Transcription
Şimdi barınma krizi hakkında biraz konuşalım. Ne dersiniz?
Ortalama konut fiyatı güncel durumda Aralık 2025'te 4.5 milyon TL. Etkileri orta sınıf tamamen elenecek gibi gözüküyor 4,5 milyon TL ile. Çünkü ayda 100.000 lira falan kazansan bile 4,5 milyon TL'ye bir ev almak, yani eli yüzü düzgün oturulabilir bir ev almak artık çok çok zor.
Kredi faizleri, yani kredi çeksen mesela 2,65, 3,50. 1 milyon TL kredi çekince geri ödeme 3,5 milyon lira. Oğlum, yani bu tefecilik gibi bir şey anladın mı? Yani tefeciden giderdin, borç alırdın, böyle öderdin parayı. Bunun 2010'da bir tefeciden para almakla bugün bankadan kredi çekmenin arasında pek bir fark kalmadı.
Ev sahipliği oranı yani %55.8 rekor düşüş. Türkiye artık bir kiracılar ülkesine dönüşüyor. Doğru. İnşaat maliyeti artışı yıllık %22,57. Müteahhit artık ucuza mal edemiyor. Ya tamam müteahhit artık ucuza mal edemiyor da yani inanılmaz bir rant var. Soylulaştırma falan projeleri de kapsamında. Yani normalde konut fiyatları düşecekti ev sayısı artınca ama öyle olmadı. Neden öyle olmadı? Demir fiyatı arttı. Çimento fiyatı arttı. Türkiye'de üretim artık çok çok azaldı. Enflasyonist bir ekonomide yaşıyoruz. Üretim ekonomisine bir türlü inatla geçmiyoruz ve rantta ısrar ediyoruz. Biz rantda ısrar ettikçe de durum bu hale geliyor.
Ya biri de demiş Türkiye'de özel mülkiyet de bitti yani. Evet. Özellikle rezerv alan yasası hiç iyi olmadı. Rezerve alan yasası. Hatay'da bir sürü insan malını mülkünü kaybetti depremden sonra. Bu da doğru. Nasıl ev sahibi olacaksınız ya siz? Hani kiraya çıkmaya gitsen kiraya da doğru düzgün çıkamıyorsun. Çünkü kiralar da çok pahalı. Tek başına eve çıkayım işte kendi hayatımı şey yapayım falan desen o da çok zor. Bu da işte sizi ev erkeği olmaya zorluyor. Resmen konut krizi kapıda yani evet evler yapılıyor ama evler sizin için yapılmıyor. Evler başkaları için yapılıyor arkadaşlar.
Gelin ikinci tabloya bakalım. Şimdi bak en düşük faiz oranı 2,65, 2,79 Akbank. Sir aylık taksit 28.000, toplam geri ödeme 3.4 milyon Türk lirası. 1 milyon kredi çekip 2.4 milyon TL ekstradan ödemek zorundasın. Yani bir genç olarak böyle 25-26 yaşında hayata başladın diyelim. Tamam mı? Zaten bir tane kredi taksidi 28.000 TL. Bunu nasıl ödeyeceksin? Asgari ücretle hemen hemen aynı. Yani hadi 3 asgari ücret alsan bir de peşinatı da var bu işin. Yani tamamına kredi yapamıyorsun. Peşinat da vermen gerekiyor. Sadece hani 1 milyonlu 1,5 milyonlu çektirirler adama. Artık orta sınıf ev sahibi olamayacak gibi gözüküyor. Eskiden insanlar emekli ikramiyesiyle özellikle X kuşağı 2000'lerin başında patır patır yazlık alıyorlardı. Patır patır araba alıyorlardı. Artık onu da yapamayacağız. Hani söz konusu araba da olduğunda da araba artık bir yatırım donesi haline geldi. Arabanın üstündeki vergiyi de biliyorsunuz. Yani gençler şu an Türkiye'deki ekonomik sistem tamamen sizin aleyhinize.
Normalde solun bunları konuşması gerekiyor ama sol şu an ne konuşuyor? Sol şu an saraydaki cariyenin donunu tarih diye size satmaya çalışıyor. Başka ne konuşuyor? Sol sokak köpeklerini konuşuyor, mülteci entegrasyonunu konuşuyor. Çözüm sürecini konuşuyor. Ama öteki taraftan da maalesef benim Türk gencim ev araba sahibi olamıyor. Siz ne düşünüyorsunuz bu konu hakkında? Japonya'daki konu sistemine geçilmeli. Sen aldın mı bari? Benim evim var. Benim evim ama niye var? Ailemden şanslı olduğum için var. Şu ülkede sokak köpekleri kadar kıymetimiz yok. Maalesef benim Türk gencimin, Türk'ün, Türk sorunu videomda anlattığım şeylerin pratikte ne kadar doğru olduğunu görüyorsunuz.
Bir de şimdi şöyle de bir şey var. Bu ev işini artık boku çıktı. Yani barınmadan ziyade gelir kapısına resmen dönüştüler. Hani tamam evin vardır kiraya verirsin falan filan ama yani bu evler sizin için yapılmıyor arkadaşlar benim anladığım kadarıyla. 55 lira için teşekkür ederim. Oğlum ailen müteahhitse niye 55'tir? Daha fazla yolla. Ha şaka yapıyorum. Ailem müteahhit 2000 yılında X'e daha kaliteli bina dikilebilirken şu an 7x'e daha kalitesiz bina dikebiliyoruz ve hepsini belirli kişiler alıyor. Evet belirli kişiler topluyor ve bir emlak imparatorluğu yaratılıyor. Artık evler emlak imparatorları için yapılıyor. Sizin için değil.
Şimdi arz tarafında sorun ev yapılmıyor değil, sorun yapılan evlerin fiyat seviyesi. Yeni projelerin büyük bölümü üst gelir grubuna hitap ederken orta gelirin ulaşabileceği konut hızla düşüyor. Zaten orta sınıfta eriyor. Kira piyasasında da benzer bir sıkışma var. Yıllık kira artışları birçok bölgede %40 %50 seviyelerine ulaşmış durumda. Bazı semtlerde bu oran daha da yukarı çıkıyor. Bu artışlar gelir artış hızının çok üstünde olduğu için insanlar aynı şehir içinde daha yer değiştirmekle zorlanıyor. Gençlerin evden ayrılma yaşı yükseliyor. Bak dediğim muhabbete geldik. Hane başına düşen kişi sayısı artıyor. Artık bir evin içerisinde insanlar 6-7 kişi falan yaşıyor kadar evde. Daha doğrusu çocuklar evden gidemiyor. Böyle bir durum var. Barınma sadece ekonomik bir sorun değil. Evlilik yaşını, doğurganlık oranlarını, sosyal hareketliliği ve şehir yaşamının sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyen yapısal bir mesele haline gelmiş durumda.
Peki neden 27-28 yaşındasın? Gelin daha pratikten konuşalım. Anlattığım meseleye gelelim. Eve çıkamadığın zaman, kira fiyatları bu oranda olduğu zaman veyahut ev satın alamadığın zaman ne oluyor? Mesela bir kız arkadaş yapacaksın. Tamam mı? Bunun esprisini de çok döndürmüşlerdi. İşte kız arkadaş yapamıyorsun. Niye yapamıyorsun? Kadın sana bakıyor. 27'sindesin, 28'indesin. Artık o yaşlara gelmişsin. Evleneceksin. Nasıl evleneceksin? Başında flört aşaması geçirmen gerekiyor, değil mi? Annen evdeyken mi eve götüreceksin? Baban evdeyken mi eve götüreceksin? Kardeşlerin varken mi eve götüreceksin? Yani sizin mesela evlenmeden önce bir zaten aşağı yukarı düzene sahip olmanız gerekiyor. Değil mi? Mesela benim evim olmasaydı, kurulu düzenim olmasaydı, kendi bekar hayatımda işte işim olmasaydı bu şekilde falan özellikle evim olmasaydı evlenirken çok ciddi sıkıntı yaşardım ama evim olduğu için problem yaşamadım. Yani ev deyip geçmeyin sadece. Anladınız mı arkadaşlar? Hani bazı arkadaşlar şey diye tepki göstermişlerdi benim ev genci videoma. Demişlerdi ki ya kardeşim böyle olur mu? Ailenin evinde yaşarsın işte mis gibi para biriktirirsin ya. Aile çıkıp ne yapacaksın? Evinde önünde mis gibi bedava yemek falan filan diye konuşuyorlar da işte bak biri yazmış oraya. Evlenme yaşının büyümesi hakkında ne düşünüyorsun? İşte bu yüzden evlenme yaşı büyüyor. 25-26 yaşında tek başınıza bir düzen kurabilecek pozisyonda olsanız, bir eve çıkabilseniz mülk edinmekten bahsetmiyorum. Yani o zaman tabii ki de 25 yaşında da evlenirsin, 26 yaşında da evlenirsin.
Mehmet Dağ 11.100 lira için teşekkür ederim. Para arzını sağa konuşur. Para arzı sadece mortgage ile sıradan vatandaşın yararına yaratılabilir. O yüzden Türk evladı mülkten ve güçten mortgage ortaklaşa da girebilirsiniz. İkinci ev ve konut kredisinin yasak olması vatandaş için faciadır. Para sahasını kazanmalıyız. Para sahasını kazanmaktan ziyade fiyat kontrolü konusunda da artık bence bir takım şeylerin yapılması lazım. Sermaye değişimi konusunda da bence artık bir takım şeylerin yapılması lazım. Çünkü para, para yanlış kişilerin elinde arkadaşlar. Para bugün bu ülkede televizyon kanallarına harcanıyor. Siyasi aparatlara harcanıyor para. Bugün ülkede para bugün istihdam yaratmıyor. Türkiye'de para bugün sadece faizden para kazandırıyor. Böyle kapitalizm olmaz. Bu neofeodalizmdir. Şu an Türkiye'nin içinde bulunmuş olduğu durum neofeodalizm. Yani altta komünizm var. Üstte kendine liberalizm var. Ortada hiçbir şey yok. Öyle Allah'a emanet takılıyorsunuz. Farkında mısınız bilmiyorum.
Yükselen ev fiyatları 5 milyon liralar, 10 milyon liralar, kredi faizleri falan belli. Normal çalışan birinin kazanabileceği, alabileceği ortalama maaş belli. Yani oğlum burada kara para mı aklanıyor? Ne oluyor yani? Ben bu soruyu soruyorum ister istemez. Şu kim alıyor lan bu evleri o zaman? Veyahut arabayı görüyorsunuz 5 milyon lira, 6 milyon lira, 3 milyon lira, 4 milyon lira. Bugün eli yüzü düzgün sıfır bir araba almaya kalksan 2 milyon liradan başlıyor. O zaman insan sormuyor mu yani? Kim alıyor lan bu arabayı diye. Oğlum ayda 100-150.000 lira kazansan yine alamazsın. 4 milyonluk evi.
Bence bak bu iş neden oluyor biliyor musunuz? Tamamen kontrollü toplum mekanizması ve statüko kaynaklanıyor. Bakın şimdi dünyada şu an yeni sağ yükseliyor. Dünyada şu an yükselen yeni sağ orta sınıftan yükseliyor. Neden? Çünkü orta sınıf geriye düştü. Orta sınıf eriyor. Geçmişte de sağ yükseldiğinde özellikle Dünya Savaşı'nın arifesinde yine orta sınıftan yükselmişti. Ve orta sınıftan yükselen bir sağ demek, yeni sağ demek bütün siyasi statükoyu dümdüz etmek demek. Ülkeyi sırtında taşıyan sizsiniz oğlum. Orta sınıf yani. E ama şimdi sen orta sınıfı isyan ettirirsen bunun sonucunda bütün siyasi statüko geçmiş olsun olur yani. Çünkü artık insanların ümidi kalmadı.
Aranızda ben bir soru sormak istiyorum. Ev alabileceğini düşünen var mı? Diş hekimiyim ben bile alabileceğimi düşünmüyorum. Doktor mesela ortalama doktor maaşı ne kadar? Bakacağım şimdi. Yani ya da 200.000 lira kazansın. Yine alamaz ki.
Tempre alınır diyor. Bu arada yeni furya başlamış araba konusunda biliyor musunuz? 30-40 yaşındaki Mercedes'leri alıyorlar abi. Sandık motor takıyorlar. Yeni furya başlamış ya. Çünkü düşününce mantıklı yani. Gidip Egea almaktansa gidersin 30-40 yaşında Mercedes alırsın. En azından şasisi daha sağlam. Sandık motor takar, toparlar binersin. Zorlasak fiyat alabiliriz. Benim kiradan 800 manat gelirim var. Eskiden ambarda çalışıyordum. 1200 manat da para kazanıyordum. Askeri personel değilsen alamazsın. Askeri personele sanırım kira avantajı da yüksek. Zenginlik aileden gelir. Maaşla yapılabilecekler zaten kısıtlı ya da sağlam bir yatırımın üstüne koy koy anca. Şu dönemde aynen öyle oldu. Serbest piyasa yok Türkiye'de. Kapitalizm böyle olmaz arkadaşlar. Yeah.