Transcription
Podcast มติชนพcast: คนตกสีที่อยู่อีกฝั่งหนึ่ง, เด็กเลี้ยงแกะ, มนุษย์หมาป่า และเทพธิดาหรือแม่มดพยากรณ์ โดย กล้าสมุทรวณิต
เราทุกคนคงคุ้นเคยกันดีกับนิทานอีสปสุดคลาสสิกเรื่อง "เด็กเลี้ยงแกะ" ซึ่งเป็นเรื่องของเด็กชายขี้เบื่อที่ชาวบ้านใช้ให้ไปเลี้ยงแกะบนภูเขา แล้วไม่มีอะไรทำเลยตะโกนขอความช่วยเหลือจากชาวบ้านว่า "ช่วยด้วย! เจ้าหมาป่าจะมา! กินแกะ!" เมื่อผู้คนแตกตื่นวิ่งหน้าตั้งมาช่วยเหลือ เขาก็หัวเราะโล่งอก ชาวบ้านก่นด่า บ้างก็ตบกระบาลให้ แล้วกลับไปหมู่บ้านอย่างหัวเสีย สั่งว่า "อย่าให้มีครั้งที่ 2 นะ!" แต่เจ้าเด็กเลี้ยงแกะก็หาได้หยุดความบันเทิงของเขาไม่ ชาวบ้านก็กลับมาหัวเสียซ้ำรอยเดิม พร้อมสั่งว่า "อย่าให้มีความที่ 3 เด็ดขาด!"
แน่นอนว่าเรื่องของเราก็ต้องมีครั้งที่ 3 เพื่อจะปิดมุกว่าครั้งที่ 4 นี่ไม่ควร เพราะครั้งที่ 4 นี่ดันมีหมาป่าตัวเป็นๆ โผล่ออกมาจริงๆ ทีนี้ล่ะไม่ว่าเขาจะร้องตะโกนขอความช่วยเหลือจนสุดเสียงสักแค่ไหน กลับไม่มีชาวบ้านคนใดเชื่อ หรือยื่นมือเข้ามาช่วยอีกต่อไป เพราะต่างเอือมระอากับคำโกหกพกลม
นิทานเรื่องนี้มักถูกหยิบยกมาใช้เปรียบเปรยถึงผลกรรมของการสร้างเรื่องเท็จจนสูญเสียความน่าเชื่อถือ
เมื่อวันที่ 6 มีนาคมที่ผ่านมา สส. ไอรักชนก ศรีนอก ได้บรรยายที่มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตสกลนคร โดยในช่วงหนึ่งของการบรรยายบนเวที ได้มีการนำเสนอสไลด์ข้อมูลเปรียบเทียบราคาการจัดซื้ออุปกรณ์จราจร และตั้งข้อสังเกตว่ากรุงเทพมหานครภายใต้การนำของผู้ว่าฯ ชัชาติ สิทธิพันธุ์ มีการจัดซื้อกรวยจราจรในราคาที่สูงกว่าของกรมทางหลวง โดยกรวยวางบนถนนที่ กทม. จัดซื้อจำนวน 7,200 อัน มีราคาชิ้นละ 1,800 บาท รวมเป็นเงิน 12.9 ล้านบาท ในขณะที่กรวยนี้ กรมทางหลวงจัดซื้อที่ 800 บาท โดยในราคาท้องตลาดตกอันละเพียง 225 บาท ซึ่งเป็นความพยายามตั้งข้อสังเกตว่าเป็นการจัดซื้อที่ไม่โปร่งใส หรือส่อว่าเป็นการทุจริตภายใต้การนำของผู้ว่าฯ กทม. ที่แข็งแกร่งที่สุดในปฐพีหรือไม่
จนกระทั่งมีการชี้แจงจากสำนักการจราจรและขนส่ง หรือ สจส. ของกรุงเทพมหานครว่าเป็นการเปรียบเทียบอุปกรณ์ผิดประเภท เนื่องจาก ส.ส.ไอซ์ นำข้อมูลราคาของ "หลักล้มลุกเสาตั้งตรงสีส้มที่ต้องเจาะยึดติดพื้นพร้อมค่าติดตั้ง" ไปเปรียบเทียบกับราคาของกรวยจราจรแบบปกติที่เราคุ้นเคยเห็นกันชินตาบนท้องถนน ซึ่งไอ้กรวยแบบนั้นทาง กทม. ก็จัดซื้ออยู่เหมือนกัน โดยในราคาชิ้นละ 341 บาท จากราคา กลางประมาณ 515 บาท ซึ่งถือว่าเป็นราคาที่ต่ำกว่าหลายหน่วยงาน รวมถึงหน่วยงานที่ ส.ส.ไอซ์อ้างว่าซื้อได้ถูกกว่า กทม. ด้วย
ผลจากการออกมาเปิดโปงที่สุดท้ายไม่ต่างจากการปากเปล่า ก็ส่งผลให้ถูกทัวร์ลงกันไป จนเจ้าตัวถึงกับออกมาโพสต์แสดงความไม่เข้าใจว่าทำไมต้องโดนทัวร์ลง เพราะไปปัญญาเรื่องงบประมาณที่ไม่โปร่งใส การซื้อของแพงไม่สมเหตุสมผลด้วย ซึ่งถ้ายังพอจะมีความสามารถในการประเมินและทบทวนตนเองอยู่บ้าง ก็น่าจะยอมรับว่างานนี้ตัวเองบกพร่องจริงๆ ที่นำข้อมูลที่ไม่ถูกต้องมาใช้ในการกล่าวหาคน
ข้อการเมืองที่ความจำไม่ได้สั้นเกินไป คงจำได้ว่านี่ไม่ใช่ครั้งแรกที่ สส.ไอซ์ และพรรคประชาชนหันเป้าหมายมะเร็งเพ่งโทษใส่ กทม. ที่นำโดยผู้ว่าฯ ชัชาติ สิทธิพันธุ์ แล้วสุดท้ายก็จบลงไม่ต่างจากเรื่องเสาเรื่องกรวยนี้ พฤติกรรมการเล่นการเมืองในลักษณะนี้ บางครั้งบางทีนิทานเรื่องเด็กเลี้ยงแกะที่เล่าไว้ตอนต้นนั้น ก็อาจจะยังไม่ใช่ภาพเปรียบเทียบที่ตรงเสียทีเดียวนัก แต่พาให้คิดไปถึงบอร์ดเกมสวมบทบาทจับโกหกย่อทิศที่ชื่อว่า "มนุษย์หมาป่า" ซึ่งเป็นเกมแนวจิตวิทยาที่แก่นแกนการเล่นคือการต่อสู้กันด้วยวาทศิลป์และความหวาดระแวงระหว่างกัน โดยผู้เล่นจะถูกแบ่งเป็น 2 ฝ่าย คือ ฝ่ายชาวบ้านผู้ต้องการหาคนร้าย และฝ่ายหมาป่าที่สวมหน้ากากเป็นคนดีแฝงตัวอยู่ในหมู่บ้านเดียวกันเสียมากกว่า
ถ้าเอาเรื่องเด็กเลี้ยงแกะมาแต่งใหม่เป็นนิทาน โดยอาศัยระบบจากบอร์ดเกมมนุษย์หมาป่า ก็จะได้นิทานเรื่องใหม่ "แม่มดพยากรณ์กับหมาป่า" ซึ่งมีเรื่องราวดังต่อไปนี้
กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ยังมีหมู่บ้านแห่งหนึ่ง ซึ่งมีชาวบ้านอยู่อาศัยกันจำนวนมาก แต่ในบรรดาผู้อาศัยในหมู่บ้านนี้ มีมนุษย์หมาป่าแฝงตัวมาอาศัยอยู่ด้วย โดยชาวบ้านไม่มีใครรู้ว่าใครเป็นมนุษย์หมาป่า แต่มนุษย์หมาป่านั้นจะรู้กันเอง
แต่ละคืนยามที่ชาวบ้านผู้ไปหลับไหล มนุษย์หมาป่าจะตื่นขึ้นมา และพวกมันจะร่ายอาคมไว้ไม่ให้ชาวบ้าน หรือแม่มดพยากรณ์ตื่นขึ้นมาในระหว่างที่มันออกล่าจับเหยื่อผู้เคราะห์ร้ายกินไป 1 คนแล้วกลับไปนอน ส่วนแม่มดพยากรณ์ตื่นขึ้นมาในยามที่หมาป่าหลับไหล แต่ชาวบ้านยังไม่ตื่น ใช้พลังวิเศษของตนส่องผู้ต้องสงสัยในหมู่บ้านที่กำลังนอนหลับอยู่ เพื่อตรวจสอบว่านั่นคือชาวบ้านหรือหมาป่า แต่พลังนี้ใช้ได้เพียงคืนละ 1 ครั้งเท่านั้น
อนึ่ง นิทานเรื่องนี้ไม่เหมือนกติกาในบอร์ดเกมจริง ตรงที่ว่าหมาป่าไม่อาจไปจับตัวแม่มดพยากรณ์มากินได้ ดังนั้นจึงมีเพียงแม่มดพยากรณ์กับผู้ที่ถูกชี้ตัวเท่านั้นที่จะรู้ความจริงว่าตนเป็นชาวบ้านธรรมดา หรือเป็นหมาป่าตามคำพยากรณ์
รุ่งเช้า หากมีใครในหมู่บ้านถูกหมาป่าจับกิน ชาวบ้านจะลงตัวประชุมกัน แล้วลงมติว่าสงสัยว่าใครเป็นมนุษย์หมาป่า แล้วนำมาแขวนคอกลางลานหมู่บ้าน ซึ่งหากเป็นมนุษย์หมาป่าก็จะคืนร่างตรงนั้น
ครั้งแรกๆ ที่แม่มดพยากรณ์รู้ชัดว่าใครเป็นหมาป่า ก็ปรากฏตัวออกมาชี้เป้า และเมื่อชาวบ้านนำตัวไปแขวนคอก็พบว่าร่างนั้นกลายเป็นมนุษย์หมาป่าจริงๆ หลังจากนั้นแม่มดพยากรณ์จึงเป็นที่นับถือเยี่ยงเทพธิดาประจำหมู่บ้าน ไม่มีใครเรียกเธอว่าแม่มดอีก แต่เรียกว่าเทพธิดาพยากรณ์แทน
อย่างไรก็ตาม เราได้กล่าวไปแล้วในข้างต้นว่าพลังอำนาจของแม่มดหรือเทพธิดาพยากรณ์นั้นมีจำกัด ประการหนึ่งกล่าวคือสามารถใช้พลังจิตของตนตรวจสอบได้อย่างชัดเจนว่าใครคือมนุษย์หมาป่าตัวจริงได้เพียงคืนละครั้ง ทั้งหมู่บ้านแห่งนี้ก็ใหญ่โตมีประชากรหลายร้อยหลังคาเรือน มีมนุษย์หมาป่าเพียง 20 กว่าตนเท่านั้นที่แฝงตัวปะปนอยู่
แต่เรื่องจะเป็นอย่างไรถ้าแม่มดหรือเทพธิดาพยากรณ์เริ่มหามนุษย์หมาป่าไม่พบติดต่อกันเป็นเวลานาน ด้วยข้อจำกัดเช่นนั้น และนานวันไปยังไม่สามารถหาพบมนุษย์หมาป่ารายใหม่ได้ โดยที่ชาวบ้านถูกกินหายไปทุกคืน ความสำคัญของเทพธิดาหรือแม่มดพยากรณ์ก็จะค่อยๆ ลดลง
จะเป็นอย่างไรถ้าเทพธิดาหรือแม่มดพยากรณ์ผู้นั้นกลัวที่จะเสียความสำคัญนั้น และเลือกที่จะรักษาสถานะความเป็นผู้กู้ของหมู่บ้านและสตรีศักดิ์สิทธิ์ของเธอต่อไป ด้วยการชี้เป้าชาวบ้านสักคน ทั้งที่รู้แก่ใจ หรือหากใช้พลังตรวจสอบก็ย่อมรู้ดีว่าเขาคือผู้บริสุทธิ์ แต่กลับสาดโคนใส่ว่าเป็นมนุษย์หมาป่า
ในครั้งหรือ 2 ครั้งแรก เทพธิดาหรือแม่มดพยากรณ์ก็อาจจะยังพอพูดได้ว่าพลังของเธอมีโอกาสคลาดเคลื่อน เธอแค่อยากให้ชาวบ้านปลอดภัยไม่ได้มีเจตนาร้ายอย่างนั้นเลย แทนที่จะแขวนคอเราใช้วิธีขับออกไปนอกหมู่บ้านแทนจะดีหรือไม่ ชาวบ้านจะได้ไม่ต้องรู้สึกผิดหากประหารผิดคน ซึ่งถ้าผิดจริงหากเป็นคนก็มีโอกาสรอดชีวิต ถ้าเป็นหมาป่าก็แค่กลับเข้าป่าไป แต่ประโยชน์ในอีกทางหนึ่งก็จะได้ไม่สามารถตรวจสอบได้ด้วยว่าการชี้เป้าของเธอถูกหรือผิด
รวมถึงเรื่องมันอาจจะแย่ไปกว่านั้นได้อีก ถ้าแม่มดพยากรณ์คนนั้นใช้วิธีดังกล่าวเพื่อประโยชน์ส่วนตัว เช่น จัดการกับผู้มีญาณวิเศษที่อาจจะพักพัฒนามาเป็นแม่มดพยากรณ์ และให้ความศรัทธาของชาวบ้านไปจากเธอเลย ชี้ว่าเป็นมนุษย์หมาป่าไปซะเลย หรือใช้โดยลูกแก่อำนาจเพราะความบาดหมาง หรือเพื่อผลประโยชน์ส่วนตัว หรือแม้แต่หากเมื่อไหร่ที่แม่มดพยากรณ์นั้นตกลงบางอย่างกับมนุษย์หมาป่าได้แล้ว เลือกที่จะไม่ชี้ตัวมนุษย์หมาป่าบางตนให้ถูกลงโทษ แลกกับดีลหรือผลประโยชน์บางอย่างที่ยิ่งใหญ่กว่า
นิทานเรื่องนี้จึงมีตอนจบที่น่ากลัวกว่าเรื่องเด็กเลี้ยงแกะหลายเท่า
ต้องยอมรับว่าจุดเด่นของพรรคส้มตั้งแต่เป็นพรรคอนาคตใหม่จนถึงพรรคก้าวไกลและพรรคประชาชนในปัจจุบัน คือความสามารถเปิดโปงปัญหาการทุจริต รวมถึงการไม่โปร่งใสในหลายเรื่องได้ บางเรื่องก็เป็นเรื่องที่เรื้อรังมานานที่เหมือนทุกคนก็รู้กันดี แต่ไม่มีใครเอาจริงเอาจังในการตรวจสอบ รวมถึงล่าสุดการแสดงบทบาทในการตรวจสอบการทำงานหลายอย่างของสำนักงานประกันสังคม ที่มีการลงทุนหรือการใช้จ่ายเงินไปในทางที่ดูไม่ค่อยจะคำนึงถึงประโยชน์ของผู้ประกันตนเท่าไหร่นัก ซึ่งเรื่องนี้ก็ต้องให้เครดิตต่อพรรคประชาชนและ สส.ไอซ์เช่นกัน
การออกมาโจมตีผู้ว่าฯ ชัชาติอย่างผิดปกติและไม่มีมูลในช่วงใกล้หมดวาระ โดยที่ประเมินจากความพอใจของประชาชนชาว กทม. ส่วนใหญ่คงพอเห็นได้ว่าหากเขาลงสมัครต่อก็น่าจะได้นับเลือกนั้น วิญญูชนย่อมมองว่าเป็นเจตนาเล็งเห็นผล
อย่าลืมว่าพรรคส้มนั้นเปิดตัวขึ้นมาในฐานะของความหวังของผู้ที่อยากเห็นประเทศไทยหรือท้องถิ่นที่ดีขึ้น แต่แนวทางในการหาเสียงของพรรคในระยะหลังๆ เริ่มไม่เป็นทางนั้นสักเท่าไหร่มันคงจะดีถ้าพรรคจะเปิดตัวผู้สมัครรับเลือกตั้งผู้ว่าฯ กทม. ของพรรคออกมาแล้วนำเสนอแบบจัดเต็มว่าผู้สมัครของพรรคนั้นเก่งหรือดีมีประสิทธิภาพกว่าผู้ว่าฯ ชัชาติอย่างไร แทนที่จะใช้ความพยายามทำลายความน่าเชื่อถือของเขาอย่างไม่มีมูลแบบเด็กเลี้ยงแกะ หรือแม่มดพยากรณ์ชี้เป้ามั่วซั่วที่เล่าไว้ในนิทาน
การชี้เป้าว่ามีมนุษย์หมาป่าอยู่ตรงโน้นตรงนี้ ทั้งที่รู้อยู่แก่ใจว่าไม่มีหรือไม่ใช่ ต่อไปถ้ามันบ่อย หรือแบบชาวบ้านเขาดูออกว่าการชี้เป้านั้นเป็นไปด้วยเจตนาร้าย คุณก็อาจจะกลายเป็นแม่มดที่อันตราย และควรถูกจัดวางไว้ในฝั่งเดียวกับมนุษย์หมาป่า ซึ่งเป็นภัยคุกคามดั้งเดิม ซึ่งชะตากรรมของแม่มดในนิทานส่วนใหญ่ก็มักจะจบลงไม่สวยสักเท่าไหร่เสียด้วย
>> มติชนออนไลน์ สื่อออนไลน์คุณภาพนำเสนอครบทุกประเด็นสำคัญให้คุณไม่พลาดทุกสถานการณ์ อย่าลืมติดตามคลิปดีๆ สาระความบันเทิง ข่าวด่วนแบบฉับไวกับมติิชนออนไลน์ ได้ทุกช่องทางนะ