Transcription
Xin chào mừng tất cả các bạn đã quay trở lại với chuỗi video về kinh tế chính trị. Trong video lần trước, thì tôi đã giải quyết vấn đề về sản xuất hàng hóa. Sản xuất hàng hóa ra đời dựa trên hai điều kiện cơ bản: đó là phân công lao động xã hội và sự tách biệt về mặt kinh tế giữa các chủ thể sản xuất. Và trong một số hàng hóa, sản phẩm lao động sẽ được đem lại trao đổi, mua bán, vì chúng là trao đổi mua bán với một cái tỷ lệ nhất định. Tuy nhiên, thì một vấn đề đặt ra ở đây đó là: tại sao các hàng hóa khác nhau lại có thể trao đổi được với nhau? Tại sao chúng lại trao đổi với nhau theo một tỷ lệ nhất định? Và trong video lần này, thì tôi sẽ giải quyết tận gốc câu hỏi đó bằng nội dung: hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa. Xin các bạn theo dõi ạ.
Và bây giờ thì chúng ta sẽ đi vào nội dung đầu tiên: hàng hóa. Ừ, trước hết cần phải hiểu được bản chất thế nào là hàng hóa theo quan điểm của Mác. Hàng hóa là sản phẩm của lao động có thể thỏa mãn một nhu cầu nào đó của con người thông qua trao đổi mua bán. Hàng hóa có thể đáp ứng được nhu cầu cá nhân hoặc nhu cầu sản xuất. Hàng hóa cũng có thể tồn tại dưới dạng vật thể, ví dụ như bàn, ghế, bút, bảng; hoặc là dạng phi vật thể, ví dụ như là các phần mềm, website, phát minh sáng chế, v.v. Với khái niệm này ấy, để trở thành hàng hóa thì cần phải đảm bảo 3 yếu tố: một là đó là sản phẩm của lao động; ừ, thứ hai là thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người; và thứ ba là sẽ thông qua trao đổi mua bán. Nếu thiếu một trong ba điều kiện này thì sản phẩm đó không được coi là hàng hóa nhé. Tôi lấy ví dụ: ví dụ như nhà tôi nuôi một đàn gà. Cứ mỗi dịp họp mặt gia đình thì giết gà để chế biến thức ăn cho gia đình. Như vậy thì mặc dù đàn gà của tôi ý là sản phẩm của lao động, đáp ứng nhu cầu ăn uống của gia đình, nhưng lại không được coi là hàng hóa vì không được mang ra trao đổi mua bán. Hay như là có những loại sản phẩm có công dụng thiết yếu đến con người như là nước tự nhiên, như là không khí tự nhiên. Ở đây, tuy nhiên thì nó không phải là sản phẩm của lao động nên nó cũng không được coi là hàng hóa. Chỉ khi nước và không khí được con người khai thác, tinh chế, chế biến thành những sản phẩm đóng chai, đóng bình và mang ra thị trường bán, tức là đã có hao phí lao động trong sản phẩm đó, được mua bán thì mới được coi là hàng hóa. Anh, ở đây một vấn đề đặt ra là gì? Tại sao hàng hóa lại có thể trao đổi được với nhau? Hay nói cách khác, tại sao hàng hóa lại có giá trị trao đổi? Để giải quyết câu hỏi này thì ta đi vào nội dung thứ hai, đó là hai thuộc tính của hàng hóa theo Mác.
Dù khác nhau về hình thái tồn tại, là dạng vật thể hay phi vật thể, thì mọi thứ hàng hóa đều có hai thuộc tính: đó là giá trị sử dụng và giá trị. Giá trị sử dụng là gì? Giá trị sử dụng là công dụng của hàng hóa, có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người. Đó có thể là nhu cầu về vật chất hoặc nhu cầu về tinh thần; hoặc nó có thể là nhu cầu cá nhân hoặc nhu cầu tiêu dùng cho sản xuất. Ví dụ như là gạo thì có giá trị sử dụng để ăn; xăng thì có giá trị sử dụng để chạy ôtô, xe máy; hay bút để viết, điện thoại để liên lạc, v.v. Đối với giá trị sử dụng thì nó có những đặc điểm sau đây. Ừ, thứ nhất là giá trị sử dụng là do thuộc tính tự nhiên, là những thuộc tính về lý, do hóa học của các yếu tố tham gia cấu thành nên hàng hóa đó quy định. Hàng hóa thì không phải chỉ có một giá trị sử dụng duy nhất. Khi khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, người ta càng thêm thấy những thuộc tính mới của sản phẩm và sử dụng chúng cho những mục đích khác nhau. Cho ví dụ như là gì? Than đá. Than đá trước kia chỉ dùng để làm chất đốt, đun nấu; nhưng khi khoa học kỹ thuật phát triển thì người ta thấy rằng là than đá, ngoài cái việc làm chất đốt, nó còn được dùng để làm nguyên liệu cho một số ngành công nghiệp hóa chất, làm chất dẻo, làm sợi nhân tạo, cấu thành bộ phận lọc nước, cấu thành bộ phận mặt nạ chống độc, v.v. Khi mà các đặc điểm thứ hai của giá trị sử dụng là: giá trị sử dụng là phạm trù vĩnh viễn. Vì sao như vậy? Vì nó tồn tại trong mọi phương thức hay mọi kiểu tổ chức sản xuất. Ví dụ như gạo thì có giá trị sử dụng là để ăn và cái công dụng này nó tồn tại vĩnh viễn. Nó tồn tại từ trước tới nay, bất kể là chế độ nguyên thủy, phong kiến, tư bản chủ nghĩa hay xã hội chủ nghĩa thì gạo vẫn để ăn. Vậy có thể kết luận là giá trị sử dụng là phạm trù vĩnh viễn. Giá trị sử dụng của hàng hóa tạo thành nội dung của cải vật chất. Nó có đặc điểm thứ 3 ý là: giá trị sử dụng không phải cho bản thân người sản xuất hàng hóa mà là người tiêu dùng hàng hóa, tức là giá trị sử dụng cho xã hội. Cho ví dụ này: khi chúng ta nuôi gà sau đó bán cho người khác, thế con gà đó sẽ thuộc sở hữu của người mua và họ có quyền sử dụng con gà theo cái mục đích của họ. Phải có nghĩa rằng là cái sản phẩm hàng hóa đó là đáp ứng nhu cầu của xã hội. Ừ, vậy thì tôi xin nhắc lại, đối với giá trị sử dụng thì được hiểu là gì? Là công dụng của hàng hóa có thể thỏa mãn nhu cầu nào đó của con người các em nhé.
Bây giờ chúng ta sang đến thuộc tính thứ hai, đó là giá trị. Hàng hóa, em hết, trong nền sản xuất hàng hóa, giả sử một con gà được đổi lấy 10 cân táo. Anh, chỉ có nghĩa là gà và táo là vật mang giá trị trao đổi. Khi trở lại các phương trình ban đầu: một con gà bằng 10 cân táo, có hai câu hỏi đặt ra, các bạn thử suy nghĩ xem: tại sao gà và táo là hai loại hàng hóa khác nhau, có giá trị sử dụng khác nhau, lại trao đổi được cho nhau? Anh, và cả tại sao chúng ta lại trao đổi theo tỷ lệ nhất định: một con gà = 10 cân táo? Ừ, để trả lời 2 câu hỏi này thì Mác đã nghiên cứu về hàng hóa và chỉ ra rằng các loại hàng hóa dù khác nhau về kết cấu vật chất, hay khác nhau về giá trị sử dụng, khác nhau về công dụng, thì đều có chung một cơ sở, đó là gì? Nó chính là là sản phẩm của lao động. Tức là tất cả các hàng hóa đều do hao phí lao động xã hội của người sản xuất tạo ra. Con gà, cái bàn, quả táo, cái rìu, v.v., có khác nhau về kết cấu và chất, khác nhau về công dụng, nhưng chúng là do lao động của con người thì nó mới được hình thành, mới tạo nên. Cho nên cái người sản xuất trao đổi hàng hóa với nhau, thực chất chính là trao đổi lao động chứa đựng bên trong hàng hóa. Thì các bạn nhớ nhé, thực chất họ chỉ trao đổi cái hao phí lao động bên trong của hàng hóa đó thôi. Khi trở lại ví dụ trên thì hao phí lao động của người nuôi gà sẽ bằng với hao phí lao động người trồng táo. Hay nói cách khác là thời gian lao động xã hội cần thiết để nuôi một con gà nó sẽ bằng với thời gian lao động xã hội cần thiết để trồng được 10 cân táo. Hay nói cách khác, một con gà có giá trị bằng 10 cân táo. Đến đây thì ta sẽ đi đến phần khái niệm về giá trị hàng hóa. Giá trị hàng hóa là lao động xã hội của người sản xuất hàng hóa kết tinh trong hàng hóa. Giá trị là nội dung bên trong của hàng hóa, nó được biểu hiện ra bên ngoài bằng việc hay hàng hóa có thể trao đổi được với nhau. Giá trị trao đổi là hình thức biểu hiện ra bên ngoài của giá trị. Giá trị hàng hóa có những đặc trưng cơ bản như sau này: thứ nhất là giá trị biểu hiện mối quan hệ giữa những người sản xuất hàng hóa; vì nằm do những người sản xuất này hợp tác, thỏa thuận trao đổi hàng hóa với nhau. Đặc trưng thứ hai đó là giá trị là một phạm trù lịch sử, đó chỉ tồn tại trong kinh tế hàng hóa thôi. Nếu như giá trị sử dụng thì là phạm trù vĩnh viễn, vì nó tồn tại xuyên suốt tất cả các cái phương thức sản xuất khác nhau, ừ thì giá trị lại là phạm trù lịch sử, nó chỉ tồn tại trong một cái giai đoạn nhất định. Điều đó có nghĩa là ở trong kinh tế tự nhiên hay kinh tế tự cấp tự túc thì không có khái niệm giá trị hàng hóa ạ.
Bây giờ chúng ta sẽ đi đến nội dung thứ ba, đó là mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa. Hàng hóa thì có hai thuộc tính là giá trị sử dụng và giá trị. Hai thuộc tính của hàng hóa có quan hệ chặt chẽ với nhau, vừa thống nhất lại vừa mâu thuẫn với nhau. Về mặt thống nhất, hai thuộc tính này tồn tại đồng thời trong một sản phẩm, hay hàng hóa, và phải có đủ hai thuộc tính này thì sản phẩm đó mới được coi là hàng hóa. Ừ, nếu thiếu một trong hai thuộc tính thì sản phẩm hay vật phẩm đó không được coi là hàng hóa. Chẳng hạn như là cái ví dụ ban đầu là không khí tự nhiên và nước mưa, bộ phim không được coi là hàng hóa do nó không được trao đổi mua bán. Hay như là cái hàng lỗi, hàng phế phẩm cũng không được coi là hàng hóa do nó không đáp ứng được mặt giá trị sử dụng và không đem ra trao đổi. Hai thuộc tính của hàng hóa vừa thống nhất, như là nó khỏe, vừa có sự mâu thuẫn. Cái mặt mâu thuẫn ở đây thể hiện ở chỗ là: người sản xuất làm ra hàng hóa để bán, mục đích của họ là mặt giá trị là lợi nhuận kinh doanh, chứ không phải mục đích của họ là giá trị sử dụng. Trong tay người bán có hàng hóa đấy, tức là có giá trị sử dụng, nhưng cái quan tâm của họ là giá trị hàng hóa, tức là lợi nhuận. Ngoài vấn đề lợi nhuận thì phần sau thì tôi sẽ nói kỹ hơn cho các bạn ạ. Và ngược lại thì đối với người mua, nên mua thì họ lại rất cần giá trị sử dụng. Ví dụ như mua gạo để ăn, mua điện thoại để dùng, liên lạc. Thế nhưng để có giá trị sử dụng trước hết phải mua bán thông qua lưu thông, lưu thông hàng hóa, tức là trước hết phải thực hiện giá trị hàng hóa đã, sau đó mới chi phối được giá trị sử dụng. Vì vậy mâu thuẫn giữa hai thuộc tính này ở đây đó chính là gì? Là quá trình thực hiện giá trị sử dụng và giá trị là hai quá trình khác nhau về thời gian và không gian. Quá trình thực hiện giá trị được thực hiện trước và trên thị trường; quá trình thực hiện giá trị sử dụng diễn ra sau và trong lĩnh vực tiêu dùng. Nếu giá trị của hàng hóa không được thực hiện thì sẽ dẫn đến khủng hoảng sản xuất. Tóm lại thì giá trị sử dụng và giá trị của hàng hóa vừa thống nhất và vừa mâu thuẫn với nhau các bạn nhé.
Trên đây là toàn bộ nội dung về phần hàng hóa và hai thuộc tính của hàng hóa. Phần lý thuyết này là nền tảng cơ sở để giải quyết các vấn đề trong kinh tế chính trị khác, như là tính hai mặt của lao động sản xuất, nguồn gốc bản chất của tiền tệ, sản xuất giá trị thặng dư, v.v. Và trong những video tiếp theo thì tôi sẽ giúp các bạn tìm hiểu nội dung lượng giá trị của hàng hóa và hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa. Thì các bạn có thể like và đăng ký kênh để tiếp tục theo dõi các video tiếp theo nhé. Cảm ơn các bạn đã theo dõi ạ. Ừ ừ ừ ừ ừ ừ [âm nhạc] ờ ờ ừ ừ ừ ừ ừ ừ [âm nhạc] ừ ừ