EDUbox - Migratie

Migratie. Het is een veel besproken thema en een onderwerp dat bij veel mensen emoties oproept. Het lijkt voor jou en voor vele anderen misschien iets wat alleen in onze tijd voorkomt, maar migratie is er altijd en overal geweest, om een heleboel verschillende redenen. Het is zoveel meer dan alleen vluchtelingen opvangen, en zo zijn er nog een heleboel misverstanden en onduidelijkheden, en die willen we uit de wereld helpen met deze edubox: migratie, een verhaal van alle tijden.

Ik ben Marjan Timmerman, journalist bij VRT Nieuws, en ik wil het vandaag met jullie hebben over een onderwerp dat mij nauw aan het hart ligt: migratie, wat dat precies is en wat het betekent in onze samenleving, en ook wat jouw plaats is in dat verhaal. Het gaat vandaag niet over het vóór of tégen zijn, wel over het waarom en het hoe. Welkom in deze edubox: migratie. [Muziek]

Ik sta er vandaag niet alleen voor. Ik word bijgestaan door een heel sympathieke dame, Naomi. Dag Naomi, alles oké daar? Dag Marjan, alles heel goed hier. Ik ben blij dat ik mag bijdragen tot deze box over migratie. Zeg maar, aan wat denk jij spontaan als je het woord migratie hoort?

Als ik het woord migratie hoor, dan denk ik eigenlijk gewoon aan mensen in allerlei gemoedstoestanden, met allerlei kleuren, culturen en achtergronden.

Wat denk je van een opwarmertje om mekaar eerst beter te leren kennen? Ik ga jou eh een paar vragen stellen; je mag die beantwoorden, en jullie thuis kunnen je antwoord telkens typen in de vakjes in beeld. Eerste vraag: ben jij ooit al verhuisd in je leven?

Ja, ik ben echt al heel vaak verhuisd in mijn leven, en ik vind dat ook leuk om te verhuizen eigenlijk. Als kind ben ik geboren en opgegroeid in Brussel, eh dan zijn we verhuisd naar Mechelen, heb ik op kot gezeten in Gent, en dan ehm zijn we van Mechelen verhuisd naar Muizen, en in Muizen dan nog een paar straten verder naar Muizen, en dan uiteindelijk ben ik vorig jaar met mijn vriend gaan samenwonen in Brussel. Dus ik heb wel al heel wat verhuisdozen ingepakt in mijn leven, absoluut.

Amai, en ben jij ooit al verhuisd naar een ander land?

Ik ben nog nooit verhuisd naar een ander land. Ik ben wel al op Erasmus gegaan in Regen. Vroeger was het altijd mijn grote droom om in het buitenland te gaan wonen, maar eigenlijk haal ik wel veel uit België.

Heb je één of meerdere ouders of grootouders die verhuisd zijn naar een ander land dan?

Ja, mijn papa is vanuit Ghana verhuisd naar België, en hier heeft hij dan mijn mama ontmoet in Gent.

Speelt de plek waar je geboren en/of opgegroeid bent een belangrijke rol in wie jij bent, denk je? Dat is wel een belangrijke rol in ieders leven. Bij mij persoonlijk is dat Brussel, en ik voel dat als ik gewoon terugga naar de straat waar ik als kind ben opgegroeid, dan hangt er zeker een nostalgie, een soort van heimwee, die ik heb, en ik ben altijd wel heel eh gehecht aan bepaalde plekken.

Speelt de plek waar je ouders of grootouders zijn geboren of opgegroeid ook een belangrijke rol in wie jij bent?

Eh ja, de plek waar mijn ehm ouders en grootouders zijn opgegroeid speelt een heel belangrijke rol voor mij. Zo ga ik graag op reis naar Ghana om daar mijn familie te leren kennen, eh de cultuur op te snuiven, maar ik ga even graag naar Gent, waar mijn oma en opa zijn opgegroeid, om daar te gaan wandelen eh in de straten waar zij zijn grootgebracht, om die die Vlaamse cultuur ook beter te leren kennen. Ehm ja, snap ik.

We komen allemaal ergens vandaan, hè. Net zoals Naomi, haar familie komt uit Ghana, en wat dat dan voor haar betekent. Onze wortels of onze roots zijn deel van wie we zijn als mens. Zeg maar, ik heb een heel Vlaamse naam: Marjan Timmerman. Timmerman kan bijna niet Vlaamser, maar toch komen mijn grootmoeder en moeder van ergens anders. Ik heb een vluchtelingenverhaal eh in het gezin waar ik groot werd. Mijn grootmoeder is eh als heel jong meisje, met een klein kindje – mijn moeder, vier jaar – gevlucht uit eh Oost-Duitsland. Dat lijkt niet ver, maar dat was toen wel zo, in 1950. Eh, over het IJzeren Gordijn. Het was toen opgesplitst in een Oostblok Europa en in een Westers deel, eh een communistisch deel en dan eh het deel waar wij nu nog altijd in wonen. En zij is met smokkelaars dus vanuit dat Oosten naar België gevlucht, heeft hier in vluchtelingenkampen gezeten, van alles meegemaakt, en dat heeft eigenlijk wel een heel grote stempel gezet eh op wie ik ben. Mijn grootmoeder heeft zich altijd heel onderdanig gedragen en en het gevoel had dat ze plaats moest verdienen, heel dankbaar moest zijn, en heeft ook aan mij meegegeven… Dat is echt zo een beetje een jeuk op mijn schouders geweest waar ik mij heb moeten vanaf schudden. [Muziek]

Sommige mensen hebben misschien nog maar weinig stilgestaan bij hun roots; voor anderen speelt afkomst een heel belangrijke rol in hun leven. Misschien worden ze wel vaak mee geconfronteerd, veel vaker dan ze zouden willen, omdat ze een bepaalde huidskleur hebben, een bepaald geloof of een bepaald accent. Naomi, hoe ziet dat bij jou? Word jij wel eens geconfronteerd met het feit dat jouw ouders uit Ghana komen?

Niet zozeer met het feit dat mijn papa uit Ghana komt, maar wel met ehm het feit dat ik er zo uitzie, ehm dus mijn huidskleur, mijn krullen. Ehm, mensen verschieten, vragen dat ik heel goed Nederlands spreek, en zo van die zaken. Als ik naar een feestje ga, krijg ik vaak de vraag of mensen mijn haar mogen aanraken. Dus je voelt je altijd wel speciaal of zo, terwijl eigenlijk iedereen even speciaal is.

En wat vind je daarvan? Hoe reageer je als mensen zo’n vraag stellen?

Wel, ik merk wel bij mezelf dat ik het vroeger minder aantrok dan nu, omdat ik het vroeger maar als normaal beschouwde, maar met de tijdsgeest waarin we nu leven is dat eigenlijk niet meer normaal, om je anders te voelen dan anderen. Er wordt ook veel meer over gepraat, ehm er zijn veel meer mensen ehm met een andere huidskleur in de klas bijvoorbeeld. Vroeger was ik een van de enige kindjes, dus ik denk ehm dat ik het nu minder en minder accepteer dat mensen mij anders beschouwen.

Dat is slim van jou, denk ik. Ik heb een heel ander soort anekdotes, maar misschien ook een beetje gelijklopend. Ik kom uit West-Vlaanderen. Ik ben geboren in Oostende en sprak dus ja, heel lang West-Vlaams, tot ik in Brussel ging studeren en mensen mij niet goed begrepen. Toen was dat iets om je over te schamen, West-Vlaams, terwijl nu, met die series op tv, is het bijna hip om West-Vlaming te zijn.

Ja, dat verandert inderdaad misschien wel in de tijd, je afkomst of hoe je je daarover voelt. [Muziek]

Nu, wat veel mensen niet weten, is het feit dat migratie een verhaal is van alle tijden. In de geschiedenis hebben mensen zich altijd al verplaatst van de ene plek naar de andere, en het verklaart ook waarom we zoveel verschillende roots hebben. Elk land heeft zo zijn eigen unieke migratiegeschiedenis, allemaal verschillende redenen waarom mensen in het verleden verhuisden van het ene naar het andere. Naomi, zin om de geschiedenis in te duiken? En ben je een goede puzzelaar? Want als jullie zometeen doorklikken, zul je vier fotoalbums zien die je bij het juiste geluidsfragment moet slepen. Het zijn alle vier ware gebeurde verhalen. Trouwens, als je het juiste fotoalbum bij het juiste geluidsfragment hebt geplaatst, dan zul je een paar teksten over periodes uit onze migratiegeschiedenis kunnen lezen. Lees die teksten en druk op bevestigen. Daarna kun je nog een keer naar de verhalen luisteren en sleep je het juiste verhaal naar de juiste periode. Je koppelt dus eerst de foto’s aan de juiste geluiden en daarna aan de juiste periode uit de geschiedenis. Klik maar op de link in beeld, en dan wordt het wel duidelijk. Veel succes! [Muziek]

In de oefening van zonet kwam je te weten dat migratie dus niet alleen in onze tijd voorkomt, maar echt van alle tijden is. Je kunt misschien eens aan je ouders vragen of je zelf geen grootouders of overgrootouders hebt die uit een ander land kwamen. Je weet, je komt soms verbazingwekkende verhalen tegen, en het is hoe dan ook een heel actueel onderwerp waarover veel meningen bestaan. In de volgende video zetten we een aantal gebeurtenissen uit de actualiteit op een rijtje, en hoor je ook enkele meningen en standpunten over migratie. [Muziek]

Vandaag wachten sommige mensen hier op straat om opgevangen te worden, veroordeeld omdat asielzoekers op straat moeten slapen. Ik vind wel dat we ze moeten opvangen, en ons een tijdje in hun schoenen moeten plaatsen. Onze ouders moesten ook gaan vluchten uit het dak. Gisteravond, toen de brandweer massaal arriveerde om de plotse brand in het voormalige woonzorgcentrum Aak van Noël in te Dijken… De komst van meer dan 100 asielzoekers vanaf midden december lag blijkbaar heel moeilijk bij een aantal omwonenden. Meteen al dachten deze dat er brand was aangestoken, want er werden al direct sporen van brandstichting gevonden. De opvang voor asielzoekers zit zo goed als vol; ruim 92% van de bedden is bezet. Klimsportclub Horizon Youth schuimde asielcentra af om kandidaten te vinden die de opleiding hoogtewerker wilden volgen, want er zijn nooit genoeg kandidaten voor deze job. Ik hou van op een hoogte werken, nu binnenwerken… niet voor mij. Daarom doe ik dit graag. Bouwbedrijven zullen nu in de opvangcentra uitgenodigd worden om uitleg te geven over de jobs, en ze hebben heel wat over om asielzoekers binnen te halen. Ruim 200 asielzoekers staan op het voetbalveld, tussen het voorbijrazende verkeer van de ring en het kleinkasteeltje, aan te schuiven in de hoop vandaag een bed te krijgen. De situatie is inderdaad kritiek, en daarom heeft de regering een pakket aan maatregelen beslist. Dat de opvang vol zit, heeft verschillende oorzaken. Zo moeten de asielzoekers in die opvang nog altijd meer dan een jaar wachten op een beslissing. Er wordt nog met man en macht gewerkt aan het nooddorp. De brandweer helpt een handje om tegen midden juni van dit jaar een echt Oekraïens dorp te maken.

Je ziet in Europa ook wel duidelijk dat we een positieve houding hebben getoond om die mensen eigenlijk te helpen, terwijl dat dus niet het geval is voor Afghaanse vluchtelingen. Ja, waarom? [Muziek]

Voor Oekraïense vluchtelingen bijvoorbeeld zijn wel inspanningen gedaan. Wij stellen ons meer en meer de vraag waarom deze creatieve oplossingen ook niet ingezet kunnen worden voor de mensen die hier staan aan te schuiven en ook een recht op opvang hebben. Show me, I need to clean, I need to clean, sabat, think to leave here. [Muziek]

Registreren kan weer, nu, maar er blijft een tekort aan opvangplaatsen. [Muziek]

Naomi, wat je zegt in die video, is dat herkenbaar? Wat denk je dan als je dat ziet?

Ja, daar was de laatste tijd natuurlijk heel veel om te doen in het nieuws. Ehm, soms maakt dat me heel boos, want ik vind natuurlijk dat alle eh vluchtelingen en migranten op een gelijke manier moeten behandeld worden, en evenwaardige bescherming verdienen.

Hoe sta jij zelf eigenlijk tegenover migranten? Ken je veel mensen die echt nieuw arriveren hier in België?

Ehm, ik voel natuurlijk wel een bijzondere solidariteit met Afrikaanse vluchtelingen en migranten, ehm maar ik woon ook in Brussel, dus daar wordt je wel vaak mee geconfronteerd, en dat vind ik ook het leuke aan Brussel. Het is daar helemaal niet speciaal dat je uit een ander land komt.

En hoe zit dat bij jouw familie of vrienden? Zijn daar veel verschillende meningen? Is dat überhaupt een onderwerp dat vaak besproken wordt?

Naar mijn gevoel wordt asiel en migratie niet vaak of niet vaak genoeg eh besproken. Ben wel blij dat mijn vrienden en familie dezelfde mening als mij hebben. Ik houd veel van mijn vrienden en veel van mijn vrienden zijn ook heel solidair en heel begaan met het lot van vluchtelingen en ehm migranten.

Hoe denk jij dat het komt dat de meningen van mensen zo verschillend zijn, toch hè, en en vaak ook zo uitgesproken zijn als het over migranten gaat?

Ik denk dat er heel veel afhangt van de retoriek die gebruikt wordt. Er wordt vaak van een “crisis” gesproken, of een “golf”, en dat heeft allemaal een heel negatieve bijklank, terwijl ik het eigenlijk als positief zie. Ehm, ik zie eh mensen die uit verschillende landen en culturen komen echt als een toevoeging en niet als concurrentie ofzo. En ik denk ook dat ehm vluchtelingen en migranten te vaak als een pion in een politiek spel worden ingezet. Ik moet zeggen dat ik dat ook merk als ik in gesprek ga met met luisteraars of kijkers, of gewoon mensen die ik interview, dat dat het gesprek echt op gang komt, dat mensen vrij genuanceerd eh zijn over migratie. [Muziek]

Over migratie wordt veel gezegd en beweerd, ook door experten, door politici, de gewone mensen in de straat. Het is sowieso geen gemakkelijk onderwerp, want elk geval is ook anders. Het wordt dus gevaarlijk als we iedereen over één kam gaan scheren en gaan veroordelen. Ook de juiste informatie is belangrijk om een goede mening te kunnen vormen, want er wordt van alles gezegd over migranten, maar klopt dat ook allemaal? Dat komen we nu te weten. [Muziek]

Ik heb een aantal stellingen waarvan ik wil weten of ze juist of fout zijn. Naomi, ook jij mag telkens zeggen of je denkt dat de stelling juist of fout is; jullie thuis moeten dan in het kader ook telkens juist of fout aanduiden. Hier komt de eerste stelling: vluchteling en migrant betekenen hetzelfde. Naomi, wat denk jij?

En volgens mij is dat fout, dat ben ik vrij zeker.

De stelling is inderdaad fout. In de volgende video leg ik nog eens uit wat het verschil tussen vluchteling en migrant precies is. Migranten zijn alle mensen die hun regio of land verlaten om ergens anders te gaan wonen; sommigen omdat ze dat zelf willen, bijvoorbeeld voor een studie, voor de liefde of uit zin voor avontuur. Maar er zijn ook migranten die weinig of geen andere keuze hebben. Dat kan zijn omdat er in hun land oorlog is, overheidsproblemen met mensenrechten of met het klimaat. Vluchtelingen zijn migranten die weggaan uit een land omdat ze niet meer veilig zijn door oorlog of omdat de kans bestaat dat ze vervolgd zullen worden omwille van hun ras, religie, hun geaardheid of politieke overtuiging. Als je over migranten spreekt, dan heb je het bijvoorbeeld over iemand uit Nederland, uit Roemenië of China die naar België is verhuisd voor het werk, maar ook over Syriërs of Oekraïners die gevlucht zijn voor de oorlog in hun land. Dus alle vluchtelingen zijn migranten, maar niet alle migranten zijn vluchtelingen. In de volgende stellingen kom je nog meer te weten over vluchtelingen. Oké, tijd voor de tweede stelling: meer dan de helft van de migranten in België is afkomstig uit Europa. Naomi, wat denk je?

Ik denk dat de meeste mensen zouden denken dat hij niet klopt, maar volgens mij klopt het wel.

Ja, deze stelling is inderdaad juist. Mensen denken vaak dat de meeste migranten van buiten Europa komen, maar dat klopt dus niet. Als mensen migreren en dus verhuizen, doen ze dat meestal binnen hun eigen regio, en dat is ook zo voor vluchtelingen. De tocht is vaak heel duur en gevaarlijk als je van buiten Europa naar Europa moet komen; denk maar aan al die berichten over bootvluchtelingen die omkomen op zee. Hier komt stelling nummer 3: oorlog is een van de belangrijkste redenen om te vluchten. Naomi, heb je een idee of dit klopt?

Dat vind ik een heel moeilijke… Ik denk dat er nog heel veel andere redenen zijn om een land te ontvluchten, hè.

Nee, de stelling eh was juist, niet fout. In de volgende video zet ik de belangrijkste redenen om te vluchten nog eens op een rijtje. Meestal is er niet één enkele reden om te vluchten; vaak gaat het om een combinatie van verschillende factoren. Maar één ding is zeker: vluchten naar een land dat je niet kent en alles achterlaten… dat doe je alleen als het echt nodig is. Oorlog en geweld zijn wereldwijd wel één van de belangrijkste redenen om te vluchten. Andere redenen om te vluchten zijn de angst om vervolgd te worden, of omdat de klimaatverandering er bijvoorbeeld voor zorgt dat het te droog wordt om voedsel te produceren, waardoor ook wonen er dan onmogelijk wordt. En mensen vluchten ook omdat ze in armoede leven. Voor die mensen die vluchten voor armoede of klimaatverandering is het vaak moeilijk om een plek te vinden waar ze mogen blijven. Armoede en klimaatverandering geven volgens de internationale verdragen geen recht op bescherming in een ander land. Er zijn dus veel redenen om te vluchten, maar niet alle redenen geven recht op bescherming in een ander land. Dat brengt ons al bij stelling vier: vluchtelingen die bescherming vragen krijgen onmiddellijk een leefloon. En voor wie niet weet wat een leefloon precies is, leg ik dat nog vlug even uit: een leefloon is een minimuminkomen dat je krijgt van het OCMW, eh dat is voor mensen die over onvoldoende bestaansmiddelen beschikken, bijvoorbeeld voor mensen die geen job hebben en eh geen werkloosheidsuitkering krijgen. Die kunnen dus zo eh wonen en eten eh betalen, geld daarvoor hebben. Naomi, wat denk je? Klopt het dat vluchtelingen die bescherming vragen onmiddellijk een leefloon krijgen?

Nee, ik denk niet dat ze een leefloon krijgen, en al zeker niet onmiddellijk.

De stelling is inderdaad fout. Mensen die naar ons land komen en hier bescherming aanvragen krijgen geen leefloon zo lang ze geen antwoord hebben of ze in ons land mogen blijven. Ze hebben wel recht op materiële hulp. En dat betekent dat ze in een opvangcentrum mogen verblijven; ze krijgen daar een bed, wat brood… ze hebben dus tijdelijk een dak boven hun hoofd en ze krijgen eten en kunnen zich wassen, maar ze krijgen geen leefloon. Het is er trouwens echt geen grote luxe in zo’n opvangcentrum. In de volgende video kijken we mee in het leven van de 17-jarige Idris, dat is een niet-begeleide minderjarige vluchteling die in zo’n opvangcentrum woont. Hij is daar zonder ouders of familie. [Muziek]

Dat is under my friends, and here we eaten… [Muziek] …banana, apple… voor eh mijn kleren en eh eten en eh drinken is moeilijk, maar ik ben een zwarezaam voor mijn geld, en dan doe ik wel… ja, I’m in your for me… Don’t speak to my family… No one, just to the call me, and I speak to my family… [Muziek] …make-up, tampere… [Muziek] …to me, so hair… we go to out and my food to school… We zijn nu voor resorisha loco… [Muziek] …kan ik leren eh keuken, wil leren heer toekomst en wat ik wil aan mijn grote groen is eh ICT programmer. Dat is mijn route is cool… is heel belangrijk voor mijn zelf… ja, mag ik niet komen school, ik kan niet doen niks in België… begrijpen jullie talenten… nieuwe vriendin in school, eten samen… Ik ben blij en is goed, omdat hij is goed, betekent voor me is mijn families… [Muziek] …Ik heb ze moeilijk voor mij… oh nee… Walking in a street eh along, but I see they are five and six boys there walking… Yeah, I speak with them, but hear the plane very like angry… I think I can’t find it, frick friends and skull friends… to me go holy gangsteraf…

Iedereen die die jongen uit de reportage kent heeft natuurlijk geen moeder of ouders of familie in de buurt die iets eh kunnen betalen of voor hem zorgen. Had jij dat gekund op 16 jaar? Je eigen boontjes doppen, je eigen eten klaarmaken, elke dag? Zelfs op 18-jarige leeftijd, toen ik al op kot zat, maakte mama nog mijn eten klaar. En die gasten moeten potjes meebrengen, dus ik zie het mezelf echt niet doen, op zo’n jonge leeftijd, helemaal alleen in een vreemd land. Dat moet echt heel moeilijk zijn. Goed, tijd voor een volgende stelling: we mogen het vluchtelingen hier niet te gemakkelijk maken, anders komen er nog meer naar hier. Wat denk je, Naomi? Klopt dat?

Voor mij gaat het niet over moeilijk of makkelijk maken. Ik denk dat iedereen gewoon basisrechten heeft die gerespecteerd worden, en niemand verdient het om het extra moeilijk te hebben.

Dat is mooi, maar die stelling die was fout, en in deze video leg ik jullie uit waarom. Dat wordt vaak gezegd, maar het is nog nooit bewezen dat er een verband zou zijn tussen ons opvangsysteem en het aantal mensen dat naar hier komt om internationale bescherming te vragen. Migranten bepalen hun bestemming niet op basis van het opvangsysteem in een land; ze weten vaak niet hoe die systemen in elkaar zitten, en ze zijn meestal zelfs niet eens op de hoogte van hun rechten. Migranten maken een keuze op basis van de bereikbaarheid van een land, of als ze denken dat er mogelijkheid is op werk, de kennis van een taal eventueel, en ook het sociale netwerk dat ze hebben. Als migranten kennissen hebben in een bepaald land, kan dat hun keuze wel beïnvloeden. De omstandigheden of voorwaarden voor opvang veranderen zal geen impact hebben op het aantal migranten dat naar hier komt. Oké, Naomi, ik heb nog een laatste stelling voor jou: migranten brengen de jobs van de Belgen in gevaar. Klopt dat, denk je?

Dat is een link die ik al heel vaak heb gehoord en die me echt erg stoort. Ehm, ik vind dat hij niet klopt.

De stelling is fout. Migranten pakken geen jobs af; door te werken bouwen ze mee aan onze economie, en ze vullen vacatures in waar anders te weinig mensen voor zijn, bijvoorbeeld in de zorgsector. Al is werk vinden voor migranten niet altijd gemakkelijk, maar de stelling is dus fout. Voilà, Naomi, de stellingen zitten erop. Veel informatie, maar heb je nu ook iets onthouden over migratie? Wat is jou het meeste bijgebleven?

Ja, ik vond dat de stellingen heel leerrijk waren, en zo wist ik bijvoorbeeld niet dat de meeste migranten eigenlijk gewoon uit Europa kwamen.

Ja, dat is een…

Opvallende bevinding, hè? Heel opvallend. Het was ook een hele boterham, al de uitleg die we hier gekregen hebben. Maar gelukkig heeft Professor Ilse Derlijn nog een paar zaken over migranten op een rijtje gezet voor ons, en ze geeft ook nog wat uitleg over de asielprocedure in ons land. Dat is de manier waarop mensen een aanvraag indienen om in ons land te mogen blijven, en daar bestaan ook best wel wat misverstanden over.

[Muziek]

Meestal definiëren we migrant als iemand die voor langere tijd ergens anders gaat wonen. Maar als je dan een half jaar in het buitenland gaat studeren, bijvoorbeeld van Hasselt naar Geel, ben je dan ook nog een migrant? Daarom hanteren we soms een engere definitie en zeggen we dat een migrant iemand is die voor minstens een jaar in een ander land woont. Soms hanteren we nog een bredere definitie en spreken we over iemand met een migratie-achtergrond wanneer de persoon zelf, of één van de beide ouders, niet in het land geboren is waar je momenteel woont. Zo kan het zijn dat jij als persoon met een migratie-achtergrond wordt aangeduid, terwijl je zelf wel in België geboren bent, maar één van je ouders in Frankrijk geboren is.

[Muziek]

Ben je aan het zoeken naar een goede omschrijving van wat een migrant is? Dan denken we vaak aan de redenen waarom een persoon het land verlaten heeft. Bijvoorbeeld: is die persoon vertrokken omwille van economische redenen, studies, werk, de liefde, of heeft hij gedwongen het land verlaten, bijvoorbeeld omwille van oorlog? Sommige migranten hebben reeds documenten op het moment dat ze naar België komen. Zo heeft de migrant die hier komt werken al de nodige reisdocumenten en ook een visum. Maar niet iedereen heeft de mogelijkheid om vooraf documenten aan te vragen. Heel wat mensen kunnen in hun land van herkomst geen procedures aanvragen. Daarom komen ze zonder de nodige documenten naar Europa en starten ze hier een procedure op, zoals bijvoorbeeld een asielaanvraag.

[Muziek]

Wanneer iemand een asielaanvraag, een verzoek tot internationale bescherming, indient, wordt eerst nagegaan of België de staat is die de aanvraag moet behandelen. In een tweede fase wordt de aanvrager geïnterviewd en wordt nagegaan of hij aanmerking komt voor een statuut als politiek vluchteling, of dat er een statuut nodig is van tijdelijke bescherming, omdat de persoon niet meer naar het land van herkomst kan terugkeren. Bijvoorbeeld omdat er oorlog is. Tijdens deze ganse asielprocedure verblijft de persoon in een asielcentrum, waar hij recht heeft op wat we noemen ‘materiële steun’. Dat betekent dat de persoon géén recht heeft op een leefloon, dus geen recht heeft op financiële steun van het OCMW. Indien er beslist wordt dat de aanvrager geen documenten krijgt, dan kan de aanvrager nog beroep aantekenen tegen deze beslissing. Maar indien ook dat beroep negatief is, dient de aanvrager het land te verlaten. Dat betekent dat de vluchteling dan moet gaan nadenken of hij inderdaad terugkeert, of beslist om zonder documenten in een land te verblijven, wat uiteraard een hachelijke situatie is. Wanneer de asielaanvrager een erkenning heeft gekregen, dan krijgt hij heel wat rechten. Hij krijgt onder meer recht op een leefloon, maar moet ook het asielcentrum verlaten, werk gaan zoeken, Nederlands leren en zich inburgeren. De steun van buren, vrienden en klasgenoten zal hier een heel belangrijke zijn, en kan ook ontzettend veel deugd doen.

We hebben nu al veel gehoord en gezien over migranten. Tijd voor actie! Je krijgt de kans om met iemand te chatten, en die iemand is niet verzonnen. Het is een echte persoon met een echt verhaal. Natuurlijk ziet die persoon niet live achter zijn computer op dit moment. De bedoeling is dat je jezelf in de schoenen van deze persoon probeert te zetten en zo zijn of haar keuzes beter probeert te begrijpen. Na de chat volgt nog een video waarin je de persoon nog beter leert kennen. Naomi, jij mag aan de chat beginnen, en jullie thuis kunnen via de link in beeld ook beginnen aan een chatgesprek. Tot zo!

Naomi: Vertel eens. Met wie heb jij gechat? Wat was het verhaal achter die persoon?

Ik heb zojuist een gesprek gehad met Boris uit Kiev, in Oekraïne. Dat was heel confronterend. Hij heeft mij gelukkig gewezen op zaken waar ik zelf nooit bij heb stilgestaan, ehm, bijvoorbeeld wat ik zou doen als mijn mama ziek was, maar we moesten wel op de vlucht voor de oorlog; wat ik zou doen als ik toekom in een vreemd land zonder geld, straattaal… dat is wel echt heel confronterend.

En wat vond jij de moeilijkste keuze die hij moest maken?

De moeilijkste lijkt mij… ehm… om je vrienden en familie achter te laten en helemaal alleen in een nieuw land toe te komen. Begrijp je die keuze?

Ik denk eigenlijk dat het vaak geen keuze is, dat eh… mensen gewoon geen andere optie zien. Zo ja, gelijkwaardige keuze kunnen maken? Denk je… moeilijk in te schatten. Je weet nooit hoe mensen reageren in een bepaalde situatie, ehm… Maar zoals ik al zei, wordt het soms gewoon toegedrongen, volgens mij.

Naomi chatte met Boris. Maar er zitten nog andere tigers in onze toe. Misschien chatte jij wel met Roos uit Ghana, of Joao uit Portugal. Allemaal andere verhalen en andere redenen om naar hier te komen, maar het zijn wel allemaal migranten die nu in België wonen.

[Muziek]

Oké. We zijn bijna aan het einde van deze les over migratie. Je hebt in deze les ontdekt dat migratie een verhaal is van iedereen en van alle tijden. Migratie is er altijd geweest en zal er ook altijd zijn. Migratie zorgt ook voor kansen. Denk maar aan de migranten die de korten op onze arbeidsmarkt opvangen. Door migratie is onze samenleving steeds in verandering. We nemen gewoontes van elkaar over en onze manier van denken evolueert. Maar migratie zorgt ook voor de nodige uitdagingen. Want hoe moeten we dit als samenleving organiseren? Op welke manier moeten vluchtelingen bijvoorbeeld opgevangen worden, en hoe gaan we om met de verschillen die er tussen ieder van ons zijn? Het zijn vragen waar niet altijd een gemakkelijk antwoord op bestaat, en waar we als samenleving over moeten durven nadenken. We moeten erover durven praten, en misschien moeten we ook gewoon van mening durven verschillen.

[Muziek]

Naomi: Dit was het, deze video-les over migratie. Eh, ik wil toch een paar dingen van jou nog weten. Heeft deze video-les jouw mening over iets veranderd? Ben je eventueel tot nieuwe inzichten gekomen?

Ja, Marian, toch wel. Zoals je net zei, is het heel belangrijk om erover te blijven praten en om eerlijk te zijn. Ik twijfelde eerst, ehm, om mee te doen aan deze edubox, omdat ik dan weer in het vakje zou geduwd worden van ehm… iemand met migratieachtergrond. Maar uiteindelijk ben ik echt blij dat ik heb kunnen bijdragen tot deze edubox, ehm… want in mijn tijd – en nu klink ik al heel oud – werd er eigenlijk helemaal geen aandacht aan besteed op scholen, terwijl het super belangrijk is. Dus ik wil hierover zeker blijven praten, want het is nodig.

Wat heeft jou persoonlijk geraakt eh… vandaag ook?

Ja, het verhaal van Boris uit Oekraïne toch wel, omdat het heel actueel was, ehm… en ik mij echt niet kan voorstellen hoe het moet zijn om op zo’n jonge leeftijd voor zo’n keuze gesteld te worden. Dat is iets wat mij zeker gaat bijblijven en ook aan het denken zet.

Is er ook voor jezelf een rol in dit hele migratie-thema? Is er iets dat jij kan doen, denk je?

Ik denk dat iedereen wel iets kan doen. Zoals ik zei: over blijven praten. Ehm… ik merk ook heel wat solidariteit, ehm… zeker in het Brusselse. Er zijn tal van initiatieven die je kan steunen, ehm… dat is iets wat ik zelf ook ga doen.

Zo, het zit erop, onze les over migratie. Eh, ik vond het eigenlijk wel fijn, jij, Naomi?

Ja hoor, het was heel leuk! Bedankt voor alle informatie, Marian.

Bedankt Naomi, en ik vond het ook fijn dat jullie erbij waren. Ik hoop dat jullie iets hebben opgestoken en dat jullie over dat thema migratie blijven nadenken en er met elkaar over blijven spreken: met elkaar, met je ouders, je familie, je omgeving… met iedereen eigenlijk. Als je thuis nog meer wil lezen of bijleren over migratie, klik dan zeker op de links op het scherm. Salut, en tot de volgende!

[Muziek]