Transcription
Herkese merhaba. Mesleki Bilgisayar ve UYAP dersiniz ile ilgili bu ilk programda, bu yapıyı, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ni ele alacağız. Bu kapsamda önce bu sistemi tanıyacağız. Ardından e-dönüşüm sürecinde Ulusal Yargı Projesi'nden ve yabancı ülkelerdeki yargı bilişim sistemleri ile E-Codex Projesi'nden söz edeceğiz.
Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi, yönetim bilişim sistemleri kurumların üretkenliğini ve verimliliğini artırmak için geliştirilen, ölçeklenebilir, çoklu kullanıcılı ve iş odaklı sistemlerdir. Adalet Bakanlığı da adalet hizmetlerinin en iyi şekilde yürütülmesi için yönetim bilişim sistemlerinin en iyi örneklerinden biri olan Ulusal Yargı Projesi'ni uygulamaya geçirmiştir. Bu yapı, günümüzün gerekli tüm teknolojik gelişmeleri ve Adalet Bakanlığı Merkez ve taşra teşkilatının, bağlı ve ilgili kuruluşların adli ve idari tüm yargı ve yargı destek birimlerinin donanım ve yazılım olarak iç otomasyonlu ve benzer şekilde bilgi otomasyon sistemlerini kurmuş, kamu kurum ve kuruluşları ile dış birimi entegrasyonu sağlayan ve e-dönüşüm sürecinde e-adalet ayağını oluşturan bir bilişim sistemidir.
Bugün itibariyle UYAP, Türkiye'de Adalet Bakanlığı Teşkilatı ile yargı birimlerinin tamamında işletimdedir. Bu birimlerin her türlü yargısal, idari ve denetim faaliyetleri bu sistemle elektronik ortamda yürütülmektedir. Çalışmaların sistemli ve planlı bir şekilde yürütülmesi için de 19 Ağustos 1999'da Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı kurulmuştur. Bu yapının uygulamaya geçirilmesinde kapsamının ve mevcut ihtiyaçlarının tespiti yapılmıştır. Projenin kısa sürede bitirilmesinin anlaşılınca, uzun zamana yayılarak merkez ve taşra olmak üzere iki aşamada gerçekleştirilmesi gerektiği kanısına varılmıştır. Merkez aşaması, yani bakanlık teşkilatı UYAP-1, taşra aşaması, yani yargı birimleri de UYAP-2 olarak adlandırılmıştır. UYAP-1, Adalet Bakanlığı Merkez Teşkilatı'nı, bu yapı-2 ise yargı birimlerini kapsar.
2013 yılından bu yana UYAP-1 ekranları işlevselliğini kaybetmiş ve günümüz bilişim teknolojilerinden uzak kalmıştır. Bu nedenle bu yapı-1 uygulamalarının UYAP-2 uygulamalarına aktarılması çalışmalarına başlanmıştır. Bu yapı-2, cumhuriyet başsavcılıkları, adli ve idari mahkemeler, icra ve iflas daireleri gibi taşra teşkilatındaki tüm birimleri, yargı ve yargı destek faaliyetlerinin hızlı ve etkin bir şekilde otomasyona geçirmesini amaçlar.
E-dönüşüm sürecinde Ulusal Yargı Ağı Projesi ile birlikte hayatımıza giren kavramlardan biri de dönüşümdür. E-dönüşümü kısaca dijitalleşmenin hayatımızın her alanında yer alması süreci şeklinde tanımlamak mümkündür. Günümüzde kişisel ve kurumsal işlemler, evden alışveriş, fatura ödemeleri, bankacılık gibi sayısız uygulama ve hizmet internetten veya bilişim sistemlerinden sunulmaktadır. Birçok kurumda da klasik kağıt üzerinde yazışma yöntemi yerini elektronik yazışma yöntemini bırakmıştır. Elektronik kurumsallaşmaya geçilmesi bir tercihten öte zorunluluk haline gelmiştir. Kamu kurumları da e-dönüşüm ortamına uyum sağlamak zorunda kalmış, bu kapsamda e-Devlet, UYAP gibi sistemlerinin kurulmasına aracılık etmiştir. Nitekim ülkemizde dava süreçleri ile ilgili işlemler Adalet Bakanlığınca devreye alınan UYAP sistemi ile elektronik ortamda takip edilmektedir. Sisteme vatandaş, avukat, kurum ve bilirkişi gibi farklı kullanıcıların erişimini sağlamak üzere portallar geliştirilmiştir. Vatandaşlar sisteme e-imza, mobil imza ya da e-Devlet şifresini kullanarak vatandaş portalı üzerinden erişebilmektedir.
Türkiye'nin birçok stratejik planında da UYAP ve e-Devlet sistemlerinin geliştirilmesi, kullanıcı sayılarının artırılması gibi hedeflere yer verilmiştir. 2016-2019 Ulusal e-Devlet Stratejisi ve Eylem Planı'nın vizyonu da etkin e-Devlet ile toplumun yaşam kalitesini artırmak olarak tanımlanmıştır. Bu vizyona ulaşmak için e-Devlet ekosistemi bakış açısıyla 4 stratejik amaç tanımlanmıştır. Bunlar; e-Devlet ekosisteminin etkinliğinin ve sürdürülebilirliğinin sağlanması, altyapı ve idari hizmetlere yönelik ortak sistemlerin hayata geçirilmesi, kamu hizmetlerinde e-dönüşümün sağlanması ve kullanımın artırılması ve şeffaflığın artırılmasıdır.
Adalet Bakanlığı Stratejik Planı 2015/2019 Döneminde ise sistemin diğer kurumlarla bütünleşmesinin yanı sıra yararlanıcılar a yönelik adalete erişimi güçlendiren uygulamalar geliştirilmiştir. Bütünleşme kapasitesinin artırılması, güvenliğinin güçlendirilmesi, adalet kurumlarını birbirine bağlayan sesli ve görüntülü bilişim sisteminin yaygınlaştırılması bu plan döneminde özellikle ağırlık verilen hususlardır. Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan 2019-2023 Stratejik Planı'nda bilişim sistemlerine ilişkin politikalar da bilişim sisteminin teknolojileri uygun şekilde yenilenmesi, bilişim sisteminin güvenlik standartlarının geliştirilmesi ve elektronik tebligatın yaygınlaştırılması olarak belirlenmiştir. Planda ayrıca duruşmalara yönelik politikalarla hedef ve stratejileri de yer verir.
Yabancı ülkelerdeki yargı bilişim sistemleri ve E-Codex Projesi. E-Codex Projesi, Rekabet Edebilirlik ve Yenilik Çerçeve Programı bileşenlerinden Bilgi ve İletişim Teknolojileri Politika Destek Programı kapsamında hazırlanmıştır. Avrupa Komisyonu tarafından desteklenen ve ülkemizin de mali destek vererek taraf olduğu projenin amacı, adalet sistemlerinin bütünleşerek elektronik ortamda haberleşmesini ve ulusal yargı sistemleri arasında ortak bir platform üzerinden karşılıklı işlem yapabilmesini sağlamaktır. Yargısal dökümanların, karar ve bilgileri elektronik ortamda değiş tokuşu gerçekleştirmektir. Türkiye, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne sahip olduğu için diğer Avrupa Birliği ülkeleriyle birlikte bu projenin üyeleri arasındadır. Proje, çeşitli adli hizmetleri daha sorunsuz bir işleyişle sonuçlandıracaktır. Bu çözüm, tüm Avrupa Birliği üye devletlerine ölçeklenebilir olacaktır. En önemlisi, pilot uygulamaların süresi bittikten sonra da sürdürülebilir olacak şekilde uygulanacaktır. Ayrıca, bireylerin Avrupa Birliği içerisindeki hukuki sorunlarının güvenli ve kolay bir şekilde çözümünü sağlayarak zamandan ve paradan tasarruf sağlayacaktır.
Projenin vatandaşlar için olabilecek uygulama alanlarına gelince, diyelim ki başka bir Avrupa ülkesinde internet satışı üzerinden bir bisiklet satın aldınız ve satıcı da bisikleti teslim etmedi. Bu durumda E-Codex, satıcı aleyhine dava açılmasına yardımcı olacak araçları içerir. Siz de farklı kurallara başvurmadan ve çeşitli formları doldurmadan, sadece bilgisayar başında oturarak her şeyi kendi dilinizde yapabilirsiniz.
Ben izleyenler, bu programda Adalet Bakanlığının merkez teşkilatı ile birlikte tüm mahkemeleri, cumhuriyet savcılıklarını ve kolluk birimlerini kapsayan bir elektronik ağ olan UYAP'ı ele aldık. Bu kapsamda daha önce bu sistemi tanımaya çalıştık. Ardından e-dönüşüm sürecinde Ulusal Yargı Ağı Projesi ile E-Codex Projesi'nden söz ettik. UYAP'ın teknik altyapısı üzerinde duracağımız bir sonraki programda görüşmek üzere, hoşçakalın.