A.I. - Đừng bỏ cuộc!

Chỉ mới hơn 2 năm từ khi ChatGPT ra đời, lần này một điều lạ là làn sóng hào hứng về công nghệ mới này lại trôi qua rất nhanh. Đó là vì làn sóng thất nghiệp trong các công ty công nghệ ở phương Tây cũng làm giảm đi nhu cầu cho những hợp đồng từ những công ty gia công phần mềm tại Việt Nam, đánh động sang cả các ngành khác và mọi người trở nên hoang mang.

Cùng một lúc có rất nhiều khóa học về AI mọc lên như nấm sau mưa, gõ cửa đến tận từng doanh nghiệp. Và các doanh nghiệp vừa chưa kịp chuyển đổi số thì làn sóng AI đã chờ ở trước cửa. Vậy đối với trí tuệ nhân tạo, liệu chúng ta có nên hoang mang?

Chào mừng các bạn đến với kênh Siolab. Mình là Lê Diệp Kiều Trang, là doanh nhân khởi nghiệp, là nhà đầu tư và là người tin rằng việc học hỏi cũng như phát triển bản thân là một hành trình suốt đời.

ChatGPT mới ra đời khoảng hơn 2 năm nhưng kể từ ngày đó, nó đã thay đổi thế giới rất nhiều. Điều đáng kể nhất đó là một làn sóng mất việc liên tục trong vài năm trở đây, đặc biệt trong khối ngành mà trước giờ nhu cầu rất cao, lương bổng rất khá, đó là ngành công nghệ. Ở các nước phương Tây, năm 2023, các công ty công nghệ sa thải 264.000 người. Năm 2024, họ lại cho nghỉ tiếp 150.000 người. Và chỉ mới nửa năm 2025, con số đó đã lên đến 80.000. Làn sóng mất việc này tạo ra một nỗi hoang mang rất lớn và nó kéo theo cả những nước đang phát triển.

Mặc dù vậy, tin tức trên thị trường vẫn nóng hổi về những cú săn đầu người ngoạn mục chỉ mới ngày trước đây thôi. Một nguồn tin mà khiến công ty Meta phải đính chính đó là nghe đâu đó Meta đã tuyển dụng về một kỹ sư công nghệ chuyên ngành trí tuệ nhân tạo với mức lương 100 triệu đô la một năm, với 300 triệu đô la là tiền thưởng cho 3 năm kế tiếp. Dĩ nhiên là Meta từ chối công nhận thông tin này.

Nhưng có một mẩu tin khác cũng đáng chú ý không kém, đó là Meta đã mua lại công ty Scale AI của một anh bạn 28 tuổi Alexander Wang với giá 14 tỷ đô, chỉ để nắm giữ 49% cổ phần của công ty này. Alexander tốt nghiệp từ trường đại học MIT và ngay sau đó xây dựng công ty Scale AI, chưa hề đi làm ở một công ty nào khác. Sau khi được mua lại, Alexander trở thành thủ lĩnh của đội Super Intelligence, là thành phần nòng cốt để xây dựng trí tuệ nhân tạo của Meta.

Thị trường săn đầu người trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo vô cùng nóng bỏng và hầu như những công ty trí tuệ nhân tạo nào cũng không ngần ngại chi tiền để kéo về đội của mình những nhân tài mà họ tin là sẽ đóng góp rất lớn cho sự nghiệp phát triển công ty của họ. Vậy trong thời đại AI, chúng ta nên hoang mang hay nên hào hứng?

[Âm nhạc]

Để trả lời câu hỏi đó, trước tiên mình nghĩ chúng ta nên tìm hiểu từ lúc ChatGPT ra đời cho đến nay. Thật ra, đó là khoảng thời gian duy nhất mà cả loài người đang hoang mang hoặc hào hứng về một làn sóng công nghệ mới, trí tuệ nhân tạo. Cuối năm 2022, ChatGPT chào sân lần đầu tiên với phiên bản mở rộng ra cho công chúng hoàn toàn miễn phí và ngay lập tức, nó làm rung động cả thế giới. Tại sao lại như vậy? Vì đây là lần đầu tiên máy tính đã có thể đối thoại với con người.

Chắc các bạn vẫn còn nhớ, trước năm 2022, khi chúng ta cần tìm kiếm thông tin gì đó, thì chúng ta phải tìm thông qua keyword là những từ khóa và những từ khóa này sẽ kéo về hàng loạt những trang web khác nhau. Mỗi người phải tự dành thời gian để tìm hiểu ở từng trang web này và tự đúc kết lại cho mình thông tin, kiến thức hoặc là những trải nghiệm mà mình học hỏi được. Vậy mà ChatGPT với công nghệ generative AI, trí tuệ nhân tạo tạo sinh, đã có thể tạo ra một cỗ máy có thể nói chuyện với bạn như một con người. Có vẻ như là trí tuệ nhân tạo đã hiểu được con người và có thể trả lời được những câu hỏi. Nhưng thật ra không phải vậy.

Generative AI, hay dịch ra là trí tuệ nhân tạo tạo sinh, thật ra không hiểu con người. Nó được xây dựng dựa trên mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Model). Có nghĩa là khi chúng ta hỏi AI, thì AI sẽ trả lời từng từ một. Và dựa trên từ mà nó đã trả lời rồi, nó sẽ đoán được từ kế tiếp khả năng cao sẽ là từ gì. Với nguyên tắc này, mô hình ngôn ngữ lớn có thể đối thoại với con người theo hình thức mô phỏng ngôn ngữ cực kỳ tốt. Generative AI không hiểu ngôn ngữ của con người, nhưng nó là một mô hình dự đoán ngôn ngữ rất xuất sắc.

Không ai biết đằng sau những cánh cửa của các công ty đang nghiên cứu các mô hình trí tuệ nhân tạo khác nhau đã có những phát minh vượt bậc gì trong 2 năm vừa qua. Tuy nhiên, đối với công chúng trên thị trường, nói đến trí tuệ nhân tạo là chỉ có Generative AI, trí tuệ nhân tạo sinh, với hai bước đột phá chủ yếu. Đầu tiên, đó là khả năng tạo ra ngôn ngữ, ngôn ngữ nói hoặc ngôn ngữ viết. Và điều thứ hai là khả năng tạo ra hình ảnh ở dạng hình ảnh hoặc là video. Chỉ với hai khả năng này, trí tuệ nhân tạo đã làm thay đổi cả thế giới. Và một điều thực tế là nó đã thay thế dần con người, đặc biệt là những người lao động trí thức trong nhiều ngành nghề khác nhau.

Vậy trí tuệ nhân tạo AI đã thay thế những công việc nào trong 2 năm vừa qua? Trước hết, rất nhiều công việc trong các công ty công nghệ đã bị thay thế. Một điều dễ hiểu đó là vì những công ty công nghệ này là người hiểu rõ nhất về năng lực của Generative AI và ngay lập tức họ tận dụng những cơ hội này để tăng hiệu quả làm việc cũng như giảm chi phí trong chính những công ty của mình. Con số mà mình chia sẻ với các bạn ở đầu podcast, trong năm đầu tiên 264.000 công việc đã bị mất đi. Đến năm thứ hai, con số này là 150.000 người và chỉ trong nửa năm nay thôi, đã 80.000 vị trí không còn nữa trong ngành công nghệ. Những vị trí này là những vị trí kỹ sư hay là những vị trí trong các ban ngành khác như sales, marketing hay customer service.

Làn sóng mất việc này diễn ra ở những tập đoàn công nghệ lớn nhất trên thế giới, nhưng nó còn kéo theo hàng loạt những nhu cầu khác trong thế giới công nghệ cũng thay đổi. Nếu trước đây, chính những công ty công nghệ này ký những hợp đồng gia công với các công ty phần mềm ở các nước thứ ba như Việt Nam chẳng hạn, thì giờ đây máy tính trí tuệ nhân tạo đã có thể tạo ra những sản phẩm này, làm được những công việc này mà không cần phải ký những hợp đồng gia công nữa. Làn sóng mất việc trong thế giới công nghệ, vì vậy, kéo dài ra khỏi biên giới nước Mỹ và đến với cả những nước đang phát triển.

Vậy còn các ngành khác thì như thế nào? AI đã thay thế rất nhiều vị trí của con người. Ví dụ, trong ngành marketing, nếu trước đây các bạn cần phải có một đội thiết kế để có thể phát họa nên những ý tưởng mà bạn director, giám đốc sáng tạo có được trong đầu, thì bây giờ AI đã hoàn toàn có thể thiết kế dựa trên những câu pháp prompting và đưa ra rất nhiều những lựa chọn khác nhau. Thiết kế logo cũng vậy, thiết kế website cũng vậy, thậm chí là đưa ra những hình ảnh để quảng cáo. Trí tuệ nhân tạo đã có thể tự làm được ở nhiều mức độ khác nhau. Và cho dù nó chưa hoàn toàn thay thế con người, nó cũng đã lấy đi rất nhiều công ăn việc làm của các bạn trong khối ngành marketing.

Nghề bán hàng thì sao? Trí tuệ nhân tạo đã giúp cho công việc của bộ phận bán hàng có thể tự động hóa nhiều hơn rất nhiều. Họ có thể tiếp cận những khách hàng tiềm năng, nói chuyện, email cho khách hàng, thậm chí là tương tác với khách hàng qua điện thoại mà nhiều khi khách hàng còn không biết người đang tương tác với mình là máy tính chứ không phải con người.

Bước qua bộ phận chăm sóc khách hàng, dĩ nhiên là trí tuệ nhân tạo đã thay thế con người. Các bạn cứ thử gọi tới một hotline nào đó. Nếu như ngày trước họ phải ký những hợp đồng gia công về Ấn Độ để cho những người Ấn Độ có thể trả lời những câu hỏi liên quan tới sản phẩm, liên quan tới những món hàng mà khách hàng đang mua tại Mỹ, thì bây giờ hệ thống đó không còn cần thiết nữa. Chỉ cần ứng dụng trí tuệ nhân tạo, AI có thể trò chuyện, trả lời những câu hỏi, tương tác với khách hàng, thậm chí khách hàng có thể trả lời bâng quơ, tán dóc. AI vẫn có thể đẩy thuyền, trò chuyện y như là một người thật. Mà AI còn hay hơn cả người thật, đó là nó không biết giận, nó không biết buồn. Cho dù khách hàng có mắng nhiều đi như thế nào thì nó cũng không cảm thấy áp lực như là những nhân viên chăm sóc khách hàng.

Vậy bộ phận kế toán thì sao? AI đã bắt đầu len lỏi vào các mô hình kế toán khác nhau và trong tương lai sẽ có những sản phẩm phần mềm có thể thay thế rất nhiều những công việc lặp đi lặp lại của bộ phận kế toán. Tương tự như vậy, những bộ phận giao nhận, logistics, vận chuyển, những chứng từ hóa đơn, vận đơn sẽ được máy tính tự động làm, máy tính tương tác với máy tính. Và chính vì vậy, nó cũng lấy đi rất nhiều công ăn việc làm của nhiều người.

Tóm lại, những công việc thâm dụng nhân lực, lặp đi lặp lại theo một quy trình cố định thường sẽ là những công việc được thay thế bởi trí tuệ nhân tạo đầu tiên. Nếu như những công việc đó đòi hỏi khả năng về ngôn ngữ, khả năng về hình ảnh, thì trong thời điểm hiện tại, chắc chắn những công việc này hoàn toàn có thể thay thế được bằng máy móc. Tuy nhiên, trí tuệ nhân tạo chỉ mới trong giai đoạn đầu. Generative AI chỉ là bước khởi đầu cho rất nhiều thay đổi, rất nhiều phát minh về phần trí tuệ nhân tạo mà con người còn chưa thấy. Vậy nên làn sóng thay thế con người, đặc biệt là trong lĩnh vực trí thức, sẽ còn diễn ra ở một quy mô lớn hơn nhiều mà ngày hôm nay, năm 2025, mình, các bạn và nhiều người khác vẫn chưa thấy hết.

Nhưng nói qua cũng phải nói lại, mặc dù một bộ phận không nhỏ, khối lượng công ăn việc làm đang bị mất đi, nhưng mình lại nhìn thấy có rất nhiều công việc mới được sản sinh ra chính từ ngành công nghiệp AI này. Trước hết, trong khối ngành công nghệ, như các bạn cũng thấy, những nhân tài trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo đang được trả một mức lương kinh khủng cao, thậm chí còn cao hơn cả những người quản lý những công ty công nghệ này trong nhiều năm vừa qua. Mình biết ít nhất một vài bạn kỹ sư công nghệ người Việt Nam đang làm ở những công ty xây dựng các mô hình trí tuệ nhân tạo lớn nhất ở Mỹ. Ví dụ như Google, Anthropic, Grok đều đã có những kỹ sư công nghệ người Việt Nam.

Tương tự như vậy, bên ngoài những công ty xây dựng những mô hình trí tuệ nhân tạo này là hàng loạt những công ty khác đang theo đuổi xây dựng những sản phẩm ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào trong những use case, những sản phẩm khác nhau. Lĩnh vực này cực kỳ phong phú và vô cùng hào hứng. Lượng tiền đầu tư đổ vào những công ty công nghệ xây dựng những ứng dụng AI này đang có rất nhiều và mọi người đang hối hả, hào hứng xây dựng những sản phẩm này. Nếu như các bạn là những kỹ sư công nghệ ở Việt Nam hay ở trên thế giới muốn theo đuổi lĩnh vực xây dựng những sản phẩm ứng dụng AI, nhớ liên hệ với mình. Mình rất muốn tạo ra được một cộng đồng các kỹ sư AI chia sẻ với nhau những suy nghĩ, cập nhật với nhau nhiều thông tin và biết đâu tụi mình còn có thể xây dựng nhiều sản phẩm, nhiều công ty mang tính đột phá. Các bạn có cùng ý tưởng đó nhớ liên hệ với nha.

Đó là ngành công nghệ. Vậy còn những ngành khác thì như thế nào? Những ngành khác cũng có những cơ hội rộng mở nhưng không phải cho tất cả mọi người. Mình quan sát và thấy là nếu như các bạn có hai yếu tố sau đây thì các bạn sẽ trở nên rất hot trong thị trường AI này.

Trước hết, các bạn là người không sợ sử dụng những công nghệ mới, đặc biệt là những công cụ về trí tuệ nhân tạo. Muốn trở thành một người biết sử dụng nhiều công cụ trí tuệ nhân tạo khác nhau, bạn phải là người không sợ công nghệ và rất chịu khó, chăm chỉ theo dõi những sản phẩm mới được ra đời, không ngần ngại nhúng tay vào, sử dụng thử có chứng kiến và biết phân biệt sản phẩm nào tốt hơn sản phẩm nào. Nghe thì dễ nhưng thực tế là hầu hết các bạn không trong khối công nghệ thường rất sợ công nghệ. Nhất là trong giai đoạn đầu này khi các công cụ mới được ra đời, họ chưa có những phiên bản hướng dẫn sử dụng thật là dễ hiểu. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn, sự tò mò và đầu óc ham khám phá thì các bạn mới có đủ sức và đủ thời gian, đủ kiên nhẫn để khám phá những công cụ mới và đánh giá được là công cụ nào sẽ được sử dụng hiệu quả trong những hoàn cảnh nào.

Yếu tố thứ hai mà các bạn cần có, đó là cho dù các bạn làm việc trong lĩnh vực nào, trong ngành nghề chuyên môn nào, các bạn phải là người làm việc có phương pháp. Đó là vì trước đây, nếu như chỉ một mình bạn làm một công việc nào đó, thì nếu như các bạn làm không có phương pháp, thay vì mất 15 phút, các bạn mất thêm 30 phút chẳng hạn, cũng không sao hết. Nhưng trong thời đại công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo, nếu như các bạn làm việc có phương pháp thì các bạn có thể xé nhỏ ra những việc mình làm, dạy cho máy tính làm. Mà máy tính thì chỉ có thể làm được những công việc mà các bạn có thể giải thích rất cụ thể, rất hệ thống, rất có phương pháp. Vậy nên người làm việc có phương pháp lại được hỗ trợ bởi công nghệ, thì những công việc mà trước đây phải đòi hỏi có cả một team 10 người, bây giờ chỉ với một người đó, họ có thể làm được khối lượng công việc nhiều như một team có cả 10 người. Nếu như các bạn là công ty đang tuyển dụng, công ty sẵn sàng trả lương gấp hai, gấp ba lần cho người này, vì họ đã có thể thay thế cả một team 10 người. Chẳng những tiền lương, cho dù có trả cao hơn vẫn hợp lý, mà nó còn giúp cho công ty giảm đi rất nhiều khối lượng công việc về mặt quản lý con người.

Vậy nên cơ hội trong thời đại AI nằm ở những người không sợ công nghệ và làm việc có phương pháp. Cơ hội này mở rộng cho tất cả những ngành nghề khác nhau, những chuyên môn và lĩnh vực khác nhau. Mình đưa ra một ví dụ ha. Ví dụ như một công ty có một đội bán hàng khoảng 20 người. Quản lý đội này là một anh sales manager và bên dưới có 19 nhân viên bán hàng. Đầu tiên, đội bán hàng này sẽ phải định ra được những khách hàng tiềm năng của công ty. Cả một đội sẽ phải chia nhau phân vùng thị trường và tìm trong những vùng đó những khách hàng nào có khả năng trở thành khách hàng mua sản phẩm của công ty. Trong thời đại AI, chỉ cần một người biết cách prompt, có nghĩa là giao diện với trí tuệ nhân tạo, đưa ra những câu hỏi hiệu quả nhất để trí tuệ nhân tạo có thể hiểu được, thậm chí có thể xây dựng những con AI agent để làm những công việc lặp đi lặp lại rất nhiều lần. Thì chỉ với một người đó, các bạn sẽ xây dựng được toàn bộ một cái pipeline, rất nhiều những công ty tiềm năng, có thể là khách hàng của công ty mình, không cần đến 20 người.

Không dừng lại ở đó, đến giai đoạn tiếp cận những khách hàng tiềm năng này, trước đây các bạn sẽ cần 20 người gọi điện thoại hoặc email, chào hỏi và hỏi thăm xem khách hàng có nhu cầu mua sản phẩm của mình không. Bây giờ chỉ cần với một người và một công cụ AI Agent, các bạn có thể chia vùng ra những dạng khách hàng nào thì mình sẽ chào hỏi như thế nào, những dạng khách hàng khác thì mình sẽ offer, mình sẽ có những đề xuất khác. Thay vì phải đào tạo 20 nhân viên bán hàng khác nhau, mà có người thì chịu khó, có người thì mau mắn chịu khách hàng, nhưng cũng có người khác thì không có tính cách đó. Còn đối với AI, các bạn có thể dạy cho AI những cách giao tiếp khác nhau, những mục tiêu chiến lược khác nhau. AI hoàn toàn có thể nói được những giọng nói của con người trong văn nói lẫn văn viết. Khách hàng tiềm năng thậm chí còn không biết được đằng sau đó đang là một chiếc máy tính chứ không phải là một nhân viên bán hàng.

Một người có đầu óc chiến lược quan sát cách khách hàng tương tác và trả lời những yêu cầu, những gợi ý của công ty mình, thay vì phải mất cả tuần để nói chuyện được với 100 khách hàng và hiểu được 100 khách hàng này, thì bây giờ có thể chỉ mất một buổi sáng. Còn lại bạn này sẽ dành thời gian quan sát những phản hồi, những tương tác của khách hàng và đưa ra những chiến lược mới. Vòng xoay việc bán hàng có thể trở nên nhanh hơn rất nhiều, hiệu quả hơn rất nhiều và điều quan trọng là cần ít người hơn rất nhiều. Cái khó là ai sẽ là người vừa không sợ công nghệ mà lại vừa giỏi chiến lược bán hàng? Bạn chỉ cần một người đó là đã có thể xây dựng được đội bán hàng của mình.

Vậy đứng trước làn sóng công nghệ trí tuệ nhân tạo này, liệu chúng ta hoang mang có phải là đúng? Đây là một câu hỏi rất khó trả lời, nhưng mình sẽ chia sẻ với các bạn những quan sát của mình trong những năm vừa qua.

Đầu tiên, cho dù các bạn có công nhận hay không, thì chúng ta đang đứng trước một ngưỡng cửa của một cuộc cách mạng công nghiệp. Cuộc cách mạng công nghiệp này sẽ sử dụng máy tính trí tuệ nhân tạo để thay thế con người. Và dĩ nhiên, rất nhiều công ăn việc làm sẽ bị mất đi, nhưng ngược lại, nó sẽ đem đến cho con người nhiều công cụ hơn, giúp cho công việc của họ đạt được hiệu quả gấp nhiều lần so với trước đây. Thực tế là như vậy. Cho dù các bạn muốn hay không, thì đó cũng sẽ là một thực tế mà tất cả mọi người đều phải chấp nhận.

Sẽ có những công ăn việc làm mất đi, nhưng điều mình tin chắc là sẽ lại có những công ăn việc làm mới xuất hiện. Cái khó là nó sẽ mất một khoảng thời gian và làm sao để chúng ta có thể vượt qua giai đoạn khó khăn này một cách hiệu quả. Hãy điểm lại cuộc cách mạng công nghiệp mà khi máy móc bắt đầu thay thế sức của con người trong lĩnh vực nông nghiệp chẳng hạn, khi có máy móc nó thay thế một lượng lớn rất nhiều nông dân và họ mất đi công ăn việc làm. Nhưng các bạn hãy nghĩ mà xem, nhiều năm sau đó, những người nông dân mất việc này rồi cũng kiếm lại được công ăn việc làm. Nhưng họ phải được tái đào tạo và đưa đến những bộ phận mới, những lĩnh vực mới để họ có thể tiếp tục đóng góp về mặt kinh tế cho cộng đồng, cho xã hội.

Cuộc cách mạng công nghiệp lần này cũng như vậy. Một số công việc sẽ bị mất đi, nhưng nguồn nhân lực này sẽ được sắp xếp lại. Thay vì làm những công việc lặp đi lặp lại mà bây giờ trí tuệ nhân tạo có thể làm, thì nguồn nhân lực này sẽ được tái đào tạo và đưa vào những vị trí cùng làm việc với trí tuệ nhân tạo để tạo ra được hiệu quả công việc lớn hơn lúc trước rất nhiều. Vậy nên điều quan trọng là các bạn phải thật sự kiên nhẫn, không sợ học hỏi, không sợ bị tái đào tạo và nhất là đừng bỏ cuộc.

Các bạn trẻ mới ra trường, đặc biệt là trong 1-2 năm vừa qua, mình biết là việc tìm việc vô cùng khó. 1-2 năm tới cũng sẽ không sáng sủa gì hơn khi các công ty đang sa thải một lượng lớn nhân viên, thì việc mà một người mới toanh vừa tốt nghiệp đại học ra trường có thể tìm được một việc làm phù hợp, mình biết là rất khó. Nhưng mình tin chắc là sẽ mất một vài năm khi những giải pháp về trí tuệ nhân tạo sẽ được định hình. Những công ty mới nổi đưa ra những giải pháp trí tuệ nhân tạo này sẽ được hình thành và ổn định. Thị trường sẽ tạo ra nhiều công ăn việc làm mới với những nhu cầu công việc mới đòi hỏi những kỹ năng mới và lúc đó các bạn trẻ không được dừng lại, không được bỏ cuộc. Các bạn phải sẵn lòng học hỏi những kỹ năng mới, những phương pháp tư duy mới và cũng đừng tiếc những gì các bạn đã học ở cấp bậc đại học. Mình tin chắc là những điều cốt lõi trong nhiều lĩnh vực khác nhau sẽ vẫn y như vậy. Chỉ là các bạn sẽ phải sử dụng những công cụ mới, những cách tư duy mới và thích nghi với môi trường làm việc mới.

Còn các bạn quản lý cấp trung thì như thế nào? Mình đã từng nghe một lời tâm sự của các bạn, đặc biệt là các bạn Millennial, bây giờ đang ở vào độ tuổi cuối 30, đầu 40. Các bạn tâm sự với mình là thế hệ Millennial là thế hệ vô cùng bi kịch. Đó là vì các anh chị đi trước, thời 8x đã trưởng thành, đã xây dựng được một nguồn lực tài chính vững vàng, nắm bắt được những cơ hội khi thị trường mở cửa, hòa nhập vào nền kinh tế thế giới. Các bạn chậm hơn chừng 10 năm bắt đầu sự nghiệp của mình mà không có một cơ hội gì nổi bật, nhưng chưa kịp trưởng thành thì thế hệ đã được đào tạo bài bản hơn, quen thuộc với công nghệ hơn và lại bắt đầu sự nghiệp của mình khi làn sóng AI bắt đầu. Các bạn trong thế hệ Millennial cảm thấy như mình bị kẹt giữa.

Hãy thử nói với trí tuệ nhân tạo. Như mình chia sẻ lúc nãy, trí tuệ nhân tạo bây giờ đã có thể thay thế nguyên một team 10 người chỉ với một người có khả năng sử dụng AI. Vậy thì những bạn cuối 30, đầu 40 đang giữ những vị trí quản lý cấp trung sẽ đi về đâu? Vì nhu cầu để có những người quản lý cấp trung này không còn nhiều nữa. Để làm được một điều gì đó đâu cần phải có một đội hình lớn, nên cần gì phải có một người quản lý. Còn bây giờ nếu như các bạn quay lại và làm việc ngang hàng với các em mới tốt nghiệp ra trường thì các bạn lại không cam lòng. Đó là một cách suy nghĩ.

Nhưng đối với mình, lại nhìn ở một góc nhìn khác. Tại sao các bạn không nghĩ là khi một team 10 người sẽ được thay thế chỉ với một người biết sử dụng AI? Thì người đó tại sao không phải là bạn? Mình nghĩ khả năng cao người quản lý cấp trung sẽ là người phù hợp nhất đứng vào vị trí đó. Chỉ là bạn và AI có thuộc về nhau hay không. Nếu như các bạn đầu hàng và bỏ cuộc, không nắm bắt lấy cơ hội để học hỏi, tiếp tục đẩy mình để học lại từ đầu, biết cách sử dụng những công cụ khác nhau, giữ cho mình lòng tích cực, ham học hỏi, thì đúng như vậy, không ai cần một người quản lý cấp trung khi mà những đội hình lớn đang ngày càng mất đi.

Nhưng nếu như bạn là một người chuyên môn vững, đã am hiểu thị trường hơn 10 năm vừa qua, thường xuyên quan sát khách hàng, có những trải nghiệm về thị trường, những vốn liếng này hoàn toàn quan trọng và không bao giờ bị mất đi. Thay vì các bạn điều hành quản lý một team 10 người, thì bây giờ cũng chính với năng lực chuyên môn đó, các bạn quản lý một bộ công cụ trí tuệ nhân tạo và hoàn toàn có thể đóng góp cho công ty nhiều hoặc là hơn cả trước kia. Một bạn trẻ hơn mới ra trường, chưa đủ am hiểu thị trường, chưa có trải nghiệm về người dùng, về khách hàng, cho dù là giỏi về AI, sẽ rất khó lòng có thể tạo được những đóng góp như một người đã có 10 năm trải nghiệm. Và một lần nữa, điều duy nhất các bạn phải xử lý đó là các bạn và AI có thuộc về nhau hay không.

Vậy đối với các bạn quản lý cấp cao và chủ doanh nghiệp thì như thế nào? Gần đây, trong cộng đồng Colab trên Facebook group của tụi mình có một tin nhắn mà mình cực kỳ tâm đắc. Một bạn chủ doanh nghiệp chia sẻ với mình là mỗi ngày các bạn nhận được lời chào mời của không biết bao nhiêu khóa đào tạo về trí tuệ nhân tạo. Các bạn tâm sự, chuyển đổi số chỉ vừa mới bắt đầu, chưa chắc là doanh nghiệp mình đã chuyển đổi số xong thì AI đã dí tới tận cửa. Bây giờ chuyển đổi như thế nào? Chuyển đổi AI à? Biết học gì đây? Đầu tư phát triển hệ thống công ty như thế nào? Nhưng điều quan trọng nhất là 1 đồng bỏ vào AI thì cuối cùng mình sẽ thu được bao nhiêu đồng? Khi mọi thứ còn mơ hồ như vậy thì chiến lược AI của doanh nghiệp sẽ là gì?

Mình thấy câu hỏi đó cực kỳ hay và mình biết là rất nhiều bạn quản lý cấp cao, đặc biệt là những bạn chủ doanh nghiệp đang ở trong một cái thế vô cùng hoang mang. Các bạn biết AI sẽ thay đổi rất nhiều, sẽ là một trong những thành tố quan trọng nhất trong những năm sắp tới. Nhưng các bạn không biết đối diện với nó như thế nào. Mình xin chia sẻ với các bạn như sau.

Trước hết, các bạn phải hết sức bình tĩnh. Mỗi khi có một làn sóng công nghệ thì trên thị trường luôn luôn có rất nhiều noise, những ồn ào mà trong đó nhiều ồn ào là không đáng có. Điều quan trọng là các bạn phải hiểu được bản chất của vấn đề, bản chất của công nghệ này là gì. Thay vì để cho những áp lực này đẩy các bạn đi đến với những quyết định mà thực ra các bạn chưa hiểu rõ, đầu tiên, các lớp học AI có ít hay không? Dĩ nhiên là có ít. Nhưng đến thời điểm hiện tại, các lớp học AI này sẽ giúp cho các bạn có được những công cụ. Ví dụ như nó sẽ dạy cho các bạn biết cách tương tác với Generative AI như thế nào để đưa ra những câu hỏi, để đề nghị nó viết ra những đoạn văn, làm ra những bài trình chiếu slide, tạo ra những nội dung về hình ảnh hay là video, thậm chí là dùng AI để lập trình, để phân tích dữ liệu. Tất cả những công cụ này đều rất có ích và sẽ còn có nhiều công cụ này. Hơn nữa, mỗi tuần, mỗi tháng đều có nhiều công cụ AI được ra đời. Cứ tháng sau thì AI lại làm được nhiều việc hơn tháng trước. Việc các bạn thường xuyên theo dõi những công cụ này là một việc có ích và giúp cho các bạn cập nhật được năng lực của AI. Nhưng các bạn phải chuẩn bị tinh thần là hành trình này sẽ là một hành trình lâu dài. Chứ còn các bạn chỉ kiên nhẫn theo dõi trong 1 tháng rồi tới tháng sau các bạn bỏ đi thì các bạn cũng đứng bên ngoài cuộc chơi về công nghệ. Học công cụ, học cách sử dụng công cụ là tốt. Nhưng

Nó chỉ là công cụ. Nó cũng giống như vào những năm 95, mọi người phải học cách sử dụng Excel, Word hay những phần mềm xử lý dữ liệu, xử lý văn bản. Các bạn còn nhớ những lớp học Excel và Word ngày đó không?

Đến những năm 2005, đó là khi internet bắt đầu rộng mở hơn, mọi người bắt đầu sử dụng Windows, không còn dùng DOS nữa và bắt đầu học cách sử dụng web browser để có thể lên mạng, tìm tòi những trang web khác nhau và nghiên cứu. Lúc đó nhiều người sẽ tự hỏi là làm sao biết được hết Internet? Và dĩ nhiên không ai có thể coi được hết tất cả các trang web trên thế giới này. Nhưng người biết cách tìm kiếm, sử dụng những nguồn thông tin hiệu quả đúng với nhu cầu bản thân của mình thì người đó đã sử dụng được internet một cách hiệu quả.

Đến khoảng năm 2015, khi mà điện thoại thông minh trở nên thông dụng hơn, mỗi người đều có thể có một cái iPhone hay một con Android để đi theo mình mỗi ngày, mỗi giờ. Thế là đây là thời kỳ của những app điện thoại. Mọi người hào hứng thấy là mình có thể tương tác với những cái app điện thoại này mà không cần lên trên web. Rất nhiều tính năng có thể sử dụng và thậm chí nó còn lấy được thông tin của mình đang ở đâu, đang làm gì, mình có thể giao tiếp với nó, yêu cầu nó làm. Và những dịch vụ mà những cái app này cung cấp là ngay lập tức. Lúc đó các bạn cũng hỏi là, ê, có biết cái app nào hay không? Chỉ mình đi. Và dĩ nhiên là cứ xài càng nhiều app thì các bạn sẽ biết được cái app nào hay hơn cái app nào.

Và đến năm 2025 cũng vậy, các bạn sẽ hỏi là, sử dụng con AI nào đây để mình có thể làm nghiên cứu chẳng hạn. ChatGPT lâu lâu cũng hơi bị ba phải. Vậy thì nên xài Cloud hay là xài Grock? Tất cả những sản phẩm này đều phù hợp với một số người trong một số công việc, nhưng đều có những lợi thế trong một số lĩnh vực hơn những lĩnh vực còn lại. Vậy nên lời khuyên của mình là các bạn cứ mạnh dạn sử dụng nhiều công cụ AI khác nhau thì các bạn sẽ biết được công cụ nào phù hợp và liên quan tới công việc của mình, đồng thời mạnh dạn sử dụng nó trong đời sống, trong công việc của mình.

Các khóa học AI sẽ giúp cho các bạn có thể tiếp cận những công cụ này nhanh hơn, hiệu quả hơn. Nhưng ngược lại, họ cũng chỉ có thể giới thiệu với các bạn một số những công cụ thông dụng. Nếu như các bạn là người ghiền công nghệ như mình thì những lớp học này sẽ là không đủ mà các bạn phải theo đuổi, tìm hiểu nó như là một sở thích, cập nhật thường xuyên, hỏi hai người này, người kia, sử dụng nó càng ngày càng nhiều trong đời sống của mình và đặc biệt là hãy chơi với những người bạn cũng có thói quen đó. Vì mình thấy là khi ở gần những người ghiền công nghệ, khả năng sử dụng công nghệ của mình cũng lên hẳn.

Tuy nhiên, đó chỉ mới là sử dụng công nghệ. Những bạn ngồi vào ghế quản lý cấp cao hay làm chủ doanh nghiệp, nhu cầu của các bạn nhiều hơn là chỉ sử dụng công cụ. Làm sao để các bạn có thể hiểu được bản chất của vấn đề, bản chất của công nghệ là gì? Cách những công ty đã thay đổi cách vận hành của nó, thích nghi những chiến lược của nó để phù hợp với những xu thế về công nghệ, tận dụng được những điều mà công nghệ mang đến cũng như phòng thủ cho công ty trước những rủi ro mà công nghệ mang lại. Muốn có được điều này, mình tin là các lớp học AI là không đủ mà các bạn sẽ phải làm sao để sống được trong môi trường công nghệ. Các bạn phải mạnh dạn tìm hiểu về công nghệ, đọc và cập nhật nhiều diễn biến công nghệ, những phát minh công nghệ mới ra đời. Nếu không hiểu, phải tìm những người có khả năng giải thích cho bạn. Hãy thường xuyên hoặc định kỳ bước chân ra khỏi Việt Nam, sống trong môi trường doanh nghiệp của quốc tế. Vì ở đó, làng sóng công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo sẽ đẩy các doanh nghiệp này đi nhanh hơn và áp lực hơn. Khi các bạn gần gũi những người bạn doanh nhân của mình trên khắp thế giới, các bạn sẽ cảm thấy được sức nóng của công nghệ, những áp lực của trí tuệ nhân tạo đang đặt lên vai của những công ty này. Và đó là cách mà các bạn chuẩn bị cho doanh nghiệp của mình ở Việt Nam. Đừng mất quá nhiều thời gian vào việc nói về công nghệ, bàn luận với nhau về những tin hành lang. Vì cách này sẽ chỉ làm cho các bạn cảm thấy áp lực mà không làm cho các bạn hiểu thêm về công nghệ. Hãy dành thời gian quan sát những công ty đã thay đổi vì công nghệ, những công ty đã bị đẩy ra khỏi thị trường cũng vì công nghệ như thế nào. Khi các bạn cảm nhận được sức nóng đó thì đó là lúc mà các bạn hiểu về công nghệ một cách sâu sắc nhất.

Về phía sắp tới, mình sẽ cố gắng thực hiện hai dự án. Dự án đầu tiên là mình sẽ xây dựng thêm một kênh YouTube nữa với tên gọi là "Giải Mã Công nghệ". Ở kênh này, mình sẽ chỉ post những đoạn video ngắn từ 1 tới 2 phút mà ở đó mình sẽ giải mã cho các bạn những vấn đề về công nghệ, những khái niệm công nghệ, những sản phẩm công nghệ mới cũng như những hiện tượng, cách mà những công nghệ này phát triển, bị thử thách, cách họ sử dụng công nghệ như thế nào. Với một hy vọng là các bạn không được sợ công nghệ mà sẽ nhìn thấy những niềm vui, những sự hào hứng vì công nghệ thay đổi, công nghệ đem lại nhiều tiện ích cho con người và dĩ nhiên sẽ đem lại rất nhiều đột phá.

Dự án thứ hai mà mình sẽ làm lại là một kênh YouTube khác. Kênh này cũng sẽ chỉ post những đoạn video ngắn từ 1 tới 2 phút nhưng mình tập trung cho các bạn chủ doanh nghiệp. Ở đây, mình sẽ cập nhật cho các bạn những câu chuyện của các doanh nghiệp về công nghệ. Không nhất thiết là những doanh nghiệp làm lĩnh vực công nghệ, mà là những doanh nghiệp đã có những bước đi, những chiến lược, những tương tác và phản ứng như thế nào dưới áp lực của công nghệ. Mình hy vọng là các bạn sẽ không còn thấy sợ công nghệ, không còn thấy công nghệ là một điều gì xa xôi mà nó cũng giống như tài chính, cũng giống như hệ thống phân phối, cũng giống như marketing và sales. Nó sẽ là một thành tố không thể thiếu đối với doanh nghiệp trong nhiều năm sắp tới. Các bạn phải hiểu về nó, phải nắm được những cái nguyên tắc vận hành. Nhờ vậy các bạn mới phán đoán được thị trường sẽ thay đổi như thế nào và trong vai trò của một người doanh nhân, các bạn sẽ làm gì để chèo chống cho doanh nghiệp của mình và tối ưu hóa những cơ hội mà doanh nghiệp của mình có thể có được.

Đường link đến hai kênh mới này mình sẽ để bên dưới. Các bạn nhớ subscribe và theo dõi cũng như đừng ngần ngại đưa ra những câu hỏi cho mình để mình biết là các bạn quan tâm về những đề tài nào, những nội dung nào các bạn chưa rõ. Các bạn đã nghe đâu đó trên thị trường nhưng không thực sự hiểu nó là gì. Mình sẽ cố gắng giải thích thật là đơn giản, ngắn gọn, dễ hiểu trong vòng 1-2 phút. Hy vọng là kênh mới này cũng sẽ có ích như kênh Colab hiện tại.

Quay trở lại với câu hỏi của bạn gì đó trên Colab Group. Chiến lược về AI của doanh nghiệp Việt Nam nên như là thế nào? Mỗi người sẽ có một cái cách tiếp cận khác nhau. Nhưng nếu là mình thì mình suy nghĩ như sau. Trong thời điểm hiện tại, người chủ doanh nghiệp phải là một người rất mạnh dạn và không được sợ công nghệ. Các bạn phải dành thời gian mỗi ngày để tìm hiểu và cập nhật những diễn biến mới trên thị trường công nghệ. Nhưng điều quan trọng là các bạn phải hiểu được những nguyên lý vận hành của những công nghệ này, thay vì chỉ nhìn những ứng dụng của nó, nghe tin hành lang và làm cho mình hoang mang. Các bạn hãy là tấm gương khuyến khích những bạn trẻ trong công ty sử dụng những công cụ AI khác nhau để tăng tính hiệu quả trong công việc. Việc tăng tính hiệu quả này qua thời gian sẽ đem đến những lợi ích về giảm chi phí, tạo ra một thói quen làm việc hiệu quả, thức thời, cập nhật với những bước tiến của công nghệ.

Tuy nhiên, nếu như các bạn đang cân nhắc thay đổi những hệ thống của mình như cách mà các bạn đang chuyển đổi số, các bạn muốn thay đổi hệ thống kế toán, thay đổi hệ thống bán hàng, hệ thống CRM thì lời khuyên của mình dành cho các bạn là hãy khoan làm đã. Tại sao lại như vậy? Đó là vì mình nghĩ hệ sinh thái AI này vẫn chưa ngã ngũ. Mình tin chắc là đằng sau cánh cửa của những công ty trí tuệ nhân tạo lớn trên thế giới vẫn còn những điều họ chưa tuyên bố. Năng lực của trí tuệ nhân tạo còn rất lớn và chính vì vậy những ứng dụng của trí tuệ nhân tạo vào trong đời sống con người, vào trong doanh nghiệp sẽ vẫn còn rất nhiều nữa. Ngay cả những phần mềm mà các bạn đang thấy ngày nay đã có thể thay thế rất nhiều công việc của con người và đem lại rất nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Nhưng những công ty đó chưa chắc là trùm cuối. Biết đâu rồi sẽ còn những công ty khác xuất hiện trễ hơn nhưng lại có những bước đột phá lớn hơn.

Là một người chủ doanh nghiệp, mình biết nó rất tốn kém, mất rất nhiều thời gian và công sức để các bạn thay đổi hệ thống. Vậy nên nếu là mình thì mình sẽ kiên nhẫn chờ thêm xíu nữa để thế giới trí tuệ nhân tạo này ngã ngũ hơn một xíu để mình nắm được là hệ thống nào sẽ là hệ thống có thể phù hợp với công ty của mình lâu dài với đà phát triển của công ty và đà phát triển của công nghệ.

Nói qua cũng phải nói lại, đó chỉ là cho những doanh nghiệp không phải là những doanh nghiệp về công nghệ. Còn nếu như các bạn giống mình đầu tư vào công nghệ, muốn xây dựng những sản phẩm về công nghệ thì đây chính là một thời khắc vô cùng hào hứng. Các bạn không được sợ thay đổi. Các bạn phải cố gắng, các bạn phải làm việc nhiều hơn, chăm chỉ hơn, quyết liệt hơn. Vì trước mắt các bạn là rất nhiều cơ hội. Trí tuệ nhân tạo hào hứng là như vậy. Nhiều cơ hội là như vậy.

Vậy mà hai năm vừa qua mình đã thấy rất nhiều người bỏ cuộc. Những người bỏ cuộc này là ai? Tại sao họ lại bỏ cuộc? Mình sẽ chia sẻ với các bạn ba câu chuyện và các bạn hãy dành thời gian lắng lòng lại, tự hỏi rằng mình có bao giờ rơi vào tình huống của một trong ba người này hay không?

Trước hết là câu chuyện của những người ngại học. Các bạn đừng nghĩ là chỉ có những bạn sinh viên hay những bạn mới tốt nghiệp ra trường mới là lười học. Mà mình đã thấy những người ngại học này ở rất nhiều độ tuổi khác nhau. Các bạn sinh viên ra trường thì than thở là em đã lỡ tốt nghiệp đại học ở một khối ngành mà bây giờ người ta sa thải nhiều quá, không còn cơ hội việc làm nữa. Các bạn quản lý cấp trung thì lại than thở là thời thế bây giờ đổi thay nhanh quá, chỉ mới học đó làm đó mà mọi thứ dường như thay đổi hết. Thị trường thay đổi hết. Còn những người lớn hơn xíu nữa ở độ tuổi 40-50 thì nói là công nghệ giờ nhiều quá, mới quá, mình già rồi. Thôi chắc cũng tới tuổi nghỉ hưu, nghỉ hưu non cũng được chứ còn sức đâu nữa mà học với tuổi trẻ.

Các bạn nghe mấy câu này quen không? Những câu này cực kỳ quen. Đó là vì hồi lúc mà mình mới tốt nghiệp đại học, mình đã nghe từ các cô các chú ở độ tuổi của ba mẹ mình. Lúc đó các cô chú khen mình là, mấy con bây giờ giỏi ghê, biết sử dụng máy tính, thời đại công nghệ, cái gì mấy con cũng làm được. Còn cô chú bây giờ già rồi, chưa bao giờ đụng vô cái máy tính, cũng không có học tin học, phần mềm gì hết nên thôi chắc là cũng tới tuổi về hưu rồi. Vậy mà chính những cô chú đó các bạn có tin không? 20 năm sau các cô chú xài Facebook thần thánh luôn mà đã vậy còn lên TikTok nữa, điện thoại iPhone hay Android, các cô chú đó thay toàn đời mới nhất và sử dụng online không thua một ai. Chuyện đó chứng tỏ một điều là các cô chú này đã bỏ cuộc quá sớm. Tại sao 20 năm trước họ xem là họ không có khả năng học về máy tính mà bây giờ sau khi về hưu thì chẳng những họ sử dụng máy tính, họ còn sử dụng smartphone, mạng xã hội và nhiều công cụ công nghệ khác nhau mà không hề có vấn đề gì. Chính những điều này làm cho mình nghĩ là những bạn nào đó mà đang than thở là mình già rồi hay cái thời của mình nó qua rồi và từ chối, không chịu cập nhật về trí tuệ nhân tạo thì mình tin chắc là chỉ cần 10 năm nữa thôi chứ không cần đợi 20 năm các bạn sẽ sử dụng trí tuệ nhân tạo nhoay nhoáy. Chỉ có điều là các bạn đã lỡ nghĩ việc rồi, đã lỡ về hưu non và tự chấp nhận dừng lại cuộc chơi với một lý do hoàn toàn không xác thực. Mình tin chắc là học trí tuệ nhân tạo không khó trong giai đoạn này. Vì nó mới nên có thể là những phương pháp dạy, những phương pháp học chưa được dễ hiểu, chưa được hào hứng. Nhưng chắc chắn là nếu như các bạn không bỏ cuộc, tiếp tục kiên nhẫn, học nhiều làm nhiều, học ít làm ít nhưng không bỏ cuộc thì chỉ trong vòng vài năm nữa các bạn sẽ vẫn còn trong cuộc chơi này và không đánh mất đi cơ hội của chính mình.

Dạng người thứ hai mà mình thấy đã bỏ cuộc đó là những người lười tư duy là thay. Đây là những người làm việc cực kỳ chăm chỉ và siêng năng trong công việc nhưng họ phải cần có ai đó bảo họ làm gì trong thế giới AI. Nếu như sếp bảo gì em làm nấy thì sếp sẽ đi bảo ai làm chứ chắc chắn sẽ không bảo nhân viên làm nữa. Với cách làm việc lười tư duy như thế này thì chắc chắn các bạn không còn chỗ đứng trong thế giới trí tuệ nhân tạo. Các công việc lặp đi lặp lại hoặc làm theo yêu cầu thì bây giờ trở thành công việc của máy tính, của trí tuệ nhân tạo. Còn những công việc yêu cầu trí tuệ nhân tạo làm điều gì mới còn là những công việc của con người. Vậy nên nếu như các bạn lười tư duy thì các bạn sẽ dễ thấy là mình không còn công việc trong công ty nữa.

Một nhóm người khác lười tư duy mà mình thấy là ở ngay chính các công ty công nghệ của những người kỹ sư công nghệ cực kỳ giỏi mà 10 hay mười mấy năm trước đây, chính những bạn trẻ này đã vượt qua những cuộc sát hạch của các công ty công nghệ và làm việc ở những tập đoàn này suốt mười mười mấy năm vừa rồi. Trong làng sóng sa thải vừa qua, nhiều bạn kém may mắn đã mất đi công ăn việc làm. Tuy nhiên rất nhiều bạn trong số này ngạc nhiên thay lại chia sẻ với mình là, em lười làm lại CV quá, mười mấy năm rồi em có bao giờ phải xin việc đâu. Và bây giờ các bạn bị kẹt lại trong một cái thế là các bạn mòn mỏi đi tìm những công việc cũ ở những tập đoàn công nghệ mà họ đã không còn những vị trí này nữa rồi. Các bạn cảm thấy nản, cảm thấy rất là buồn vì mình mới có ba mươi mấy, 40 tuổi được đào tạo bài bản, làm việc rất tốt trong những công ty công nghệ đầu ngành, vậy mà bây giờ lại thất nghiệp, lại rất khó tìm việc làm mới. Đó là vì các bạn lười tư duy.

Một nhóm các bạn kỹ sư công nghệ khác mà mình biết, chủ yếu là các bạn người Hoa, người Hàn Quốc hay người Do Thái, khi bị mất việc họ nhận về một khoản tiền đền bù không nhỏ. Thay vì cất công đi tìm lại công việc mà họ đã đánh mất, họ lại trở thành những người cực kỳ hào hứng để bước vào một hành trình mới trong con đường sự nghiệp của họ. Đó là tự tay xây dựng những công ty công nghệ. Các bạn cứ hình dung những bạn kỹ sư công nghệ ở vào độ tuổi chín mùi, khoảng 40 tuổi, nắm trong tay rất nhiều kinh nghiệm về chuyên môn, trải nghiệm thực chiến trong việc xây sản phẩm và đặc biệt là có một khoảng dành dụng không nhỏ từ những năm tháng đi làm, các bạn hoàn toàn độc lập về tài chính. Các bạn sẵn sàng thay đổi tư duy, bước vào một hành trình mới đó là các bạn không đi tìm việc nữa mà tập hợp lại với nhau và xây dựng những công ty công nghệ mới. Lần này những công ty khởi nghiệp không cần phải có quá nhiều tiền vì các bạn có thể sử dụng những công cụ AI khác nhau mà không cần phải tuyển nhiều kỹ sư hay nhiều chuyên viên hỗ trợ như trước nữa. Làm việc remotely không cần phải vào văn phòng đã trở thành một trào lưu. Vì vậy các bạn còn đỡ tốn tiền phải thuê văn phòng. Và lần này với những ý tưởng hay, sự mạnh dạn đầu tư vào những ý tưởng này, cùng một lúc thị trường vốn cho lĩnh vực AI đang vô cùng sôi động và phong phú. Mình tin chắc là một thế hệ nữa của người giàu mới ở Mỹ rồi một ngày sẽ được hình thành từ nhóm những kỹ sư công nghệ đã bị mất việc trong giai đoạn vừa qua. Chỉ có một điều đặc biệt đối với họ là họ không lười tư duy.

Nhóm người thứ ba mà mình đã thấy bỏ cuộc đó là những người không chấp nhận được việc mình mất đi những đặc quyền. Họ là ai? Họ là những người quản lý cấp trung hoặc cấp cao trong những công ty lớn. 10 năm, 20 năm vừa qua, họ đã xây dựng cho mình những vị trí trong công ty, tên tuổi trong cộng đồng với mức lương không nhỏ và những điều kiện chăm sóc khác nhau của các công ty lớn. Dưới quyền quản lý họ là vài chục người, nếu không nói là vài trăm người. Vậy mà khi làng sóng trí tuệ nhân tạo quét qua các công ty, downsize, tinh giản biên chế, những đội nhóm nhỏ đi rất nhiều, họ không cầm lòng ở lại một vị trí mà đội hình chỉ còn vài người. Vai trò trong công ty bỗng nhiên nhỏ đi rất nhiều. Những người này lại rất may mắn đã có những tích lũy về mặt tài chính đủ để cho họ đưa ra quyết định là về hưu sớm. Dĩ nhiên đây là quyết định của từng cá nhân mỗi người. Nhưng mà mình vẫn không khỏi thấy tiếc vì mình biết là họ vẫn còn có rất nhiều khả năng đóng góp tiếp tục cho cuộc sống, cho nền kinh tế.

Nói đến trí tuệ nhân tạo là nói đến một cuộc cách mạng công nghiệp mà tất cả chúng ta đã rất may mắn được sống trong cái thời kỳ đó. Dĩ nhiên, với một cuộc cách mạng công nghiệp nào, mình tin chắc là cũng sẽ có người coi nó là một điều rất đáng sợ, làm cho họ hoang mang và cũng có một số người khác coi đó là cơ hội. Đối với mình, chắc các bạn có thể đoán được, mình xem đó là một cơ hội rất lớn. Mình thấy giống như chúng ta đang đứng trước một giai đoạn xóa game, chơi lại từ đầu.

Đối với cá nhân mình chẳng hạn, trước đây mình đã ước gì mình được đào tạo là một kỹ sư công nghệ có thể tự tay lập trình được những phần mềm. Vậy mà bây giờ mình không cần phải đầu tư để học lập trình nữa mà trí tuệ nhân tạo có thể giúp mình. Cũng đã có những lúc mỗi lần nhìn thấy các bạn thiết kế có thể sáng tạo ra những sản phẩm nghệ thuật vô cùng đẹp, mình cũng có ý tưởng trong đầu nhưng mình lại không có kỹ năng để vẽ ra những bức tranh hay những sản phẩm đó. Còn bây giờ với trí tuệ nhân tạo, mình hoàn toàn có thể prompt, chỉ cho máy, có thể hiện thực hóa những hình ảnh mà mình có trong đầu. Âm nhạc cũng vậy. Mình rất là thích nghe nhạc nhưng chưa bao giờ có thể tin là một ngày mình có thể sáng tác ra được một bản nhạc nào. Nhưng bây giờ với trí tuệ nhân tạo, chỉ cần kiên nhẫn prom đi prom lại nhiều lần thì cũng sẽ tới lúc mình có thể hiện thực hóa cái bản nhạc mà mình có trong đầu nhưng không biết làm sao để thể hiện.

Tuy nhiên, nói qua cũng phải nói lại, đúng là trí tuệ nhân tạo đã đốt cháy giai đoạn được rất nhiều, không đòi hỏi chúng ta phải học một số kỹ năng nhất định. Tuy nhiên, để sử dụng được nó và để đóng góp được trong những lĩnh vực này, đòi hỏi các bạn phải có khả năng thẩm định, khả năng đánh giá. Ví dụ như một sản phẩm về công nghệ, mình sẽ phải hiểu được là sản phẩm nào thì sẽ được đón nhận bởi người dùng. Cho dù mình không biết cách lập trình để ra sản phẩm đó nhưng những ý tưởng về sản phẩm mình phải có. Những sản phẩm về nhạc họa cũng vậy. Cho dù mình không có khả năng vẽ hay không có khả năng ký xướng âm nhưng mình phải có được một cái gu thẩm mỹ, một khả năng cảm nhận về âm nhạc để có thể sáng tạo ra những sản phẩm hình ảnh hay âm nhạc sẽ được nhiều người khác cùng đồng cảm và đón nhận. Vậy nên có nhiều kỹ năng các bạn không cần phải tốn nhiều thời gian để học nữa nhưng lại mở ra nhiều cơ hội, nhiều thách thức đòi hỏi các bạn phải học sâu hơn, am hiểu tận tường hơn và cập nhật mình với những thị hiếu, những trào lưu khác nhau để nắm bắt được những cơ hội đó.

Ở cấp độ doanh nghiệp cũng vậy, những cuộc cách mạng công nghiệp rồi sẽ làm thay đổi cục diện của thị trường rất nhiều. Những công ty một thời chiếm hữu thị trường như chuỗi siêu thị Walmart chẳng hạn đã dần bị lấn sân bởi những cái tên như Amazon và cũng y chang như vậy trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Những phần mềm kế toán mà các bạn đang sử dụng rồi sẽ bị thay thế bằng những cái tên khác tận dụng công nghệ AI. Những thương hiệu xe hơi mà ngày nay chúng ta nghe rất là quen thuộc, 5 năm, 10 năm nữa có chắc còn là những cái tên quen thuộc với mọi người hay không? Mình không chắc. Chính vì vậy nó mở ra một cơ hội rất lớn cho những công ty khởi nghiệp về công nghệ. Đây là lúc xóa game, chơi lại từ đầu. Đối với rất nhiều lĩnh vực, nhiều ngành công nghiệp khác nhau, các bạn có thể thấy hoang mang nhưng nếu nhìn từ một góc nhìn khác, mình tin đó là một điều vô cùng tích cực và là một vận hội rất lớn.

Để kết lại bài nói chuyện ngày hôm nay, mình cũng sẽ dùng thuyết tiến hóa của Darwin như lần trước mình có chia sẻ trong đề tài "Học gì để khôn hơn AI". Darwin trong thuyết tiến hóa có nói là cá thể sống sót được không phải là cá thể mạnh nhất mà là cá thể có thể thích nghi tốt nhất với môi trường. Đứng trước những thay đổi lớn như cuộc cách mạng công nghiệp lần này, các bạn không cần là người mạnh nhất, các bạn cần là người thích nghi tốt nhất. Mà điều đó có nghĩa là đừng bỏ cuộc.

Sau chỉ mới ba tuần, kênh Giải Mã Công nghệ đăng số đầu tiên, kênh đã được đón nhận nồng nhiệt từ cộng đồng. Mỗi số hiện tại đã thu hút gần 1000 lượt theo dõi. Kênh Giải Mã Công nghệ là nguồn thông tin giúp các bạn hiểu về các trào lưu, hiện tượng công nghệ cũng như nguồn gốc và thành công của những sản phẩm này.

Siolab thừa thắng xông lên xin giới thiệu với các bạn một kênh mới nữa tên là Góc Kinh Doanh. Cũng với mô hình các video ngắn tầm 1-2 phút, Siolab sẽ cập nhật với các bạn những thông tin về các doanh nghiệp, những bước đi chiến lược, những thành công, thất bại, những diễn biến trên thị trường mà qua đó các bạn sẽ thấy công nghệ là một trong những thành tố vô cùng quan trọng đang xoay chuyển thị trường. Kênh này chắc chắn sẽ rất có ích với các bạn trong khối ngành kinh doanh nhưng đặc biệt sẽ là nguồn cảm hứng dồi dào cho các bạn kinh doanh hay các bạn kỹ sư để nhìn thấy những cách mà công nghệ đang tạo ra những giá trị lớn chưa từng thấy cho nền kinh tế. Các bạn nhớ đăng ký vào kênh Góc Kinh Doanh để nhận được nguồn cảm hứng kinh doanh công nghệ mỗi ngày nha.

[âm nhạc] Yeah.