Transcription
Hallo Brains! En Hearts! Weet je nog dat ik beloofd had iets te doen? Uh.... nu we het daarover hebben…
♪ [intro muziek] ♪
We doen niet altijd alles wat we van plan zijn. Waarom niet? Omdat tussen intentie en doen een groot gat zit. Bij de meeste mensen wordt dit gat overbrugd door motivatie. Laten we dit de “motivatie-brug” noemen. Deze is gemaakt van motivatie "planken", zoals: "Dit is goed voor mijn carrière". "Hierdoor zal mijn familie trots op me zijn". "Ik heb een aantal mensen beloofd het te doen".
De Motivatie brug is niet altijd perfect, maar kleine gaten in motivatie kunnen worden overbrugd door wilskracht. Zelf-discipline: ik heb geen zin om dit te doen, maar als het belangrijk genoeg is voor me dan doe ik het toch. Ik ben misschien niet heel gemotiveerd, maar genoeg om door te zetten.
Helaas is ADHD wat Dr. Russel Barkley een “motivatie-tekort stoornis” noemt. Iets kan voor ons net zo belangrijk zijn als voor iemand zonder ADHD, maar dat geeft ons niet net zoveel motivatie planken. We hebben niet wat kleine gaten in motivatie, de halve brug mist. Dit betekent dat we dat gat wel willen overbruggen en "doen". En zelfs veel moeite doen om het te proberen. Het lukt ons gewoon niet.
Dit kan erg verwarrend en frustrerend zijn voor anderen die niet weten dat we al die planken missen en dus niet snappen waarom we niet gewoon de brug overgaan en “doen”. Het lukt hen immers om over gaten te stappen, dus waarom kunnen wij dat niet ook? Het zal ons wel niets uitmaken. We zullen wel lui zijn.
Het is voor ons ook verwarrend en frustrerend, als we bijvoorbeeld al eerder diezelfde brug zijn overgestoken, of iets ons eerder wel gelukt is. Hierdoor denken veel ADHD’ers dat we inderdaad gewoon lui of onverschillig ZIJN. We weten dat we het KUNNEN, anderen doen het… Dus waarom wij niet? Omdat het daar niet mee te maken heeft. Die keren dat het ons of anderen lukt? Dat komt omdat er meer planken voorhanden zijn.
Dus, als we iets gedaan willen krijgen maar het lukt niet, of als we een ADHD’er willen ondersteunen, hoe kunnen we dat doen? Hoe repareren we de Motivatie-brug?
Ten eerste helpt het om te weten wat iemand met ADHD motiverend vindt en wat niet. Omdat ook dit afwijkt van neurotypische mensen. Onderzoek wijst uit dat ADHD’ers moeite hebben met langdradige, herhalende, of saaie taken. Aan de andere kant, er zijn een aantal dingen die ADHD’ers een boel motivatie planken geeft: Dingen die dringend gedaan moeten, nieuw of ongewoon zijn, en dingen die van persoonlijke interesse zijn. Met andere woorden, dingen die we stimulerend of boeiend vinden. Dit is ook waarom stimulerende medicatie en lichaamsbeweging kunnen helpen. Deze behoefte aan stimulans is niet een keuze; het is hoe onze hersenen werken.
Sommige taken hebben van nature al zulke motivatie planken-- Video-spelletjes, iemand? Hierdoor kunnen we er zo lang op focussen. En aan taken waarbij dit niet zo is kunnen we planken toevoegen. Hoe?
1. Maak het dringend. Een manier waarop we dit per ongeluk al doen is door dingen uit te stellen. We kunnen weken doen om aan een verslag te beginnen, tot het de nacht vóór de deadline dringend is, en we ineens de planken hebben om over die brug te komen. Klinkt dat bekend? Dat… is misschien niet de beste manier ter wereld. Maar er zijn andere manieren om dit te doen. Door kunstmatige deadlines te creëren bijvoorbeeld. Dit werkt niet altijd voor ADHD’ers, omdat we ergens weten dat het geen "echte" deadline is. Maar verantwoording afleggen kan het echt maken. In plaats van een deadline voor de laatste versie van een essay, kun je je leraar vragen voor elke klad-versie een deadline te maken. Als je een groot project op het werk hebt, kun je met een collega afspreken om elkaars voortgang in de gaten te houden. Wil je je huis schoon krijgen? Vraag iemand op bezoek te komen. Weten dat iemand -- binnenkort-- je leefruimte te zien krijgt kan je de motivatie planken geven om op te ruimen.
Soms hoeven we de taak niet eens dringend te maken, maar hoeven we alleen te zien op welke manier dat al zo is. Misschien denk ik dat ik niet perse vandaag iets hoef te doen, maar doe ik het niet, dan gooit het mijn hele week in de war. Dit inzien helpt. Timers kunnen ook helpen. Stel een timer in en kijk hoeveel je gedaan krijgt voordat hij afgaat.
Wat niet helpt? Iemand met ADHD ergens mee zien worstelen en zeggen dat "het OK is" en "niet uitmaakt wanneer iets af is". Hoewel zulk begrip fijn is, haalt het planken weg en maakt het lastiger iets gedaan te krijgen. In plaats daarvan, vraag hoe het gaat. Vraag hoe ver we al zijn. Schaamte-vrije verantwoording is heel nuttig.
2. Maak het nieuw, of boeiend. We kunnen niet altijd nieuwe dingen doen, maar we kunnen de omgeving of manier waarop wel veranderen. Doe je huiswerk in een hangmat. Leer nieuwe manieren van de was opvouwen. Ik vond de was opvouwen nooit leuk, tot ik Marie Kondo’s manier leerde, en nu is de was doen best leuk. Als je geen zin hebt om te flossen, probeer eens verschillende smaakjes om uit te kiezen. Mijn hobbies vervelen me heel snel, Maar ik weet nu dat zodra ze me vervelen, en ik een poos iets anders doe, ik ze weer oppak als ze nieuw lijken.
Taken die je vaak moet doen, kun je anders doen— Daag jezelf uit om ze op makkelijkere, betere of snellere manieren uit te voeren. Of op raardere manieren! Studeren mag dan saai zijn, maar wat als je het ondersteboven zou doen? Gamificatie kan herhalende taken nieuw doen lijken. Je kunt het op veel manieren afwisselend maken.
En als laatste; 3. Maak het interessant voor jezelf. ADHD’ers leren op basis van interesse. Ik vind het veel makkelijker om een boek te lezen uit een serie waar ik enthousiast over ben, dan één die mijn leraar als huiswerk opgeeft. Dit geldt voor iedereen, Maar voor ADHD’ers kan interesse het verschil zijn tussen iets wel of niet gedaan kunnen krijgen. Iemand die wel eens met ADHD te maken heeft gehad weet dat interesse zorgt of iets ons 5 minuten kost of 5 … jaar.
Dus voordat ik zelfs maar ergens aan begin, Probeer ik mijn brein erin geïnteresseerd te krijgen. Eén manier waarop ik dit doe? De afleveringen die ik voor dit kanaal maak gaan meestal over iets waar ik op dat moment zelf moeite mee heb. Dus ik heb zelf baat bij het vinden van een oplossing. Soms kunnen we de taken die we moeten doen niet zelf uitkiezen, Maar we kunnen ze wel doen op een manier die voor ons werkt. Zelfs aan dingen die we MOETEN doen, OP een bepaalde manier, is meestal wel iets interessants.
Wat je ook doet, Probeer niet een taak die gedaan moet te laten concurreren met één die leuker is. Aan taken die ons echt niet interesseren, kunnen we beloningen toevoegen die het boeiend maken. Beloningen kunnen erg motiverend zijn voor ADHD’ers, Maar besef wel dat we tijd anders ervaren. Lange-termijn beloningen werken vaak minder goed. Dit is waarom de directe feedback van bijvoorbeeld stickers, loterij tickets of zelfs een snelle mondelinge erkenning goed werkt. De korte afstand tussen gedrag en beloning maakt het veel motiverender. En geeft ons dus meer motivatie planken.
Dit alles – het urgent, nieuw of boeiend maken, Of persoonlijk interessant -- kan ons meer planken geven om over de Motivatie Brug heen te komen. Hebben we alle planken nodig voor we kunnen beginnen? Nee, natuurlijk niet. Over die kleine gaten springen kan ons sterker maken. Maar als je brug er zó uitziet… verspil dan geen energie om dat gat te overbruggen, of jezelf of dierbaren te vertellen hoe belangrijk iets is om gedaan te krijgen. Dat weten ze al. In plaats daarvan, kom erachter wat er mist— En dan? Vul die missende planken aan.
Met dank aan mijn Brain-board en al mijn Patreon Brains voor de motivatie om deze videos te blijven maken, en de inspiratie voor de suggesties, En dank aan mijn onderzoeksteam voor de hulp met alle feiten op een rij te krijgen. Laat een comment hieronder achter met wat jou motiveert, en tot de volgende keer! Tot ziens Brains!