Transcription
[Müzik] [Alkış] [Müzik]
Türkiye'nin enerji kaynakları. Elektrik nasıl elde ediyoruz? Bununla ilgili sıralama nasıl sorusu. Gelmeden önce şunları bir hatırlayalım mı? Petrol. Duydunuz mu bence?
Evet. Kömür, doğalgaz, nükleerin ham maddesi, uranyum, toryum. Bu arada kullanıyorum bitiyor. Kullanıyorum bitiyor. Bunların kendini yenileme şansı yok. Yenilenemeyen enerji kaynakları mantığıyla birlikte karşımıza çıkar. Aynı zamanda bunlar çevreyi kirletip küresel ısınmayı da tetikleyen istemediğimiz aslında kullanmasını istemediğimiz enerji kaynakları gibi yorumlayabiliriz. Gerçi nükleer için küresel ısınmayı tetikliyor cümlesini kurmadan onu ayırıp direkt çevreye zarar veriyor. Genellemesini patlarsa yapabiliyoruz aslında.
Jeotermal deyince aklınıza ne gelsin? Buhar, sıcak su. Doğru mu? Hidroelektrik. Hidro, su. Çok güzel. Güneş ve rüzgarın kendisi bitmez, tükenmez, kendini devamlı yeniler, yenilenebilen, çevreyi de kirletmeyen alternatif enerji kaynakları, çevre dostu enerji kaynakları mantığıyla ön plana çıkar. Bunlar benim için çok önemli. Çünkü temelde şöyle sorular gelebilir. Petrol, kömür, doğalgaz, örneğin uranyum verdi. Bir de jeotermali verdi. Hangisi kendini yenileyebilir? Hidro yani su, rüzgar, güneş. Bunlar kendini yeniler." deyip çıkan soruları çözebilirsiniz. Önemli detaylar içerisinde karşımıza çıkıyor. Bunlar da anlaştık mı acaba?
Türkiye'de elektrik üretimi için şu güncel sıralamayı göstermek istiyorum size. Tabii güncellemeler olabilir. Olursa tekrar söyleyeyim. Sosyal medya hesapları üzerinden mutlaka paylaşım yaparım. Ama şu andaki haliyle elektrik üretiminde birinci sırada kömür var. Bu kömürün içerisine ne giriyor diye sorarsanız lit bir kömürdür. Taş kömürü bir kömürdür. Asfaltit bir kömürdür. İthal ettiğimiz kömür de var. Bunların hepsini topladığımız zaman elektrik üretiminde birinci sırada kömürün varlığını görüyoruz. Bazen mesela lit, taş kömürünü, asfaltı ayrı ayrı verince dolayısıyla %35'lik var olmuyor. Yani suyun ön plana hidroelektrinin ön plana çıktığını görüyoruz. O yüzden buna dikkat etmeniz gerekiyor. Kömür başlığında karşınıza çıkarsa birinci sırada kömür olması gerekiyor. İkinci sırada ne var diye sorarsanız hidro gücü yani çok güzel. 3. sırada
Doğal gazla elektrik elde ediyoruz. Bu arada duydunuz mu acaba? Hidroelektrik santral, su gücünden elektrik elde etme olayı. Termik santral diye bir şey duydunuz mu?
Evet.
Termik santralde de maden daha doğrusu enerji kaynaklarının o enerjisini kullanarak elektrik elde ediyoruz hikayesini netleştireceğiz. Doğal gazın kendisi, kömürün kendisi, termik santrallerle birlikte elektrik enerjisine çevriliyor cümlesini kurabiliriz. Rüzgar santralleri sonra geliyor. Güneşe son yıllarda büyük yatırımlar yapılıyor. Rüzgar gibi güneşe büyük yatırımlar yapılıyor. Jeotermal bunlar içerisinde en az oranda karşımıza çıkar. Bir de diğer dediğimiz biyoakıt, biyokitle gibi enerji kaynakları var diyelim. Elektrik üretiminde kullandığımız ama elektrik üretiminde birinci sırada ne var?
Kömür var.
Bu sıralama içerisine en az neyden yararlanıyoruz? Jeotermal. Belki işimize yarayabilir. Yine tek tek açıklayacağım. Buraya geri geleceğim. Merak etmeyin. Nereden başlayalım? Taş kömürü. Taş kömürü için neredeyiz? Sorusunun cevabı Zonguldak. Bartın Amasra hattındayız. Taş kömürünün varlığı için hangi jeolojik zamandayız? Bu arada
Bir sınav sorusu olarak gelmişti. Jeolojik zamanları içerisinde değerlendirmiştik. Taş kömürü birinci jeolojik zaman mantığıyla birlikte anlayın. Ben taş kömüründen elektrik elde etmek istiyorum. Bunu nerede yapacağım? Hidroelektrik santral mi, termik santral mi?
Termik santral.
Termik santral. Çok güzel. Var mı Türkiye'nin taş kömürüyle çalışan termik santrali sorusunun cevabı? Var. Zonguldak, Çatalağzı ve Eren'de taş kömürüyle çalışan termik santral var. Türkiye'den çıkartılan kömürün kendisini elektrik enerjisine çeviriyor. Zonguldak, Çatal ağzı Eren'i kendisi. Bazen Zonguldak değil de Çatal ağzı Eren kavramları da çıkabiliyor karşımıza. O yüzden bu detayları veriyorum. Dikkat edin lütfen. Bir de Türkiye'den çıkartılan taş kömürü dışında Adana Suözü ve İzmir Alia'daki taş kömürüyle çalışan tesis de elektrik üretiyor. Bunlar ama ithal dışarıdan aldığımız, ithal ettiğimiz taş kömürünü elektrik enerjisine çeviriyor. Özellikle Adana Suözü'ne dikkat altını çizin. İthal ettiğimiz, dışarıdan aldığımız kömürün kendisini elektrik enerjisine çeviriyormuş. Adana Su Gözü ama popüler olan Zonguldak Çatal Ağzı ve Eren. Onları da söyleyeyim. Zonguldak bir soru olarak gelecekse burası ön planda olacak. Adana Su Gözü ikinci planda ama detaylara dikkat etmemiz gerekmekte. Son yılların soru formatında. Anlaştık mı acaba?
Taş kömürünün kendisi bu. Bitki ve hayvan kalıntılarının toprağın altında kalmasıyla birlikte ortaya çıkıyor. Fosil yakıt mantığıyla birlikte karşımıza çıkar. Ve taş kömürü bu dedik. Bu da lit kömürü. Bakın ikisi de kömür. Hangisi birinci zamandan kalma?
Hangisi 3. zamandan kalma?
Hangisi toprağın altında daha az kalmış?
Lit.
Hangisinin yakıcılık değeri daha az?
Ama ikisi de kömür, ikisi de fosil yakıt mantığıyla ortaya çıkar. Ve ben şunu biliyorum ki Anadolu'da 1'den değil 3'ten yani paleozikten değil senozoikten hatırlıyorsunuz değil mi? Senozoik 3, 4'ün toplamıydı. Buradan kalma araziler daha geniş alan kapladığı için Türkiye'de daha geniş alanda bulunan enerji kaynağı kim? mantığıyla ortaya çıkar. Anahtar kelimeniz Kahramanmaraş'ın Avşin Elbistanı. Altını çizdik. Avşin Elbistan benim için önem dedim. Kahramanmaraş dedim. Muğla Yatağında lit'le çalışan termik santral var. Muğla diye çıkmaz Yatağım diye çıkar. Dikkat edin. Yeniköy Yatağım. Manisa, Soma'da lit'le çalışan santral var. Soma diye çıkacak karşınıza. Kütahya Seyit Ömer Tunç Bek Tavşanlı değil mi? Saada lit'le çalışan santral var. Çanakkale Çan Çan Ankara Çayırhan'da lit'le çalışan santralleri görüyorum. Soru nasıl gelir diye sorarsanız diyorum ki ben Avşin Elbistan, Yatağım, Soma, Çayırhan dördünü versem bir de Çatal ağzını versem hangisi diğerlerinden farklı bir enerjin elektrik enerjisini çeviriyor?
Çok güzel. Çatal ağzı Taş kömürüyle çalışıyor. Diğerleri lit'le çalışıyor. Son yılların sınav sorularından biri tam olarak buradan gelmişti. Son çift yılın gelen bir sınav sorusu karşınızda lit'le ilgili. Bakalım cevabı yakalayabilecek mi?
Cevap
Amazsa.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'deki lit kömür yataklarına sahip alanlardan biri değil? Söyleyin. Soma hangi ilde?
Manisa.
Manisa. Soma Kütahya
Tavşanlı.
Çok güzel. Seyit Ömer Tunç Büllek Tavşanlı. Elbistan nereye bağlı?
Kahramanmaraş'a.
Ama sırada ne var?
Taş kömürü.
Taş kömürü var. Anlaştık mı?
Önemli. Ve son yılın sınav sorularından bir tanesi böyle direkt bilgi soruları buradan gelebiliyor. Dikkat edeceğiz buraya. Aynı zamanda orta öğretim, önlisans buralarda da tekrar benzeri gelebilir diyorum. İlerlemeye devam edeceğim. Lit'in kendisini nereye bağlayalım? Petrol. Türkiye'de petrol var mı yok mu?
Var.
Var. Nerede var? Karadeniz'de mi, Güneydoğu Anadolu'da mı?
Güneydoğu Anadolu'da.
İlk çıkartıldığı yerlerden bir tanesi Batman'dı. Ama şu anda petrol için Türkiye'nin en şanslı yeri
Şırnak
olarak karşımıza çıkar. Şırnak'ta petrolün kendileri var. Batman'da, Diyarbakır, Mardin, Adıyaman, Siirt'ta kuyuları görüyorum ben. Ama asıl soru şu. Petrol bize yeter mi, yetmez mi?
Yetmez.
Alırız, ithal ederiz. Hemen coğrafi konum konusuna tekrar geri dönelim mi? Artık coğrafi konumların birbirine bağlamanın zamanı geldi. Duyduk mu? Bakü, Tiflis, Ceyhan ne taşır?
Petrol.
Hatırlıyor muyuz?
Evet.
Bakü, Tiflis, Ceyhan'dan petrol geldi dedik. Peki Kerkük Yumurtalık ne taşır?
Petrol.
Yine petrol taşır. Buraya kadar geldi. Buradan da Mersin Ataş depolama tesisi. Çok rafineri olarak çalışmıyor şu anda. Rafineri nedir bu arada? Han petrolü benzin hastane getirdiğim petrol kimya sanayi olarak da karşımıza çıkar. Ama Mersin'de tam bir rafineri değil. Depolama tesisi kında şu anda. Buradan mesela Botaş hattıyla şuraya taşıyoruz. Kırıkkale'ye. Kırıkkale Orta Anadolu Petrol Rafinerisi var mı? Var. Kırıkkale bir tarım şehri mi daha çok? Sanayi şehri mi?
Sanayi.
Var mı? Demir çelik fabrikası var. Var mı petrol rafinerisi? Petrol kimya sanayi var. Sonra İzmit İbra İzmir Alia ve Star Petrol Rafinerileri var. Bir de nerede var rafineri sorusunun cevabı? Batman'dan. Batman. Batman rafinerisinin altını çizin ve şöyle not alın. Türkiye'den çıkartılan petrol işleyen tek rafineri Batman. Batman rafinerisidir. Diğerleri ithal edilen petrol işler. Dışarıdan aldığımız petrol işler ama Türkiye'den çıkartılan petrol işleyen tek rafineri kim?
Batman.
Batman. Batman rafinerisi Türkiye'den çıkartılan petrol işleyen tek rafineridir. Diğerleri ithal edilen petrol işliyor. Tekrar söylüyorum petrolün kendisini Kerkük Yumurtalık boru hattı ile birlikte yine baktığımız zaman nereden alıyoruz? Irak'tan. Bakü, Tiflis, Ceyhan'la birlikte nereden alıyoruz? Azerbaycan. Yine Kazakistan hatta destek veriyor. İran ve Rusya üzerinden de petrolün kendisi gelebiliyor. Tankerlerle taşındığı da oluyor tabii ki. Rusya hattı üzerinden. Sonuçta petrolü buralardan alıyoruz. Detay bilgiler ama belki önemli olabilir mantığıyla bu istatistikleri de vermiş olalım. Petrolü bağlıyoruz. Nereye bağlıyoruz? Bu arada Bakü, Tiflis, Ceyhan dedim. Hatırlıyor musunuz?
Petrolün.
Azerbaycan'dan Bakü'den denizin içerisinden çıkarım alanını görüyorsunuz şu anda böyle. Bir de Güneydoğu Anadolu bölgesinde şu şekilde petrolün kendisi çıkıyor. Hocam ben bilmem.
[Müzik]
Görmedin inanmam diyorsanız o zaman sizi bir Batman'a götüreyim mi? Bir petrol rafinerisine, bir petrol kuyusuna hep beraber gidelim mi?
Evet gitmek istiyoruz.
Rafineri. Batman, petrol kuyusu şurada az sonra birazdan. Şimdi
Jenis de 3.
1, 2, 3.
Bir aşağı.
Bir aşağı.
3 Bravo. Neden gördü? Çünkü kendisi
Batman algıda seçicilik.
Ben bilmem görmediğin inanmam diyenler için neredeyiz? Petrolün çıkartıldığı yerdeyiz. Atbaşı diyoruz buna. Yani toprağın altından petrol çıkartıyoruz. Peki burası neresi? Burası tabii ki Türkiye'de petrolün ilk çıkartıldığı yer. Batman Raman. Raman'da bu kuyuların birçoğunu görebilirsiniz. Aslında çıkartılan petrolün kendisi borularla birlikte rafineriye doğru devam ediyor. Orada ben bazot yapılıyor. Sonra piyasaya sunuluyor. Güneydoğu Anadolu bölgesinde Siirt'te, Diyarbakır'da ve aynı zamanda Adıyaman'la birlikte petrol alanlarını görebiliyoruz. Maalesef yetmiyor ama yine de petrol var mı? Var.
Şu anda tabii en önemli yer neresi diye sorarsak
Hakkari'yi unutmayalım. Batman'da bunları çok görüyorsunuzdur tabii ki ama tabii ki Türkiye'nin farklı yerlerine ilk kez oraya gidenler için çok enteresan görüntüler oluyor. E daha önce görmüş müydünüz bu arada?
Evet.
Böyle petrolün kendisi çıkartılıyor. Borularla birlikte çıkartılanlar merkezlerde toplanıyor dedik. Batman'a da sevgiler, saygılar. Yardımlarınız için teşekkür ederiz bu arada diyelim. İlerleyelim. Doğalgaz var mı Türkiye'de?
Var.
Neresi en önemli yer diye sorarlarsa aslında Kırklareli Hamitabat, Mardin Çamurlu diye başlıyorduk ama Sakarya gaz sahası yani Zonguldak hattı. Zonguldak Sakarya arasında özellikle doğalgaz için bizim için en önemli mekanlardan bir tanesi olarak ön plana çıktı. Denizin içerisinde biliyorsunuz doğalgazın kendisi bulundu. Şu anda kıyıya doğru taşınıyor. Tesis kuruldu ama Hamitabat, Mardin Çamurlu'ya da özellikle lütfen dikkat edin doğalgazın kendisi için. Doğalgazın kendisi nerede var sorusunun cevabı için Kırklareli Hamitabat, Tekirdağ Hayrabolu ve baktığım zaman yine Mardin Çamurlu, Düzce Akçakoca ve Zonguldak'ı yine ön plana çıkan mekanlar ama Hamitabat'ı ön plana çıkardım. Sebebi de şu. Doğalgazı çıkarttık. Elektrik enerjisine çevireceğiz. Nerede? Hidroelektrik santral mi, termik santral mi?
Termik santral.
Doğalgazla çalışan santrallerimiz var mı? Sorusunun cevabı var. Nerede var? Altını lütfen çizin. Kırklareli Hamitabat, İstanbul Ambarlı ve Bursa Ovaakça'da var. Kırklareli Hamitabat, İstanbul Ambarlı ve Bursa Ovakça'da doğalgaz çalışan santraller var. Soru şu: Doğalgaz bize yeter mi yetmez mi?
Yetmez.
Maalesef yetmez. Alırız, ithal ederiz. Önemli cümleleri hatırlamanızı isteyeceğim. Söyler misiniz acaba? Rusya üzerinden geldi Karadeniz'e. Karadeniz'den Anadolu'ya geldi. Doğalgazın taşınma projesinin adı Mavi Akım. Hatırladık mı?
Mavi Akım ne taşır?
Doğalgaz.
Doğalgaz hangi ülke?
Rus.
Rus doğalgazı Karadeniz'de. Karadeniz'den Trakya'ya, Trakya'dan Avrupa'ya gidiyor. Nasıl?
Türk Akımı.
Türk Akımı ne taşır?
Doğalgaz.
Hangi ülke?
Rusya.
Rusya. Unutmayın çok önemli. Doğalgazın kendisi aynı zamanda Hazar'dan daha doğrusu Azerbaycan hattı üzerinden geliyor mu?
Evet geliyor.
Trans Anadolu Projesi TANAP. Hatırladık mı?
İran'da buna destek veriyor mu?
Evet veriyor.
Genellemesini yapabiliriz. Yani Rusya'dan doğalgaz alıyor muyuz?
Evet.
Mavi Akım, Türk Akımı. İran'da destek veriyor mu? Zaten Azerbaycan üzerinden TANAP'la birlikte geldi. Amerika Birleşik Devletleri ve Cezayir ile birlikte yine doğalgazın kendileri alınıyor genellemesi. Yani deniz yoluyla birlikte geliyor genellemesini de yapalım. Gelen doğalgaz mesela LNG olarak gelir. Yani sıvılaştırılmış olarak geliyor bu arada deniz yoluyla. Burada küçük depolar da var. Mesela Botaş'ın deposunu gördük mesela. Aynı zamanda İzmir'de Ege Gaz mantığıyla bir doğalgaz deposu var. Ama bizim için daha önemli yapılar Marmara'da da var. Tabii ki Türkiye bir doğalgaz deposu, önemli bir doğalgaz deposu yaptı. Nereye yaptı? Şuraya. Tuz Gölü'nün altına doğalgaz. Büyük bir depolama tesisi yaptık. Neden? Doğalgazın kendisini alıyoruz ama bazen kış ayları çok sert geçtiği zaman problem olabiliyor. Doğalgazı depolamak istiyoruz. Elektrik üretiminde ısınma konusunda çok kullanıyoruz çünkü. Ve sonuç olarak da Tuz Gölü'nün altı bizim için önemli alanlardan bir tanesi ve İstanbul'u Silivri. Silivri'nin kendisi çok önemli. Artık Silivri soğuk değil. Neden? Doğalgaz deposunun kendisi var. Genellemesiyle birlikte olayı değerlendiriyoruz. Anlaştık mı?
Evet.
Problem var mı?
Hayır.
Güzel. Suriye biliyorsunuz yeniden yapılanıyor şu anda. Bizden de enerji koridoru konumunda olduğumuz için de doğalgazın kendisi Anadolu'ya geliyor. Aynı zamanda Anadolu'ya gelen doğalgazın kendisini yeni güncel olaylardan bir tanesi buradan Suriye'ye doğru vermeye başladık. Suriye de artık doğalgazına yavaş yavaş kavuştu. Türkiye üzerinden geçiyor. Tabii Türkiye üzerinden de Suriye verildiği için bundan belli bir kazanç da elde ediyoruz. Bu da enerji koridoru durumunda olmanın artıları içerisinde karşımıza çıkar. Bilmiyorum güncel cümleler içerisinde karşınıza çıkar mı ama Türkiye'den de Suriye hattına giden Azerbaycan hattı üzerinden gelen doğalgazın ulaşması olayı da var. Belki işimize yarar. Elektrik üretiminde söyler misiniz bana? Birinci sırada ne vardı?
Çok güzel.
3. sırada
Doğalgaz.
Doğalgazın kendisi var. Peki söylemeye devam edin lütfen. İkinci sırada ne vardı?
Su gücünün kendisi var.
Keban, Karakaya, Atatürk. Bir de Bilecik Barajı var. Hangi akarsu üzerinde?
Kim Türkiye'nin en fazla elektrik üreten barajı?
Atatürk.
Atatürk barajının kendisi. Çoruh Nehri üzerinde Türkiye'nin yüksek barajları vardı. Hatırlıyor musunuz?
Deriner, Yusufeli'nin kendisini görüyorum. Hidroelektrik santraller. Nasıl sorulabilir mesela? E Kahramanmaraş'ın Avşin Elbistan'ı verdi. Yatağını verdi. Soma'yı verdi. Çayırhan'ı verdi. Atatürk barajını verdi. Hangisi termik santral değil? Hidroelektrik santraller çevreyi kirletmiyor diğerlerine göre. Alternatif enerji kaynağı diğerlerine göre. Küresel ısınmayı tetiklemiyor diğerlerine göre. Yani kendini yenileme şansı olmayanlara göre bunları anlatmaya çalışıyorum. O yüzden bizim için hidroelektrik santraller çok değerli. Hatırlıyor musunuz acaba Türkiye sınırları içerisinde doğup Türkiye sınırları içerisinde denize dökülen en uzun akarsu kim?
Kızılırmak.
Kızılırmak. Hırfanlı, Kesiköprü, Kapıakaya, Altınkaya. Bir de Deriner ile birlikte verilip hangisi diğerlerinden farklı bir akar üzerinde bulunan hidroelektrik santral tarzında sorulabilir demiştim. Bir daha söylüyorum. Dikkat edin. Oymapınar nerede? Kızılırmak'ta mı, Manavgat'ta mı?
Çok güzel.
Adı güzel ve Demirköprü. Biri Gediz'de, biri Büyük Menderes üzerinde. Ege'de bulunan önemli hidroelektrik santraller olduğunu hatırlatayım. Anlaştık mı acaba?
Evet.
Dicle üzerinde de Ilısu ve Deve geçti. Kral Kızı barajlarını barajlarını görüyorum. Ilısu barajının yeri bizim için daha doğrusu Hasankeyf'i sular altında bırakan baraj mantığıyla bir de karşımıza çıkacak. Daha sonra bahsedeceğiz. Şimdilik yerini görmüş olun. Çok fazla bilgi vermeyeyim. E turizm konusunda tekrar yorumlayacağız. Elektrik üretiminde birinci sırada ne var?
Kömür.
Kömür. 2.
Hidroelektrik.
3.
Doğalgaz.
Doğalgaz var. Genellemesini unutmayın. Ama bize gerekli olan asıl şey aslında alternatif enerji kaynakları. Çevreyi kirletmeyen, hammaddesine para vermediğimiz, kendini devamlı yenileyen rüzgar santrallerinin kendisidir. Türkiye Ekvator'da mı, kutuplarda mı, orta kuşakta mı?
Orta kuşakta.
Batıdan batıdan gelen batı rüzgarlarının katkılarıyla rüzgar santralleri genelde nerede kurulmuş? Bir sınav sorusuydu. Bir Türkiye haritası verildi. Rüzgar santralleri için en önemli yer diye sordular. Bakın hep batıda Çanakkale, Bandırma, Manisa buralara tatile ya da gezmeye giderseniz Kütahya, Afyon buralarda bol bol rüzgar santrallerini göreceksiniz. Elbette Kırşehir'imizde, Samsun'da, Osmaniye, Hatay, Adıyaman'da da var ama daha çok bulunduğu yerler bu alanlar. Alternatif enerji, temiz enerji. Kendini devamlı yeniliyor. Rüzgar santralleri bu açıdan bizim için çok önemli olduğunu söyleyeyim. Rüzgar gibi çevreyi kirletmez. Samaine para vermem. Kendine devamlı yeniler. Kim?
Jeotermal.
Jeotermalin varlığı iklimle mi, araziyle mi ilgili?
Araziyle.
Kırık arazi. Volkanizmanda katkılarla kırık arazinin katkılarıyla Denizli Sarayköy. Duydunuz mu?
Aydın Germencik, Afyon Göcek, Manisa Salihli ve Çanakkale Tuzla hattında biz ne yapıyoruz sorusunun cevabı. Jeotermal tesisleri görüyoruz. Bu arada bir de jeotermal hani bunlardan elektrik elde ediyor. Hatırlıyor musunuz? Dedim ki Ege bölgesinde Aydın Denizli'ye giderken yolun kenarından geçen kocaman bir boru görürsünüz mesela. O boru jeotermalin işte o suyu alıp buharı alıp taşıdığı boru. Ondan sonra iş bitince geri de aynı yeri bırakıyor. Böyle bir döngü içerisinde. Bir de jeotermal sahalar var. Yani Kuzey Anadolu Fay Hattı, Doğu Anadolu Fay Hattı, Batı Anadolu Fay Hattı diyorum ya. Türkiye'nin jeotermal sahaları da var. Volkanizmanın da katkılarıyla birlikte bunlar. Böyle işaretli olarak hangisi jeotermal sahalar içerisinde değil sorusunun cevabı içerisinde Ege'ye bakın. Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindeki bu alanı Doğu Anadolu Fay Hattı'nı buraları unutmayın ama örneğin Doğu Karadeniz, işte Hakkari hattı buralar işaretlenirse buralarda da böyle sahalar yok genelli belki işinize yarayabilir. Çok detay alanlardan bir tanesi. Bunu da bilin mantığıyla gösteriyorum. Problem var mı?
Güzel.
Peki bana söyler misiniz? Türkiye'de nükleer santral var mı şu anda?
Yok.
Hayır.
Yapılıyor mu?
Evet.
Nereye?
Mersin Akkuyu'ya.
Mersin Akkuyu'ya. Yozgat Sorgun'da ne varmış?
Uranyum.
Eskişehir Sivrihisar'da ne var?
Toryum.
Çok güzel. Eskişehir Sivrihisar toryum Yozgat Sorgun'da uranyum kendisi var. Uranyum toryumdan nükleer santralde yararlanabiliyorsunuz ve nükleer santral Türkiye'de yapılıyor. Nereye yapılıyor? Buraya. Neden bizim köy Mersin Akkuyu sorusunun cevabı su var. Reaktörlerin soğutulması lazım. Bir de deprem az. O yüzden burası bizim için önemli mekanlardan bir tanesi. Test en azından şu anda yapılıyor. Bir 10 yılı falan vardır belki bitmesi için. Sinop düşünülüyordu. Kırklareli İğneada da düşünülüyordu. Yine suyun olduğu ve depremin az olduğu yerler. Ama şu anda burada bir çalışma yok. Mersin Akkuyu için böyle bir tesis yapılıyor. Yani uranyum toryumdan elektrik elde etme hikayesi düz mantık kağıt üzerine bakarsak bizim için elektrik üretimindeki kolaylığı sağlayacak açısından iyi gibi görünse de nükleer santral patladığı zaman ki stratejik olarak gerçekten çok önemli bir noktadayız. Anadolu'da her an her şey olabilir. Allah korusun canlı hayat konusunda çok büyük sıkıntılar yaratır. Özellikle Akdeniz'de. Umarım böyle bir şey olmaz. Çünkü Çernobil olayını çok yakın tarihli yaşadık. Doğu Karadeniz'de hala kanser vakaları çok yüksek. Bakın çok yüksek. Bu bir gerçek. İnşallah kötü sonuçlar olmaz diyelim. Kağıt üzerinde enerji ihtiyacımızı karşılama açısından iyi mi? İyi. Ama çevresel sonuçlar açısından kötü olduğunu söyleyeyim. Bunun da altını çizmeden geçmeyelim. Güneşlenme konusunda şanslı bir ülkeyiz. Güneş panellerinin sayısını arttırırsak 10 numara olur aslında. Rüzgar panellerinin sayısını artsak 10 numara olur aslında. Arttırıyoruz da en şanslı yerler karşınızda. Ben şöyle bir soru bekliyorum. Güneşlenme konusunda güneş tesislerinin, güneş enerjisinin kurulu olduğu az olan yerler nereler tarzına bir soru gelebilir. Nerede varmış bakalım? Konya'da, Antalya'da, İzmir hattında, Ankara, Afyon, Kayseri, Maraş, Antep, Urfa buralarda var. Şurayı işaretleyip soruyu sorarım. Güneş panelinin olmadığı yer mantığıyla ya da Erzurum Kars'ı bir işaretleyip sorabilirim. Bu da güncel önemli sorular içerisinde karşımıza çıkabilir. Türkiye'de güneşlenme süresinden fazla olduğu bölge neresi? Sorusunun cevabı burası. Güneydoğu Anadolu Bölgesi. O biraz önce gördüğümüz taşlık arazi vardı ya daha doğrusu daha önceki videolarda gördüğümüz Karacadağ Volkan'ın etrafında. Oralar mesela güneş panelleriyle donatılabilir. Yani yatırım yapılacak gerçekten çok önemli noktalar var. Umarım olur Türkiye'nin elektrik üretme ihtiyacını bir şekilde karşılamış oluruz. Anlaştık mı acaba? Problem var mı acaba?
Peki duydunuz mu acaba? Taş kömürü, lit kömürü, asfaltit kömürü. Bu da bir kömür. Ve sonuç olarak nerede var? Şırnak Mardin hattında asfaltin kendisi karşımıza çıkıyor ve sonuç olarak da önemli olabilir belki. Bunu da görmüş olun. Aslında petrol orijinli katı bir yakıt. Yani yine fosil yakıta doğru dönmüş oluyor. Biraz kömürleşiyor. Öyle söyleyelim. Şırnak hattında elektrik üretimi 1. sırada ne var bu arada?
Mantığını lütfen unutmayın. Şunu duydunuz mu acaba? Biyoyakıt, biyodizel, biyogaz, biyokitle, biyotonel. Nedir bu? Biyodizel için mesela aspir, kanola, ayçiçek gibi yağlı tohumlardan, yağından biz enerji elde ediyoruz. Biyodizel araç yakıtı olarak kullanılıyor. Mesela biyogazın kendisinde bitkisel ve hayvansal atıklardan bir şekilde yararlanıyoruz. Biyotonel de aynı şekilde nişasta ve selüloz içeren tarım ürünlerinden yararlanma var. Biyokitlede odun, tezek, bitkilerin yakılmasıyla elde edilen bir enerji var. Şu belki önemli olabilir. Biyogaz ve biyokitle tesisleri Türkiye'de büyük şehirlerin çöplerini toplayıp o çöpten enerji etme hikayesi aslında Ankara'da, İstanbul hattında ve Türkiye'nin birçok önemli büyük şehrinde buna benzer tesisleri görebiliyoruz. Hani elektrik elde etme konusunda diğer diye tam gösterdiğimiz bir şey vardı ya orası işte biyogaz, biyotonel hikayesini ortaya çıkarıyor. Elektrik üretiminde birinci sırada ne varmış?
Çok güzel.
2.
Hidroelektrik.
Hidroelektrik var. 3. sırada
Doğalgaz.
Doğalgazın kendisi var. Sonra kim geliyor?
Rüzgar.
Güneş ve jeotermal olarak karşımıza çıkar. Daha az elektrik elde ettiğimiz jeotermal mantığını unutmayın. Ve burası daha çok soruların gelme ihtimalinin olduğu yer mantığında hatırlatayım size diyorum. Var mı problemimiz? Anlaşılmayan bir durum var mıdır? Son olarak şuraya bakar mısınız? Türkiye'de en fazla rezerve olunan maden sıralamasını yaptım sizin için. Birinci sırada ne varmış?
Yani maden ve enerji kaynakları diye sıralayalım.
İkinci sırada rezerve olarak Türkiye'de
Lit.
Sonra
Kaya tuzu yatakları.
Perlit'in kendisi. Hatırlıyor musunuz? Perlit var. Ve sonra kim var?
Mermer.
Mermer, bor minerali yine rezerv bakımdan zengin olan madenler içerisinde ön plana çıkıyor diyelim. Bunu da böyle değerlendirelim. Son kez benim için tekrar edin. Olaya bağlayalım. Türkiye'de maden çeşidi en fazla. Marmara mı, Doğu Anadolu mu?
Doğu Anadolu.
Hakkari'de mi, Yukarı Fırat'ta mı?
Yukarı Fırat.
Bingöl'de mi? Elazığ'da mı?
Elazığ.
Çok güzel. Söyleyin bana. Sivas Divriği'de ne var?
Demir.
Demir var. Çok güzel. Artvin Murgul
Bakır.
Bakırın kendisi var. Elazığ Guleman'da ne var?
Krom.
Krom. Harika. Mardin Mazıdağı
Fosfat.
Fosfat var. Çok güzel. Konya Seydişehir.
Alüminyum.
Alüminyum. Ve Isparta Geçitli.
Kükürt.
Kükürt. Kütahya'ya gittim.
Bor.
Bor. Eskişehir Söğüt.
Lüle taşı.
Lüle taşı. Toryum da orada. Ve Erzurum'da ne var?
Oltu taşı.
Oltu taşının kendisi var. Nerede? Söyler misiniz bana?
Bursa.
Bursa. Feldispat nerede?
Manisa.
Manisa. Mermer için neredeyiz?
Afyon.
Trona nerede?
Ankara.
İnci taşı nerede?
Kars.
Kars mantığıyla birlikte karşımıza çıkar. Elektrik üretiminde birinci sırada kim varmış?
Kömür.
İki.
Hidroelektrik.
Değişkenlik gösterebiliyor mu? Son verilere göre özellikle anlatmak istiyorum. Değişirse tekrar kısmında ya da canlı yayınlarda mutlaka bir daha söylerim. Sonra kim geliyor?
Doğalgaz.
Rüzgar, güneş, jeotermal. Peki küresel ısınma etkilerinden kendimizi kurtarmamız için yatırım yapmamız gereken kömür mü, rüzgar güneş mi?
Rüzgar güneş.
Umarım bunlar olur diyelim. Anlaştık mı?
Evet.
Anlaşılmayan bir durum var mı? Madenler ve enerji kaynakları için detaylar geldi. Sanayi konusuna doğru gideceğiz. Sanayi konusundan sonra da burayı toparlayacağız, soru çözeceğiz. Artık finale doğru gidiyoruz. Ulaşım, ticaret, turizm, bölgelerle birlikte final yapacağız. Üzüntülü müsünüz?
Evet.
Ben de öyle. Ama aynı zamanda coğrafya bilgileriyle donatılmış insanlar gördüğüm için de seviniyorum. En azından tekrar seviyesine geldiniz. Farkındalık ortaya çıktı. Soru çözünce daha da güzel olacak inşallah. Bir sonraki videoda görüşmek üzere.
[Alkış]