Transcription
Dzień dobry i zapraszam was na trzeci temat. Trzeci temat z działu trzeciego i dzisiaj będziemy mówić o kolonializmie w dziewiętnastym wieku. Temat znajduje się na stronie 76.
Musimy się dowiedzieć właśnie, jak wyglądał ten kolonializm w dziewiętnastym wieku, jakie państwa kolonizowały i też jakie tereny kolonizowano. No bo jest tutaj lekka zmiana. Kolonie tak naprawdę zaczęły powstawać już dużo wcześniej, bo od czasu odkryć geograficznych, od końcówki 15., początku 16. wieku, kiedy to państwa europejskie, a wtedy właśnie Hiszpania i Portugalia, intensywnie odkrywają nowe tereny i można powiedzieć, że zagarniają je dla siebie, zakładając jednocześnie kolonie, czyli tereny zależne od swojego państwa.
Ale jesteśmy w wieku 19. lat, więc ta sytuacja lekko się zmieniła. Tutaj można powiedzieć, mamy już nowe mocarstwa kolonialne, nowe państwa, które są potęgami w 19. wieku. Na czoło potęg kolonialnych będą wysuwały się Wielka Brytania, Francja, nowe państwo, które powstaje na mapie, a więc Niemcy, ale też Holandia. Zmieniają się też formy kolonizacji, bo to pojawiają się formy, w których ja tylko wspomnę, których nie ma w podręczniku. Was jest to do minimum, czyli dominujemy nad jakimś terenem. Jest protektorat, czyli bierzemy go pod opiekę. Oraz półkolonia, czyli pozwalamy mieszkańcom tworzyć swoją władzę, ale są jednak od nas zależni. Czy będziemy przejmować zyski z tych terenów?
Do tej pory organizowano przede wszystkim tereny Ameryki, zwłaszcza tej strony, leżącej gdzieś tam na obrzeżach. Sytuacja będzie się zmieniała właśnie w dziewiętnastym wieku, kiedy to rozpoczęto proces kolonizacji Afryki i Azji.
A jakie były przyczyny tej kolonizacji właśnie tych nowych kontynentów, Afryki i Azji? Na pewno jest chęć do pozyskania nowych surowców i pozyskania też nowych rynków zbytu. Na pewno jest chęć też powiększenia swojego terytorium, zyskania nowego terytorium. Pójdzie za tym też próba przejęcia już istniejących szlaków handlowych, na przykład przez dany teren azjatycki, afrykański będą przebiegać. A także konieczność pozyskania taniej siły roboczej. To zaraz o tym wspomnę. I takie przeświadczenie o wyższości cywilizacji europejskiej i takim zadaniem, że cywilizacja europejska powinna podbijać i europę i budować nowe tereny.
Zaczynamy od kolonizacji Afryki, bo do tej pory Afryka była przecież Europie znana, ale znane tylko obrzeża od odkryć geograficznych. Później przez kolejne lata interesował się tylko tym terenem, do którego można było dopłynąć i tylko ten teren kolonizowano. Tam istniały porty, tam istniały faktorie, czyli takie miejsca handlowe. Kontynent bardzo długo traktowano jako tanią siłę roboczą, takiego możliwość pozyskania taniej siły roboczej, bo stamtąd chociażby brano niewolników do pracy na plantacjach na terenach amerykańskich.
Ale sytuacja 19. wieku się zmienia, bo ja mam przypominam, że Kongres Wiedeński w 1815 roku zniósł niewolnictwo. On nie toleruje niewolnictwa, w związku z tym tych niewolników już nie będziemy przejmować z terenów afrykańskich. No to zaczyna nas interesować teren afrykański, pozyskanie nowych gruntów, a być może i nowych surowców. Ponieważ fabuła i technicznie i militarnie na dużo wyższym poziomie, to ten afrykański do został dosyć szybko skolonizowany. Ty zostało to też słuchajcie, można powiedzieć, uporządkowane na pewno konferencji 1885 roku odbyła się konferencja berlińska, w czasie do której doszło do podziału terytoriów na terenie Afryki. Te terytoria dostały przede wszystkim Wielka Brytania, dostała Francja, dostały Niemcy, Hiszpania i Portugalia, Belgia i Włochy. Ale również ustalono, że na terenie afrykańskim będą 3 wolne państwa.
Jakie to miało być wolne państwa? Na pewno będzie to państwo, które znajduje się na wybrzeżu zachodnim. Jest to Liberia. Zwróćcie uwagę na nazwę tego państwa, państwo Liberia na mapie. Oczywiście widoczne znajdziecie tutaj na wybrzeżu Liberię. Od słowa liberalizm, czyli wolność, słowa, które już od 18. wieku przyświeca Europie w Europie. Więc mamy państwo Liberia wolne. Mamy państwo Abisynię, czyli dzisiejsza Etiopia. Oraz mamy Maroko. To są trzy państwa, które ustanowiono na tej konferencji wolne. Reszta terenów została skolonizowana.
Dlaczego to dopiero w 19. wieku? Też tego w podręczniku nie ma. Warto wspomnieć, że do tej pory Europa nie wchodziła w głąb Afryki ze względu na malarię. Obawiano się po prostu choroby. A teraz, kiedy już wynaleziono szczepionkę na malarię, zaczęto eksploatować teren Afryki.
Następnie przejdziemy teraz do Azji. A z proces kolonizacji wyglądał całkiem inaczej niż w Afryce, chociażby z tego względu, że na terenie azjatyckim mamy państwa, które wywodzą się ze starych cywilizacji, mających kilka tysięcy lat. Więc ciężko będzie państwa skolonizować. Przykładem państwa, które nie chce dać się skolonizować, nieoficjalnie nigdy nie było uznawane za kolonię, są Chiny. Wówczas w Chinach, Chiny się opierają za każdym razem procesowi kolonizacji. Nie są kolonią, ale Chiny zostały podzielone na tak zwane cztery strefy wpływów i tutaj Wielka Brytania, Francja, Niemcy i Rosja będą miały wpływy w tym państwie. Ale na pewno nie jest to państwo uznawane za kolonię. Tobą w ogóle mieliśmy taką bardzo fajną cesarzową, która z was i o tym zestawie znajdziecie wpis na blogu w podróży, dosyć taka przewrotna i z charakterem cesarzowa, która chociażby zbudowała swój marmurową łódź na złość swoim dowódcom. Dlaczego to właśnie na blogu znajdziecie.
Kolejne państwa, które zostały skazane na terenie azjatyckim, są to Indie. Indie były nazywane perłą korony brytyjskiej i Brytyjczycy skolonizowali sobie Indie. I ekspansję na tym terenie prowadziła właśnie kompania Kompania Wschodnioindyjska Indyjska. Ona z czasem oczywiście została rozwiązana i Wielka Brytania przejęła te posiadłości, które kompania do tej pory opanowała. Gęsto zaludnione i przynosiły ogromne zyski Wielkiej Brytanii. Rzeczywiście, dlatego nazywamy ten teren perłą korony brytyjskiej, czyli największym takim szlachetnym kamieniem.
Inne tereny, które były skolonizowane, to chociażby Indochiny. Indie, Chiny, czyli Wietnam, Kambodża, Laos, które zostały skolonizowane między innymi przez Francję. I tak właśnie dzisiejszego istnieją szkoły, gdzie językiem takim drugim do nauki jest właśnie język francuski. To gotuje do dnia dzisiejszego też do Kambodży. Znajdziecie kilka naszych jakiś wpis jest na pewno.
Kolejne, oprócz Indochin, była jeszcze Indonezja, która była należała do Holandii. I włączyła się w proces kolonizacji również Rosja, która skolonizowała Azję Centralną, Kaukaz i Syberię.
Jedynym państwem, które się nie dało całkowicie podporządkować, ani nie dało się, nie otworzyły się na inne państwa, bardzo długo nie pozwoliły wyczerpać wpływów ze swojego państwa, to była Japonia. Japonia dopiero w drugiej połowie 19. wieku, można powiedzieć, pod naciskiem Stanów Zjednoczonych, które wprowadziły wojsko, zagroziły jakąś interwencją, otwiera swoje porty. Otwiera swoje porty i bardzo szybko przeprowadza modernizację gospodarki. Firma musi mieć taką naszą wyobraźnię, że Stany Zjednoczone, które w tamtym czasie są bardzo dobrze rozwinięte, które posiadają już automobile, czyli samochody, tak korzystają z technologii pod tytułem telefon, telegraf, balon na ogrzane powietrze. Stany Zjednoczone super rozwinięte kontra Japonia, które można powiedzieć, że zatrzymałeś się w średniowieczu. Kiedy Japonia otworzyła swoje porty i można powiedzieć, że dostrzegła te nowinki technologiczne, tak zmodernizowała szybko swoją gospodarkę. W ciągu 50 lat stała się potęgą ekonomiczną. Pochodzi od państwa średniowiecznego, praktycznie 50 lat wystarczyłoby, stał się potęgą.
Tak wygląda kolonizacja Azji. Jakie są skutki w ogóle kolonizacji? Początkowo nikt nie mieszkał jakiś tam konkretny w skutkach, bo niektóre teraz, jak na przykład Australia, to one służyły do wysyłania więźniów. Austria była jedynym takim wielkim więzieniem przestępców. Była dopiero w 19. wieku rozpoczęto zasiedlanie tego terenu. Ale skutki kolonizacji by i pozytywne i negatywne.
Jakie byłyby skutki pozytywne tego, że Europa zaczyna kolonizować świat? Na pewno skutkiem pozytywnym jest europeizacja. To znaczy, dla ludności tubylczej zwiększą się dostęp i do medycyny, ale zwiększa się też dostęp do edukacji. To będą te zarówno edukacji cały, jak i na tym terenie i rdzennym, jak i pozwolono właśnie tej ludności, chcą skolonizować, byliśmy na wyjazd do Europy w celach edukacyjnych. Na pewno bardzo duża rozbudowana portu w kopalni sieci kolejowych, to będzie w skutek pozytywny.
Ale mamy za sobą bardzo dużo skutków negatywnych, ponieważ nastąpiła taka ratunkowa eksploatacja tych zdobytych terenów. Tak, następnie, jeżeli ludność się sprzeciwiała kolonizacji, do eksperymentowania, to było dwa likwidowana. Ta równość. Następnie niszczą środowisko naturalne, że bardzo szybko zagospodarować nowo zdobyte tereny. Zanikają kultury, zanikają tradycje regionalne. Wygrywają niektóre ludy. To jest ten skutek negatywny. Oczywiście kolonie próbują się bronić. Nie sądzę, że Europa wchodzi, podbija i już ma. No nie są tereny, które próbują się bardzo bronić przed kolonizacją. Chociażby w Indiach wybucha tak zwane powstanie z krajów i powstanie z palców. To są miejscowi żołnierze hinduscy, którzy służą w armii brytyjskiej. No i buntują się, nie chcą służyć w armii brytyjskiej. Oczywiście przegrywają.
Innym przykładem będzie na przykład w Sudanie, gdzie ruch Mahdiego, ruch islamski, który był skierowany przeciwko Egipcjanom, których ludzie, którzy w Sudanie sprawują władzę, oczywiście pod rządami brytyjczyków. I też oczywiście ten ruch Mahdiego jest negatywny. To znaczy, nie udaje się mieszkańcom Sudanu wyzwolić się z tort kolonizatorów.
Chińczycy dwukrotnie próbowali się zbuntować. Pierwszy błąd nosił nazwę wojny o połowę. I to chodziło o to, że nie ma chińskie władze w obawie przed tym, że Chińczycy coraz bardziej uzależnieni od narkotyku, od opiekuna. Narkotyk był dostarczany przez Brytyjczyków. Chińskie władze zarekwirowano cały ładunek i doprowadziło to do tak zwanej wojen opiumowych. Chińczycy przegrywają niestety te wojny. Też jeśli chodzi o to, żeby jednak uzależnić w jakiś sposób się od siebie.
A drugi raz, kiedy się zbudowały, drugi błąd nosił nazwę powstanie bokserów. W jest to nazwa od stowarzyszenia, które miało zaciśnięte pięści jako część jako symbol swojego stowarzyszenia. To powstanie to prawda. Dlaczego powstają i upadają? Chociażby dlatego, że Europa jest w dużo lepszej kondycji militarnej i postać tutaj nie mają po prostu szansę na tym. Ty największe mocarstwa tamtych czasów kolonialne to Wielka Brytania. Moi drodzy, Wielka Brytania w 19. wieku posiadała jedną czwartą całego świata w swoich rękach. Najcenniejsze oczywiście okazały się Indie, które dopiero po drugiej wojnie światowej wyzwoliły się spotkania brytyjskiego. Kanada, która chętnie współpracowała z Wielką Brytanią. Australia. Mam początkowo traktowane jako kolonii karnej, tak jak już wspomniałam. Dopiero w 19. wieku zaczęto zatrudniać ten teren. Zwróćcie też uwagę, że do dnia dzisiejszego królową w Australii jest królowa Elżbieta, władczynią taką na piśmie. Właśnie tam królowa Elżbieta, chociaż mają swój własny rząd i swoje własne wybory.
Egipt był bardzo długo pod wpływem i angielskim i i tutaj Egipt trzymał rękę na tak zwanym Kanale Sueskim, który pozwala na szybsze transport z pominięciem całej Afryki. I kraj przyśrodkowy. Kraj przyśrodkowy to jest samo południe Afryki, tam gdzie dzisiaj mamy państwo nazwie RP, a tam gdzie był Przylądek Dobrej Nadziei. I kraj przyśrodkowy początkowo był zajmowany przez osadników holenderskich. Ale ci osadnicy, oni są tam żyli, mieszkali. W pewnym się Anglicy zaczęli zajmować ten teren, zwłaszcza po tym, jak dowiedzieli się, że tam są złoża diamentów i złota. I Anglicy wychodzą na ten teren. Oczywiście dochodzi znowu do jakiegoś powstania, tak zwane tak zwane wojny burskie. Osadnicy holenderscy się buntują, nie chcą oczywiście oddać się pod władanie angielskie. Są dobrze przygotowani, bo posługują się bronią palną. Jednak duży napływ wojska na te tereny powoduje, że Anglia wygrywa wojny burskie i przejmuje też ten kraj przyśrodkowy.
I to było państwo, które było największą potęgą kolonialną. Z tego tematu wszystko. Proszę sobie przeglądam wszystkie ilustracje, bo tam są ciekawe też opowieści właśnie o tej malarii, czy o tym wojsku w Japonii, czy i królowej Wiktorii, która w tamtym czasie rządzi Wielką Brytanią i jest największą władczynią. Można powiedzieć, praca pokazane jest powstanie bokserów i oddziały bólu. Dziękuję wam bardzo i do zobaczenia w kolejnej lekcji.