Transcription
Zoveel nieuws, zoveel prietpraat en napraat journalistiek. Maar wat staat er nou echt als je dwars door het nieuws heen kijkt, het in perspectief plaatst, het afpelt tot de kern? Ik Neem Je Mee dwars door het nieuws; geen journalistiek, wel meningen, duidingen, uitleg bij het nieuws en mooie gesprekken met inhoud. Wil je niks missen? Word dan lid van de club van dwarse kijkers. [Muziek]
Goedenavond lieve kijkers en luisteraars! Oh, de man die jullie net al even in beeld zagen, dat is Koen Verhaagen. Hij is eh de oprichter van eh Rijksuitgaven.nl, waar we het vandaag over gaan hebben. Want dat is de site die eh deze week gelanceerd wordt en dat is ook de site die mij op het spoor bracht van eh ja, Kaag-gate, ben ik het natuurlijk gaan noemen in de loop der tijd. Jullie weten het nog wel hè, die meer dan een miljard die Kaag uitgegeven bleek te hebben toen ze nog minister van ontwikkelingssamenwerking was aan allerlei vage programma's. Waarvan we maar af moeten vragen: ja, hoe goed is dat nou eigenlijk allemaal terecht gekomen? De vergelijking is al wel eens getrokken met eh het "deut" programma bij ehm wat Elon Musk nu aan het doen is bij eh Donald Trump. En dit is wat eh Trump daar deze week in zijn State Of The Union bijvoorbeeld over zei: "Inclusion, migrant, nobody… 8 million to LGBTQ… African million… circumcision…moz million… aret in Middle East… PR million… PR 47 million…" Nou ja, en zo ging dat nog even door. Koen had natuurlijk allerlei voorbeelden, ook wel voorbeelden waarvan je kan denken van: nou ja, dit is misschien ook wel wel nuttig hè. Hij, alles wordt in Amerika nu een klein beetje in de hoek van eh de fraude en de corruptie geduwd. Zo erg zal het niet zijn, maar in Nederland geven wij natuurlijk ook de nodige miljarden uit. En eigenlijk, dat is volgens mij waarom jij deze site hebt opgezet: weet niemand echt helemaal waar dat geld allemaal blijft hè? Het is minder overzichtelijk dan je misschien zou denken bij die Rijksuitgaven. Of zit dat anders in elkaar?
Nou, we hebben de site met name opgezet omdat het eh er was eigenlijk geen platform waar je die uitgaven snel kon doorzoeken en vergelijken. Dat is eigenlijk de belangrijkste reden. Dus dus we zorgen ervoor dat eh nou politieke partijen, maar ook mediapartijen, lokale overheden et cetera, dat die eh veel sneller met die data kunnen komen. Omdat eh alles is gewoon inzichtelijk, alles eh alles de overheid is gewoon heel transparant. Alleen ja, we hebben, ik geloof op data.overheid.nl staan, ik geloof 27.000 datasites. Dus voordat je dan de juiste te pakken hebt… Dus we dachten van: nou, volgens mij, volgens mij kunnen wij dat eh iets bouwen wat wat heel snel doorzoekbaar en vergelijkbaar is. Ja, want want ik zei het ook al in de aankondiging op mijn site eh waarin ik deze uitzending aankondigde: jullie hebben natuurlijk… dat heb je ook wel slim gedaan in de naam die je hebt gekozen voor je site, en ook het logo wat je gebruikt op je site en ook op jullie Twitter account, komt het over als alsof het van het rijk zelf is. En dat schreef ik ook in het artikel op mijn site vandaag: dat zou natuurlijk ook eigenlijk zo moeten zijn. Je zou natuurlijk ook gewoon op een hele transparante manier eh moeten kunnen zoeken in al dat geld wat er uitgegeven wordt door de overheid, maar dat is niet zo. Jij bent gewoon eigenlijk maar een een een zolderkamertje ondernemer toch? Of maak ik je dan te klein?
Nou ja, kijk, we hebben eh met met het team waarmee we hier aan samenwerken, we hebben gewoon heel veel ervaring met het bouwen van dit soort eh platforms. Dus dus snel data doorzoekbaar en vergelijkbaar maken, dat dat kunnen we. Kijk, wij zijn geen financieel specialisten. Dus wij wij geven, we hebben geen mening over eh over de getallen die naar boven komen, maar we kunnen wel zien eh nou ja, in het ene jaar kreeg die die ontving zoveel en die kreeg zoveel. In dat jaar zijn die regelingen erbij gekomen, die hebben zoveel ontvangers, die hebben gemiddeld dit gehad. Dat dat dat kunnen we gewoon inzichtelijk maken. En nou ja, om een voorbeeld te geven ehm jouw collega Bart Nijman van eh die ook eh columns schrijft in de Telegraaf, volgens mij in een nieuwe review. Ja, die eh kwam net voor Kerst, op het moment dat wij eigenlijk in de bètatest zaten – we hebben 55 professionals in de bètatest eh gehad – die ehm had een bonnetje uit een bovenstroom naar boven gehaald van ik meen 19 miljoen eh wat ja, overgemaakt was aan UNDRA, de hulporganisatie. Ja ja, dus we hebben UNDRA vervolgens opgezocht in eh in in onze database. En Bart had een aantal weken op dat antwoord zitten wachten, en wij hadden binnen 10 seconden kon ik een mailtje sturen naar Bart: "Nou Bart, goed dat je die 19 miljoen eh boven water hebt gehaald, alleen als wij kijken naar de uitgaven sinds 2016, dan gaat het om €199 miljoen, dus dat is iets meer dan die 19 miljoen." En dat hadden we dus gewoon echt in no time te pakken. Ja, en dat dat kan eigenlijk niemand binnen de overheid zo snel bij elkaar boksen. Als ambtenaren dat voor een Wob-verzoek moeten eh moeten gaan zoeken, zijn ze weken aan het speuren, terwijl die data wel openbaar beschikbaar is. Ja, en we hebben we hebben ook hele positieve feedback van eh van eh van ambtenaren die zeggen: "Ja, wij wij zijn zoveel tijd kwijt met het met het opvragen ook binnen die departementen van wat wat zijn nou die bedragen hè? Want een bovenstroom komt bij het ene ministerie binnen, maar dat eh ene bedrag wat ze dan zoeken, dat zit dan net bij een ander ministerie. Nou, dan moet je gaan bellen. Nou, die die meneer of mevrouw is dan net op dat moment ziek of op vakantie. Nou, er gaat weer tijd overheen, dan moet er vervolgens weer een brief uit naar degene die dat verzoek heeft ingediend van: 'Nou, we hebben toch iets meer tijd nodig.'" Kortom, het het het kost heel veel tijd. En nou ja, alles wat ik al zei, datgene wat eh wat wij nu beschikbaar hebben dus is de eerste module. Dat zijn de financiële instrumenten van 2016 tot en met 2023. Het gaat in totaal om €50 miljard euro, en die kunnen we dus heel snel doorzoeken en eh en vergelijken. En dat dat zijn dan de uitgaven van de Rijksoverheid. Zitten daar ook de lokale overheden bij?
Nee, dat z… dat dat dat zijn de Rijks… dat zijn de Rijks eh dat is van de Rijksoverheid, maar daar zit daar zitten onder andere de subsidies in, er zitten bekostiging in van het onderwijs, eh de medische zaken hè, de de de ziekenhuizen et cetera, infrastructuur zit erin, eh allerlei internationale eh zaken die eh die eh ja, waar we verdragen mee hebben, die eh die betaald worden eh om… Ja, echt de financiële instrumenten. Daarnaast hebben we, gaan we op vrij korte termijn eh gaan we een nieuwe module introduceren. Dat zijn de apparaatskosten. Dat zijn echt de kosten van de overheid zelf hè, wat wat wat kosten de huur van dat gebouw of of het onderhoud van dit, of hoeveel taxiritjes hebben we gedaan? Hoeveel hotelovernachtingen, dat soort eh zaken. Ja ehm nou uiteindelijk pellen we het gewoon helemaal af via de provinciale subsidies naar de subsidies van de van de grote gemeente. Dat gaat gewoon ook naar eh vanuit vanuit de landelijke overheid gaat natuurlijk een enorme pot geld gewoon naar de provincie, die deelt op weer onder de gemeentes eh et cetera. Dus eh dus op die manier proberen we eigenlijk gewoon ja, al die overheidsuitgaven gewoon eh snel doorzoekbaar en eh vergelijkbaar te maken. Ja, en eh de vraag wordt net al, of tenminste de comment die ik al een tijdje in beeld heb staan, is: "Zeer goed initiatief! Hier heb ik heel wat vragen over." Nou, da… dat daar daar doen we deze sessie vandaag ook voor. Want jij benaderde mij laatst van: "Goh Marianne, zal ik jou een demo geven van mijn systeem?" Ik zei: "Nou, hartstikke leuk, maar dan wil ik graag dat mijn kijkers ook gewoon meteen mee kunnen kijken." Hoe grappig is dat? We gaan straks nog even wat dieper inzoomen op: hoe kan je dat nou precies gebruiken? Hoe ga jij daar geld mee verdienen? Wat gaat het ons dan kosten als wij het willen gebruiken? Wat kunnen we er allemaal mee doen? Gaan we allemaal diep induiken. Maar misschien om het gewoon even levendig te maken, kunnen we eens even gewoon een paar voorbeeldjes eruit halen ehm dat mensen een beetje snappen hoe werkt… hoe werkt dat dan? Want bijvoorbeeld, ik noemde net al dat dat Power of Voices programma van Kaag hè, waar dat miljard naartoe is gegaan. Nou, dat dat dat wist ik dus dankzij jou, omdat ik daar een tweet van jou over voorbij zag komen. Vervolgens eh deze dia heb ik al eens vaker laten zien in het programma wat ik met Maurice de Hond maak op eh op eh zondagochtend ehm maar dan dan kom je er dus… dan kom je erachter: oké, er gaat geld naar Oxfam Novib, maar dan kan je ook nog wel zien ehm hoe Oxfam Novib dat heeft geoormerkt. En dan kan je weer op de site van Oxfam Novib gaan zoeken: wat hebben zij dan met dat geld gedaan? En dan kom je op dingen als de African Activists for Climate Justice en de en de de feministen voor klimaatverandering of tegen… zal het allemaal zijn… klimaatverandering denk ik in Afrika. Dat dat soort dingen kom je dan op, en dan ben je eigenlijk nog maar één stapje verwijderd van toch die transgender muizen waar eh Trump het net over had. En mensen in de comments zeggen: "Het leek wel eh cabaret, maar het was eh wel gewoon echt waar." En ehm als ik eventjes eh naar jouw scherm ga delen, dan kunnen we even in jou… in jouw site eh speuren hè, naar een aantal dingen. En dan houd ik ook een scherp oog op de comments. Als mensen zeggen van: "Goh, kan je dit of dat ook vinden?" Dan kunnen we dat gewoon live dus hier voor jullie ehm naar boven halen. Dat is het idee van deze hele sessie. Ja ja ja. Zo ziet jouw site eruit als je erop komt.
Ja, dus we hebben een eh we hebben een eh eigenlijk een soort Google voor de de rijksfinanciën gebouwd. Dus je kunt heel makkelijk eh kun je doorzoeken ehm je kunt in de basis zoeken, gewoon dan zie je gewoon de ontvanger staan eh van 2016 tot en met 2023 naast elkaar. 2024 wordt eh bekend gemaakt of wordt gepubliceerd op eh de derde woensdag van eh eh van het jaar, dat is eh verantwoordingsdag, en dan kunnen we de site dan ook weer eh updaten. En ondertussen zijn we natuurlijk bezig met die andere modules eh eraan toe te voegen. Ja, die Power of Voices, wat ik eh wat ik al aangaf zeg maar, dat zijn eh eh ja, bedragen die inderdaad vanuit dat dat fonds van eh van mevrouw Kaag eh komen. Eh en dan zie je inderdaad een aantal hè, je ziet daar eh nou ja, er zijn geanonimiseerde ontvangers eh van die subsidies. Dat is in totaal 23 miljoen hè. Alle bedragen die hier staan is eh keer 1000. Die bedragen zijn… die geanonimiseerde ontvangers, dat zijn eh dat zijn privépersonen, dus dat eh dat is… dat heeft te maken met de wet op de privacy. Dus op het moment dat het een BV is of een stichting of een vereniging, dan dan zijn die eh eh die ontvangers gewoon bekend. Maar op het moment dat het om privépersonen gaat, dan eh dan wordt het… maar wacht even, dan gaat dus 23 miljoen van dat miljard van Kaag ook nog naar privépersonen? Ja ja, die zijn me nog een grotere loser dan ik me daarvoor al vond, want ik dacht: ik had gewoon ook nog als privépersoon nog geld kunnen gaan halen. Daar heb je… heb jij niks ontvangen dan? Ik heb niks aangevraagd ook. Nee, ik had… ik had ook gender workshops in de Sahel kunnen gaan geven. Ik had dan Parijs-Dakar mee kunnen gaan doen op kosten van van Kaag met een of andere vrouwenrechtenvlaggetje op me… op m… op een crossmotor ofzo. Ehm maar goed, deze deze kennen we op zich wel. Maar hoe hoe ben jij nou hier bijvoorbeeld opgekomen dat dat Power of Voices programma bestond? Ehm nou, het het het mooie is dat kan ik wel even laten zien. Op het moment dat je dat je inlogt zeg maar op Rijksuitgaven ja eh hebben we een… we hebben een systeem gebouwd waardoor je eh direct ehm de eh random resultaten kunt eh kunt zien. Dus eh we hebben eh vanuit de database willekeurig, en dat zijn echt miljoenen miljoenen cellen, zijn dat eh data eh uit die dataset eh haalt hij eh gegevens van ontvangers die minimaal vijf jaar eh in vijf… vijf keer een bedrag hebben ontvangen in de afgelopen 8 jaar. Dus dan krijg je bijvoorbeeld hè, dan krijg je eh het Schaffelaar Theater BV. Nou, dan zie je 110.000 hebben ze in 2021 ontvangen, 274 en 22… je ziet er SaferWorld… nou, daar zitten een paar die hebben 15 miljoen gehad. Nou, dat ken ik niet. Dus op die manier eh daar kun je dan op doorklikken, bijvoorbeeld in dit geval ja eh dan krijg je de detail… de detailpagina van deze ontvanger. Ja, dan zie je dus welke bedragen ze hebben ontvangen hè, de belastinguitgave. Dus dit is in totaal 15 miljoen eh dat zit dan eh 15 miljoen naar een clubje dat SaferWorld heet, waar jij en ik nog nooit van hebben gehoord. Nee nee, en dat is dus… en als je dan kijkt naar die die begroting zeg maar, de begroting is feitelijk de naam van het eh van het ministerie eh die Rijk- en die Ebos-nummers. Nou, da… hebben voor voor onze klanten hebben we ook eh een handleiding direct naar het dataverkeer, zodat ze dat ook in de in de eh ja, snappen waar die die die Rijk- en die Ebos-nummers eh vandaan komen. En dan wordt vervolgens wordt het eh eh zie je dat het eh ze hebben een aantal instrumenten ingezet. Dus de de hiërarchie zeg maar is: instrumenten, daaronder hangen artikelen, daaronder hangen artikelonderdelen, en daar hangen dan weer regelingen onder. Ja eh in dit geval eh bijdragen aan internationale organisaties en subsidies. Nou, dan zie je vervolgens hier de artikelen, en hier zie je de artikelonderdelen, en dit is dus eh dit zijn dan de regelingen. Dus dat zit dan op eh nou ja, subsidieregeling internationaal ondernemen, versterking maatschappelijk middenveld, eh het Vredesdividend, een wederopbouw tender… Wacht even, wacht even, want ga nog… ga nog eens daar naartoe… naar dat Vredesdividend. Want zo werkt het dus: jij klikt gewoon willekeurig op een clubje waar je nog nooit van hebt gehoord, waar een aanzienlijk bedrag achter staat. En dan zie je namen van die regelingen staan, bijvoorbeeld Vredesdagvoorziening, Wederopbouw Tender… denk je: Vredesdividend, wederopbouw… waar iemand… en dan dan klik je erop, en dan kom je een beetje langzamerhand erachter van: wat is dit eigenlijk? Ja ja. Ja, dus je kunt dan eh vanuit het eh vanuit het vredes… vanuit deze eh dit filter zeg maar… we hebben filters op begrotingsnaam en op regeling. En dan zie je dus alle ontvangers zeg maar eh die vallen onder deze regeling. Dus als ik even naar beneden scroll, gaat het een totaal om een totaal bedrag van €100 miljoen. En dat gaat dan naar… eens even kijken… de de World Bank krijgt er 8 miljoen van, dan gaat 20 miljoen naar eh UNDP, dat is eh donaties… we hebben UNICEF die krijgt 5,4 miljoen… 5 miljoen naar de International Recovery… ja, de Recovery Trust Fund in Syrië die hebben ook 2 miljoen gehad… Stichting ZOA… zie hier… we Oxfam… en hier zien we die SaferWorld dan terugkomen met die €543.000. Dus van dat totaal… maar wanneer sla jij er nou op aan dat je denkt van: hey? Want tot nu toe zie ik allemaal dingen dat nou ja, het zal… SaferWorld zal best misschien niets goeds doen of dat… ja, dat kunnen we even kijken. Want als als ik als ik even eh ze vrij mag zijn eh dat je zeg maar die detailpagina gaat… kunnen we direct zeg maar eh eh via link op Google kom je meteen bij de ontvanger terecht. En in dit geval eh zien we dat eh SaferWorld is preventing violent conflict and building safer lives. Nou, dat klinkt hartstikke goed. Nou, kan je niet tegen zijn toch? Nee nee, daar kun je niet tegen zijn. Nee, dus op deze manier redden… Ja, dus wat we wat we eigenlijk proberen te doen is ehm ehm ja, onze onze abonnees zoveel mogelijk eh tools geven om zo snel mogelijk tot de juiste informatie te komen, en ook daadwerkelijk h… in het geval van SaferWorld… nou ja eh ja, je hebt natuurlijk… in Novib een contact… is… kan bijvoorbeeld een journalist of een politieke partij die een abonnement heeft bij ons, die kan direct eh even contact opnemen met eh de Brickyard 28 Square in Londen. Dus dus op die manier proberen we alles zo snel mogelijk eh ja, zichtbaar te maken. Nou, had jij ook een voorbeeld eh toen ik jou eerder een keer sprak? Had jij een voorbeeld van é… of andere balletvereniging in Oekraïne ofzo? Wat was wat was dat ook weer voor verhaal?
Ja, dat was dat was heel grappig, dat dat is de eh eh dat die kwam ook uit die random resultaten tevoorschijn. Dat was op het moment dat we nog niet eh de regeling hadden ingesteld dat je minimaal vijf keer een bedrag had moeten ontvangen. Want deze club heeft één keer een bedrag gehad eh de stichting United Ukrainian Ballet Foundation. Jij zoekt dus gewoon op ballet dat je denkt: oké, interessant, misschien zijn er ook balletscholen die geld hebben gekregen, kan hè, van coronasteun of weet ik veel. Dat kan allemaal hè? Nee, deze deze kwam dus uit die die random resultaten naar voren. Dus wij loggen natuurlijk meerdere malen per dag in om eh eh op het systeem, en eh deze kwam naar boven. Nou, we hadden er echt… ik had er nog nooit van gehoord. Nee, maar er ging ineens een miljoen eh ging er naartoe… 1 miljoen… 1 miljoen vanuit eh Onderwijs, Cultuur en Wetenschap eh op basis van de regeling internationaal cultuurbeleid. Nou, dus dan klikken we dus natuurlijk gewoon op eh op onze link in eh in Google, en kwamen vervolgens op eh… nee, deze deze website recht… de United Ukrainian Ballet… ja eh zij doen eh ja eh opvang… ja, volgens mij van van een balletgezelschap in Amsterdam meen ik eh dat is gewoon… dat zijn gewoon gevluchte balletdansers. Ja, ik den… ik denk het wel… ik denk het wel. Maar wat eh wat je ziet is: nou, het een club met heel goed netwerk, want ze hebben echt ook van van het… dus… het VSB fonds staat hier tussen… nou, het ministerie van Onderwijs, Cultuur… VriendenLoterij… VriendenLoterij… dat zijn de… bos… vrienden… ja, en die ministeries die staan erop. Dat is dat miljoen… die twee… dat is miljoen. Ja, ik heb begrepen dat dat vanuit twee tranches eh eh eh twee keer 500.000 eh eh… maar je gaat dan denken van: van hé, heeft heeft Zelensky een dochter die op ballet zit of zo in Amsterdam? Wat… hoe… ik… ik ben… ik… heb geen idee. Ik… we hebben dit eh eh… er is een… één van onze abonnees is eh eh heeft volgens mij een mail ook gestuurd nu naar die eh naar die stichting om te kijken wat eh wat ze nou precies doen. Want dat was… ik… er is ook niet zo dat er een een agenda op staat van: van we hebben dan en dan voorstellingen ofzo. Dus eh dus ik ik ben heel benieuwd wat daar eh wat er verder uitkomt. Oké, maar zo werkt het dan dus: dus stel ik heb bij jou een abonnement, ik ga een beetje zitten browsen, ik kom op een balletclubje uit Oekraïne dat een miljoen euro heeft gekregen – best veel geld – ehm dan ga ik eens even dat jaarverslag eh opzoeken, en dan ga ik eens even spuren hoe het zit. Want dan stopt het voor jullie zeg maar op het moment dat je vanuit jullie site klikt op de link van dat bedrijf waar het geld naartoe is gegaan, dan moet een journalist of een andere nieuwsgierige… een nieuwsgierige burger of wie dan ook dan maar geïnteresseerd in is, die moet dan gaan speuren: waar is dat geld gebleven? Want om even een voorbeeld te geven: ik kwam ook via een tweet van jullie kwam ik op een clubje dat heet… heet volgens mij Hier of Hier punt nu ofzo. Nou, toen deed ik hetzelfde hè, dat was ook best een bedragje heen gegaan… ehm ja, hier misschien kan jij hem wel vinden… en eh dat blijkt zo’n clubje te zijn dat eh de bevolking moet helpen met het verduurzamen van huizen ofzo… weet ik veel, het had met die met die energietransitie te maken… ehm nou, dat was voor mij ook gewoon een random search ding, maar toen ging ik eens even door naar hun jaarverslag van: wat doen zij dan met dat geld? En toen bleken ze een ehm een een comedy theater te georganiseerd te hebben om te lachen om het klimaat. Oké, dan denk ik: volgens mij moeten wij het klimaat allemaal heel serieus nemen, maar zij hadden dus cabaretvoorstellingen… lachen om het klimaat… dan denk ik: oké, maar dan weet je dus van gekkigheid niet wat je met je geld moet doen. Want dat was volgens mij bedoeld om te zorgen dat mensen snappen dat je je huis moet isoleren, en dat kan misschien ook best wel op een grappige manier, dat geloof ik allemaal nog wel. Maar maar zo werkt het proces dan dus: je slaat ergens op aan op jouw site omdat er een een rare naam bij een regeling staat of zo, of dat je denkt: waar gaat dit nou over? En dan kan je gaan speuren.
Nou ja, je kunt inderdaad h… vanuit eh vanuit dat dat dat random verhaal kun je natuurlijk inderdaad gewoon eh ga speuren hè, die je komt betrag tegen voor je denkt: hé, dat is opvallend. En dan inderdaad via die detailpagina kun je bij die ontvanger terechtkomen. Maar je kunt natuurlijk ook heel gericht op een regeling zoeken hè, wat ik net ook liet zien. Op het moment dat je zegt: nou, we gaan even naar deze regeling eh kijken, dan zie je direct gewoon: ja, wie zijn dan die ontvangers eh vanuit welke regeling… is is dat bedrag overgemaakt? Vanuit welk ministerie komt het? En op die manier kun je dus een ehm eh ja, dat werk gewoon echt die onderzoek doen hè. Je kunt je kunt eh de de informatie die je die je vindt kun je meteen downloaden via een Excel sheet of een CSV bestand. Eh je kunt ook een een screen maken… probeer even kijken wat er eh… hij blijft… wat even… zo nog even naar wat andere voorbeelden… maar even deze vraag van van van Karin… Arno Wellens die eh had inderdaad een aantal jaren geleden dat hele Kaag programma al geagendeerd. Overigens ook op op WNL was er al eerder over gepubliceerd, maar er sloegen verder niet heel veel mensen op aan. Ook toen ik ermee kwam, sloegen er overigens niet heel veel mensen op aan, moet ik heel eerlijk zijn. Ehm ben jij ook in contact met Arno en al dat soort eh kritische geesten die eh graag met dit soort cijfertjes zitten te te te te te wielen en te dealen? Nee, met met met Arno niet, maar wel met een aantal andere mensen die in onze expertgroep zitten die ook meekijken. Eh ja, we we werken ook heel nauw samen met eh met onze klanten die eh die… ja, zeg maar we hebben hier boven… deel je idee zeg maar… dan kunnen klanten heel snel eh naar ons even doorgeven van: "Ik mis dit eigenlijk, of eh ik vind dat eigenlijk nog niet handig, of eh heb je hier al aan gedacht?" En dat kunnen we dan meteen meenemen in het eh in het eh productie eh proces. Ja, nog even naar een naar een voorbeeld toe van ehm wat jou bijvoorbeeld in jouw eerdere zoektocht alles opgevallen, en dan vraag ik ook aan de mensen in de comments: als jullie dingen hebben waarvan je zegt van: joh, gooi even mijn zoekopdracht erdoor. Ik had bijvoorbeeld in een voorgesprekje met Koen, zei ik: "Doe eens even op Zwagerman eh zoeken." Ja, toen kwam ik gewoon mijn familieleden… familieleden van mij tegen. Maar goed, dat waren gewoon coronasteunpakketten hè. Dat mag… dat is niet… niet alles wat je hier vindt is… ik bedoel, dat dat is nogmaals wat het… wat wat nu eh Trump eroverheen legt: dat iedereen die geld van de overheid krijgt een soort eh een crook is hè, een criminal en een een een boef. Dat is natuurlijk niet zo hè, die coronasteunpakketten die waren er ook met een reden, bijvoorbeeld… dat zeg ik nou niet omdat ze ook voor een deel bij mijn familie terecht kwamen. Ehm waar eh waar zitten wij naar te kijken inmiddels? Dat is natuurlijk zo…
Nou, dit dit zijn bijvoorbeeld eh dit is één van onze inzichten hè. Die hebben we eh op begroting, op ontvanger, instrument, artikel en regeling hebben we bepaalde inzichten. Eh wat je bijvoorbeeld nu kunt zien is eh dit zijn de nieuwe regelingen ten opzichte van het vorige jaar. Dus met andere woorden: in begrotingsjaar 2023 zijn dit de regelingen die er eh die erbij zijn gekomen, dus die die bestonden daarvoor… bestonden ze niet. Nou, dan hebben we het totaal aantal ontvangers, bijvoorbeeld in dit geval 365 eh… nou, dan kun je kijken wat het percentage is van het van het totale van eh van het bedrag van eh van dat jaar. In dit… ja, daar zitten die Oekraïense ontheemden in… dat is dat is een… want want jij… jij kan volgens mij ook zien per ontvanger dat die bijvoorbeeld… nou, weet ik veel… eerst altijd 10 miljoen kregen en nu al ineens 100 miljoen ofzo… dat soort trends kan je er ook allemaal uithalen toch? Ja, dat dat hebben we bij de bij de stijgers en de ontvangers eh de stijgers en de dalers… die die is nog in bètaversie, dus die eh die hebben nog niet eh nog niet live staan. Maar wat bijvoorbeeld waar opviel was een ehm een… even kijken hoor… bijvoorbeeld het eh een een een een eh organisatie als Deltares bijvoorbeeld, die eh die doen onder andere de de meting van de zeespiegelstijging. Oh ja, daar heeft eh als ik die even erbij pak… ja, die komt dan op een gegeven moment komt hij naar voor… naar naar boven eh omdat hij als ontvanger relatief meer heeft gekregen dan eh dan de jaren daarvoor, of althans dan het gemiddelde. En eh even kijken wat er eh… ik had eerder deze avond hadden we wat connectieproblemen met eh met de server. Nee, jullie zijn deze week live gegaan, dus ik neem aan dat het ook ineens nu heel druk is op jullie site of niet? Nou, het is het is het is wel druk, en we… de de de migratie naar onze eigen server die vindt volgende week pas plaats, dus eh dan hebben we gewoon… maar je hebt ook een paar tabjes openstaan. Heb je wat voorbeelden openstaan waar we even naar kunnen kijken? Ken… eens even kijken hoor. Ik heb… oh, tik ik net dicht… dat was die SaferWorld… ik heb eh… nou, we hebben we hebben in ons vorig gesprek ook eh over gehad over het programma Natuur zeg maar eh wat dan eh met met het stikstof eh eh probleem te maken heeft. En dan zie je dat in 2022 en 2023 zijn dan naar die verschillende provincies ehm zijn dan… nou, drie is in totaal iets van 469… 469 miljoen overgemaakt. En dat wordt dat uitkoopprogramma van die van die pasgeboren enzo… ja, volgens mij zit dat daar eh zit dat daar inderdaad eh zit dat daar in. Dus dat eh ja, dus dus op deze manier kun je dat eh nou zien wat wat er in 2022 is eh is ontvangen en in 2023… ja… nou, nou kwam ik ook via jou eh daar heb ik laatst ook wat over getwitterd eh kwam ik ook op een clubje waar ik ook nog nooit van gehoord had, dat is dat Nidos. Daar ging ook ineens echt een waanzinnig bedrag naartoe, een kwart miljard volgens mij. Ja, en dat zag ik ook in een tweet van jullie voorbij komen dat ik dacht: wat is het Niels? Nou, en waarom krijgen die zo verschrikkelijk veel geld? Eh dat dat is dat is een een jeugdzorg achtig eh clubje. Want hoe zit het nou als ehm eh minderjarige asielzoekers naar Nederland komen, dan vallen die meteen onder de jeugdzorg, want iedereen onder de 18 moet een voogd hebben. Ja. Dus die eh de de meerjarige asielzoekers die komen gewoon in… in… dat hele circuitje terecht. Maar de minderjarige asielzoekers die komen in het jeugdzorg… specialisten… koelkasten naar binnen werden gesjouwd en en magnetrons en wasmachines, en dat blijkt dus van dat Nidos te zijn. Eh die die kopen al die villa’s en die landgoederen op om die eh minderjarige asielzoekers in te huisvesten, dat je denkt: moeten die nou allemaal in een villa met zeezicht zitten? Maar ook dit is weer een clubje dat zwemt werkelijk in het geld, die hebben gewoon een kwart miljard gekregen om die minderjarige asielzoekers op te vangen, en daarom kopen ze al die landhuizen op of ze huren ze en en en voor heel veel geld zijn ze die vervolgens aan het opknappen en aan het inrichten. Ja ja. We kunnen… kijk eh ik heb… ik heb… middels erbij eh erbij gezocht en… BS… wat wij eh we zijn vrij actief op sociale media eh op social media. We hebben eh we doen… we posten dagelijks eh vier tot vijf berichten op eh op LinkedIn, op Bluesky en op eh op Twitter, op op X eh en wat we dan zelf… dat dat hebben we volledig geautomatiseerd. En eh wat we daarnaast doen is… is zaken die die zeg maar opmerkelijk zijn, die eh die eh ja, daar maken we gewoon een screen van, en die laten we dan nog even zien. Deze kwam bij ons uit… uit het de de de stijgers en dalers… in dit geval de stijgers naar boven, omdat deze club die kreeg eh in 2022 110 miljoen, en die gingen ineens 225… naar boven naar 229 miljoen in een jaar tijd. Ja ja, dus dat is een eh dat is een een een bijdrage ZBO RWT. En dan zie je dat ze 249 miljoen hebben gehad in in 2023. En je ziet dan ook ehm eh van hieruit zeg maar kun je naar… naar beter om… zeg… naar die ontvanger kun je echt daadwerkelijk naar de detail van eh van dat bedrag. En dan zie je dat het het ministerie van Justitie en Veiligheid… ja, en het gaat… zit dan bij artikelonderdeel… toegang… toelating en opvang vreemdelingen. En dan heb je hier de bijdrage ZBO RT’s… Nidos opvang… dus dat eh dat valt daar dan onder. Ja, nou ja, dit is dus heel interessant. Dan zie je dus een clubje die die gaat in een jaar tijd van 110 miljoen, wat al behoorlijk wat is, naar een kwart miljard. Ja eh nou, dat dat is reden om eens even te gaan speuren: wat is daar nou de motivatie achter? Dat kan natuurlijk soms iets zijn zoals die Oekraïners, die waren er eerst niet en ineens een heleboel tegelijk. Dus dan kan je je voorstellen dat er zo’n enorme sprong zit… bij het RIVM had jij volgens mij ook ehm zo’n voorbeeld dat er ook ineens een enorme sprong ging in het bedrag wat er naar het RIVM gaat… dat… wat zijn dan van die dingen waar je als journalist… als je een abonnement bij jou hebt… op aan zou kunnen slaan en eens even bij het RIVM gaat navragen van: gasten, wat eh wat is er bij jullie aan de hand dat er ineens…
Ja ja, dat klopt. Kijk, als je naar het RIVM kijkt, die hebben normaal gesproken… vangen ze eh ontvangen ze rond de 40, 50, pak ‘m beet 60 miljoen per jaar eh en dat was in 2023 is dat 663 miljoen geworden. Dus dat is een beetje een factor 10… 10… 15… ja, maar nee, dat moet… dat moet dan bijna toch een typfout zijn, want want ze… ja, dat dat zou je denken. Maar als je dan als je dan gaat kijken naar de regelingen dan zie je dat ja eh van de jaren daarvoor hebben ze eh is een regeling gekomen: opdrachtverlening aan kenniscentra… dat is 208 mil… is dat geweest… dan hebben we een COVID-19 eh opdracht en kenniscentra… dus is 190 miljoen… 127 miljoen naar vaccinaties… en dan hebben ze voor 50 miljoen eh hebben ze aan bevolkingsonderzoek eh gedaan. Dat zijn eigenlijk allemaal… ja, volgens mij zijn dat regelingen die er daarvoor niet waren. Maar dit is is natuurlijk gewoon gewoon inderdaad mooi voor een eh voor voor ja… of of wel een politieke partij of een eh of een eh onderzoeksjournalist om eh even contact op te nemen met RIVM… ja, wat… ja, waar dat aan besteed wordt… dit is natuurlijk… dat is interessant. Want als je inderdaad naar die regeling kijkt, dan staat er dus: opdrachtverlening aan kenniscentra. Nou, dat dat klinkt een beetje zo’n ZONMw-achtig ding, dat er dus allerlei eh geld wordt gestuurd naar allerlei wetenschappers die daar weer onderzoek mee gaan doen. Ja, en ehm want voordat jij naar sollem gaat… dat tweede postje daar bij het RIVM wat we net nog in beeld hadden… daar staat: RIVM COVID-19 opdrachtverlening aan kenniscentra. Maar dan zie je al die jaren dat er COVID was staat hij op nul. Ja ja, en in 2023 staat hij op 190 miljoen. Ja, dat zijn gewoon hele serieuze bedragen, dan denk ik: wie zit er van die 190 miljoen dan onderzoek waar naar te doen? Ja, en ook vraag ik me dan meteen af: hoe onafhankelijk is dat onderzoek dan? Want het RIVM had nou niet bepaald een hele onafhankelijke rol in de coronacrisis, dus ja… daar gaan misschien dan bij mij te veel alarmbellen af… dat sluit ik ook niet uit. Maar interessant… uit… daar is inderdaad dan precies… precies. Dus nogmaals, jij levert alleen maar de tools waarin nieuwsgierige mensen zoals ik in kunnen gaan speuren, zodat we ze kunnen gaan verhaal halen bij Fleur Agema of bij het RIVM van: “LG, om ze nou eens uit te hoe je eh van van 7 miljoen het jaar daarvoor naar naar eh naar naar wat meer dan een half miljard…” Ze gingen van 7 miljoen gingen ze naar naar eh 660… 600… ik ga gewoon struikelen over de… zij… naar 660 miljoen. Ja, maar ze ze hadden in eh… ze hadden in 2022 hadden ze 12 miljoen. Maar normaal gesproken daarvoor zit ze gemiddeld rond pak een beet 45, 50,
We quickly made it searchable and comparable. It's true that how those 37 million, 33,000 are exactly distributed is for those who want to know the nitty-gritty details. You can ask Son enw again about that. The question from Erik: the site is called Rijksuitgaven PNL. Again, it's not from the government, although it should be. It's from your company. Money needs to be earned with it, which is logical since you've invested a lot to set this up. There was also a fund, something like a pot of money civil servants can spend on things they like. You encounter that too, right?
Yes, of course! Look, what we did: since 2006 until 2023, we went through 3900 schemes step by step. Sometimes there are very funny things in there. We found this scheme, for example, called "potje met geld," with amounts that are simply disregarded, for employee outings, I think. I don't know for sure; it falls under the article on sustainable economic development, trade, and investment. But you can click on that company, the recipient, right? Oh wait, your connection dropped again. But did a civil servant actually write this, or did you add the label?
No, this comes directly from the database. So, that civil servant probably didn't think we'd discuss this tonight, but it's really there. The scheme is really called "potje met belij geld," where it can be determined afterwards what's done with it. Is there more money in that pot? Can you click on that pot? No, this is a one-time thing. Probably, they said: "We have a pot of money that needs to be spent. Do something nice with it. Here's 55,000. Do something nice with it." I don't think that's the case.
What I see—and this is something I noticed in my career in advertising, I had an advertising agency for 10 years, and worked a lot for the government—is that there's little incentive on the government side not to spend money. We got many assignments from the government towards the end of the year, around December, to be done the following year. The money was still available, and if we didn't spend it, they'd get less the following year. I think there's an opportunity to see how much could be saved. Ultimately, you want a government that can do the same with less money, meaning less taxes. But back to this hysterical pot, because I'm very curious: what was the name of that group?
It received the money, GC International BV. You can click on that, too. The Heart Of The Food Valley, trained in mastering complex multi-producing climate. That's again, very vague. Probably a green wall was ordered at a ministry, with plants growing out of the wall. I wouldn't know, but they have websites with these kinds of pictures. I find that suspicious. If you click around on your site—I have a trial account—you often end up on these sites with cheerful images. I recently saw one that got half a million in the Kaag program. They also had these pictures, lots of pink, pink-drawn headscarf girls with fists, "Fight For Our Right," and so on. It was a group with 17 FTEs. I checked the annual report: they had two revenue sources: 00,000 from Kaag's ministry and €0.00 from the Ministry of Education.
With the termination of the Kaag program by Minister Klever, those 17 people can be laid off. I immediately get suspicious of these kinds of pictures. But let's not shame this company; maybe it's all alright. I think so. There will have been good reasons why the money was allocated to these people. The question that's been around for a while: should this group, you Koen, be subsidized by the government? Why should we all buy expensive subscriptions from you? We'll discuss the cost. Can't you just get some of that money? They have plenty. Shouldn't the government finance this?
We find it important to be completely independent. We're entrepreneurs. We see an opportunity to save many parties time by doing it this way. If a government thinks this is good, they can take out a subscription, but we wouldn't want a subsidy and be bound by certain conditions. We determine how we map this, how we do it, who gets access to the website. We chose a business model. If we went for a consumer model, say a fee per month, you have to be careful with the amounts. We see reactions on Twitter: people are shocked that €10 million goes to the province of Groningen. That's a contribution to another government. You don't want to cause panic. We prefer professionals to use this, to do useful things: political parties use this to make policy and ask critical questions to the minister.
That's a very wise choice. Look at my reaction to the €5000 from the undefined pot. Before you know it, a company name is all over the internet with accusations, while nothing was wrong. Putting it in the hands of professionals who know about due process and can read annual reports is a wise choice. I find it interesting that you say that members of parliament could use this to control the government, but that means you had to build this tool because members of parliament can't do their job with the information they get.
That's right. We've been working on this for 2.5 years, partly due to conversations at national and local levels. Members of parliament are overwhelmed with information; it's difficult to control these amounts. Once you have an amount, it's difficult to see the difference from the previous year. If you say RVM gets €663 million, that says nothing if you don't know that it was €12 million the year before, and €69 million the year before that. When you see those figures together, you immediately see the difference. You can ask questions about that. Brigitte said that members of parliament should have known this. That's not true. Take the Kaag example: we, the wealthy Western countries, spend a certain percentage of our gross national product on development cooperation. Like defense spending, there's a percentage for development cooperation. If we get richer, we spend more. Parliament largely agrees with this.
Then a minister decides where the money goes. This is shared with parliament. I've shown this before; it comes from a letter from Kaag. It's not secret. She clearly stated in a letter to parliament in 2020 that she would spend €825 million over 5 years on seven points and 20 recipients. Members of parliament agree with this amount and focus points, and the 20 recipients. This is what members of parliament know, but they can't check the details. They could, but it would take more than a day's work. It's like Son enw's overmortality research; they decide who gets a subsidy. If you're a member of a small party with three or four policy areas, you can't know all the details. It's not easy to find everything together. You've done that for them, but it's not available from the government itself. It's available, but you need to know where to find it and how to handle the files.
That's why we tried to make it as easy as possible, with links to manuals on Ebos numbers and recipients. We tried to make it easy to save time. This applies to everyone with a subscription or with whom we are in talks. They all want a transparent government and lower taxes. It's important to see quickly where the money goes. The question is: isn't that the role of the General Audit Office? The General Audit Office keeps producing reports about missing billions, like Hugo de Jonge's €5 billion. I wrote a column about €7 billion going to the police, but only €1 billion is clearly allocated. The rest, the General Audit Office says, is not allocatable. This is also the case with healthcare. Agnes Jongerius said that if this happened in her former company, Achmea, the board would have been fired immediately. But this has been going on for 10 years. The General Audit Office doesn't have this level of detail.
We had a nice conversation last week with a press officer from the General Audit Office. It's difficult to control all this. The General Audit Office's news reports are critical. They say this went well, but that went less well. In the mid-90s, there were six or seven political parties; now there are double the amount. Smaller parties have more issues to deal with, but fewer people to handle them. Some parties don't even attend all committee meetings. You have to make choices, let alone do the preparation. And then there's Nidos. I was shocked by the amount. I looked into it. People who work with Nidos say it does useful work, and the minors are in good hands.
But should they all be in villas with a sea view? They do useful work, but they could also be in container homes. We found a group called IPAS. Do you have that? I can imagine that if I ask 10 members of parliament what IPAS is, they'll have to Google it. A serious amount of money went to them. IPAS came up in our random results. There's IPAS and IPAS Chapel Hill. From 2019 they're in the database as IPAS; before that, as IPAS Chapel Hill. Together, that's €33 million from foreign trade and development cooperation (Kaag's ministry, now Klever's). She's stopping this. It's about protecting human rights, sexual and reproductive health, women's rights, and gender equality. This is a big one; we find many people here. You can easily search via Google on IPAS' homepage.
It's a partner for reproductive justice, providing access to legal abortion and contraception. They mainly work in Africa. They ensure access to healthcare. In 2023, they performed 63,000 abortions and prevented 1.6 million conceptions. We give €33 million from Kaag's program to a group called IPAS, who pay for 640,000 abortions a year in 23 countries, mainly African countries. Kaag scraped together €3 million. Looking at it that way, it's little. We should ask parliamentary questions whether it shouldn't be €300 million. This is our tax money. It's about €33 million and 640,000 abortions. I voted for the SGP in the last European elections. Maybe I should ask my MEP what the SGP thinks about this.
Now to the model. Can you give away some subscriptions? What does a subscription cost? We make offers based on needs: access to the website or targeted questions where we can help. We have considerable knowledge of the amounts, not about whether they are spent correctly. A subscription costs €15 per month for the business market, which is reasonable. We're setting up the Rijksuitgaven Academy, a subscription form where donors can buy subscriptions for people doing tax journalism. A student studying journalism who wants to know how much money goes to NGOs can get a subscription. The same goes for investigative journalists. We'll have a selection committee to ensure motivated people qualify for a free subscription. For each sponsored subscription, we add another. So, practically, a subscription costs €500 per year or €1250 per year.
To put that in perspective, I pay about €1000 per year for Streamyard. I have subscriptions to photo databases, and so on. People might think this is serious money, but even small companies often have these subscriptions. I'm interested in your Academy. If I want to delve into the green mafia, which incentives are there? There's an article in the Telegraaf today about bakeries closing because they can no longer use rat poison. This country is ruled by ecologists. If I want to start a project on the green mafia with five citizen journalists, and need five subscriptions, I can't pay for them with my small shop. I need a sponsor. I'd call a friendly entrepreneur and ask them to pay for the subscriptions.
That's how it works. We can introduce new modules faster. We're a growing group. More subscriptions allow us to accelerate the development of Rijksuitgaven PNL and enable more people to look seriously at government spending. Parliament pays a lot of attention to budgets, but relatively little to spending. There are so many dossiers that it's impossible for 150 people to control this. If citizen and investigative journalists look critically at the spending, we might conclude that this country doesn't need €400 billion, but maybe €250 billion. That would be a huge relief.
The total budget is €400 billion in revenue and €440 billion in spending. €156 billion goes to the civil service, almost a third. There was research, I think by PwC, showing that you could function just as efficiently with 60,000 fewer civil servants. Annemarie van Gaal wrote columns about it. Years ago, we had an energy emergency fund. Now there's talk of another one. Many civil servants have to write letters to people who will get money from the emergency fund. Then the money is transferred. A lot of work is done. If the government lowered energy tax from 60% to 25%, that would be solved immediately. The rich would also be happy, which is not allowed by GroenLinks. A lot of implementation costs are made. The allowance scandal will take 30 years to resolve. Nobody explains this. They say there are so many dossiers. They have 2500 civil servants. If each civil servant does one dossier, it's done by summer. But it can't be solved because too many consultants profit from it. Someone has to browse your database. These consultants are in the procurement database, perhaps in levels 1 to 13, with level 13 being €150 million and above.
PwC, KPMG, etc., are there, doing large infrastructure projects. Will you succeed, Koen, or will this be a one-year initiative? We do many demos. The first clients have subscriptions; the first invoices are paid. There is a lot of need for quick searching and comparing of spending. It's a fun project; you're curious where the money goes. We have people with expertise in our expert group. We know about building platforms and making data visible, but we're not financial experts. We can make graphs from the data. We're working with AI so that you can have a conversation with the database. There's a lot of potential. The Academy is important; many people think what we do is important. They say they won't work with it themselves, but if a student or journalist wants to work with it, we want a thesis or research to be published.
People need to take it seriously. It's a topic that affects us all. The government wants to be transparent, and if we can help with that, it's a win-win. I assume they should be ashamed that an external company has to do this, but at least it's happening. Otherwise, there would be 26 steering groups, and nothing would happen in 10 years. Because we're autonomous, we can act quickly. This morning, a client said it would be handy to click directly on the top 50 recipients. That was fixed in the afternoon. It's good that information is seen and shared, but a professional filter is needed. This is a good tool to search for things. I found the Power of the Voices program. Luckily, Klever decided not to extend the program; it was ending anyway. The money was spent. It's worth looking into whether this was correctly spent.
I'd like to conclude with a call to all viewers and listeners. If you see yourself as a citizen journalist who might want an Academy subscription, contact me or Koen. If entrepreneurs have €50,000 they want to invest in the Academy to help young talented journalists, that would help. We want people to work with this, so that things come to light, and the spending pattern changes. Koen? Absolutely. If next year, the number is €850 billion instead of €1150 billion, we've made a good step. Let's aim for that. Next year, we'll talk again and hopefully have lowered that amount. We'll also send billions to defense. It's about procurement. This isn't about buying tanks and bullets; it's about research. Harm asks if Maurice de Hond can help. I connected them last week. Maurice also knows many people in politics. He's enthusiastic about databases.
If you know people who want to help financially or otherwise, contact me or Koen at Rijksuitgaven PNL. Koen is very accessible. Spread this broadcast. If you haven't given a thumbs-up on YouTube, do it! Tomorrow, I'll be live at 7 am with Bertjan Ruissen to talk about Ursula von der Leyen's power grab. Thank you, Koen, and good luck with your initiative. Everyone in the chat is enthusiastic, and rightly so. Thank you for having me.
Kijk en eh, nou ja, inderdaad wat Marianne zei: eh, de het en eh ja, je kunt ons ook eh volgen op eh LinkedIn, op Twitter en op eh Blue Sky. Dus eh, ik zou zeggen: volg ons. En eh ja, op het moment dat je tips hebt of andere zaken waarvan je denkt van: nou, dit zouden we nog kunnen doen, of dat zouden we nog kunnen doen, nou, stuur even een mailtje. Helemaal goed, dank. Dankjewel. Dag Koen. Dankjewel, fijne avond. [Muziek]