Vâng, chào các bạn, chào các em thân mến.

Trong video này, thầy sẽ tóm tắt cho các em kiến thức trọng tâm của chương trình Vật Lý 12 của học kỳ 1, để các em chuẩn bị cho bài thi cuối học kỳ 1 và đạt kết quả tốt nhất.

Trong video này, thầy sẽ tóm tắt cho các em tất cả công thức có mặt trong chương trình học kỳ 1, để các em có thể hệ thống và ôn tập tốt trước khi thi nhé. Các em xem dưới phần mô tả của thầy hoặc trong phần comment có đường dẫn đến video hướng dẫn cho các em tóm tắt kiến thức giữa kỳ.

Tuy nhiên, trong video này, thầy sẽ tóm tắt cho các em những công thức trọng tâm và tập trung vào phần cuối kỳ, cùng một vài công thức liên quan ở phần giữa kỳ, để các em hệ thống lại cho đầy đủ luôn nhé.

Đầu tiên là chất khí. Chất khí này thầy tóm tắt ở đây là nói chung là khí thực hoặc là khí lý tưởng nhé. Chút nữa thầy sẽ khái niệm về khí lý tưởng sau.

Về chất khí, các em cần phải nắm thứ nhất là kích thước của các phần tử khí. Kích thước của các phân tử khí nhỏ hơn rất nhiều so với khoảng cách giữa các phân tử khí. Đó là khoảng cách nhé.

Cái nội dung thứ hai là các phân tử khí chuyển động một cách hỗn loạn, chuyển động tự do. Chuyển động một cách hỗn loạn, nó chuyển động hỗn loạn.

Khi mà nhiệt độ càng cao, nhiệt độ của chất khí càng cao thì dẫn đến các phân tử khí chuyển động với tốc độ càng lớn. Tốc độ lớn và cái chuyển động này người ta gọi là chuyển động nhiệt.

Chuyển động của các phân tử là chuyển động nhiệt. Tiếp theo là gì? Khi mà chúng chuyển động, các phân tử khí sẽ va chạm nhé. Khi chuyển động, nó sẽ va chạm với nhau. Nó sẽ va chạm với nhau.

Tại vậy, chuyển động tự do mà chắc chắn chúng mới va chạm với nhau. Khi mà nó va chạm, nó có thể va chạm với thành bình chứa. Va chạm với nhau và thành bình chứa.

Khi mà va chạm với thành bình rồi, nó sẽ gây ra thứ nhất là nó sẽ gây ra áp suất lên thành bình. Gây ra áp suất lên thành bình. Các em nhớ áp suất là gì?

Áp suất là tác dụng của áp lực lên một đơn vị diện tích. Tức là áp suất, cái này mình có thể hiểu là công thức nó là B. Áp suất được tính bằng áp lực.

Áp lực này do các phân tử khí va chạm vào thành bình, nó gây ra áp lực lên trên thành bình và chia cho diện tích của thành bình ra được áp suất nhé.

Thứ hai là vectơ vận tốc. Vectơ vận tốc của các phần tử khí sẽ bị thay đổi sau va chạm. Tất nhiên rồi, đúng không?

Nhưng mà tốc độ phân tử khí thì bằng nhau, có nghĩa là mình xem như là tất cả các phân tử khí đều chuyển động thẳng đều nhé. Sau va chạm, chúng sẽ chuyển động thẳng đều.

Hướng vận tốc sẽ phân bố đều và mọi phương đều như nhau. Do đó, áp suất lên trên các mặt của thành bình đều như nhau nhé.

Các em ở đây nhớ là hướng vận tốc sẽ phân bố đều. Hướng của vectơ vận tốc nó phân bố đều mọi phương như nhau. Giống như là cái khu khí được nhốt trong một cái bình kính, thì chắc chắn là theo các hướng Ox, Oy, Oz trong không gian, nó sẽ phân bố đều như nhau hết nhé.

Thứ hai là về khí lý tưởng. Khí lý tưởng thì những phân tử khí được xem như là chất điểm. Nhất là phân tử khí, chúng ta phải xem như là chất điểm.

Chất điểm là những vật có kích thước rất nhỏ so với khoảng cách tương tác. Khi chúng ta xét tương tác cho các phân tử khí, thì mình phải coi các phân tử khí là chất điểm để xem như kích thước của nó rất nhỏ so với khoảng cách tương tác.

Thứ hai là chúng chỉ va chạm. Va chạm đàn hồi và chúng chỉ tương tác nhau khi va chạm. Có nghĩa là chỉ có lực tương tác sau khi va chạm thôi.

Còn trước va chạm, chúng ta xét như là không có lực tương tác nhé. Các em chú ý này, chỉ tương tác khi va chạm có lực tương tác.

Tương tác khi va chạm. Các em hình dung ý này không? Tương tác khi va chạm. Ví dụ như hai ngón tay thầy đang cách nhau một khoảng cách. Hai ngón tay được xem là chất điểm, là hai phân tử khí đi.

Trước khi mà nó va chạm, thì không có lực tương tác gì hết. Sau khi mà nó va chạm vào nhau, thì lúc này mới tương tác lên nhau nhé. Tương tác với nhau khi va chạm.

Cái va chạm này gọi là va chạm đàn hồi. Nhớ là va chạm nó phải va chạm đàn hồi nhé. Các em có hình dung như va chạm đàn hồi giống như một cái va chạm mà nó bảo toàn về năng lượng, bảo toàn về động lượng vậy.

Và chạm đàn hồi nhé. Rồi thì nó sẽ có những tính chất sau. Sẽ có những tính chất sau. Tính chất đối với khí lý tưởng có những tính chất sau.

Hay là nói chung là đối với chất khí, thì cái tính chất thứ nhất là nó có tính bành trướng ra. Nó lan rộng, nó nở rộng ra. Người ta gọi là bành trướng.

Nó sẽ chiếm toàn bộ không gian. Chứ nó bành trướng. Do có tính chất bành trướng mà khoảng cách giữa các phân tử nó xa, do đó nó có thể dễ nén. Chất khí rất dễ nén được nhé.

Do các phân tử khí nó xa nhau như vậy, dẫn đến khối lượng riêng. Chữ d này là khối lượng riêng nhé, hoặc là g chữ rô cũng được. Khối lượng riêng nhỏ hơn rất nhiều so với rắn cũng như lỏng.

Một số công thức các em cần phải nắm khi mà mình liên quan tới những công thức liên quan tới số phân tử khí. Khi chúng ta nói về khí, thì chúng ta xét ở hai điều kiện đó là điều kiện chuẩn và điều kiện tiêu chuẩn.

Các em cần phải nắm. Thứ nhất là công thức tính số mol khí. Công thức số 1 là số mol, thì em tính bằng số hạt, số phân tử khí chia cho số Avogadro.

Cái số Avogadro này là 6,02 nhân 10 mũ 23. Na này bằng 6,02 nhân 10 mũ 23. Các em lấy số hạt hay là số phân tử chia cho số Na, rồi cho ra số mol.

Số mol này cũng được tính bằng khối lượng. Khối lượng của N phân tử chia cho khối lượng mol. M lớn là khối lượng mol nhé. Đơn vị nó là gam trên mol.

Các em lưu ý đối với chất khí mà ở điều kiện tiêu chuẩn, điều kiện tiêu chuẩn thì phải nhớ là áp suất là 1 ATM, nhiệt độ là phải là 0 độ C. Bắt buộc phải thuộc nhé. Phải biết 0 độ C được chưa?

Thì công thức số mol là mình sẽ có là V chia 22,4. Nếu là điều kiện chuẩn, thì áp suất là 1 ATM, nhiệt độ phòng 25 độ C, thì số mol sẽ được tính bằng V, là thể tích đơn vị lít, chia cho 24,79.

Đấy. Thứ ba là phương trình trạng thái khí lý tưởng. Phương trình trạng thái của khí lý tưởng thầy viết tắt nhé.

Đối với phương trình này, nếu mà thông tin của đề bài có liên quan đến khối lượng m hoặc liên quan đến số mol, thì các em sử dụng cái phương trình Clausius nhé. Đó là phương trình Clausius.

Cái phương trình này nó sẽ có số m, m là khối lượng để các em sử dụng để tính những thông số trạng thái. Yêu cầu đề bài thì mình sẽ có nó là B nhân V chia cho nhiệt độ T bằng số mol nhân cho R.

Số mol nhân R, n là số mol này, nhân R, n là số mol khí. Đơn vị là mol. Đây, số mol tính bằng công thức này luôn. N được chưa nào?

Còn R là hằng số khí lý tưởng. R là hằng số khí lý tưởng, nó bằng 8,31. Đơn vị là J trên mol nhân Kelvin.

8,31 J trên mol nhân Kelvin. Hoặc là nhiều bài tập người ta cho cái đơn vị khác, các em phải biết cách chuyển đổi nhé.

Hoặc là các em có thể thấy một con số đó là gì? 0,082 ATM nhân lít trên mol nhân Kelvin. 0,082 ATM nhân lít trên mol nhân Kelvin.

Chính là giống như B nhân delta V vậy. Vậy, Zun là giống như công. Vậy, bằng áp suất nhân delta V đó.

Do đó, anh thấy nó có sự tương đồng nhé. Do đó, cái đơn vị này có thể rút ra từ chỗ này này. Các em chỉ cần rút cái này ra.

Đơn vị của nó chính là gì? ATM nhân lít chia cho Kelvin. Thấy không? Hoặc là những cái đơn vị khác nhé. Có thể là cm khối, vân vân.

Thì các em phải chuyển đổi qua lại nhé. Thầy nhắc lại một chút chỗ này. Nhiều lúc là mình không biết cách đổi đơn vị.

1 lít á thì bằng 1 dm khối. 1 dm khối thì bằng 10 mũ 6 cm khối hoặc là 10 mũ 3. 1 dm khối thì bằng 1 dm khối thì bằng 10 mũ 3 m khối.

Xin lỗi, do đó 1 m khối sẽ bằng 10 mũ 6 cm khối. Các em chuyển qua chuyển lại nhé.

Ví dụ như chỗ này mà người ta viết thành cm khối mà các em muốn chuyển về dm khối để phù hợp với công thức để mình tính.

Được chưa? Ví dụ, nếu nó cho chỗ này là cm khối mà trong khi cái V này em đang để m khối, thì các em phải đưa nó về cùng đơn vị mới được nhé. Để mình rút công thức mình tính.

Hiểu không? Đấy. Giống như các em sẽ thấy là nếu mà chỗ này cm khối đi, thì chỗ này phải nhân thêm 1000. Có nghĩa là kết quả nó là 82 ATM.

À, cm khối trên mol nhân Kelvin. Ví dụ thế ha.

Thứ hai, nếu mà phương trình mà nó không có những cái điều kiện này, không có cái này, thì chúng ta dùng phương trình mà nó chỉ có những cái thông số trạng thái thôi.

Nó có những thông số như là áp suất, thể tích, nhiệt độ, thì các em dùng cái phương trình sau. Phương trình đó là B1 nhân V1 chia T1 và trạng thái 2 thì bằng B2 nhân V2 chia T2. Bằng V, vân vân, bằng một hằng số nhé.

Thì tất nhiên, cả hai phương trình này đều được xem là phương trình trạng thái của khí lý tưởng nhé. Các em này, phương trình đều được xem là phương trình trạng thái khí lý tưởng hết.

Như vậy, từ phương trình này, chúng ta sẽ có những quá trình sau. Thứ tư là về phương trình.

Cái phương trình trạng thái khí lý tưởng là phương trình B, áp suất nhân V đúng không? Chia cho T bằng hằng số. B nhân V chia T bằng hằng số nhé.

Chúng ta có, nếu chúng ta bỏ đi một cái thông số, giả sử như chúng ta bỏ đi V, thì người ta gọi là đẳng tích nhé. Đẳng tích.

Bỏ V thì đẳng tích. Mà đẳng tích á, thì chúng ta sẽ có là bỏ V đi, B chia T bằng hằng số. B chia T bằng hằng số.

Các em có thể thấy rằng người ta viết B1 chia T1 bằng B2 chia T2, vân vân.

Nha. Về đồ thị thì nó có ba hình dạng đồ thị. Các em cần lưu ý. Thứ nhất là trong hệ tọa độ B-T.

Là B và T. Hệ tọa độ thứ hai là V-O-T. Và cái đồ thị thể tích. Thứ ba là P-V.

Đấy. Vì đây là đẳng tích nên thể tích không đổi. Nên B và T tỷ lệ thuận với nhau. Nên đường thẳng đi qua góc tọa độ. Đây chính là đường đẳng tích trong hệ tọa độ B-T.

Còn trong V-O-T thì có V, thì cái đường đẳng tích nó sẽ vuông với cái trục V và nó song song với trục O-T. Nhớ nha, đường này sẽ song song với trục O-T.

Tương tự mà trong hệ tọa độ P-V, nó cũng vuông góc với trục V và song song với O-B. Đó, ba hình dáng đồ thị của đẳng tích. Các em nhớ nha.

Chúng ta đi qua tiếp theo. Chúng ta đi bỏ đi thông số áp suất đi. Chúng ta bỏ đi. Thầy sẽ bỏ đi áp suất, thì mình có được cái định luật đó là định luật Charles đúng không?

Là quá trình đẳng áp. Đẳng áp thì cái phương trình của nó như sau. Bỏ chữ B đi, V chia T bằng hằng số. V chia T bằng hằng số.

Em có thể viết là B1 nhân V1 chia T1 bằng V2 nhân T2, vân vân, để mình giải ha.

Về đồ thị thì nó cũng có ba hình dạng đồ thị. Thứ nhất là đồ thị V-O-T. V-O-T này, V này, O-T.

Thứ hai là đồ thị B-T và B-V. Sử dụng B-O-V. Và cuối cùng B-O-T, hoặc là viết T ở đây cũng được nhé. Không quan trọng, làm sao nó có đủ hai thông số.

Do V chia T bằng hằng số, nên V và T tỷ lệ thuận với nhau. Nên nó là đường thẳng đi qua góc tọa độ. Đây là đường đẳng áp trong hệ B-T.

Trong trường hợp này, thì nó sẽ vuông góc với cái trục O-B. Đẳng áp mà song song với trục O-V. Tương tự bên này cũng vậy nhé.

Nó cũng vuông góc. Nếu vẽ B dưới đây, thì mình vẽ đứng lên ha. Thì mình chỉnh lại một chút cho nó B-T lên đây.

Được chưa? Rồi, cái phương trình thứ ba là chúng ta bỏ đi cái thông số nhiệt độ. Chúng ta bỏ đi T, thì gọi là quá trình đẳng nhiệt.

Ở đây, người ta gọi là B tỷ lệ nghịch với V. Chỗ này là V này tỷ lệ thuận với T. Chỗ này là B này tỷ lệ thuận với T.

Nghĩa là B tăng thì T tăng. B giảm thì T giảm. V tăng thì T tăng. V giảm thì T giảm. Còn đây là B tăng thì B giảm.

Nhớ nha. Rồi, chúng ta có ba cái dạng đồ thị của nó như sau. Về đồ thị trong B-V, trong hệ tọa độ B-V, trước này B nó là do đẳng, nó là tỷ lệ nghịch.

Nên cái đồ thị của nó là một cái đường cong hyperbol. Các em không phải đường thẳng, đường cong như thế này. Chú ý là nếu chúng ta biến đổi đẳng nhiệt ở một trạng thái nhiệt độ khác, thì khi mình vẽ trong hệ tọa độ B-V này, thì cái đường nó sẽ xa góc tọa độ hơn cái đường này.

Mình coi như là đường T2, còn cái đường màu xanh là cái đường T1. Tất nhiên là chúng ta đang biến đổi đẳng nhiệt trong tọa độ này, ứng với đường T1 ở nhiệt độ T1.

Chúng ta biến đổi đẳng nhiệt ở nhiệt độ T2. Ví dụ, chúng ta xét một khối khí, chúng ta sẽ thay đổi thể tích dẫn đến áp suất. Nó sẽ thay đổi theo và ứng với nhiệt độ của khối khí đang ở nhiệt độ T2 và ứng với khối khí ở nhiệt độ T1.

Thì cái khối khí đang ở nhiệt độ T2 mà nó cao hơn, thì cái đồ thị của nó sẽ xa góc tọa độ hơn. Các em chú ý thêm cái đặc điểm này, đó là T2 nó phải lớn hơn T1.

Rồi, tiếp theo đẳng nhiệt mà bây giờ mình sẽ ghi có chữ T nhé. B-T, B-O-T. Thầy muốn viết T ở đây đi O-B.

Rồi, thì đường đẳng nhiệt thì nó phải đi, nó phải vuông góc với trục nhiệt độ. Vuông góc với trục nhiệt độ. Đây là vuông góc nhé.

Đấy, các em đấy. Rồi, đó là ba cái đẳng quá trình các em cần phải nắm.

Rồi bây giờ thầy xét đến cái độ biến thiên nội năng của khí lý tưởng trong các đẳng quá trình này. Bây giờ thầy gọi cái quá trình đẳng này là 1, này là quá trình 2 và đây là quá trình 3.

Đối với quá trình 1, người ta gọi là đẳng tích nhé. Các em đẳng tích dẫn đến cái delta, cái độ biến thiên thể tích nó không thay đổi đúng không? Nên delta V nó sẽ bằng 0.

Khi mà delta V bằng 0 rồi, thì nó không thực hiện công. Nó không nhận công cũng không thực hiện công gì cả. Nên cái chận đính, cái công A bằng 0.

Chứ công A bằng 0, thì dẫn đến là cái delta U, độ biến thiên nội năng, các em độ biến thiên nội năng là delta U này, nó chính là bằng Q thôi.

Độ biến thiên nội năng bằng Q. Phải không? Ví dụ như là khí đó nó nhận nhiệt, thì Q dương, thì delta U sẽ tăng. Nội năng khí tăng.

Còn khí đó mà tỏa nhiệt, thì cái Q này nó sẽ âm, thì cái delta U này nó sẽ âm, thì nó sẽ là gì? Tỏa nó sẽ là nội năng giảm.

Như thế tiếp tục qua cái quá trình. Cái quá trình 2, thì các em thấy rằng là đẳng nhiệt. Đẳng nhiệt, không quá trình 2 là đẳng, xin lỗi, đẳng áp.

Đẳng áp thì áp suất không đổi, thì dẫn đến là áp suất. Thì lúc này delta V nó phải thay đổi đúng không? Nó phải khác không.

Suy ra cái A này phải khác 0. Rồi, nó không thể nào nó bằng 0 như trên được. Trong mọi công thức khi các em giải, cái A trong công thức nhiệt lý 1, thì A nó bằng - A'.

Các em nhớ luôn công thức này nhé. A = - A'. Các em có hình dung với A này này là A trong công thức delta U bằng A + Q.

Còn A' này là công của ngoại lực. Công của lực thực hiện lên trên thực hiện đó. Công thực hiện đó.

Đây cụ thể như sau. A phẩ này, người là công khí thực hiện. Công vô khí thực hiện. Công khối khí thực hiện.

Mình hiểu A phẩ này là công khối khí thực hiện. Công của khí thực hiện đấy. Và nó bằng trừ công của khí thực hiện.

Thì bằng B, là áp suất đúng không? Nhân cho delta V. Delta V là lấy V2 trừ cho V1. CG của khí thực hiện.

Thì khí sẽ dãn nở ra, nên cái V2 là lớn hơn V1. Nên thằng này nó dương. Sau đó mình thay vào công thức độ biến thiên năng á, thì A này nó bằng trừ cái A đó.

Nên nó thành dấu âm. Nhớ nha, trong trường hợp này chính xác là V2 phải lớn hơn V1.

Lúc này mình sẽ rút ra được cái nhiệt lượng Q bằng delta U trừ A. - A chính là thành trừ của - A' là thành cộ A'.

Đấy chưa, các em nhớ nha. Rồi, ở trạng thái số 3 là đẳng nhiệt. Đối với đẳng nhiệt, thì chúng ta thấy là nhiệt độ không đổi.

Mà nhiệt độ không đổi thì nội năng sẽ không thay đổi với khí lý tưởng nhé. Các em chú ý nha là delta U bằng 0.

Đấy, các em nhớ là cái độ biến thiên nội năng bằng 0. Tại vì đẳng nhiệt mà nhiệt độ không đổi, nên cái độ biến thiên nội năng không thay đổi đối với khí lý tưởng nhé.

Tại vì nó không phụ thuộc cái độ biến thiên nội năng của cái khối khí, nó chỉ phụ thuộc vào nhiệt độ thôi. Tại vì khí lý tưởng mà.

Do đó mình sẽ rút ra, nó bằng mà delta U bằng Q + A đúng không? Do đó em rút ra được Q sẽ bằng - A.

Đấy, Q bằng - A. Hay nó cách khác là bằng A'. A' là công do khí thực hiện.

Do đó, khi mà khối khí nhận nhiệt, thì lúc này nó sẽ thực hiện công. Đúng không? Hoặc là khối khí thực hiện công.

Khi mà nó nhận nhiệt vô, thì nó thực hiện công. Rồi, một kết luận ở đây là chu trình.

Chu trình là sao? Khi mà các em làm những bài tập về chu trình, thì trạng thái đầu và trạng thái cuối cùng nó trùng nhau.

Trong những cái đồ thị, khi chúng ta vẽ đồ thị ra, các em tham khảo thêm nhiều bài tập trong cái chương trình học kỳ hai, các em sẽ thấy được những cái bài tập về đồ thị nó có chu trình.

Chu trình thì chu trình là trạng thái đầu và trạng thái cuối trùng nhau. Trạng thái, ví dụ trạng thái 1 và trạng thái 3 trùng nhau chẳng hạn.

Trạng thái đầu và cuối trùng nhau. Khi mà trạng thái đầu và trạng thái cuối trùng nhau, thì dẫn đến là cái độ biến thiên nội năng coi như không đổi.

Đúng không? Nó biến, nó đâu có biến đổi về nội năng đâu. Trạng thái đầu và trạng thái cuối như nhau mà.

Đúng không? Thì thầy suy ra được là gì? Đây nè, Q nó bằng - A hay nó bằng A phẩ.

Được chưa? Như vậy là khối khí nhận nhiệt thì sinh công. Nhận nhiệt thì sinh công.

Chúng ta đi qua phần tiếp theo. 5 nà áp suất khí lên thành bình. Chúng ta xét một khối khí được nhốt trong một cái hình lập phương, ha, có sáu mặt.

Giả sử thầy xét ra một cái phân tử khí chuyển từ mặt bên này sang mặt bên này. À, một phân tử khí đang chuyển động với vận tốc V.

Chuyển động qua đây và nó đổ chiều. Lúc này vận tốc của nó là -V. Nhớ các em nhớ là sau khi va chạm nhé.

Và trước khi va chạm thì độ lớn vận tốc không thay đổi. Thì lúc này, chúng ta sẽ xác định được cái độ biến thiên động lượng delta B.

À, chân trời sáng tạo nhé. Cách lập công thức tính áp suất của khí lên trên thành bình á, thì sách chân trời sáng tạo thì chúng ta sẽ có là khi một phân tử khí ở mặt bên này đang có tốc độ là V chuyển động và mặt bình mặt đối diện phải không?

Và tác dụng một cái lực F, đặt là lực F lên trên cái thành bình này là F nhé. Thì lúc này thành bình cũng tác dụng lên cái phân tử khí này một lực là F, làm cho nó chuyển động ngược trở lại.

Như vậy là chúng ta có là cái độ biến thiên động lượng delta B của cái phân tử khí này, thì các em lấy động lượng lúc sau trừ động lượng ban đầu.

Ha, chúng ta tính độ lớn luôn. Độ lớn của độ biến thiên động lượng L B bằng động lượng lúc sau trừ động lượng lúc đầu.

Chúng ta sẽ ra được là 2mv. Nhớ động lượng bằng m nhân V nhé, các em. M nhân V.

Các em hình dung không? Ví dụ, chúng ta thấy rằng ở đây, nó đang chuyển động đi vào, là động lượng của nó là B = MV.

Sau khi dội lại, B nó bằng gì? Trừ MV. Như vậy, các em lấy B2 - B1, thì các em ra được delta B, thì bằng -2MV.

Nhưng mà do thầy là độ lớn, độ lớn của độ biến thiên động lượng, chúng ta sẽ bằng 2mv luôn nhé.

Chúng ta xét về mặt độ lớn luôn ha, bằng 2mv. Rồi, mà cái độ biến thiên động lượng này bằng xung lượng của lực.

À, xung lượng của lực. Xung lượng của lực là cái lực mà tác dụng lên trên cái phân tử này để nó gây ra sự biến thiên động lượng này á, là bằng F nhân delta T.

Người ta gọi là xung lượng của lực. Nó gây ra sự biến thiên động lượng ha. Đây, lớp 10 học rồi.

Các em chỉ cần ôn nhớ lại công thức nhé. Đấy. Chỗ này thầy biết chiếc F cho nó phù hợp với chỗ này ha. F đi đấy.

F lúc này thầy sẽ rút ra được cái F. F này chính là cái lực của một phân tử tác dụng lên trên cái thành bình là bằng 2mv chia cho delta T.

Đấy, chúng ta xét giả sử như trong cái hình lập phương này có n phân tử khí. Chúng ta sẽ có là số phân tử khí trong cái khối lập phương này này thì bằng mật độ khí.

Nhớ là chữ m dài này. Chữ m chúng ta bị cái ní này dài xíu nhân cho thể tích. Nhất là mặt độ thì bằng số hạt.

Thì bằng mật độ nhân thể tích. Hay nó cách khác là m bằng n chia V. Đó, bằng m. Mà cái thể tích này thì em coi như thể tích hình lập phương thì bằng diện tích đáy này nhân cho chiều cao.

Là cái đoạn này chính là cái thời gian mà cái phân tử chuyển động từ mặt này sang mặt đối diện trong thời gian là chiều dài.

Chiều dài thì thầy viết là gì? Chiều dài chính là bằng quãng đường thì bằng vận tốc nhân thời gian. Nĩ là bằng tốc độ nhân thời gian delta T.

Cái thời gian delta T này là ghi nhận trong khoảng thời gian lt, á là nó gây ra sự biến thiên động lượng. Các em à, biến thiên động lượng 2mv trong khoảng thời gian là delta T.

Khi nó chuyển động từ mặt này sang mặt đối diện, thì mi nhân cho V. V chính là bằng diện tích đá nhân chiều cao. Chính là cái đoạn này.

Đoạn này chính là cạnh của hình lập phương, á thì bằng V nhân delta T. Luôn được chưa?

Từ đây, chúng ta sẽ suy ra được cái F lớn là lực do N phân tử từ mặt này chạy qua mặt bên kia đặt vào. Phải không?

N phân tử có nghĩa là cả tất cả các phân tử khí á, nó đặt vào một cái mặt này thôi. Thì lúc này F sẽ bằng lớn này tổng bằng N.

N nhưng mà mục tiêu của mình á là mình tính áp suất tác dụng lên tất cả các mặt đều như nhau hết. Các em hình dung không?

Không có phương nào ưu tiên cả. Không có phương nằm ngang hay là phương thẳng đứng hay là phương hướng lên trên ưu tiên.

Có nghĩa là các phương đều như nhau hết. Do đó, chúng ta thấy rằng nếu mà chúng ta thấy rằng N phân tử đặt vào đây, nhưng mà nó có T số mặt như vậy, là cái số phân tử nó sẽ chia ra đều cho sáu mặt.

Do đó, chúng ta sẽ lấy N này chia 6. Sau đó nhân cho F. Đó là ra được cái số phân tử đặt vào một cái mặt bất kỳ.

Được k cái mặt này đều bình đẳng với nhau hết. Cái số phân tử nó chuyển động một cách tự do theo mọi phương và không có phương nào ưu tiên.

Nên lúc này, chúng ta thấy rằng cái số phân tử đập vào mỗi mặt, mình coi như là bằng 1/6 số phân tử trong cái hợp này.

Do đó, mình nhân cái F. F là cái lực do mỗi phần tử tác dụng lên một mặt. Rồi em thay vào bằng N.

N chính là chỗ này nhé. M nhân S nhân V nhân delta T chia 6. Sau đó nhân cho chữ F nhỏ này chính là 2 nhân m nhân V.

Đấy, đến đây các em sẽ rút gọn bớt này. Tử số có delta T này, 2 này rút gọn với 6. V đây còn 3.

Như vậy, chúng ta sẽ có bằng 1/3 mi nhân cho m, chỗ này là V bình phương. Và nhân cho S.

Được chưa? Mà các em biết rằng cái áp suất, áp suất của khối khí trong cái áp suất của khí tác dụng lên thành bình á, thì sẽ bằng gì? Bằng áp lực chia diện tích.

Áp lực chúng ta có rồi, chia diện tích. Bị F ha. Áp lực chúng ta có rồi, chia diện tích.

Như vậy, nó còn lại cái cụm này 1/3 mi nhân cho V bình phương. Nhớ nha. Vậy cuối cùng, chúng ta đã có được công thức tính áp suất của khí tác dụng lên thành bình là B bằng 1/3 MV bình phương.

Chúc nữa thầy sẽ tóm tắt, thầy sẽ viết chi tiết những cái đơn vị cũng như là ý nghĩa của từng đại lượng này nhé.

Tiếp theo về sách A, sách cánh diều và sách kết nối, thì thực hiện cái bước lập việc tính áp suất này khác một chút như sau.

Thì đầu tiên, chúng ta thấy rằng độ biến thiên động lượng delta B nó vẫn là 2mv. Khi mà chúng ta sẽ xét ở một mặt thôi.

Đấy, xét trên một cái mặt này. Có nghĩa là cái phân tử này nó va chạm trên một mặt này nè. Giữa hai lần va chạm liên tiếp á, giữ hai lần va chạm liên tiếp trên một mặt.

Giữa hai lần va chạm liên tiếp của một phân tử khí, nó chuyển động. Ví dụ lần đầu tiên, nó chạm ở đây. Sau đó, nó qua bên đây, nó về lại, nó vẫn chạm ở đây.

Hai lần liên tiếp gây ra sự biến thiên động lượng ở mặt bên này của một phân tử khí, thì nó bằng 2mv. Đúng không? Bằng vẫn là bằng F nhân delta T.

Đúng không? Giữa hai lần va chạm liên tiếp của một phân tử khí, thì nó sẽ đi từ đây qua đây, về lại.

Do đó, là cái delta T này, ta đặt cái khúc này là cạnh của lập phương này có chiều dài L nhé.

Thời gian thì bằng quảng đường chia cho vận tốc. Ở đây, quảng đường là đi từ đây qua đây về lại.

Cho đó bằng 2L chia cho tốc độ V. Được chưa?

Thì thầy sẽ dễ dàng suy được cái lực F này. F sẽ bằng 2mV chia delta T.

2mv chia delta T bằng 2V chia delta T.

Nhân nghịch đảo là nhân V chia 2L. Đến đây thầy sẽ khử cái số 2 ha.

Thì ta ra được mV bình phương chia L. Đấy. Rồi, từ đó chúng ta sẽ có được cái gì?

Cái áp suất suy ra áp suất của một phân tử là gh. Là BM của một phân tử thôi nhé.

Thì nó bằng áp lực. Áp lực là F này n chia cho diện tích. B-F, cái diện tích của một mặt thôi.

Nhớ là chúng ta sẽ xét lên một mặt ha. Thì lúc này cái F trs và cái F này được tính bằng đây.

M bình chia cho L nhân S. S chính là diện tích. Thì bằng L mũ 2, cạnh nhân cạnh.

Đó, như vậy nó bằng MV bình trên L mũ 3. Được chưa?

Đấy, sử chúng ta xét trên một mặt mà có n phân tử đập vào luôn. N phân tử đập vào trên một cái mặt này, trên một mặt thôi là N phân tử.

Thì lúc này cái lực, cái áp suất lúc này sẽ là bao nhiêu? Chính là bằng n, m nhân cho tốc độ bình phương trung bình.

Chúng ta tính tốc độ, tốc độ, tốc độ bình phương trung bình ha. Tốc độ trung bình bình phương đó cũng được.

Có nghĩa là chúng ta tính trung bình á. Ha, N này tốc độ trung bình ha bình phương của các phần tử, chúng ta tính trung bình ra đó.

Ha, sau đó chia cho L mũ 3. Đúng không? Chia V.

Và thể tích. Thể tích. Thì đặt n chia V này chính là mật độ. Giống như trên đây, chúng ta đặt là mi.

Nà là mật độ bằng n chia V. Do đó chỗ này sẽ là 1/3 mi nhân V bình phương.

Đó, đây chính là cái áp suất của khí lên thành bình. Cũng tương tự như trên.

Rồi bây giờ các em cần chú ý này. Trong đó này, thứ nhất là mi là bằng n chia V. Nó là mật độ phân tử khí.

Mật độ phân tử khí, đơn vị là mật độ là hạt trên m khối hoặc là hạt trên cm khối.

Thứ hai là m chữ m trong công thức, các em lưu ý nha. M trong công thức á là khối lượng của một phân tử khí nhé.

M này. Rồi, cái này bình phương nè. Rồi, cái này chữ B nè. M á là khối lượng của một phân tử khí.

Lưu ý nha, là khối lượng của một phân tử khí thôi. Chưa. Còn cái V bình phương này, này gọi là trung bình của bình phương tốc độ trung bình.

Của bình phương tốc độ khối lượng này, đơn vị này chính là m bình trên dây bình.

Rồi, cái B này, áp suất B này là áp suất do N phân tử khí tác dụng lên thành bình.

Chữ B này là áp suất của N phân tử khí tác dụng lên thành bình. Bình áp suất của N phân tử khí.

Đây, thầy đang xét N phân tử khí này tác dụng lên thành bình nhé. Thì đơn vị áp suất á, thì các em cũng đã biết rồi.

Đơn vị của nó có thể là BC, đúng không? Có thể là bcal hoặc là 3.

Mà trong bài toán này phải là Newton trên m vuông nhé. Những cái đơn vị mé này, dây này, kg này, Newton trên m vuông.

Các em có thể đưa nó BC. Tiếp theo là 1/3. 1/3 này nó bằng 0,986 ATM.

Nó chưa có bằng 1 ATM nhé. Nó sắp xỉ thôi. Nếu đề cho, thì các em cũng nên để con số này cụ thể đấy.

Thay vào chứ không là nó kết quả nó sai lệch cũng đáng kể đấy. Ví dụ nha, 1 ATM thì bằng 1,013 nhân 10 mũ 5 BC.

Nếu em cắt cái 0 phẩy, em bỏ ba số sau đi, em ghi bằng 1 BC, thì nó dẫn đến là sai lệch rất là lớn.

Tại vì cái này nhân 10 mũ 5 nữa ha. Do đó là khi mà các em cắt cái phần tập phân này, thì ảnh hưởng đến kết quả rất là lớn nhé.

Nên nhiều lúc mình đừng có làm tròn ở chỗ này nha. Còn ngoài ra, đơn vị là mmHg là khoảng 133 BC.

Rồi, tiếp theo chúng ta đi qua phần động năng. Rồi, trước khi qua động năng, thì nhắc lại một chút chỗ này.

Đây, cái công thức nó tóm lại cái công thức. Cái công thức này là công thức áp suất này của N phân tử khí lên trên cái thành bình á, bằng 1/3 m dài, m ngắn, V bình phương trung bình.

Chưa? Mà chúng ta biết rằng cái động năng trung bình đó, các em, cái động năng trung bình á, là nó bằng gì?

Chúng ta có là động năng trung bình của các phân tử, của phân tử khí thì nó bằng 1/2 m V bình phương trung bình.

Chưa nào? Do đó mình sẽ rút cái chỗ này ra này. Mình thay vào m V bình phương trung bình, nó bằng 2 lần E động.

Thì vào đây, do đó chúng ta sẽ có là cái B này, CH nó bằng 2/3 mi nhân cho E động trung bình.

Đúng không? Tại vì m nhân cho V trung bình này nè, nó bằng hai lần E động.

Nên thay vào đây là 2/3. Đấy, thấy này bằng thêm một công thức nữa.

Chú ý chỗ này, chữ mi này, chữ mi này, cái chữ mi nhân m này biết bằng cái gì không? Là bằng khối lượng riêng.

Các em nhớ nha, khối lượng riêng thì bằng mi nhân m. Chú ý nha, khối lượng riêng thì bằng mi nhân m.

Tại sao lại có chỗ này? Nhiều lúc đề nó không cho khối lượng và nó cho không cho cái mi mà nó cho khối lượng riêng, thì em thay trực tiếp vào luôn.

Thì nó sẽ là bằng cái này nhé. Tại sao như vậy? Thì các em đã có là nhớ là cái khối lượng này, khối lượng này là khối lượng của một phân tử khí.

Chứ không phải là khối lượng của một cái của nhiều phân tử khí bên trong. Trong khi cái khối lượng riêng này á, khối lượng riêng này nè, thì nó bằng khối lượng của cả tổng các phân tử khí trong cái khối, trong cái bình đó chia cho thể tích của cái bình đó.

Mà khối lượng của tất cả các phân tử khí trong bình á, thì mình lấy số phân tử trong bình mình nhân cho khối lượng của một phân tử trong bình là chữ m.

Hiểu không? Khối lượng riêng thì lấy khối lượng chia thể tích không mà khối lượng này là khối lượng của tất cả các phân tử có trong cái bình đó chia cho thể tích của cái bình chứa đó.

Mà khối lượng của tất cả các phân tử khí thì lấy số phân tử khí nhân cho khối lượng của một phân tử khí không chia V.

Mà cái m chia V này, cái n chia V này chính là mi. Đúng không? Là mật độ nhân m.

Do đó, cái khối lượng riêng thì bằng mật độ nhân m. Công thức này các em phải ghi nhớ nha.

Đó, do đó chúng ta sẽ dẫn đến một công thức nữa là áp suất B lại bằng 1/3 khối lượng riêng nhân V bình phương.

Đấy. Rồi, thầy nhắc cho các em nhớ thêm hai chỗ này nữa. Nhiều lúc mà làm bài toán mà dữ kiện nó gần với chỗ nào, thì mình dùng chỗ đó.

Chứ nhiều lúc mà mình không có dùng ngay trực tiếp á, thì mình biến đổi nó sẽ còng kền và mất thời gian.

Rồi, tiếp tục là thầy sẽ và phần mối liên hệ giữa động năng và nhiệt độ. Số 6 là động năng và nhiệt độ.

Nhiệt độ là nhiệt độ tuyệt đối nhé, các em. Bây giờ chúng ta lập cái công thức mối liên hệ giữa động năng và nhiệt độ tuyệt đối.

Thì trước tiên, chúng ta sẽ xuất phát từ cái công suất, công thức áp suất có cái liên quan tới động năng.

Chúng ta áp suất thì bằng 2/3 mi nhân cho động năng phân tử trung bình. Chưa?

Và cái phương trình Clausius á là B nhân V, B nhân T bằng nRT cũng được. Đấy, nên thầy suy ra được cái gì?

Y động y động chỗ này mình rút ra, đó thì nó bằng 3 x B chia 2. Nhân cho mi.

3B trên 2 nhân cho mi. 3 nhân áp suất này. Áp suất là chữ áp suất.

3B trên 2 nhân cho mi. 3B trên 2 nhân cho mi. 3B trên 2 nhân cho mi.

Get Our Mobile App

VẬT LÍ 12 TÓM TẮT KIẾN THỨC TRỌNG TÂM HỌC KÌ 1 NĂM HỌC 2024 2025

Transcription