พระมหาชนก

พระมหาชนกเป็นโอรสของพระเจ้าอริฏฐนกแห่งกรุงมิทิลา จากพระบิดาสิ้นพระชนม์ในสงคราม พระมารดาได้พาพระมหาชนกขณะอยู่ในครรภ์หนีไปอยู่เมืองกาลมปกะ

เมื่อเติบโตขึ้นพระองค์ปรารถนาจะทวงราชสมบัติคืน จึงล่องเรือไปค้าขายเพื่อสะสมทุนรอน ต่อมาเรือเกิดอัปปางกลางมหาสมุทร ผู้คนต่างขวัญเสียและถูกสัตว์น้ำจับกิน แต่พระมหาชนกทรงตั้งสติและว่ายน้ำข้ามมหาสมุทรติดต่อกันถึง 7 วัน 7 คืนโดยไม่เห็นฝั่ง

นางมณีเมขลาเทพธิดาผู้รักษามหาสมุทรได้ปรากฏกายขึ้นเพื่อลองใจถามว่า ท่านมองไม่เห็นฝั่งแล้วจะพยายามพากเพียรว่ายไปเพื่ออะไร พระมหาชนกทรงตอบด้วยหลักธรรมอันยิ่งใหญ่ว่า บุคคลเมื่อพยายามทำหน้าที่ของตนอย่างสุดความสามารถแล้ว แม้จะตายไปก็ไม่มีผู้ใดตำหนิได้

เมื่อเห็นความมุ่งมั่นเด็ดเดี่ยวเช่นนั้น นางมณีเมขลาจึงอุ้มพระองค์ไปส่งยังอุทยานเมืองมิทิลา ในเวลานั้นเมืองมิทิลากำลังขาดกษัตริย์สืบบัลลังก์ เหล่าอำมาตย์จึงทำพิธีปล่อยราชรถเสี่ยงทายเพื่อหาผู้มีบุญญาธิการ ซึ่งราชรถได้มาหยุดอยู่แทบเท้าของพระมหาชนก

พระองค์แสดงสติปัญญาโดยการไขปริศนาขุมทรัพย์และผ่านการทดสอบทุกประการ จึงได้อภิเษกสมรสกับพระนางศรีวลีและขึ้นครองราชย์เป็นกษัตริย์อย่างสมบูรณ์

วันหนึ่งพระองค์เห็นต้นมะม่วง 2 ต้น ต้นหนึ่งมีลูกรสหวานจึงถูกคนรุมสอยจนหักพัง ส่วนอีกต้นไม่มีลูกกลับตั้งอยู่อย่างสงบ พระองค์จึงเกิดธรรมสังเวช และตัดสินใจสละลาภยศเพื่อออกบวชแสวงหาความสงบหลุดพ้นจากกิเลสทั้งปวง