ทุกครั้งที่ความคิดไร้ขอบเขต อำนาจที่ตั้งอยู่บนศูนย์กลาง ย่อมเริ่มสั่นคลอนเสมอ

ลองจินตนาการว่าคุณอยู่ในยุคที่คนทั้งโลกเชื่อว่าโลกคือศูนย์กลางของจักรวาล และมีชายคนหนึ่งลุกขึ้นบอกว่าไม่ใช่แค่นั้น จักรวาลไม่มีศูนย์กลางเลยต่างหาก ชายคนนั้นคือจิออร์ดาโน บรูโน ปลายยุคเรอเนซองส์ คนส่วนใหญ่เพิ่งเริ่มยอมรับความคิดว่าดวงอาทิตย์อาจเป็นศูนย์กลางของระบบสุริยะ แต่บรูโนไปไกลกว่านั้นมาก เขาบอกว่าจักรวาลไม่มีที่สิ้นสุด ไม่มีขอบเขต ไม่มีจุดศูนย์กลาง ดาวบนท้องฟ้าไม่ใช่จุดไฟเล็กๆ บนโดมสวรรค์ แต่มันคือดวงอาทิตย์อื่น และรอบๆ ดวงอาทิตย์เหล่านั้นอาจมีโลกอื่น อาจมีสิ่งมีชีวิตอื่น ฟังดูเหมือนนิยายวิทยาศาสตร์ใช่ไหมครับ แต่นี่คือปี ค.ศ. 1,500 กว่าๆ เท่านั้น

แต่เรื่องที่อันตรายยิ่งกว่าดาราศาสตร์คือแนวคิดทางศาสนา บรูโนเชื่อแบบสรรพเทวนิยม เขาบอกว่าพระเจ้าไม่ได้อยู่แยกจากธรรมชาติ แต่สถิตอยู่ในทุกสรรพสิ่ง ถ้าพระเจ้าอยู่ในทุกสิ่ง มนุษย์ก็ไม่ต้องผ่านสถาบันใดเพื่อเข้าถึงพระองค์ และตรงนี้เองที่ทำให้อำนาจเริ่มหวาดกลัว ปี 1592 เขาถูกจับ ถูกสอบสวนโดยศาลศาสนา 7 ปีเต็มที่ถูกกดดันให้ถอนคำพูด แค่คำพูดเดียวว่าผมผิด เขาจะรอดชีวิต แต่เขาไม่ยอม ก่อนถูกตัดสินประหาร เขาพูดประโยคที่สะเทือนประวัติศาสตร์ว่า "บางทีท่านที่อ่านคำพิพากษาแก่ข้า อาจกลัวมากกว่าข้าที่รับมันเสียอีก"

วันที่ 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1600 ที่ปิอัซซ่า เดล แคมโป เด ฟิโอรี หรือจตุรัสทุ่งดอกไม้ในใจกลางกรุงโรม เขาถูกเผาทั้งเป็น ลิ้นของเขาถูกหนีบไว้เพื่อไม่ให้พูดสิ่งที่ถือว่านอกรีดต่อหน้าผู้คน ไฟเผาร่างเขาได้ แต่ไม่สามารถเผาความคิดได้ วันนี้ที่จตุรัสแคมโป เด ฟิโอรี มีรูปปั้นของเขายืนอยู่ ไม่ใช่ในฐานะคนบาป แต่ในฐานะสัญลักษณ์ของเสรีภาพทางความคิด

เรื่องของบรูโนไม่ใช่แค่เรื่องดาราศาสตร์ แต่มันคือคำถามใหญ่กว่า เมื่อใดก็ตามที่เราบอกว่าจักรวาลไม่มีศูนย์กลาง เรากำลังพูดพร้อมกันว่าไม่มีใครผูกขาดความจริงได้ และทุกครั้งที่ความคิดไร้ขอบเขต อำนาจที่ตั้งอยู่บนศูนย์กลางย่อมเริ่มสั่นคลอนเสมอ