıyorsunuz, paylaşıyorsunuz ama bazıları kafa karıştırıcı olabiliyor. Popüler son cümlelerden bir tanesi son tekrar açılan sınır kapısı unvanında ama yıl içerisinde değişkenlik gösterebilir. En kısa sınır bağlantı için neredeyiz? Söyler misiniz bana?
Nahçıvan. En uzun bağlantı
sınır bağlantısı olarak söylüyorum. en uzun sınır bağlantısı içinde Suriye'nin kendisi karşımıza çıkmış oluyor. Her şey çok normal olsaydı demir yolu için Nusaybin çok önemli olurdu. Her şey çok normal olsaydı karayolu için de Ceylanpınar'ın kendisi çok önemli olurdu. Ama biliyorsunuz Suriye'de taşlar yerinden oynadı. Yeniden bir şeyler oluyor. Ne olacağını göreceğiz. Ama bu kapılar genelde kapalı. Ama yakın zamanda sanki bir hareketlilik olacak gibi görünüyor. Çünkü Suriye de biraz işler yoluna girdi gibi görünüyor. Eee, bağlantılar da tekrar açılacaktır diyorum. Ermenistan için söylediğim şey Suriye için de geçerli. Yakın zamanda bunların birçoğu aktif olur gibi görünüyor. Bilginiz olsun. Ama Suriye ile Demiryolu bağlantısı var mı yok mu bakarak söyleyin.
Var. Biraz işleri daha kolay hale getirelim diye Suriye ile böyle Zeytindalı sınır kapısı açıldı. Son 10 yıl içerisinde yaşayan olaylardan bir tanesi Zeytin dalının da Suriyeli daha sonra açılan sınır kapılarından bir tanesi olduğunu hatırlatayım. Bu da bizim için önemli bir cümle olsun. Tekrar eder misiniz acaba? Bakarak söyler misiniz? Ne kadar bol tekrar bizim için o kadar iyidir. Çünkü en kısa sınır bağlantı
Nahçıvan. En uzun sınır bağlantı?
Suriye. Suriye. Çok güzel. Bizden daha büyük yüzölçüme sahip
İran. Bizden daha büyük yüzölçüme sahip olan komşumuz İran. Peki söyler misiniz bana? Ermenistan'la olan sınır kapımız açık mı kapalı mı?
Kapalı. Kapalı. Gürcistan'la demir yolu bağlantım var mı?
Var. Var. Meriç hangi ülkele doğal sınır?
Yunanistan'la doğal sınır ortaya çıkarıyor. Peki söyleyin bana. Irak nereden gidilir?
Ha buradan gidilir diyorsunuz. Olayı da netleştirmiş oluyoruz. Var mı şu ana kadar anlaşılmayan bir durum? Peki bunlarla ilgili hocam bunları neden öğreniyoruz? Buradan soru gelir mi? Sorusunun cevabı geldi. Direkt ÖSYM sorusunu göstereyim. Eee, bunların artık böyle teliflerini komple aldığınız için rahat rahat da gösteriyoruz. Eee, anlaşmalarla birlikte oluyor. Yoksa daha önce gösteremiyorduk çok fazla. Bir bakın soruya yakın tarihli gelmiş bir sınav sorusu. Sınır kapılarıyla ilgili. Gözünüzde haritayı canlandırmanız gerekiyor. Bu soruyu çözerken ilk kez öğrenenler varsa lütfen elinizdeki haritaya bakarak bu soruyu çözün. Kavramlar yavaş yavaş yerine oturacak merak etmeyin. Gürcistan üzerinden Artvin daha doğrusu Gürcistan'dan Artvin üzerinden Türkiye'ye eee ve buradan da Karayoluyla doğrudan İran'a gidecek bir turist kafilesi diyor. Sırasıyla aşağıdaki sınır kapıların hangisinden geçmesi gerekir? İlk önce Gürcistan'dan Artvin'e geçecek. Yani Gürcistan'dan en önemli kapıdan girecek. Nereden?
Sarp. En yakın yerden de İran'a gidecek. İran'la en önemli sınır kapısının adı neydi?
Gürbulak'tı. Sorunun cevabı bu yüzden A seçeneği oluyor. Yaparken mutlaka haritaya bakın. Bu bir öğrenme şeklidir arkadaşlar. Çok fazla bilgi var çünkü. Kavramlar yerine oturmuş olacak. Tekrar bakar mısınız? Gürcistan'ın hikayesi burada. Artvin üzerinden giriyor demesinin temel sebebi Türk gözünü. Aktaş'ı elemek için buradan giriş yaptık. Ardağ'a doğru kayıyor çünkü. Hatırlıyor musun? Bir önceki derste bahsetmiştim. Ve buradan Sarptan giriş yapıyor. En yakın yerden İran'a gidecekse Gürbulak aslında şunu sormaya çalışıyor. Yeni sınav formatı aslında bu. Hani eskiden şöyle sorardık. Gürcistan'da en önemli sınır kapısı hangisi? Sar. İran'la Gürbulak diye sormuyoruz ve hikayeleştiriyoruz ama sınav formatı hikayesini haritayı gözünde canlandırıyorsun. Olayı bitiriyorsun. Bir ipucu vereyim size siz sınavındasınız ve çok heyecanlısınız.
Ve kaygı seviyeniz çok yüksek ve birçok dersle uğraşmak zorunda kalıyorsunuz. Sadece coğrafya diyor ki tarih var, Türkçe var, matematik var vesaire vesaire ya da Türkçeden çok uzun paragraflardan çıktınız. Matematik sizi yordu. Tarihten de mesela biraz 27 soru sizi zorlamış oldu. Geldiniz coğrafyaya. Bununla uğraşırken aklınıza gelmeyebilir.
İlk önce lütfen 18 soru ya da AGS'deki 8 soru içerisinde haritalı bir soru bulun. Başka bir şeyle alakalı olabilir, fark etmez. Haritaya bakınca gözünüzde canlanacak ama harita üzerinde çalışırsak böyle çalışırsak Gürcistan'ın kendisi Sarp ve Gürbalak diye olayı bağlarsınız ama artık böyle sorularımız var. Çıkarsa yapar mısınız acaba? Var mı probleminiz?
Coğrafyanın her konusu birbirine bağlantılıdır aslında. Yani biraz önce bahsettiğim şey her ne kadar işte ulaşım konusuyla ilgili desem de bu bir coğrafi konum sorusu olarak da böyle karşınıza çıkabiliyor. Merak etmeyin. Ne kadar bol tekrar yaparsak soru da çözeceğim. Konulardan sonra beraber soru da çözeceğiz. Bu kavramları yerine oturtmuş olacağız. Var mı problemimiz?
İlerlemeye devam ediyorum o zaman. Komşuların bize katkısı artısı var mı? Var. Var diyelim. İyi komşularımız var diyelim. Biz gene misafirperveriz. Eee ama eksileri de çok biliyorsunuz. Onların en önemli artılarından bir tanesi dünyada petrol ve doğalgaz denince aklımıza bakalım kimler geliyor. Mesela doğalgaz için dünyanın en şanslısı bu. Rusya. Petrol ve doğalgazın olduğu dünyanın şanslı ülkelerinden bir tanesi Azerbaycan. Burası bu arada Hazar denizi göl aslında ama deniz diyoruz. Okynan bağlantısı yok. Hazardan çıkartılan petrol doğalgaz dünyaya satılacak. Rusya'nın petrolü daha doğrusu doğalgaz daha çok. Doğalgazı petrol çöp gazı yok. Dünyaya satılacak ya da Irak için aynı şey geçerli. İran aynı şey geçerli.
Şimdi bakın burada bulunan petrol ve doğal gazın kendisi dünyaya satacak derken sanayiye satılacak. Sanayi burada. Sanayi devrimi burada başladı. Sanayinin merkezi Avrupa. O zaman bunların enerji kaynağına ihtiyacı var. Enerji kaynağından kastım da petrol doğalgaz. İşte o enerji kaynağını alacaklar, fabrikaları çalıştıracaklar, malları geri satacaklar. Bunların da işlenmiş mallara ihtiyacı var. Doğru mu? Hammadde gidecek, üretilecek, geri gelecek, gidecek, geri gelecek. Nereden geçecek? Anadolu'dan geçecek. İşte bize katkıları, arzaları olursa böyle oluyor. Ben burayı şuraya bağlamak istiyorum. Hangi komşudan bize ilk önce hammadde, enerji kaynağı geliyor, geçiyor, bunları bir netleştirelim. Aslında bu madenler ve enerji kaynakları diye bir konumuz var ya onun temeli. Enerji kaynakları konusunun temeli sadece Anadolu düzenin güzergahlarını görmenizi istiyorum. Anlaştık mı acaba?
Başlıyorum. Nereden başladım? Hazar'dan. Bakü'den. Azerbaycan'dan çıkartılıyor petrol. Buradan çıkartılan petrolün kendisi Bakü'den Tiflis'e gidiyor. Buradan Adana Ceyhan'a geliyor. Duydunuz mu? Bakü, Tiflis, Ceyhan Boratı. Ne taşıyor? Petrol taşıyor. Petrolle başladık. Kimin petrolünü taşıyor? Azerbaycan petrolünü taşıyor. Bankü Tifris Ceyhan boru attı. Ne taşır sorusunun cevabı petrol madenler, enerji kaynağı sorusu olur. Ama bunların Anadolu'dan geçmesi coğrafi konum sorusu olur. Nasıl olacağını hemen birazdan söyleyeceğim. Problem var mı?
Bir komşu daha var. Irak, Kuzey Irak. Hatta anlaşma bu sene bitiyor diyorlar ama yenilenir yüksek ihtimal. Kerkük yumurtalık. Kerkük'ten çıkartılan petrol Adana, Ceyhan, Adana, Yumurtalık aynı yer geliyor. Bakar mısınız buraya? Niye geliyor? Bu nedir? Bir gemi. Deniz yoluna geliyor. Çünkü en ucuz taşımacılık deniz yolu. Ha kara içerisinde de bu enerji kaynağını getirirken boru hatlarını kullanıyorsunuz. Daha güvenli oluyor bora hatlarının kendisi. Boru hattı hikayesi bu yüzden var. Anlaştık mı? Şimdi söyleyin bana. Bakü, İflis, Ceyhan ne taşıyor? Petrol. Kerkük yumurtalık ne taşıyor? Petrol taşıyor derseniz benim için önemli olur. Var problemimiz.
Sadece petrol müadan Avrupa'ya gidiyor sorusunun cevabı hayır. Doğalgaz konusunda dünyanın en şanslısı kim sorusunun cevabı Rusya. Rus doğalgazı Karadeniz'den Anadolu'ya gelir. Durun. Nasıl geliyormuş? Mavi akım. Mavi akım ne taşır? Doğalgaz. Hangi ülke? Rusya. Bu enerji kaynağı sorusu olur. Madenler enerji kaynağı sorusu olur. Ama Rusya'nın doğalgazın Anadolu'dan geçiyor olması coğrafi konum sorusu olur. Nasıl olacağını birazdan söyleyeceğim. Problem var mı?
Peki hocam çok fazla boru hattı görünüyor burada. Hangisi benim için çok önemli? Hangisini sormadılar? Hangisini aklımda tutayım diyorsanız bunu. Rusya, Karadeniz, Trakya, Avrupa, Rus doğalgazı Karadeniz'de Karadeniz'den Türkiye'ye, Trakya'ya, buradan da Avrupa'ya gidiyor. Nasıl gidiyor sorusunun cevabı Türk Akımı. Bunun altını sağlam çizin. Sorulmadı. Türk akımının altını sağlam çizin. Sorulmadı. Türk akımı ne taşır? Doğalgaz diyeceksiniz. Hangi ülkenin doğalgazını taşır? Rusya. Rusya dediğiniz zaman çıkan soruyu madenler enerji kaynakları ile ilgili çıkan soruyu çözmüş olursunuz diyebiliriz aynı zamanda. Anlaştık mı?
Bu arada Alim hocam kitabı 2026 kitaplarımız geldi. Fırından yayın çıktı. Hemen stüdyodaki arkadaşları dağıttık. Rengini değiştirdik. Oylama yaptım. Beğendik mi diye. Genelde bir kişi hariç genelde beğenenler var. Turuncu olsa daha iyi diyorlar ama ben maviyi seviyorum bu arada. Buradan takip edebiliyorsunuz. Birincisi buydu. Haritalar coğrafyada. Bir sonraki ders yüksek ihtimal elimiz olacak. Aynı yerden böyle altını çizerek ilerleyebilirsiniz bu arada.
Peki bana söyler misiniz acaba Rusya'dan doğalgazı alıyor muyuz? Evet. Enerji kaynağını kimden alıyoruz? Rusya. Rusya'ya bağımlı mıyız bu şekilde? Evet. Bunu ister miyiz çok fazla? Çünkü herhangi bir savaş durumunda kimin yanında olmak zorunda kalırsınız? Mesela Ukrayna, Rusya savaşıyor. Değil mi? Bu arada görüyor musunuz? Bakın, Bata hattı diye bir şey var. Rusya, burası Ukrayna. Buradan geçerek Anadolu'ya geliyordu. Artık gelemiyor. Çünkü Ukrayna, Rusya savaşıyor şu anda. Biz de Ukrayna'nın yanında da olabiliyoruz. Bu arada Rusya'yla ilişkimiz iyi. Çünkü bir denge kurabiliyoruz. Çünkü onlar da bize dengede olmak zorundalar. Jeopolitik konumun artısı eksi yine devreye girdi bakın. Ama yine de Rusya %100 bağımlı olmak istemeyiz. Biz ve Avrupa bundan yıllar yıllar önce 8 yıl önce yine bu konuyu anlatırken Amerika dedi ki Rusya'nın doğalgazını alıyorsunuz güzel ülkenize getiriyorsunuz güzel ama Avrupa ve Türkiye siz Rusya'ya bağımlı olmayın gidin Azerbaycan'a onun doğalgazını alın taşıyın ülkenizi ki ileride problem olmasın dedi. Yaptık. Azerbaycan doğalgazdan, Anadolu'dan Avrupa'ya taşıdık. Adı Tanap. Duydunuz mu? TANAP. Trans. Bakın Trans Anadolu projesi. TANAP kimin doğalgazını taşıyor? Azerbaycan. Aslında bir bakıma eee Türkiye bir denge kurmuş oluyor. Direkt Rusya değil Azerbaycan üzerinden doğalgazı almış olarak diye genelleme yapabiliyoruz. Aslında TANAB'ın hikayesi de buna bağlı olmuş oluyor. Trans Anadolu projesi TANAP açıldığı günün yılında sınav sorusu oldu. Nasıl sordular biliyor musunuz? TANAP hangi ülkenin doğalgazını taşır >> diye sordular. sormazlar. O yüzden ama mantığını anlayın diye söylüyorum. Anlaştık mı?
Şunu da görün. Testlerde karşınıza çıkarsa eee problem yaşamayın diye söylüyorum. Buraya geri geleceğim ama Erzurum'a sevgiler. Bu doğalgazın kendisi Avrupa'nın göbeğine gidince tanap oluyor ya. Buradan bakın şuradan. Burası İtalya burası Adriyatik denizi. Adriyatik denizi İtalya'ya gidince trans Adriyatik projesi oluyor. Tab. Yani böyle bir şey duyduğunuz zaman da nedir demeyin diye gösteriyorum. Yine Azerbaycan doğalgazı ile ilgili olmuş oluyor. Problem var mı acaba?
Güzel. Bu arada Türkiye'nin soğuk memleketlerinden bir tanesini söyler misiniz desem? Erzurum'un kışın çok soğuk olduğu için ısınmaya ihtiyacı var. Damdan dama atlayan kediler donmasın diye Erzurum'a doğalgaz geliyor. Nereden geliyor? Bakü Tüflis Erzurum. Doğalgazın kendisi Bakü Tüfl Erzurum'la birlikte geliyor. Bunları madenler enerjide bir daha anlatacağım. Sadece görmenizi istedim. Bir de şuna bakar mısınız acaba? Aynı at üzerinden anlatayım. Yeni başlık açmışımdır ihtimal. Evet. Bunu buradan görün isterseniz. En olan kitapta zaten hepsi var. İran'ın da doğalgazı bu hatta aktarılıyor. Doğu hattı dediğimiz şey de İran. Yani kısaca komşularımızdaki petrolle doğalgaz Anadolu'dan Avrupa'ya gidiyormuş. Doğru mu?
Sizce bakın coğrafi konup sorusu yapıyorum. Sizce bunlar Anadolu'yu enerji kordoru haline getiriyor mu? Söyleyin bana. Duyuyorum. Ekran karşısındakiler, kütüphanede, evde dinleyenler. Evet. Peki bu Anadolu'yu eee enerji kordu haline getiriyorsa bu durum matematik mi özel mi? Özel. Özel konum jeopolitik konumla ilgili oluyor. Doğru mu?
Şimdi durun. Jeopolitik konumun bir doğal bir de beşeri unsurları var. Söyler misiniz bana? Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda yer alıyoruz. İstanbul Çanakkale Boğazımız var. Beşeri mi doğal mı? Doğal. Peki boru hatları Anadolu'dan geçiyor. Doğal mı, beşeri mi? Beşeri. İşte bu jeopolitikumun beşeri bir unsuru olarak karşımıza çıkar. İstanbul Çanakkale Boğaz üzerindeki köprü beşeri bir unsurdur. Enerji hatları, boru hatlarının kendisi. Masa beşeri unsur. Bunu görmek lazım. Sonuç olarak takılıyorsun yoksa. Beşeri bir unsur hikayesi böyle karşımıza çıkar. Anlaştık mı? Problem var mı? Anlaşılmayan bir durum var mı? Süper önem dedim, değerli dedim. Bunlardan bahsettim. Merak etmeyin. Ama en önemli cümlenin altını bir kez daha çizelim mi size birlikte? Rus doğalgazının kendisi Karadeniz'e, Karadeniz'den Trakya'ya, Trakya'dan Avrupa'ya gidiyor. Nasıl? Unutmayın. Unutturmayacağız ama lütfen siz de unutmayın. Türk Akım önemli bizim için var. Problemimiz güzel. Hem madenler enerjiyi öğrenmiş olduk hem de coğrafi konumla ilgili çok önemli bağlantı kurmuş oluyoruz. Tekrar söylüyorum, biraz sabredeceğiz arkadaşlar. Konular biraz ilerledikten sonra böyle 67 video sonra ne yapmak istedim çok net anlayacaksınız. Her konumda birbirini tekrar ettiğini göreceksiniz. Coğrafya zaten sarmal olarak birbirini eee tekrar eden bir ders olduğunu söyleyeyim.
Özel konumla ilgili şunu da bağlayalım ama hep komşulardan bahsediyoruz. Petrolle doğalgaz var diyoruz. Yok mu sizce Türkiye'de herhangi bir maden ve enerji kaynağı? Var değil mi? Söyleyin bakalım bana. Türkiye'de petrol var. Türkiye'de petrolün başkenti kim? Harikasınız. Şırnak. Batmanlı. Sevgiler, saygılar. Ama artık Şırnak diyoruz. Peki taş kömürü için en önemli yer neresi? İlk kez duyanlar not alabilirler. Madenler konusunda anlatacağım. Taş kömürü için Türkiye'de en önemli yer Zonguldak olarak karşımıza çıkar bu arada. Peki dünyaya sattığımız en önemli maden bor. Geleceğin yakıtı bor. Gelecekte jet ve raket yaktı olarak kullanılacak. Bor biz bugünleri görür müyüz? Bu tekerlemeyi 10 yıldır söylüyorum ama son yıllarda bir gelişme var. Bor mineral ile ilgili gerçekten önemli işler yapılıyor. E şaka bir yana bor mineral diye bir önemli eee madenimiz var diyelim. Kütahya ile birlikte, ET'le birlikte karşımıza çıkıyor. Şimdi bunların yerlerini unutabilirsiniz. İsimleri unutun. Daha fazla örnek vermeyeceğim madenlerle ilgili. Ama Türkiye'de maden varmış. Petrol varmış. Çırnağa gittik. Taşkömür için Zongulda'a gittik. Kütahimde bor minerali varmış. Madenler konusunda detaylarını anlatacağım. Sizden ricam şu. Coğrafi konumla ilgili soru çözerken Türkiye'de madenler var cümlesi karşınıza çıkar. Bu Türkiye'nin matematik mi özel mi? Özel. özel konumu, değişen adıyla göreceli konumuyile ilgili olarak karşımıza çıkar. Özellikle bazı eee enerji kaynakları, madenler ülkenin jeopolitik onunu artırır mesela. Ya mesela Şırnak'ta ne çıktı dedik? Türkiye'nin jeopolitik önemini artıran bir unsur olarak karşımıza çıkar. Değil mi? Peki petrolün varlığı doğal mı, beşeri mi? Doğal. Doğal. Süpersiniz. Anlaştık mı? Petrolü çıkarma olayı. O başka bir şey yani Türkçe sorusu gibi olur. Oraya kadar ineceklerini düşünmüyorum. Burayı anladık mı? Güzel. Neden bunun üzerinde duruyorum sorusunun cevabı gelecek ama bunu da öğrenmiş olduk.
Şimdi artık olayları yavaş yavaş birbirine bağlayalım. Ben size Türkiye'nin özel konununu anlatıyorum. Asyala Avrupa köprüunda İstanbul Çanakkale Boğazı var. Enerji kaynakları var dedim. Bunların hepsini anlattım ama Türkiye'yi size anlatacağım en önemli cümler aslında Türkiye'nin fiziki yapısı ile ilgili. Şimdi bakar mısınız acaba? Sizce bu gördüğünüz ülke güzel ülkemiz düz mü dağlık mı? Dağlık. Ortalama yükseltisi az mı fazla mı? Şimdi Ankara bizim yaşadığımız yerden örnek vereyim yaklaşayım. Yaklaşınca heyecanlanıyorsunuz değil mi? Evini görmek isteyenler vesaire diye. Şimdi bir Ankara'ya bakar mısınız? İçeride Anadolu. İç Anadolu'da İç Anadolu genelde hani daha düz diye böyle değerlendiririz. Ankara'ya bakar mısınız? Bak yüksek olduğu zaten binaların dışında şuralardan belli. Engebeyi görüyor musunuz? İnanılmaz engebeli değil mi? Hani Dikmen tarafında kışın kar yağdığı zaman buzlanan arazileri Dikmen'in yokuşunu falan biliyoruz. Mesela Keçeğören, Mamak. Eee bu iş Anadolu'dan bahsediyorum. Şimdi uzaklaşayım buradan Ankara'dan bizi izleyen arkadaşların memleketlerine götüreceğim sizi. Hakkari'ye gidiyoruz. Bakın şimdi Cilo Dağ çevresindeyiz. Bir bakar mısınız? Dağlık ülke, engebeli ülke mantığını görmenizi istiyorum. Görüyor musunuz? Engebe denilen şey de dağlık ve engebeli kavramı bakın net bir şekilde görülüyor. Dağların olmadığı yerde de engebe böyle parçalı parçalı nasıl karşımıza çıkıyor? Şimdi bölge olarak aslında yer olarak Türkiye'nin yine e dağlık arazilerinin bir tanesini şöyle gösterebilirim size. Karadeniz'e gidelim. Eee Trabzon'a gidelim. Trabzon'a da sevgiler, saygılar. Hemen deniz kıyısından bir bakalım ülkemize. Görüyor musunuz dağları? Türkiye dağlık ortalama yükseltisi fazla bu ülke mantığıyla birlikte karşımıza çıkıyor.
Şimdi bana söyleyin. Türkiye'nin dağları varmış. Bu dağlar sizce kuzey güney yönlü mü uzanır? Doğu batı yönlü mü? Bakın şöyle uzanıyor. Hemen söyleyin bana. Dağlar böyle uzanıyorsa doğu batı yönü. Sizce Karadeniz ve Akdeniz'de kıyıla iç kesimler arası ulaşım kolay mı olur zor mu? Zor. Peki dağlar her yerde doğu batı yönlü uzanırsa ki öyle Ege'de bu dağlar kıyadik uzanmış olur. Doğru mu? Peki iç kesimlerle ulaşım kolay mı zor mu? Kolay. O zaman mantıken Karadeniz Akdeniz'de mi ulaşım daha rahat kıyı içkisinin arasında? Ege'de mi? Ege daha fazla gelişmiştir. Bu yüzden bunu sağlayan ne? Yer şekilleri, yükselti. O zaman bu durum matematik mi, özel mi? Buradan geliyor işte. Problem var mı?
Bu arada Türkiye'nin en yüksek bölgesi neresi diye sorsam söyler misiniz bana? Doğu Anadolu bölgesi diyebiliriz değil mi? Peki yükseltinin en az olduğu yerlerden bir tanesi Marmara Ege. Karşınızda bir harita var. Biz buna harita işte çizim gösterme yöntemlerinden bir tanesi renklendirme yöntemi diyoruz. Ve kahverengi tonlar varsa yükselti çok fazla oluyor. Sarıda yükselti azalmış, yeşilde yükselti az. Rakamsal olarak söyleyeyim unutabilirsiniz. 0500 arası yeşil, 500. 1000 sarı, 1500 üzeri kahverengi diye devam ediyor. Şöyle bir ifadeyi çok duyacaksınız benden. Batıdan hani kuzey güney doğu batı diyoruz ya. Batıdan doğuya doğru gittik yükselti yükselti arsa arsa sıcaklık Erzurum doğalgaz almak zorunda kalıyor. Düşünün yani baküt Erzurum ve ekonomik hayat bundan olumlu mu olumsuz mu? Olumsuz olumsuz yönde etkinin hikayesi yer şekilleri yükseltiye bağlı bu durum matematik mi özel mi? Özel. Bu kadar. Anlaştık mı?
Türkiye'nin göreceli konumu ile ilgili son bir şeyin açıklamasını yapacağım. Bir detay var. Ondan sonra artık burayı bağlayacağız, bitireceğiz arkadaşlar. Bununla ilgili birkaç da önemli soru göstereceğim size. Bu arada şöyle bir kavram duydunuz mu daha önce? Gerçek alan ve iz düşüm alan. Duydunuz mu öyle kavramlar? Şimdi arkanıza yassanın ben bu olayın mantığını anlatayım size. Bakın şu anda Anadolu'ya doğru bakıyorum. Karşımda Anadolu var. Bu açıdan baktığım zaman Türkiye'de herhangi bir dağ kütlesini görebilen var mı aranızda? Herhangi bir yükseltini görebilen var mı? Sanki birisi gelmiş tüm yükselti değerlerini ortadan kaldırmış. Her yer deniz seviyesinde gibi görünüyor. Değil mi? Hikaye böyle başlıyor. Tüm yükselti değerlerinin ortadan kaldırılmasıyla belirlenen alan. İz düşüm alan. Türkiye'nin dünya üzerini kapladığı alan. Sayı önemli değil. 779.000 küsür krek². Bir tane bile daha kütlesi yoksa Türkiye'nin dünya üzerinde kapalı alan izleşme alanı gerçek alan aynı olur. Ama gerçek alanda eee kapladı da alanın dışında yükselti değerleri de hesaba katılır. Acaba Anadolu'nun yüksek dağları var mı? Biraz önce gördük aslında. Var mı? Hemen gidelim Karadeniz'e. İz düşüm alan 779.000 küsür kilometreydi. Gerçek alanı bulmak için ne yapıyorum? Dağların yükseltisini ekliyorum. Bakın o zaman ne oluyor? 779.000 küsür 814.000'e çıkıyor bir anda. O zaman iz düşüm alanla gerçek alanında bir fark oluyor. Farkı belirleyen de yer şekilleri yükselti oluyor. Türkiye'nin özel konumu oluyor. Yani anlaştık mı? Sadece şunu detay olarak isteyecekler sizden. Tabii yer şekilleri konusunu öğrenmeniz lazım aslında bu soruyu çözmek için ama ön bilgi olarak vereyim ben. Gerçek alanla iz düşüm alan farkın fazlalığı buranın dağlık ve yüksek olmasına bağlı. Doğru mu? Gerçek alanlı izşme arasındaki farkınızla yükseltinin hemen fiziki haritaya tekrar götürmek istiyorum sizi. Lütfen bakarak söyleyin. Gerçek alanla izüşüm alan arasındaki farkın az olduğu yer Marmara Ege ya da tam kıyılar. Anlaştık mı? Gerçek alanla yüzüşme arasındaki farkın daha fazla olduğu yer. Doğu Anadolu, Doğu Karadeniz, Batı Karadeniz, Toroslar Mant anlıyor musunuz acaba? Dağlık olan yerler yani diye genelleme yapıyoruz. Anlaştık mı? Problem var mı?
Güzel. Şimdi size göstereceğim soruyu yükse ihtimal çözemeyeceksiniz ama soru kalıbını göstermek istiyorum. Biraz son yıllarda acaba coğrafya niye zor geliyor? Biraz da bunun mantığını anlatmak istiyorum. Aslında bazı şeylerde gerçekten böyle eee net mantık kurmanız gerekiyor. Onlardan bir tanesi. Hatta direkt ÖSYM ham sorusunu da göstermek istiyorum size. Kendileri şöyle geldi. Bundan eee 4 yıl önce gelen soru. Yakın yakın tarihli sınav sorusu. Yani ben okuyayım isterseniz beraber okuyalım. da eğimin fazla yükselti değerlerinin kısa mesafede önemli değişimler gösterdiği yerlerin iz düşüm alanı ile gerçek alan farkı fazladır. Tanımımızı vermiş. İşaretli noktalar vermiş. Kırmızı sonlar. Gördünüz mü? Yukarıdaki artıda numaralandırılan eş alanlı hepsinin alanı aynı demek istiyor. Yani yerlerin hangisinde bu fark daha azdır? Şimdi 4 numaraya geldim. 4 numaranın kendisi dağlık bir yeri gösteriyor. Doğru mu? O zaman gerçek alan üstün farkın fazlalığını söyleyeyim. Dağlık bir yer orası. 5 numarada cilo dağları var. Doğru mu? Niye şimdi söylemezsinizden kastım yer şekilleri konuşsan anlatmadığım için bu arada. Yoksa eski bilgileriniz varsa iş götürürsünüz. 2 numarada tek platilosu var. Yine dağlık engibeli bir yer. Şimdi ne kaldı elimizde? 1 ve 3. Ben ezberlediysem coğrafyayı gerçek alan yişim arasın farkın fazla olduğu yer az olduğu yer diye farkın az olduğu yer için 1'e gidelim mantık olarak. Ama bu işaretin yönü bir anda değişmiş ve kapladığı alan kas, Madra, Yunt, Boz, Aydın, Menteşe, Boz, Aydın, Menteşe dağların arasını gösteriyor. Dağlık bir yeri gösteriyor. Yani şurası ise platoyu gösteriyor düz. İşte bunu çözemezsinizden kastım bu. Burada plato var düz. Burası dağlık diyeceksiniz. Yer şekilleri konuştuktan sonra kavramlar netleşecek. Ama bu bir coğrafi konu sorusu olabiliyor. İşte gerçek alan yüzüşme alan sorusu olabiliyor. O yüzden coğrafyanın her konusu bizim için çok önemli. Yani farkına olduğu yer 3 numara. Ama bireye gitmeniz normal. Ben çünkü ezber olarak öyle öğrendim. Coğrafyayı ezberlememeniz gerekiyor. Nasıl anlayacağım? Nasıl geliştiren hocam? Merak etmeyin. Basamak basamak gideceğiz. Yer şekileri konusunda anlatacağım ben size. Bak burada dağlar var diyeceğim. Kaz, Madra, Yun, Boz, Aydın, Menteşe işaretli yerlerin arasından dağlar geçiyor. Yani o zaman fark yine fazlalaşıyor. Ha o işareti şöyle koysaydım o zaman gelin buraya derdim. Merak etmeyin. Coğrafyada bizi zorlayacaklar ama bir zorluğun altından beraber kalkacağız. Sadece soru kalıbını görmenizi istedim. Sorunun cevabı niye? 3. Çünkü 3 numaranın olduğu yer İç Anadolu bölgesinde plato var. Düz arazi. Engem'den çok bahsedemiyoruz. Anlaştık mı? En azından diğer yerler kadar engemeden bahsedemiyoruz. Yani Hakkari Doğu Karadeniz gibi. Anlaştık mı acaba?
Güzel. önemli detaylardan bir tanesiydi. Bunu da bu şekilde net hale getirmiş oluyorum ben. Ve hatta bir tane daha soru kalıbı e göstermek istiyorum size. Daha bunu ben oluşturdum. Yani gelebilir tarzında sorulardan bir tanesidir. Bir bakın bakalım bu sorunun cevabına ne dersiniz. Aynı zamanda soru bankımda bulunan sorulardan bir tanesi. Evet. Cevap Türk akımı. Neyi bilmeniz gerekiyor biliyor musunuz? Haritayı bileceksiniz. Rusya'dan gelen enerji hattını Trakya'ya ulaştığını bileceksiniz ve Türk akımına gideceksiniz. Hocam bunlar fazla detay. Evet. Madenler konusunda diyeceğim ki Rus doğalgazı Anadolu'dan geçiyorsa mavi akım Anadolu, Trakya Türk akımı. Bakın anlaştık mı? Hani böyle gelebilir demek istiyorum. Dikkat edin bunlara böyle sorular ortaya çıkarmamız gerekiyor coğrafyada. Yoksa ben 10 yıl önce çektiğim videoyu hiç değiştirmeden devam ederdim. Hayır. Her yıl değiştirmemizi, güncellememizin temel sebebi aslında son sınav sorularına göre biraz daha böyle anlatma tarzımız, verdiğimiz bilgileri daha derinleştirerek bunları ön plana çıkarmak, soruları beraber analiz etmek çok önemli olduğunu söyleyebilirim. Var mı problemimiz?
O zaman sevgili Ankara stüdyoları şu ana kadar olan bilgileri beraber bir toparlayalım, tekrar edelim yani. Bakalım neler öğrenmişiz. Ondan sonra burayı bağlamış olalım. Ekranın karşısındaki sizler, sizler de bizle birlikte tekrar edin. Ne kadar bol tekrar varsa o kadar iyidir mantığıyla birlikte söylüyorum aslında. Eee diyorum ve hazırsanız başlıyorum. Türkiye'nin bir özel bir matematik konumu vardı biliyorsunuz ve özel konum, göreceli konumla ilgili detayları ön plana çıkarmaya başladık. Göreceli konumdan bahsetmeye başladık. Türkiye Asya ile Avrupa arasında köprü durumunda. Doğru mu? Türkiye Asya ile Avrupa arasının köprü durumunda yer aldığı için var mı bugün Türkiye'de transit ticaret? Var mı bugün Türkiye'de demir ipek yolu? Zengazur koridoru ya da Trump koridoru mantığı buna bağlı oluyor. Çok güzel. Türkiye'nin üç tarafı denizli şehirli. Bu yüzden Türkiye'de deniz turizmi var mı? Var. Balıkçılık var mı? Var. Deniz turizmi için en şanslı yer. Yakaladım. Peki balıkçılık için en önemli yer? Karadeniz olarak karşımıza çıkar. Peki İstanbul Çanakkale Boğazımız var. Siyasi silah ticari kaynak doğru mu? Jeopolitik konumla ilgili doğru mu? Güzel. Avrupa'da 2, Asya'da 6 tane ülkeli komşuluğumuz vardı. Komşularımızı bir kez daha hatırlatmak istiyorum. Siz de benimle birlikte lütfen söyleyin. Meriç hangi ülkeyle doğal sınır? Yunanistan. Yunanistan. Çok güzel. En iştek olan Kapukule. Kapukule. Hangi ülke? Bulgaristan. Bulgaristan. Çok güzel. Gürcistan'la demir yolu bağlantım var mı? Var. Ermenistan'la var. Demir yolu bağlantısı var. Açık mı, kapalı mı? Kapalı. Şimdilik diyelim. Değişkenlik gösterme ihtimali yüksek. En kısa sınır bağlantı Dahçıvan. Dahçıvan. En uzun bağlantı Suriye. Suriye. Bizden daha büyük yüz ölçüme sahip. İran. İran. Irak'ta demir yol bağlantımız var mı? Yok. Irak nereden gelir? Buradan. Haburdan. Çok güzel. Söyleyin bana. Bakü, Tifliz, Ceyhan. Ne taşır? Petrol. Petrol. Kerkük yumurtalık ne taşır? Petrol. Harikasınız. Mavi akım Türk akımı ne taşır? Çok güzel. Türk akımı hikayesi Rusya'dan direkt Trakya mavi akım Anadolu'ya giriş yapıyor. Peki yine söyler misiniz acaba? Batı hattı, doğa hattı ve TANAB'ın kendisi ne taşıyor? sorusunun cevabı doğalgazın kendisini taşıyor. Özellikle Transalpor ve Stanup'ın kendisi Azerbaycan doğalgazın taşı hikayesinde. Lütfen unutmayın bu da bizim için önemli olarak karşımıza çıkar. Var mı Anadolu'da herhangi bir maden? Var. Var. Şırnak desem petrol. Petrol var. Harika. Zonguldak desem taş gümürü var. Çok güzel. Kütahya mette ne var? Bor. Bor. Dünyaya sattığımız en önemli maden. Bor. Geleceğin yakıtı. Bor gelecekte jet ve kullanılacak. Bor biz bugünleri görür müyüz? Türkiye'nin en yüksek bölgesi. Söyleyin bana. Marmara mı yoksa Doğu Anadolu mu? Doğu Anadolu en az yükselti gerçek alanlı izman arasındaki bölge olarak söylüyorum. Farkın daha fazla olduğu bölge, daha az olduğu yer. Ama sifestik sorularda birazcık daha dikkat ederek bence olayı çözersiniz diye düşünüyorum. Çözer misiniz acaba? Problem olur mu acaba? Ne yapıyorsunuz? Hemen soru bankasına gidiyorsunuz. Soru bankasıa özel konumla ilgili oluşturduğum soruları çözerek burayı bağlıyoruz. Bu arada eee 30 günlük bir kamp dedik. Eee bunun böyle dokümanını paylaşacağım videoların altında da olacak. Hangi gün hangi videoyu izleyeceğiz ve soru bankasından hangi soruları çözeceğiz? Bunun yönlendirmesini de yapacağım, paylaşacağım. En azından hani hangi tarihte başlarsak başlayalım. Mesela Ocak'ta başladı arkadaşlar. 30 gün boyunca bu videoları böyle seriye bağlayarak izlemiş olacak. Onun da yönlendirmesini yapmış olacağız. 30 gün sonunda da inşallah %100 bilgelere hakim olacaksınız. Var mı sorunuz? İyi misiniz? İyi misiniz? Kamera kafasını sallıyor. Evet, o zaman bir sonraki ders görüşmek üzere. [Müzik]