ปัสสาวะบ่อยกลางคืน เกิดจากอะไรได้บ้าง

ก็สวัสดีครับ เคยมีคนเป็นนะครับ ที่ว่าตัวเองปัสสาวะบ่อยครั้งคืน หรือว่ามีคนรู้จักเป็นไหมฮะ วันนี้ผมก็จะมาเล่าให้ฟังว่า อ้ะ มันเกิดจากอะไรได้บ้าง บางคนเคยสงสัยมาว่า เอ๊ะ มันเป็นจากต่อมลูกหมากโต เป็นเบาหวาน เป็นโรคไตหรือเปล่านะครับ ถึงทำให้มีกรณีแบบนี้ขึ้นมานะครับ วันนี้ผมก็จะพามาดูเลยว่า สาเหตุมันเกิดจากอะไรได้บ้าง แล้วท่านอาจจะเป็นปัญหาอย่างใดอย่างหนึ่งพวกนี้ก็ได้นะครับ พบกับผมนะครับ แทนธานี ธนียวันนะครับ เป็นอาจารย์แพทย์อยู่ที่ประเทศสหรัฐอเมริกานะครับ ที่ฉันร่วมต่อการปลูกถ่ายปอดและไม่เกิดความบัดนะครับ

แต่ก่อนอื่นเลย เราต้องทราบก่อนนะคะ เวลาที่เรานอนกลางคืนนะครับ มันเกิดอะไรขึ้นกับระบบทางเดินปัสสาวะของเรานะครับ ประการแรกก็คือ ร่างกายของเราจะพยายามทำให้ปัสสาวะเรามีความเข้มข้นสูงขึ้น โดยไม่ให้น้ำออกมาในปัสสาวะเราเยอะนะครับ แบบนี้มันจะทำให้เราไม่ปวดปัสสาวะในเวลากลางคืนนะครับ อย่างที่ 2 ก็คือ หูรูดของทางเดินปัสสาวะของเราเนี่ย จะต้องทำงานได้ดี มันจะได้ไม่มีปัญหาในแง่ของการเกิดปัสสาวะเล็ดเวลากลางคืนนะครับ นี่คือการทำงานหลักๆ ที่นี้ถ้าเกิดว่ามีการเสียไปของอะไรสักอย่างเนี่ย ก็จะทำให้เรามีการปัสสาวะบ่อยกลางคืนได้นะครับ

ประการแรกคือ ถ้าเรามีปัสสาวะเพิ่มขึ้นในเวลากลางคืนแน่นอน เราก็ต้องปวดปัสสาวะบ่อยขึ้นนะครับ อะไรทำให้เรามีปัสสาวะเพิ่มขึ้นได้นะครับในเวลากลางคืน ง่ายเลย ถ้าเราดื่มน้ำกลางคืนเยอะๆ แน่นอน เราต้องตรวจปัสสาวะตัวมั้ยฮะ หรือถ้าเราดื่มอะไรที่เป็นกระตุ้นทางเดินปัสสาวะเรากลางคืน เช่น กาแฟ คาเฟอีนต่างๆ ก็ทำให้เราปวดปัสสาวะบ่อยเกิดขึ้นได้นะครับ นอกเหนือจากนั้น อาจจะนอนไม่หลับด้วยซ้ำไปในบางคนนะครับ ท่านที่รับประทานยาขับปัสสาวะ อันนี้แน่นอน ชื่อมันบอกอยู่แล้วนะครับ ยาขับปัสสาวะนะครับ ก็ทำให้ท่านปวดปัสสาวะกลางคืนได้บ่อยขึ้นนะครับ

ต่อไปละคือภาวะไหนที่มันเกี่ยวข้องกับการที่เรามีปัสสาวะเยอะขึ้นนะครับ ทีนี้เราต้องเข้าใจก่อนว่า กลไกในการทำให้ปัสสาวะของเรามีน้ำน้อยลงด้วยร่างกายเนี่ยนะครับ มันจะมีฮอร์โมนควบคุมอยู่นะครับ โดยฮอร์โมนตัวนี้หลังระดับสมองเรานะครับ ซึ่งเรียกว่า ADH หรือ Antidiuretic Hormone นั่นเองนะครับ Anti คือต่อต้าน Diuretic คือปัสสาวะนะครับ Hormone ก็ฮอร์โมนนะครับ แต่ที่โดยแตกคอมดก็พูดง่ายๆ คือแปลภาษาไทยว่า ฮอร์โมนเพื่อต่อต้านการสร้างปัสสาวะนั้นเองนะครับ ฮอร์โมนตัวนี้เนี่ย มันจะออกมา แล้วก็ทำให้เอาไปสั่งที่ไตของเรา ทำให้ไตนั้นดูดน้ำกลับมาเก็บไว้นะครับ ทำให้เราไม่ค่อยมีปัสสาวะกลางคืนนะฮะ ทีนี้ในเด็กบางคนนะครับ ที่ฮอร์โมนตัวนี้มันยังไม่เก่งพอก็จะทำให้เขามีปัสสาวะรดที่นอนในเวลา กลางคืนได้นะครับ หรือในเด็กก็จะมีปัญหาในแง่ของหูรูดของกระเพาะนะ อาจจะเจริญได้ไม่เต็มที่เท่าไหร่ตอนแรกนะครับ ก็จะทำให้เขา มีปัสสาวะรดที่นอนกลางคืนได้นะครับ

อันนี้อันที่ 1 นะฮะ ทีนี้ในคนอายุเยอะๆนะครับ ที่มีโรคประจำตัวหลายอย่าง บางคนมีโรคทางระบบสมอง ฮอร์โมนเหล่านี้ก็จะมีการแปรปรวนไปได้นะครับ นอกเหนือจากนี้จะมีเหตุผลอื่นๆ คนสูงอายุที่ทำให้เขาปวดปัสสาวะแล้วก็ปัสสาวะราดรดที่นอนในเวลากลางคืนก็มีเหมือนกันนะครับ ในก็จะเป็นข้อดูด้วยนะครับ อันนี้อันที่ 2 นะครับ

ต่อไปฮอร์โมนอีกอย่างหนึ่ง ซึ่งมีหน้าที่ในการสั่งให้ปัสสาวะบ่อยขึ้นนะ เมื่อกี้ ADH สั่งให้ปัสสาวะลดลงนะครับ มันต้องเก็บไว้ แต่มันก็มีฮอร์โมนซึ่งทำให้เราปัสสาวะได้บ่อยขึ้น ฮอร์โมนตัวนั้นก็คือฮอร์โมนที่เรียกว่า ANP นะครับ Atrial Natriuretic Peptide นะครับ ตัวนี้มันคืออะไร Atrial ก็คือมาจาก Atrium ก็คือเป็นหัวใจห้องบนของเรานะครับ Natriuretic ก็คือ Natrium ก็คือโซเดียมนะครับ And Peptide ก็คือเป็นสารประกอบ Peptide นะครับ เพื่อเป็นสารพวกจำพวกโปรตีนนะครับ ANP ก็คือเป็นสารตัวหนึ่งซึ่งหลั่งออกมาจากหัวใจข้างบน คำหน้าที่ให้ปัสสาวะของเราเนี่ยมีโซเดียมมากขึ้นนะ ครับเวลามีโซเดียมมากขึ้นปุ๊บ มันก็จะเดินเอาน้ำในร่างกายเราตามส่วนที่ออกไปด้วย ทำให้เรามีปัสสาวะเพิ่มขึ้นนะฮะ ทีนี้มีอะไรที่ทำให้เรามีภาวะ ANP เพิ่มขึ้นนะ ครับ กรณีแรกง่ายเลย เรามีหัวใจวายอยู่นะครับ หรือที่ภาษาทางการแพทย์เรียกว่า Heart Failure นะครับ ก็คือถ้าเรามีหัวใจวายอยู่ในร่างกายเรามีน้ำปริมาณมาก หัวใจเราขับไม่ไหว มันก็จะ มีกลไกก็คือสร้างตัวนี้ออกมานะครับ หรือนอกเหนือจาก ANP มันก็จะมี BNP หรือ Brain Natriuretic Peptide อีกตัวนึง ครับ อันนี้ Brain มันชื่อสร้างมาจากสมองนะ จริงๆสร้างมาจากที่อื่นนะครับ แต่มันก็มีที่สมองด้วยนะครับ ANP กับ BNP 2 ตัวนี้มันจะทำให้เราปัสสาวะมากขึ้นนะ ถ้าเป็นโรคหัวใจวายก็จะสามารถปัสสาวะได้บ่อยขึ้น เราจะสังเกตว่าคนพวกนี้ก็คืนก็ผุดลุกผุดนั่งต้องมาเข้าห้องน้ำบ่อยๆ ในช่วงไหนที่โรคหัวใจกำเริบเยอะเนี่ย ปัสสาวะบ่อยมากขึ้นอีกต่างหากนะครับ ตื่นขึ้นมาในเวลากลางคืนนะฮะ นอนอยู่นอนราบไม่ได้ หรือท่านอนได้แป๊บนึงก็ต้องตื่นขึ้นมาผุดลุกผุดนั่งนะครับ ก็ต้องไปเข้าห้องน้ำบ่อย นี้ก็เป็นเหตุผลที่ทำไมคนเหล่านี้ถึงเข้าห้องน้ำบ่อย อาจจะเป็นเพราะโรคหัวใจก็ได้นะ ครับ

อ่ะ ทีนี้ต่อมาก็คือ ฮอร์โมนเหล่านี้เนี่ย มันจะต้องไปออกฤทธิ์ที่ไตของเรานะฮะ ไตของเราเนี่ย มันก็จะมีตัวรับฮอร์โมนพวกนี้ เอ่อ เวลารับฮอร์โมนมาบอกว่า เอ่อ ไปทำแบบนี้นะ ทำให้ปัสสาวะมากขึ้น ปัสสาวะน้อยลง อะไรก็แล้วแต่ครับ ไตก็จะเป็นหน้าที่นี้ แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่ไตมีปัญหา ทำหน้าที่ไม่ได้ เช่นเป็นโรคไต วาย ท่านก็อาจจะเกิดการปัสสาวะบ่อยคืนได้ในช่วงแรกนะครับ แต่ถ้าไตมันเสียไปเยอะแล้วเนี่ย หน้าที่ของไตมันหายไปหมดแล้วเนี่ยนะครับ ก็จริงๆ คือจะไม่ปัสสาวะเลยนะครับ จะเห็นในคนที่จะต้องล้างไตทางช่องท้องเนี่ย ก็จะมีปัสสาวะลดลง เด็กอะ คนที่ต้องล้างไตทางเส้นเลือดในบางคนไม่ปัสสาวะเลยก็มีนะครับ นี้คือเป็นสาเหตุฮะ แต่ระยะแรกๆ ค่าความสามารถในการทำให้ปัสสาวะเข้มข้นของไตมันเสียไป เราก็จะมีปัสสาวะบ่อยกลางคืนได้นะครับ อันนี้ก็เป็นสาเหตุหลักๆ ของกรณีที่เกี่ยวข้องกับปริมาณปัสสาวะนะครับ

อีกอย่างหนึ่งก็คือ เบาหวานที่คุณไม่ได้นะ ถ้าถามว่าทำไมเบาหวาน เวลาเรามีน้ำตาลสูงในเลือดเยอะนะครับ น้ำตาลตัวนี้มันจะออกมาในปัสสาวะด้วย การที่น้ำตาลมันออกมา น้ำตาลมันจะดึงเอาน้ำออกไปด้วยนะครับ ทำให้เรามีการปัสสาวะบ่อยนะ ครับ บ่อยไม่ใช่แค่กลางคืนอย่างเดียวนะครับ บ่อยกลางวันด้วยนะครับ เราจะปัสสาวะบ่อยกลางวัน เราจะหิวน้ำมากนะครับ แล้วเราก็จะ มีปัสสาวะบ่อยในเวลาที่เราอยู่กลางคืนด้วยนะครับ น้ำปัสสาวะบ่อยก็คือจากเบาหวานก็เกิดขึ้นได้นะครับ

อ่ะ ต่อไปคืออีกสาเหตุหนึ่งก็คือเรื่องของหูรูดนะครับ ทางเดินกระเพาะปัสสาวะของเรามันจะมีหูรูดอยู่ตัวหนึ่ง เพื่อป้องกันไม่ให้เราอ่ะปัสสาวะเล็ด ถ้าตัวนี้มันเสื่อมเสียไปนะครับ เช่นว่าอาจจะมีการบาดเจ็บที่เส้นประสาทที่เคย เอ่อ มีปัญหาต่างๆ เช่น การผ่าตัดต่อมลูกหมาก การผ่าตัดบริเวณใกล้เคียง การฉายรังสีมะเร็งต่อมลูกหมากก็จะทำให้มีปัสสาวะเล็ดได้ การฉายรังสีตรงนี้ก็จะทำให้มีปัสสาวะเล็ด ปัสสาวะบ่อยเกิดขึ้นได้นะครับ

ที่นี้อีกอย่างหนึ่ง ซึ่งคนที่จะทำให้สิ่งที่จะทำให้คนเนี่ยปัสสาวะท่ามกลางคืนก็คือมีการไปรบกวนบริเวณใกล้เคียงนะครับ เช่นในกระเพาะปัสสาวะของคนเราเนี่ย มันจะมีเส้นประสาทควบคุมอยู่ถูกมั้ยฮะ เส้นประสาทพวกนี้ ถ้าเกิดว่ามันผิดปกติ ทำหน้าที่ไม่ปกติได้นะครับ หรือว่าในนั้นมันจะมีกล้ามเนื้อของกระเพาะปัสสาวะเราทำหน้าที่ไม่ปกติได้ เช่นว่ามีการอักเสบนะครับ หรืออะไรไปยุ่งเกี่ยวกับมันเนี่ย ตรงนี้ก็จะทำให้เราปัสสาวะบ่อย แต่คนพวกนี้มักจะมีปัญหาปัสสาวะตั้งแต่ในเวลากลางวัน ไม่ใช่แค่มีปัญหาทางกลางคืนนะครับ ถ้าเส้นประสาทที่เลี้ยงกระเพาะปัสสาวะเราเกิดทำงานผิดปกติด้วย กล้ามเนื้อของกระเพาะปัสสาวะของเราในโค้ดเพลงโดยที่แบบมันไม่ควรจะเกร็งนะครับ เช่นว่าเรามีติดเชื้อ มีการอักเสบอะไรก็แล้วแต่ ก็จะปัสสาวะบ่อยได้ โดยเฉพาะในเวลากลางวัน ในกลางคืนก็จะเป็นด้วยนะครับ มีคนพวกนี้นะฮะ

ต่อไปคือมีปัญหาที่ทำให้ปัสสาวะออกไปได้ไม่สุดนะครับ ถามว่าทำไมเวลาที่เราปัสสาวะไม่สุดเนี่ย ก็สมมติเรามีปัสสาวะอยู่เต็มกระเพาะเองครับ เราไปฉี่ออกไปได้สักเท่านี้ ส่วนอีกครึ่งหนึ่งยังเหลืออยู่ แต่มันก็จะทำให้เราสร้างปัสสาวะเข้ามาเรื่อยๆ มันก็จะทำให้กระเพาะปัสสาวะเราป่องอยู่ตลอดเวลา เราก็จะปวดปัสสาวะตลอดเวลา ปวดบ่อยขึ้น แต่มันฉี่มันปัสสาวะก็ไม่สุดนะครับ ทำไมถึงเป็นเช่นนั้นนะครับ ยกตัวอย่างเช่น ถ้าท่านมีต่อมลูกหมากโตนะครับ หรือในผู้หญิงที่คลอดลูกเยอะๆนะครับ เคยมีการผ่าคลอด หรือว่าการผ่านการคลอดลูกเยอะๆ มีภาวะมดลูกหย่อนคล้อยนะครับ สมมติตรงนี้มันเป็นเป็นคะว่าสวรรค์ของเราซ้ายออกไปทางนี้นะครับ ถ้ามีต่อมลูกหมากโตนะครับ มันจะรัดตรงนี้นะครับ ถ้ามีสมมติว่ามีลูกหย่อนคล้อยมันก็หย่อนตรงนี้นะครับ เป็นดันเอาตัวก็เพราะปัสสาวะของเรานะครับ เป็นแบบนี้ได้นะครับ

ถ้าวันนี้จะทำให้ปัสสาวะไม่หมดไม่สุดนะครับ ถ้าเป็นในกรณีของต่อมลูกหมากโตเนี่ย เนื่องจากว่ามันรัดอยู่รอบทางเดินปัสสาวะของเรานะครับ นัดรอบแบบเนี้ยนะฮะ ถ้าได้ภาษาอยู่ตรงกลางนะครับ เป็นหนูอย่างนี้เราก็กรอบรูปไม้รออยู่รอบๆ มันโตมันจะรัดรอบอย่างนี้นะครับ ทำให้ปัสสาวะลำบากครับ เยอะแยะ ถ้าเราอาจจะมีอาการปัสสาวะไม่ออกนะครับ ปัสสาวะลำเล็กๆ ออกมาไม่ค่อยได้นะครับ ก็ตอนที่ปัสสาวะจัดสูตรน้ำมันไม่สุดสักที เหมือนหยดติ๋งๆ ก็มาอยู่เรื่อยๆนะครับ แบบนี้แล้วก็กลางคืนเวลาเรานอนไปแล้วต้องตื่นมาปัสสาวะบ่อยๆเนี่ย สงสัยว่าอาจจะเป็นจากต่อมลูกหมากโตนะครับ ในผู้หญิงซึ่งมีภาวะสุ่มเชิงการหย่อนคล้อย หรือมดลูกหย่อนคล้อยพวกนี้ก็อาจจะเกิดขึ้นได้ แต่กลุ่มพวกนี้มักจะมาด้วยอาการปัสสาวะเล็ดมากกว่านะครับ ก็คือว่ามันปิดไม่สนิทนะ ครับ ก็เวลาที่มาลูกเขายื่นเลื่อนเข้าออกเข้าออกแบบเนี้ย มันจะทำให้ปัสสาวะเล็ดได้นะ ครับ ในบางคนส่วนบางคนก็จะมาด้วยปัสสาวะบ่อยในเวลากลางคืนนะครับ

อย่างนั้นสาเหตุของการที่เราปัสสาวะบ่อยเนี่ยในเวลากลางคืนนะครับ มันต้องซักประวัติ ดูว่าเรามีอาการเข้าได้กับแบบไหนมากที่สุดนะครับ เพราะมีได้หลายสาเหตุเลยตั้งแต่ว่าข้อแรก ในเด็กที่ป่วยอาจารย์ทางเดินปัสสาวะในแง่ของหูรูดมันจะเลยไม่เต็มที่ เรื่องของฮอร์โมนนะครับต่างๆ เป็นโรคของหัวใจล้มเหลวนะครับ เกิดรับประทานยาขับปัสสาวะอยู่ นะครับ ดื่มน้ำมากในเวลากลางคืน ดื่มชากาแฟอะไรพวกนี้นะครับ ก็เป็นคดีทำให้เราขับปัสสาวะมากขึ้น โรคไตที่ทำให้ความสามารถในการดูดน้ำกลับของไตมันน้อยลงนะครับ หรือว่าคนที่มีทางเดินหายใจส่วนบนอุดกั้นในขณะหลับน่ะ เอ่อ เมื่อกี้ผมลืมพูดไปนะครับ คนที่มีทางเดินหายใจส่วนบนอุดกั้นขนาดหลับนะครับ หรือ Obstructive Sleep Apnea นะครับ ก็ทำให้เรามีปัญหาในด้านนี้ได้ ก็คือเวลาที่เราหลับนะครับ ถ้าเหนื่อยจะส่วนบนเราอุดกั้นนะครับ แล้วก็พยายามจะหายใจเข้าไป แต่มันหายจะเข้าไม่ได้นะครับ เรื่องจะมาอุดการมาอยู่นะครับ สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือทางเดินหายใจของเราเนี่ย มันจะมีความดันในช่องอกของเราเป็นลบนะครับ เป็นสุญญากาศนั้นเอง เวลาไปสุญญากาศปุ๊บ มันจะดูดเอาน้ำจากที่ต่างๆ เช่นจากแขน จากขาเนี่ย มาไว้ในช่องอกละหมด เพราะไว้ช่องอกปุ๊บเนี่ย มันก็จะ มีน้ำปริมาณมากเป็นสู่ที่หัวใจนะครับ หัวใจเราก็จะรู้สึกว่าเอะไม่ใช่แล้ว เราต้องขับน้ำออกนะครับ เนื่องจากว่าน้ำมันเยอะเกินไป มันก็จะหลั่งฮอร์โมนเมื่อกี้ที่มีพระเอก ANP นะครับ ทำให้ปัสสาวะเพิ่มขึ้นนะ ครับ นี่จะเป็นที่มาของคนที่ว่าทำไมบางคนจะมีปัสสาวะบ่อยกลางคืนในคนที่เป็นโรคหยุดในใจในขนาดกลางคืนนะครับ ก็ต้องตรวจจะสร้างนะครับนะ ถ้าเราไม่ตรวจแล้วก็ไม่ทราบครับ เพราะมีหลายสาเหตุเกิดนะครับ อันเนี้ย ก็เป็นเข้าๆของสาเหตุทั้งหมดนะฮะ

นอกจากนี้ ถ้าท่านที่ไม่เคยเป็นมาก่อน และอยู่ๆมาเป็น หรือว่าต้องขึ้นเป็นนะ ปัสสาวะเล็ด ปัสสาวะราดกลางคืน อันนี้เราต้องสงสัยแล้ว ถ้าไม่เคยเป็นมาก่อนนะ อยู่เป็นนั้นอาจจะต้องไปดูเรื่องของโรคทางสมอง เช่นว่ามีชักในเวลากลางคืนไหมนะครับ เพราะบางคนเวลาชักเนี่ย สิ่งที่เกิดขึ้นก็คือ กล้ามเนื้อหูรูดทุกอย่างมันจะคลายตัวหมดเลย ก็ทำให้เราปัสสาวะราดออกมาได้นะ ครับ ทั้งคนถ้าเกิดว่าในช่วงเวลากลางวัน เท่าเคยดูแลคนไข้ที่ชักนะครับ หรือว่ามีญาติที่ชักเป็นเป็นลมบ้าหมูอะไรอย่างนี้ นะครับ ทีม FC ก็เวลาที่เค้าชักมาบางคนเนี่ยนะ เดี๋ยวจะไปกินกระตุกลงทุนและปัสสาวะราดอุจจาระหน้าเลยก็มีนะครับ

อ่ะ และก็เข้าๆนะครับ เป็นสาเหตุของการที่เราปัสสาวะบ่อยในเวลากลางคืนนะครับ ท่านใดที่มีข้อสงสัยอะไรก็สอบถามมาได้นะครับ วันนี้เท่านี้่นะครับ ขอบคุณมาสวัสดีครับ