1 - İlk Türk Devletleri 1. Bölüm - Ahmet Uğur KARAKUZA

[Müzik] Merhaba değerli öğrencilerim. Ben Ahmet Uğur Karakuza, tarih öğretmeni. 2026'da yepyeni videolarla karşınızdayım. Öncelikli olarak hepinize hayırlı olmasını, başarı getirmesini, atanmanıza vesile olmasını rabbimden diliyorum.

Kısa bir şöyle, çok uzatmadan tanıtımını yapayım arkadaşlar. Videoların mantığını söyleyeyim. Değerli kardeşlerim, ortalama 90 videoda, 40'ar dakikayı geçmemek suretiyle sizleri çok oyalamadan, gayet detaylı lisans, önlisans, ortaöğretim, hakimlik, kaymakamlık, AGS sınavlarına hitap eden bir şekilde sizlere elimden geldiği kadar yardımcı olmaya çalışacağım.

Burada anlattığımız derslerin güncel olduğunu, zor soruları da çözebileceğimizi, kolay soruları çözebileceğimizi lütfen unutmayalım. Bizlere güvenin. Tarih sorusu çözmeden de kesinlikle anlayıp anlamanıza karar vermeyin. Bazen böyle olur. Dershanede böyledir. "Hocam bu konu tam oturmadı sanki" derim. Soru bankasına bakarım ki çeyiz saklamış gibi tertemiz. Lütfen videoları izledikten sonra arkadaşlar bir soru çözümü yapın, tekrardan sonra. Emin olun ki anlatılan hiçbir cümlenin boşa gitmediğini göreceksiniz. Zaten tanımıyorsanız da 2023, 2024, 2022 sorularını açın bakın. Bizleri bir kere izleyin. Yaptıklarımız neymiş, yapacaklarımızın teminatı mıymış görmüş olursunuz.

İkinci konu arkadaşlar, eee, bu videolarda video ders notumuzu da güncelledik. Sizler için çok güzel bir video ders notu hazırladım. Öyle düşünüyorum yani en azından. Eee, öğrencinin en sevdiği şey nedir? Düz anlatımın içinde boğulmadan hani kafasında bir oturtmamız gerekiyor arkadaşlar. Ben de o yüzden öğrenci mantığıyla güzel güzel kavram haritaları hazırladım sizlere. Hem kavram haritaları hem bu yılda bir farklılık olsun diye hemen hemen bütün konularda harita anlatımıdır. O yüzden video ders notumuzda değerli kardeşlerim, hem kavram tablolarımız var, kavram haritamız var hem de fiziki haritalarımız var. Bu da emin olun size birçok konuda katkı sağlayacaktır. Ben kendimi çok iyi hissediyorum. İnşallah sizler de bizleri izleyerek iyi hissedersiniz. Vurduğumuz gol olsun diyelim. Rabbim hepimizin yardımcısı olsun kardeşlerim. O zaman bismillah diyelim. Derslerimize ne yapalım? Başlayalım.

Evet, ilk Türk devletleri. Değerli arkadaşlar, ilk Türk devletlerinin diğer ismi İslam öncesidir. Lisans, önlisans, orta öğretimde bir soru gelir. %70'i kültür medeniyet odaklı gelir. Rehberliği yapayım. AGS sınavına da bir soru gelir. Böyle bir 8-9 videoda bu konuyu bitireceğiz arkadaşlar. Size bitince de 80-100 soru ödev vereceğiz. Bir neti inşallah cebimize koyacağız. Tamam. Hadi o zaman başlayalım. İlk Türk devletleri. İlk olarak nereden başlıyoruz? Klasik bilgilerimiz var arkadaşlar. 7. sınıftaki İpek Yolu'ndaki Türkler konusu dahil. Bunları hep duydunuz. Türk adının anlamı. Buyurun. Türk adının anlamı. Kardeşlerim, tarihi zayıf olanlar özellikle en başta yazdıklarıma çalışsınlar. En başta yazdıklarıma lütfen. Hocam ben çok kötü değilim diyorsanız hepsinde çalışın ama ben dediğim gibi soru gelirse koyu renkli yazdığım yerlerden soru geleceğini düşünüyorum. Önce bunlara bakalım.

Kaşkarlı Mahmut Türk adıyla ilgili hangi cümleyi kullanmış? Arkadaşlar, olgunluk çağı. Evet, o zaman soru yapalım. Kaşkarlı Mahmut'un Divan-ı Lügat-it Türk adlı eserinde Türk adının kavramsal karşılığı olarak aşağıdaki ifadelerden hangisi kullanılmıştır? Olgunluk çağı. Gel. Türkçülüğün babası. İleride fikir akımlarını detaylı göreceğiz. Ziya Gökalp'e göre arkadaşlar Türk adının anlamı nedir? Töreli, değil mi? Uygur kaynaklarında Türk adının anlamı nedir? Güçlü, kuvvetli. Peki bu soru inşallah gelir. Çünkü neden? İslam öncesinde bizim en çok etkileşimde olduğumuz ve ilk bilgilere ulaştığımız devre Çin'dir. O zaman ÖSYM şu soruyu gelebilir, soru sorabilir. İlk Türklere ait bilgilere Çin kaynaklarına rastlanılmaktadır. Buna göre Çin kaynaklarında Türk adının anlamı aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilmektedir? Cevap: Mifer. Bir nevi savaşçı gibi. Rus kaynaklarında tork. Ahmet hocam tork nedir? Hani erkeklerim ben de motora biniyorum. Motorun torku deriz ya. Bize motor demiyorlar yanlış anlamayın. Motorun torku diyorlar ya. Tork güç anlamında. Geldik lacivertlere arkadaşlar. Bunlar soru bankasında da geçer ama dediğim gibi ben bu lacivert olan yeri daha çok ÖABT tarzı sorularda bekliyorum. O yüzden soru bankası göreceğiniz için şöyle bir tanımlayalım. Macar Türkolog Vanbéri'ye göre Türk adının anlamı türeyen. Bartold'a göre kanunlu, nizam sahibi bir nevi. Darfer D'den bağlayın. Devlete bağlı. Evet. Heredot. Deniz kenarında oturan adam. Deniz kenarında oturan adam anlamında. İbn Bibi de gençler terk edilmiş diyor. Hani biz göçebe yaşıyoruz ya hep terk ediyoruz. O yüzden dediğim gibi Kaşkarlı Mahmut'un olgunluk çağı, Ziya Gökalp'in töreli, Uygurlarda güçlü kuvvetli, Çin kaynaklarında mifer. En önemlileri bence bunlar arkadaşlar.

Şimdi size mükemmel bir yorum sorusu. Evet, MAP kazanım testlerinden geçen mükemmel bir yorum sorusu. Arada sizlerle ben arkadaşlar eee mini deneme serisi başlatacağız. Bu arada 2026'da ücretsiz denemeleri yayınlayacağım. MAP'teki güncel bilgilerden. Şimdi çok güzel bir yorum sorusu gelsin. MAP kitabında geçen bir okuma parçası bu. Buyurun. Türk adına farklı anlamlar yüklenmesinin sebebi. Türk adına farklı kaynaklarda farklı anlamlar yüklenmesinin sebebi. 1. Türklerin farklı özellikler barındırmaları. 2. Türklerin birçok toplumla etkileşime girmeleri. Bir daha söylüyorum. Türk adına farklı anlamlar yüklenmesinin sebebi. Türk adına farklı kaynaklarda farklı anlamlar yüklenmesinin sebebi. Bu da yorum sorusu olsun. 1. Farklı özellikler barındırdığımız için. 2. Birçok toplumla etkileşime girdiğimiz için. Oldu mu? Evet. Türk adı bu. Peki hadi bakalım. Yazılı sorusu kardeşlerim. Yazılı sorusu. Türk adının Türk adıyla kurulan ilk devlet. Cevap kim olacak kardeşlerim? Göktürkler. Evet. Şuraya Göktürkleri sıkıştıralım değil mi? Türk adıyla kurulan ilk devletimiz kim olacak? Göktürkler. Dikkat. Türk adı farklı. Türkiye adı farklı. Bunları şimdi ne yapacağız? Göreceğiz arkadaşlar. Türk adı farklı.

Buyurun. Önce Türkler hakkında ilk bilgi veren kaynaklara bakalım arkadaşlar. İlk bilgi veren kaynağımız Çin kaynağı. Kuzey Şansi Antlaşması. Evet. İlk bilgi veren kaynağımız Çin kaynağı değerli kardeşlerim. Kuzey Şansi Türklerle Çinliler arasında yapılan anlaşmadır. İlk bilgiyi buradan alıyoruz. Peki Ahmet hocam bize başka kimler bilgi verir? İran kaynakları verir. Sayısalcı kardeşim soruda İran demez. Bak buraya Pers der. Sasani der. Oldu mu? Bunlar İran topluluklarıdır arkadaşlar. Çin, İran, Bizans, Hint ve Arap kaynaklarında Türk ilk Türklere ait bilgilere yer verilir. Dikkat. İkinci soru geliyor. İlk bilgi veren kaynaklar derse sakın Memlükleri almayın. Memlükler diyorum. Sakın Mısır almayın. Neden? Ama hocam Mısır'da Türkler yok muydu? Kardeşim Mısır'da Türkler vardı ama İslam'dan sonra. Oldu mu? Soruda ilk Türkler diyorsa İslam öncesidir. Bizim Mısır coğrafyasına gitmemiz İslam'dan sonradır. Oldu mu? Evet. İlk bilgi veren kaynak Çin kaynağı. Kuzey Şansi Antlaşması. İran kaynakları, Bizans, Hint, Arap kaynakları bilgi verir. Kim bilgi vermez? Mısır.

Türk adı farklı değerli kardeşlerim. Türkiye adı farklı. Bunu da güncel işleyelim kardeşlerim. Türkiye adı 6. yüzyılda, Roma rakamıyla 6'yı yazamadım. 6. yüzyılda Avrupalı kaynaklar bakımından Orta Asya için kullanılmıştır. 6. yüzyılda Orta Asya. Devam ediyorum. Türkiye adı Malazgirt Savaşı'ndan sonra kardeşlerim Bizans kaynaklarında Anadolu için kullanılmıştır. Bitmedi. Türkiye adı Miryokefalon Savaşı'ndan sonra ileride göreceğiz. Anadolu'nun kesin Türk yurdu olduğu savaştır. Miryokefalon Savaşı'ndan sonra kardeşlerim Anadolu için yine Arap ve Latin kaynaklarında kullanılacaktır. Evet. Anadolu için Arap ve Latin kaynaklarını kullanılacaktır. Bir daha söylüyorum. 6. yüzyılda Avrupalı kaynaklar Orta Asya için neyi kullanmıştır gençler? Türk adını kullanmıştır. Malazgirt Savaşı'ndan sonra Bizans kaynakları Anadolu için Türkiye'yi kullanmıştır. Anadolu'nun kesin Türk yurdu olduğu Miryokefalon Savaşı'yla Arap ve Latin kaynakları Türk adını kullanmıştır. Peki burada neyi bileceğiz? Neyi bileceğiz kardeşlerim? Marco Polo'yu bileceğiz. Marco Polo. Seyyah. Günümüzde youtuberlar var ya seyyahlar. Fakir versiyonu Marco Polo. Marco Polo'nun büyük Türkiye dediği yer. Bir de kardeşlerim küçük Türkiye dediği yer olacak. Büyük Türkiye, küçük Türkiye. Evet. Marco Polo'nun büyük Türkiye dediği yer Orta Asya. Küçük Türkiye dediği yer arkadaşlar Anadolu. O zaman diğer sorumuz gelsin gençler. Buraya kadar soruları bir tekrarlayalım. Türk adı anlamlarını sorduk. Neden farklı kaynaklarda farklı anlamlar var? Farklı özellikler barındırdığımız için, birçok toplumla etkileşime girdiğimiz için Türk adıyla kurulan ilk devlet Göktürkler dedik. Değil mi? Bunlardan bahsettik. İlk bilgi veren kaynaklara Çin'i aldık, Bizans'ı aldık, İran'ı aldık, Hint araba aldık. Kimi almadık? Mısır'ı almadık. Çünkü İslam'dan önce coğrafi olarak uzağız. Türk adı farklı. Türkiye adı farklı dedik arkadaşlar. Türkiye adını, Türkiye adını 6. yüzyılda Avrupalı kaynaklar Orta Asya için, Malazgirt'ten sonra Bizans kaynakları Anadolu için, Anadolu'nun kesin Türk yurdu, Miryokefalon Savaşı'ndan sonra Arap ve Latin kaynakları yine Anadolu için kullanmıştır. Büyük Türkiye, küçük Türkiye ifadelerini öğrettik. Şimdi Türkiye adının coğrafi terim olarak geçtiği ilk anlaşma. Türkiye adının coğrafi terim olarak geçtiği ilk anlaşma. Cevap hangi anlaşma? Gümrü Anlaşması arkadaşlar ileride göreceğiz. TBMM'nin ilk askeri ve siyasi başarısı diye değil mi? Şimdi nefes alıyoruz. Son sorum geliyor burayla ilgili. Türk adıyla kurulan ilk devlet kimdi? Göktürklerdi. Sakın yanlış yapmayın. Yasaklıyorum. Türkiye adıyla kurulan ilk devlet surprise Memlükler. Ama hocam şaka mı bu? Ne alaka kardeşim? Türk adı Göktürk. Türkiye adı Memlük. Neden? Memlüklerin gerçek adı Mısır Türkiye'sidir. Oldu mu? Devlet-i Türkiye'dir. O yüzden Türk adıyla kurulan ilk devlet kimmiş? Memlükler. Şimdi ben size güzel bir soru daha öğreteceğim. Türkiye adının coğrafi terim olarak kullanıldığı bölgeler. Evet. Türkiye. Hangi bölgelere Türkiye adı verilmiş? Buyurun bu soruyu da cevaplayayım. Hadi bu da benden olsun. Orta Asya'yı bildik mi? Bildik. Anadolu'yu bildik mi? Bildik. Surprise Mısır'a da Türkiye adı veriliyor. Çünkü orada kim kurulacak? Memlükler. İslam'dan sonra bu Memlükler Suriye'de hakim olacak. O yüzden buyurun kardeşlerim. Şöyle bir soru. Soru bankama da yazdım. Tarihi süreç içerisinde Türk adının kullanıldığı coğrafi bölgeler arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz? Tarihi süreç içerisinde Türk adının kullanıldığı coğrafi bölgeler arasında hangisi yer almaz? Orta Asya'yı bildin, Anadolu'yu bildin, Mısır'ı hatırladın. Suriye ne alaka demek yok. O da var. Cevap E şıkkı. Atıyorum Batı Avrupa, cevap atıyorum E şıkkı. Kuzey Afrika. Tamam. Tarihte soru modellerini uygularsak arkadaşlar konularda çok rahat ederiz. Zaten ben şu konuda iddialıyım. Size tarih öğretmek gibi durum yok. Her konunun soru tipini öğretmek gibi durum var. Çünkü biz o sınavda netlerimizin artmasını istiyoruz. Soruları doğru yapmamız gerekiyor. Ben çok gördüm öğrenci. Bütün hikayeler hakkında bir tek cevap yok. Siz onlardan olmayacaksınız. Farkındaysanız her konunun soru tipini anlatmaya çalışıyorum. Bu bizim düsturumuz arkadaşlar. Evet burayı gördük mü? Gördük.

Geldik anayurda. Evet bizim anayurdumuz neresi arkadaşlar? Ana yurdumuz neresi? Küçükken duymuştuk. Doğuda Kingan Dağları, batıda Hazar Denizi, kuzeyde Aral Gölü, Hindikuş, Karanlık Dağları değil mi? Bize anayurdu sormayacaklar. Bize neyi soracaklar biliyor musunuz? Coğrafyanın yaşamımıza etkisini soracaklar. Coğrafyanın yaşamımıza etkisi. Mesela Orta Asya'dan dolayı göçebe mi olduk? Hayvancılıkla mı uğraştık? Yerleşik yaşamla mı uğraştık? Değil mi? O yüzden öncüllü yorum sorusu gelirse eğer anayurtla ilgili arkadaşlar biz de ne yapacağız? İnşallah size bunları öğretmeye çalışacağız. Oldu mu? Evet. Evet. O zaman kardeşlerim yavaş yavaş ne yapalım? Haritamıza bakalım. Teknolojinin bütün nimetlerinden faydalanıyorum. Buyurun buradayım. Efendim bu arada bütün kitapta haritalar var. Reklamları ara verdik. Anayurt neresi? Orta Asya. Ahmet hocam Orta Asya neresi? Doğuda Kingan Dağları. Batıda Hazar Denizi. Gördüğünüz gibi kuzeyde Aral. Güneyde Hindikuş ve Karanlık Dağları. Doğuda Kingan, batıda Hazar. Gördüğünüz gibi kuzey Sibirya. Güneyde Hindikuş ve Karanlık Dağları. Oldu mu? Burası bizim Orta Asya'mız arkadaşlar. Peki Ahmet hocam Orta Asya'nın bize etkisi ne olabilir? Bunları hep beraber işleyeceğiz ama önce şu an yurdu tanımanızı istedim. Oldu mu arkadaşlar? Bir de demin soru çözdük. İlk bilgi veren kaynaklarda kimi almıyorduk? Hadi bakayım cevap ver. Kimi almıyorduk? Mısır'ı. Neden? Bak çünkü Mısır burada. Biz neredeyiz? Burada. Mısır nerede? Burada. Biz neredeyiz? Burada. Uzağız. Bizim bu coğrafyaya gelmemiz İslam'dan sonra. Tamam. Okey. O zaman Serkan Hanım beni biraz kaydır. Biz tekrar ne yapalım? Anayurt'tan arkadaşlar şöyle bir güzel notlarımızı çıkartalım. Size soru modellerinden ne yapalım? Bahsedelim. Oldu mu? Evet kardeşlerim anayurdu gördünüz. Biraz şimdi onu detaylandırmak gerekiyor müsaadenizle. Buyurun. Ana yurdumuz neresi? Bunun soru tipleri de ne olacak? Bir bakalım arkadaşlar. Şöyle yapayım hemen. Evet. Ana yurdumuz. Doğuda Kingan Dağları, batıda Hazar Denizi. Değil mi? Aral, Hindikuş, Karanlık Dağları. Burası bizim anayurdumuz. Değerli öğrencilerim. Şimdi buradan yorumlar üretelim. Oldu mu? Buyurun. Sen anayurdun burası olduğunu biliyorsun ama sen farkında mısın acaba? Burada ne var arkadaşlar? Yüksek dağlar var anayurtta. Tabii canım. Anayurtta ne var biliyor musun? Geniş çukurlar var. Anayurt'ta ne var biliyor musun? Gobi Çölü var. Bak bak. İlk kez duydum. Ay ben şok demeyin. Gobi Çölü ya. Peki anayurdun havası sert, erkeği merttir gençler. Dolayısıyla hava iklim sert. Şimdi bunları neden yazdım? Bu coğrafi durumu değil mi? Bu birinci mantık. Bu coğrafyasından dolayı o zaman cevap verin. Yüksek dağlar varsa, geniş çukurlar varsa, çöl varsa, iklim koşulları sertse tarım mı olur, hayvancılık mı olur? Hayvancılık olur. Oh. Peki hayvancılık olursa? Yerleşik mi yaşarız, göçebe mi yaşarız arkadaşlar? Arkadaşlar yarı göçebe yaşarız hocam. Yarı göçebe ne demek? 6 aydan 6 aya göç eden demek. Anlatabildim mi? O zaman mantık kuralım. Beni izleyen değerli öğrencilerim öncüllü yorum sorusunu hazırlıyorum sizleri. Orta Asya şuradan oluşur deyip geçmedim. Bakın Orta Asya'nın coğrafyasından dolayı hayvancılık, hayvancılıktan dolayı yarı göçebe yaşam. Bir daha söylüyorum. Hayvancılıkla uğraşmamın temel sebebi. Hayvancılıkla uğraşmamın temel sebebi coğrafya. Hayvancılıkla uğraşmamın sonucu yarı göçebe yaşam. Oldu mu? Şimdi patlatıyoruz bombayı. Her soru bankasında çıkar. Yarı göçebe yaşamın sonuçları. Buyurun gençler. Göçebe yaşıyorsak temel geçim kaynağımız ne olur? Hayvancılık olur. Gençler göçebe yaşıyorsak bizde yaylak kışlak hayatı olur. Ahmet hocam yaylak kışlak ne? Yazın serin kışın ılıman yerlerde yaşarız. Arkadaşlar göçebe yaşıyorsak bizde özel mülkiyet olmaz. Özel mülkiyet yoksa dikkat. Kimsenin kendine ait evi bahçesi olmaz. Sınıf ayrımı olmaz. Köle anlayışı olmaz. Dolayısıyla sizlere güveniyorum yavru kurtlarım benim. AGS'ci, ortaöğretimci, önlisansı, lisansı kardeşlerim. Soruyu alnının çatından vur geç. İlk Türklerde sınıfsal ayrımın olmama sebebi. Birinci öncül göçebe yaşam, ikinci öncül özel mülkiyetin olmaması. Cevap 1 2. Göçebe yaşam ve özel mülkiyet olmadığı için sınıf ayrımı yok. Tüm sorularda bunları kullan. Tamam. Gel bakalım gençler. Biz göçebe yaşarsak buyurun efendim. Uzun hapis olur mu olmaz mı? Olmaz arkadaşlar. Biz bir de onları mı besleyeceğiz ya? Vatan haini mi? Namusu mu? Sallandır devam et. Onunla mı uğraşacağım ben? En fazla 10 gün bizde. Uzun hapis cezası olmaz. Dikkat yazılı hukuk olmaz. Dikkat kardeşlerim. Mimari olmaz ama hocam mezarlık vardı. Kafam çok karıştı. Yavru kurdum. Mezar mimari mi ya? Allah'ını seversen mimari olmaz. Sanat nasıl olur? Sanat taşınabilir olur. Peki Orta Asya'nın havası sert, erkeği mert? Bir maça bakış atayım şöyle kardeşler. Biz o ayazlarda, kışlarda, karda, kışta, dağlarda, bayırlarda göç edersek yumuşak mı oluruz? Affedersiniz ama Diriliş Ertuğrul modunu mu açarız? Diriliş Ertuğrul modunu açarız. O yüzden savaşçılık ne olur gençler? Gelişir. Teşkilatçılık ne olur? Gelişir. Peki yarı göçebe yaşamamızda temel faktörlerden, bunu kolaylaştıran faktörden birisi nedir? Atı evcilleştirmemiz, tekerleği kullanmamız. Oldu mu? Evet. Kavram haritamızı anlatıyorum. Şu şudur, bu budur. Böyle 11B'nin yazılı sınavı gibi çalışmayın. Buyurun. Orta Asya'da çöl olduğu için, iklim sert olduğu için, coğrafyadan dolayı neyle uğraştık? Hayvancılık. Hayvancılıktan dolayı nasıl yaşadık? Yarı göçebe. Bakın göçebe demiyorum. Yarı göçebe. 6 aydan 6 aldaya. Soruda yarı göçebe yaşam tarzı varsa beni izleyen öğrencilerim birçok KPSS kaynağında hangi soruları işaretleyecek? Yarı göçebe varsa temel geçim kaynağı hayvancılıktır. Yaylak kışlak hayatı görülür. Özel mülkiyet olmaz. Sınıf ayrımı yoktur. Uzun hapis cezası yoktur. Buyurun. Yazılıya ihtiyaç duyulmaz kardeşlerim. Mimari olmaz. Sanat taşınabilir olur. Savaşçılık da ne olur kardeşlerim? Gelişir. Her Türk asker doğar. Çünkü biz arkadaşlar saraylarda büyümedik. Biz Tanrı Dağları'nın, Orta Asya'nın bozkırlarının gaza geldim zor iklim koşullarında büyüdük. Oldu mu? Gören görmedi. Çadırda kalıyorum falan zannedecek. Öyle bir şey yok. Evet Serkan Hanım şöyle güzel oldu değil mi? Bazen öğrencilerim isteklerde bulunuyor. Hocam bir çekil de fotoğrafını çekelim diyorlar. Ben o sesleri duyuyorum içime doğuyor. Şöyle bir doya doya bakın. Anayurdumuzu gördük. İlk bilgi veren kaynaklarımızı gördük. Türk adını gördük. Değil mi? Arkasından ne yapalım kardeşlerim? Harit, tahtamızı bir silelim. Ondan sonra Türk göçleri, Orta Asya'da kurulan, Avrupa'da kurulan İskitler diye devam edelim. Evet Serkan Hanım bir haritayı silelim. Şey tahtamızı silelim.

Evet değerli kardeşlerim şimdi bir önceki tahtada ne yaptık? Türk adı, Türkiye adı, Anayurt'tan bahsettik. Buyurun ikinci kavram haritamıza geçelim. Türklerin başkentleri, merkezleri. Arkadaşlar bunlar neresi? Bir Ötüken kitabımızda yazar. O toprak ana olarak adlandırılan memleketlerin yüreği olarak adlandırılan yer neresi? Ötüken. Toprak ana. Memleketlerin yüreği. 2. Karabalgasun. Gençler, birçok önemli insanın doğup büyüdüğü Hakanlar şehri olarak adlandırılan yer. 3. Kara Kurum. Bu çok popüler değil. Türk devletleri genelde merkez olarak Ötükeni, Karabalgasun'u ve Kara Kurum'u kullanmıştır arkadaşlar. İkincisi benim size öğretmeye çalışacağım ticaret yolları var. Evet. Ticaret yollarının trend yoluyla hiçbir alakası yok. Ticaret bilgimiz bizim farklı burada arkadaşlar. Şimdi ipek, baharat, kürk. Bunları şimdiden öğreteyim ki matematik temel kavramlar gibi Osmanlı dahil rahat edelim. Oldu mu? Mesela size ilginç bir soru sorayım. İlk Türk devletleri hangi ticaret yollarına hakim olmak istemiştir? İlk Türk devletleri hangi ticaret yollarına hakim olmak istemiştir? Böyle bir soru geldiğinde birçoğunuz ne yapacaksınız? Hemen ipek ve baharat. Surprise. Baharat yok ama nasıl yok? Yok işte. Hadi buyurun Kadir Serkan'ın beni gençler. Buyurun. Evet. Şimdi ne yapıyoruz? Size çok güzel bir şekilde ticaret yollarını öğretmeye çalışıyoruz. Arkadaşlar ticaret yolları deyince üç tane yol öğreteceğim. İpek Yolu, Baharat Yolu, Kürk Yolu. Bakalım ilk Türk toplulukları hangilerine hakim olmaya çalışmış. Kardeşlerim şu yeşil gördüğünüz yer Hazar'dan başlar. Hazar Denizi'den başlar. Ural Dağları, Sayan Dağları, Mançurya'ya kadar giden yol. En yukarıdan geçen yol Kürk Yolu'dur. Nereden başlar? Hazar Denizi. Bu bilgisayarın hangi işine yarayacak? Buyurun. Kürk Yolu'nu canlandırarak ticarete ileri giden, zengin, ferah içerisinde yaşayan, paralı askerliğe yer verecek kadar ekonomisi iyi olan devlet kim olacak? Hazarlar. Bakın Hazar Denizi'den başladı, Mançurya'ya kadar gitti. En tepeden giden yol neymiş? Kürk Yolu. Bu bir. Gel ikiye kardeşlerim. Çin'den başlayıp Kaşgar, Buhara, Semerkant, Karadeniz'den ta İstanbul'dan İtalya'ya kadar giden yol. İpek Yolu. Çin, İran, Orta Asya, Karadeniz, İstanbul'dan İtalya'ya kadar giden yol İpek Yolu. Şimdi bakın bir şey söyleyeceğim. Biz yükselme anlatmadık daha değil mi? Tarihi sevmeyenler siz dileyin. Fatih, İstanbul, Amasya, Sinop, Trabzon alacak. Hangi yola hakim olacak? İpek Yolu mesela bize lazım. Evet. İpek Yolu. Geldik Baharat Yolu'na kardeşlerim. Alttaki yer Hindistan'dan, Umman Denizi'nden, Mısır'dan geçen yol Baharat Yolu. O zaman sorumu bir daha sorayım. İlk Türk toplulukları hangi ticaret yollarına hakim olmak istedi? Ezbere ipek ve baharat demiyoruz. Amcam demiyoruz. Evet. Sakin ol. Derin nefes al. İçinden yoga yap. Bismillah da bir şey yap. Yanlış cevap verme. İpek ve kürk. Oldu mu? İpek ve kürk yukarıda. Çünkü İslam'dan önce Baharat Yolu nerede? Aşağıda. Biz neredeyiz? Yukarıda. Baharat nerede? Aşağıda. O yüzden bir önceki tahtaya dön. İlk Türkler hakkında bilgi veren kaynaklar derken de Mısır'ı almıyordum. Neden? Biz yukarıdayız. O aşağıda. Ticaret yollarında Baharat Yolu'nu almıyorum. Neden? Biz yukarıdayız. O aşağıda. O yukarı şey aşağıda. Biz yukarıda. Hiçbir şey öğretmesem aşağı yukarıyı öğrettim. Değil mi? Evet. En tepe kürk. Ortadan geçen ipek, en aşağıdan geçen baharat. İslam öncesi devletler ipek ve kürk'ün arkadaşlar hakimiyetini sağlamaya çalışmıştır. Bizim baharata gitmemiz İslam'dan sonra. Bakın bu bilgi Osmanlı yükselmede işine yarayacak. Yavuz Sultan Selim Mısır'ı fethetti. Hangi yola hakim oldu? Baharat Yolu. Anlıyor musun? Tamam mı? Ticaret yollarını öğrendik mi? Hadi o zaman biz ne yapalım? Türk Kültür Merkezleri'nden devam edelim arkadaşlar. Değil mi? Evet. Hemen geldim arkadaşlar. Buradan açıkçası söyleyeyim. Soru beklemiyorum. Yani bunlar klasik bilgiler. Bunlar bizim ÖABT sınavında bir kere çıktı. Gerisi de paragraf sorusu gelir. Hani şöyle gelir. Anav'da yapılan kazılarda şu vardır, bu vardır gibi sorular gelebilir. Kardeşlerim Anav bu kazı yapılan yerler. Hani Göbeklitepe gibi düşün. Oldu mu? Anav Orta Asya'nın en eski kültür merkezi. Orta Asya'nın en eskisi. Şöyle birer anahtar kelime yazayım sizlere. Afanesyovo Türklerin en eskisi. Evet bu kadar bilgiler yeterli arkadaşlar sizlere. Andronova A ile bitiyor. İlk Türklerin atası. Evet, Anav Orta Asya'nın en eski kültürü arkadaşlar. Andronova ilk Türklerin eee ataları oluyor. Afanesyovo Türklerin en eski kültürü. Karasuk şöyle aklınıza kalsın. Sula demiri dövdük. Evet. İlk kez demir kullandığımız yerleşik yaşama ait izler olan Karasuk'tur arkadaşlar. Kelteminar. Burada da yine balıkçılık görülür, avcılık, toplayıcılık görülür. Zamanla yerleşik yaşamın izleri görülür. Buyurun. Tagar en gelişmiş kültürdür. O zaman günümüze en yakın olan hangisi olur sizce? Tagar olur. En gelişmiş olduğu için gençler Taşlık ve Altay'da yine ismen bilin. Oldu mu? Göçebe yaşama ait izler vardır. Yani şöyle bir soru gelir. Paragraf sorusu. Bence ezber yapmayın. Anav'da yapılan kazılarda Türklere ait şunlar şunlar bulunmuş. Bunlar bunlar bulunmuş. Hangisine ulaşır, ulaşılamaz. Oldu mu? Böyle bir para sorusu gelebilir. Çok ciddiye almayın bence.

Geldik Türk topluluklarına. ÖSYM 2010-2013 arası bize neyi sormuş? Asya'da kurulan, Avrupa'da kurulan ya da hem Asya'da hem Avrupa'da görülen. Evet. Hem Asya'da hem Avrupa'da görülen diye sorular sormuş. Çok kolay öğreteceğimi düşünüyorum. Buyurun. Ahmet hocam Asya'da görülen kim? Kardeşlerim ismi Türkçe ise Asya mesela. Kırgız, Karluk, Türgiş, Uygur, Göktürk. Görüyor mu? Evet. Kırgız, Karluk, Türgiş, Uygur, Göktürk. Arkadaşlar isimler Türkçe. Bunlar Asya'da. İsim yabancıysa Avrupa'da. Onu da siyahla yazayım. Evet. Mesela Macar, Bulgar, Kuman, Kıpçak demek gençler. Şimdi Kırgız, Karluk, Türgiş, Uygur, Göktürk. Gördük mü? Bunlar arkadaşlar ne oluyor? Asya. İsim yabancıysa ne oluyormuş? Avrupa. ÖSYM bize neyi soracak? Hem Asya'da hem Avrupa'da görülen. O zaman surprise. Size güzel bir şifre geliyor arkadaşlar. Şurayı düzelteyim. Serkan'ın burnu gibi eğri oldu. Evet. Atanınca Serkan'a para toplayın bir burnunu yaptıralım. Hayra geçin çocuklar. Arkadaşlar Hopsa şifresiyle bu ezberi rahatlatalım. Oldu mu? Hopsa. Hocam hopsa derken gel kardeşim Hun. Önce Hunu işaretle. Hazar. Oğuz, Peçenek, Sibirler ve Avarlar. ÖSYM'nin popüler arkadaşlar Hunlar ve Avarlardır. Hopsa. Hun, Hazar, Oğuz, Peçenek, Sibir, Avar. Ben size neyi öğrettim? Bu gördükleriniz kardeşlerim hem Asya'da hem Avrupa'da. Oldu mu? Evet, başkentlerden bahsettik. Ticaret yollarından bahsettik. Ticaret yollarında tuzağa düşmeyin dedik. İpek ve hangi yolları ele geçirmeye çalışacağız? Kürk. Baharat İslam'dan sonra dedik. Kültür merkezlerimizden bahsettik gençler. Beklediğimiz soru modelinden. Asya'da, Avrupa'da görülenleri anlattık. Hem Asya hem Avrupa'da görülenlerden sizi soru çözmeye yönlendirdik. Hopsa inşallah yaparsınız gençler. Basit bir konu. Türk göçleri. Biz Türkler neden göç ettik? Buyurun. İklim yetersizliği arkadaşlar. Kuraklık, salgın hastalık değil mi? Evet. İklim yetersizliği, kuraklık, salgın hastalık. Arkadaşlar bu ve buna benzer sebepler hangi sebeplere giriyor? Oh, ekonomik. Ben sizi şöyle hazırlayayım. Ben ÖSYM'den böyle bir soru beklemiyorum. Yani hangisi Türklerin göç etmesine etkili de değildir? Çok kolay olur. Şöyle gelebilir. Türklerin göç etmesine etkili olan durumlardan hangileri ekonomik nedenlere dayanmaktadır? Anladınız mı olayı? Ekonomik, siyasi diye. İklim, kuraklık, salgın hastalık, buna benzer şeyler ekonomiktir. Salgın hastalık ne alaka hocam? Şaka mı bu diyeceksiniz? Hayvan hastalığı. O zaman unutmayın. Hayvancılığa zarar veren her şey nedir gençler? Ekonomiktir. Buyurun kardeşlerim. Nüfus artışı. Evet Ahmet hocam bu ne oluyor kardeşlerim? Nüfus artışı hem sosyaldir hem ekonomiktir. Soruya göre işaretleyin. Peki, boylar arası mücadele, hakimiyet mücadelesi, Çin Moğol baskısı kardeşlerim. Bunlar ne oluyor? Oh. Bunlar da siyasi sebepler oluyor. Gördünüz mü? Cihat ve gaza yok. İslam'dan sonra seni burada mı vuracaklar? Evet. Hangisi ekonomik? Hangisi sosyal ekonomik? Hangi siyasi? Sebepleri düz anlatmadım. Yorumlattım sizlere. Oldu mu? Daha çok ben yorumladım ama olsun. Hocam bu göçler sonucunda ne oldu gençler? Biz bu göçleri neyle kolaylaştırdık? Atla, tekerlekle. Doğru mu? Farklı farklı coğrafyalara göç ettik. O zaman farklı coğrafyalara göç ediyorsak dikkat birçok toplumla etkileşime girer miyiz? Gireriz. Farklı toplumlara göç ediyorsak biz neyi güzel kullanıyorduk? Atı. Neyi güzel kullanıyorduk? Madeni. Birçok topluma atı ve madeni öğretir miyiz? Birçok toplumun tarih kaynaklarında yer alır mıyız? Arkadaşlar o zaman buyurun yazalım. Buyurun efendim. Evet. Bir etkileşim oldu. Birçok topluma neyi öğrettik? At madeni öğrettik. Adam taş devrini yaşıyordu. Beni görünce aydınlanma yaşadı. Demir devri geçti. Tamam. İki kardeşlerim bazı toplumların tarih kaynaklarında yer aldık. Evet. Bazı toplumların tarih kaynaklarında yer aldık. Hadi arkamdan seslenin bakayım. Mesela kim? Çin, İran, Bizans. Değil mi arkadaşlar? Arap kaynakları olacak. Sakın kimi almıyorduk? Mısır'ı. Gel kardeşim. Arkadaşlar biz çok geniş bir coğrafyaya göç ettiğimiz için tarihimizi incelemek ne oldu? Zorlaştı. Evet. Tarihimizi incelemek zorlaştı. O zaman buyurun kardeşlerim. Bizim tarihimizi bir bütün olarak incelemek zordur. Neden? Böyle bir soru gelirse ilk cevabınız göçebe yaşam. İkinci cevabınız yazıyı geç kullanmamız. Bir daha söylüyorum. Türk tarihini bir bütün olarak incelemek zordur diyen Ahmet öğretmen bu görüşüne bir Türklerin geniş bir coğrafyada egemenlik kurması 2. Yazıyı geç kullanmaya başlaması. Cevap 1 2. Denizli. Oldu mu? Bir de gençler bazı Türk toplumları asimile oldu. Asimile milli kimliği kaybetmek demektir. Neden ya? Göç ettik. Göç ettiğimiz yerde arkadan yeni kimse gelmedi. Ana yurttan yeni göçler gelmeyince gittiğimiz yerde sayıca azınlık olduk. Azınlık olunca bazı Türk toplumları ne olacak? Asimile olacak. Milli kimliğini kaybedecek. Evet kardeşlerim ne anlattım bu tabloda? Başkent, ticaret yolları, kültür merkezleri, Asya'da, Avrupa'da görülenler ve Türk göçleri. Oldu mu? Bir sonraki videoda videoda bir sonraki videoda ne işleyeceğiz? Sibirler, Asya Hun, Kavimler Göçü hepsi bir sonraki videoda. Likelamayı unutmayın. Oldu mu? Benden güzel vibe aldıysanız yorumlarda buluşalım. Vibe çok önemli. Haydi bakalım. [Müzik]