Ít Nói Nghĩ Sâu – Giữ Miệng Khi Nóng, Tâm Sẽ An Lạc | Lời Phật Dạy

Không ai trong chúng ta có thể tránh khỏi những lúc lòng dạ trở nên nặng nề. Bởi cuộc sống vốn không thiếu những phiền muộn. Người thì chịu áp lực từ cơm áo gạo tiền. Người khác lại chênh vên vì công việc chẳng như ý. Cũng có người đau đấu vì tình cảm không được trọn vẹn.

Mỗi người tùy theo căn tánh và nhận thức của mình sẽ chọn một cách khác nhau để đối diện với cảm xúc tiêu cực ấy. Có người chọn yên lặng, có người chọn trò chuyện với bạn lành. Nhưng cũng không ít người trúc giận bằng những lời la hét, mắng nhiếc hay thậm chí làm tổn thương người khác để dơi đi nỗi khó chịu trong lòng.

Thật ra bản chất con người không hoàn toàn xấu hay tốt, phần nhiều là do hoàn cảnh tác động và tâm chưa đủ tỉnh tại. Người dễ nổi nóng thường là người quen được nuôn chiều, chỉ biết xoay quanh cảm xúc bản thân, chưa từng đặt mình vào vị trí của người khác để suy xét thấu đáo. Nói cho cùng, đó cũng là biểu hiện của sự ích kỷ trong đời sống hằng ngày.

Thường dễ nổi giận nhất với chính những người thân yêu nhất. Ta vô tình thô lỗ với họ, lại lịch thiệp với người ngoài. Vì yêu thương của họ quá lớn, ta lại mặc nhiên cho rằng mình có quyền yêu cầu, có quyền nổi giận mà không nghĩ rằng mỗi lời gắt gỗng, mỗi cơn nóng giận vô cớ đều là những mũi tên âm thầm làm đau lòng người bên cạnh. Một bên hưởng thụ tình thương, một bên không ngừng trách móc. Nếu đó không phải là ích kỷ thì còn là gì?

Tâm thức tỉnh thì nên tự soi lại mình. Hãy tự hỏi: Ta có đang đánh mất điều gì quý giá chỉ vì sự bốc đồng? Có đang tự biến mình thành kẻ nhỏ nhen, dễ bị hoàn cảnh lây chuyển? Chúng ta đều hiểu rõ nỗi nóng không giúp giải quyết vấn đề mà chỉ khiến mọi việc thêm rối ren. Giận dữ như ngọn lửa, một khi bốc cháy sẽ thiêu ruồii cả lòng từ bi lẫn sự sáng suốt. Thử nghĩ xem đã có bao nhiêu tình cảm rạn nứt, bao nhiêu người thân tổn thương, bao nhiêu việc tốt lành đổ vỡ, chỉ vì một chút sân si không được kiểm soát, lửa giận nổi lên. Ta không thể giữ tâm bình an để tiếp xúc với người, cũng chẳng thể làm việc một cách tự nhiên, ngay cả hơi thở cũng trở nên nặng nề. Đó là một trạng thái mệt mỏi và bất lực, chẳng mang lại lợi ích gì.

Vậy nên đừng xem việc dễ nổi nóng là chuyện bình thường. Người không làm chủ được cảm xúc của mình không chỉ khiến người khác mệt mỏi mà còn tự làm khổ chính mình.

Ở một thành phố sôi động, có cô gái trẻ tên Hoài An, một nhân viên văn phòng tài năng nhưng hay nóng tính. Hoài An làm việc tại một công ty quảng cáo, nơi ý tưởng sáng tạo là chìa khóa cho sự thăng tiến. Từ nhỏ, Hoài An đã được cha dạy rằng giận dữ như lửa cháy, có thể thiêu rụi mọi thứ. Hãy kiểm soát nó để giữ đầu óc tỉnh táo. Nhưng Hoài An thường bỏ ngoài tai, nghĩ rằng cơn giận giúp cô mạnh mẽ hơn.

Một buổi sáng, Hoài An hào hứng trình bày ý tưởng mới cho dự án lớn. Một chiến dịch quảng cáo sử dụng công nghệ thực tế ảo để kết nối khách hàng với sản phẩm. Ý tưởng này Hoài An đã mất hàng tuần nghiên cứu vẻ vời, thậm chí thức trắng đêm để hoàn thiện. Hoài An lòng đầy hy vọng về bản thân lần này sẽ được sếp đánh giá cao. Nhưng đến chiều trong cuộc họp toàn công ty đồng nghiệp của Hoài An, anh chàng tên Hoàng, người luôn lười biến và hay mượn ý tưởng người khác đứng dậy trình bày. Ý tưởng của Hoàng giống hệt ý tưởng của Hoài An, chỉ thay đổi vài chi tiết nhỏ. Sếp vỗ tay khen ngợi, "Hoàng ý tưởng xuất sắc, cậu sẽ xem xét dẫn dắt dự án này."

Hoài An ngồi chết lặng, máu nóng dồn lên đầu, tim cô đập thình thịt, mặt đỏ bừng. Sao hắn dám lấy cắp ý tưởng của mình? Bực thật chứ? Suy nghĩ đó lóe lên trong đầu Hoài An, cơn giận bùng nổ. Hoài An đứng phát dậy, định hét lên tố cáo, nhưng đúng lúc ấy, lời cha vang vọng. hít thở sâu đếm đến 10 rồi mới hành động. Hoài An dừng lại nắm chặt tay ghế hít một hơi dài. 1 2 3 Cô cảm nhận cơn giận như dòng sông cuồn cuộn nhưng cô cố kìm nén không để nó cuốn trôi lý trí thay vì lao vào cải vã.

Hoài An bình tĩnh giơ tay. Thưa sếp, ý tưởng này rất hay nhưng tôi nghĩ có vài điểm cần làm rõ. Hoàng, cậu lấy cảm hứng từ đâu vậy? Hoàng lắp bắp, mặt tái mét, hắn không ngờ Hoài An phản ứng tỉnh táo như vậy. Trong khi mọi người nhìn chằm chằm, Hoàng thừa nhận, "À, tôi thấy ý tưởng của Hoài An hay nên cải tiếng một chút." Sếp nhíu mày, yêu cầu kiểm tra lại hồ sơ. Hoài An lặng lẽ đưa ra bằng chứng, email nội bộ, file thiết kế có ngày giờ tạo, không khí học căng thẳng. Nhưng nhờ Hoài An giữ bình tĩnh, không ai bị cuốn vào cuộc tranh cãi hỗn loạn, sếp nhận ra sự thật. Khen Hoài An vì sự chuyên nghiệp. Ho An, cô không chỉ có ý tưởng tốt mà còn xử lý tình huống khéo léo. Dự án này sẽ do cô dẫn dắt và Hoàng cần học hỏi thêm về đạo đức nghệ nghiệp. Hoàng bị cảnh cáo, còn Hoài An được thăng chức.

Nếu Hoài An nổi giận lao vào cãi vã, có lẽ cô sẽ bị cho là thiếu chuyên nghiệp và ý tưởng bị chôn vùi trong hỗn độn. Từ đó Hoài An thay đổi. Cô áp dụng bài học kiểm soát, giận dữ vào mọi tình huống. Một lần xe cô bị va quệt trên đường. Tài xế kia còn lớn tiếng chửi bới, thay vì lớn tiếng trách móc, Hoài An hít thở sâu, bình tĩnh gọi cảnh sát giao thông. Hóa ra tài xế kia đang say rượu và nhờ Hoại An tỉnh táo, vụ việc được giải quyết êm thấm, cô còn được bồi thường. Lần khác trong gia đình vợ chồng cãi nhau vì chuyện nhỏ. Hoài An không hét lên mà dừng lại, lắng nghe chồng nói, họ ôm nhau, hiểu nhau hơn, hoài An nhận ra.

Giận dữ làm mở mắt khiến ta hành động ngu ngốc, mất cơ hội, nhưng kiểm soát nó giúp giữ đầu óc tỉnh táo, đưa ra quyết định sáng suốt giống như con sông. Nếu không có đê chắng, nó sẽ tràn bờ gây lũ lục. Nhưng khi được kiểm soát, nó trở thành nguồn nước tưới mát cánh đồng. Từ một cô gái nóng tính, Hoài An trở thành người phụ nữ chín chắng, thành công trong công việc và hạnh phúc gia đình. Cô thường kể cho con cái nghe. Kiểm soát nóng giận không phải yếu đuối mà là sức mạnh thực sự. Nó giúp con tỉnh táo trong mọi tình huống, biến thử thách thành cơ hội. Và như thế, bài học từ cha cô đã lan tỏa giúp bao người khác sống bình an hơn.

Khi bản thân đang không cân bằng, tốt nhất là yên lặng. Vì mọi phát ngôn lúc này đều bị nhiễm hơi nóng của lửa giận, chẳng nói được gì hay ho. Nỗi nóng với người mình quan tâm càng nghĩ, chỉ càng giận. Ai thân, ai sơ nên phân biệt rõ ràng. Nếu có thể luận tình thì tốt nhất đừng nói lý. Nỗi nóng với người không liên quan vốn là tự tìm phiền não. Lấy lỗi lầm kẻ khác hành hạ bản thân, thương tổn chỉ có chính mình.

Con người vì sao lại tức giận? Nghe những lời đồn thổi vô căn cứ bị đâm thọt sau lưng, gây hiểu lầm, bị đối xử không công bằng, không nhận được sự tôn trọng cần thiết, có những lúc không thể không giận. Vì hỷ nộ ái ố là những cảm xúc không phải ai cũng có thể khống chế trong cuộc đời. Lỡ nóng giận rồi thì nên dừng cuộc nói chuyện để lòng bình tĩnh lại. Thực tập quên đi ấm ức, gánh vát trách nhiệm, bước qua lỗi lầm, xóa bỏ đau thương thì công việc mới ngày càng mở rộng, cuộc sống cũng theo đó mà trở nên thông đông, nhẹ nhàng hơn.

Trong cuộc sống hối hả ngày nay, sự nóng giận thường được coi là kẻ thù lớn nhất của thành công. Nó giống như ngọn lửa thiêu đốt tâm hồn, làm mờ mịt lý trí và dẫn đến những quyết định sai lầm. Lời dạy của Đức Phật về việc kiểm soát sự nóng giận không chỉ là một bài học đạo đức mà còn là chìa khóa để con người đạt được sự bình an và thành tựu trong đời sống.

Đức Phật dạy rằng sân hận sinh ra từ vô minh và chấp ngã. Trong kinh điển Phật giáo, ngài ví giận dữ như một con rắn độc. Nếu không kiểm soát, nó sẽ cắn ngược lại chính bản thân ta. Một trong những phương pháp đầu tiên để kiềm chế là quán chiếu. Hãy dừng lại, hít thở sâu và phân tích nguồn gốc của cơn giận. Tại sao ta giận? Có phải vì cái tôi bị tổn thương hay vì kỳ vọng không được đáp ứng? Bằng cách nhìn sâu vào bản chất, ta nhận ra rằng giận dữ chỉ là ảo tưởng tạm thời, không mang lại lợi ích lâu dài. Như trong kinh Pháp Cú Phật dạy, giận dữ mang theo hận thù, người không giận dữ sẽ chiến thắng.

Hơn nữa, Đức Phật nhấn mạnh rằng lòng từ bi và nhẫn nhục chính là liệu thuốc giải độc cho sân hận khi giận ai đó. Hãy thực hành từ bi quán, nghĩ về họ như một chúng sinh đang khổ đau. Giống như chính ta. Thay vì phản ứng bằng lời nói cây nghiệt, hãy nuôi dưỡng lòng khoan dung. Các vị tăng sĩ Phật giáo thường dạy rằng nhẫn nhục không phải là yếu đuối mà là sức mạnh thực sự. Chẳng hạn trong câu chuyện về Đức Phật khi bị vu khống và sỉ nhục, Ngài vẫn giữ bình tĩnh đáp lại bằng lòng tự ái. Và cuối cùng kẻ thù của ngài phải cúi đầu hối hận. Nhờ kiểm soát giận dữ, Phật đã chinh phục lòng người và lan tỏa giáo pháp đến muôn nơi.

Áp dụng vào đời sống hiện đại, việc kiểm soát nóng giận chính là nền tảng cho thành công. Trong công việc, một lãnh đạo hay nổi giận sẽ mất lòng tin từ nhân viên dẫn đến thất bại trong hợp tác. Ngược lại, người tỉnh táo biết buông xả sân hận sẽ đưa ra quyết định sáng suốt, xây dựng mối quan hệ bền vững nhiều doanh nhân thành đạt ngày nay. Như những người theo Phật giáo thực hành thiền định hàng ngày để giữ tâm an lạc, họ hiểu rằng thành công không phải là tích lũy của cải mà là sự bình an nội tại và khả năng vượt qua thử thách mà không bị cảm xúc chi phối.

Lời Phật dạy về kiểm soát sự nóng giận là bài học quý giá để đạt thành công chân thực. Hãy nhớ rằng buông bỏ sân hận không chỉ giải phóng tâm hồn mà còn mở ra con đường dẫn đến trí tuệ và thịnh vượng. Như Đức Phật từng nói, chiến thắng bản thân là chiến thắng vĩ đại nhất. Chỉ khi kiểm soát được ngọn lửa nội tâm, ta mới thực sự thành công trong cuộc đời. Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Nếu hoang mang về cuộc đời, hãy lắng nghe những lời Phật dạy chúng sinh. Những lời Phật dạy chúng sinh đều được đút rút kinh nghiệm thực tế những gì người đã trải qua, đã nhìn thấy được và truyền lại cho thế gian với mục đích giúp chúng ta an nhiên hơn với bất cứ điều gì xảy ra. Nhân sinh có nhiều việc khó lường. Vốn chúng ta là người trong cuộc nên không nhận ra lỗi của mình ở đâu để sửa đổi, chi bằng dùng những lời Phật dạy chúng sinh để soi rọi tâm ta. Vậy những lời khuyên răng dạy này rất ý nghĩa. Nó sẽ đi theo bạn suốt cuộc đời nên hãy cố gắng khắc cốt ghi tâm. Cuộc sống này do chính bạn quyết định.

Một, nghe lời Phật dạy, đừng lãng phí một phút giây nào. Những phút giây lãng phí sẽ khiến bạn đi thục lùi.

Hai, cung kính đối với người là sự trang nghiêm cho chính mình.

Ba, cuộc sống của chúng ta được định hình bởi chính tâm trí của chúng ta. Chúng ta sẽ trở thành những gì chúng ta nghĩ.

Bốn, người khôn ngoan có tính kỷ luật về thân, khẩu, ý. Họ thực sự kiểm soát rất tốt những điều đó.

Năm, người chinh phục chính mình còn vĩ đại hơn 1000 lần người chinh phục ngàn người trên chiến trường.

Sáu, bạn đừng có thái độ bất mãn người ta hoài. Bạn phải quay về kiểm điểm chính mình mới đúng. Bất mãn người khác là chút khổ cho chính bạn.

Bảy, bình yên đến từ bên trong, đừng tìm nó bên ngoài.

Tám, không có nỗi sợ hãi với những ai tâm trí không ngập trạng ham muốn.

Chín, người mà trong tâm chứa đầy cách nghĩ và cách nhìn của mình thì sẽ không bao giờ nghe được tiếng lòng người khác.

10. Chỉ cần chân của con còn đứng trên mặt đất thì đừng xem mình quá nhẹ. Chỉ cần con còn sống ở trên trái đất thì đừng xem mình quá lớn.

11. Bạn hãy luôn cảm ơn những ai đem đến nghịch cảnh cho mình.

12. Trong sạch và nhơ bẩn cũng đều tùy thuộc nơi mình. Không ai có thể làm cho người khác trong sạch hay ô nhiễm.

13. Nói điều hay không có nghĩa là khôn ngoan. Người khôn ngoan là những người kiên nhẫn và không bị ràn buộc bởi hận thù và sợ hãi.

14. Dứt bỏ nóng giận, diệt trừ tính kiêu căn, không luyến ái vật chất, không còn ham muốn dục vọng sẽ giải thoát được mọi sự ràn buộc và không bao giờ bị phiền não.

15. Hãy vững như bàn thạch để không bị lung lay trước dong bảo. Những người khôn ngoan cũng không bị ảnh hưởng bởi những lời khen chê theo cách đó.

16. Như cây nến không thể cháy mà không có lửa. Người không thể sống nếu không có đời sống tâm linh.

17. Nếu không tìm thấy ai để hỗ trợ trên con đường tâm linh, hãy đi một mình. Không ai đồng hành với người chưa trưởng thành cả.

18. Nếu tìm thấy một nhà phê bình khôn ngoan để chỉ ra những lỗi lầm của mình, hãy làm theo anh ta vì bạn sẽ được hướng dẫn đến kho tàng bí ẩn.

19. Vốn dĩ không cần quay đầu lại xem người nguyền rủa bạn là ai. Giả sử bạn bị chó điên cắn bạn một phát, chẳng lẽ bạn cũng phải chạy đến cắn lại một phát?

20. Cảm ơn đời với những gì tôi đã có. Cảm ơn đợi những gì tôi không có.

21. Khi đang sống trong bóng tối, tại sao bạn không đi tìm ánh sáng?

22. Mỗi người ai cũng có mạng sống, nhưng không phải ai cũng hiểu được điều đó, thậm chí trân quý mạng sống của mình hơn. Người không hiểu được mạng sống thì mạng sống đối với họ mà nói chính là một sự trừng phạt.

23. Người cuồng vọng còn cứu được, người tự ti thì vô phương. Chỉ khi nhận thức được mình, hàng phục chính mình, sửa đổi mình mới có thể thay đổi người khác. Tầm quan trọng của tri thức.

24. Người có trí tuệ hãy thổi bay những cấu uế của bản thân mình, như một người thợ rèn thổi sạch những cặn bã của chất bạc từng tí một, từng cái một và từng lúc một.

25. kiên quyết rèn luyện mình để có được sự bình yên.

26. Thiền định mang lại sự thông tuệ. Không thiền định sẽ dẫn đến vô minh. Hiểu rõ những gì dẫn dắt bạn hướng về phía trước, những gì cản trở bạn và lựa chọn con đường dẫn đến sự thông tuệ.

27. Không có sự ô nhiễm nào lớn hơn sự thiếu hiểu biết.

28. Chính bạn phải phấn đấu. Các chư Phật chỉ vạch ra con đường.

29. Thế gian đau buồn bởi cái chết và sự tan rã. Nhưng người khôn ngoan không đau buồn vì họ nhận ra bản chất của thế giới.

30. Cuộc sống đôi khi quá mệt mỏi, trong đó gần một nửa nguyên nhân là do sinh tồn, hơn một nửa nguyên nhân là do dục vọng và sự ganh đua.

31. Buông, không cần miễn cưỡng để đạt được, cũng không cần bắt buộc phải gắn sức, chỉ cần buông bỏ.

32. Đối với chính mình tốt một chút, vì đời người không dài. Đối với người bên cạnh tốt một chút, bởi vì cuộc đời khi xa nhau không nhất định có thể gặp lại.

33. Không ai có thể cứu ta ngoại trừ chính ta. Không ai có thể và không ai sẽ làm thế. Chúng ta phải đi trên con đường của chính mình.

34. Có rất nhiều người bởi vì cái gọi là hạnh phúc mà yêu sai một người. Nhưng cũng có nhiều người bởi vì yêu một người mà hạnh phúc cả đời.

35. Tình yêu khiến người quên thời gian. Thời gian cũng khiến người quên tình yêu.

36. Dứt bỏ nóng giận diệt trừ tính kiêu căn. Không luyến ái vật chất, không còn ham muốn dục vọng sẽ giải thoát được mọi sự ràn buộc và không bao giờ bị phiền não.

37. Bạn phải luôn mở lòng khoan dung lượng thứ cho chúng sanh. Cho dù họ xấu bao nhiêu, thậm chí họ đã làm tổn thương bạn, bạn phải buông bỏ mới có được niềm vui đích thực.

38. Khi bạn vui, phải nghĩ rằng niềm vui này không phải là vĩnh hằng. Khi bạn đau khổ, bạn hãy nghĩ rằng nỗi đau này cũng không trường tồn.

39 thứ đã mất. Kỳ thực là chưa từng thực sự thuộc về mình, không cần tiếc núi, lại càng không cần nhất định phải truy tìm về.

40. Một người nếu tự đáy lòng không thể tha thứ cho kẻ khác thì lòng họ sẽ không bao giờ được thanh thản.

41. Thời gian sẽ trôi qua để thời gian xóa sạch phiền não của bạn đi.

42. Hủy diệt người chỉ cần một câu, xây dựng người lại mất ngàn lời. Xin bạn đa khẩu hạ lưu tình.

43. Nguồn gốc mọi đau khổ của con người chính là luyến ái.

44. Người không cao quý làm tổn thương đến các sinh vật sống. Người cao quý không làm tổn thương ai cả.

45. Tình chấp là nguyên nhân của khổ não. Buông tình chấp bạn mới được tự tại. Cải biến số mệnh từ khổ sang sướng với sức mạnh của Phật.

46. Những ai phá hủy được cội nguồn của sự ghen tỵ sẽ luôn bình yên trong tâm hồn.

47. Bạn phải luôn mở lòng khoan dung lượng thứ cho chúng sanh. Cho dù họ xấu bao nhiêu, thậm chí họ đã làm tổn thương bạn, bạn phải buông bỏ mới có được niềm vui đích thực.

48. Khi bạn thành thật với chính mình, thế giới sẽ không ai lừa dối bạn.

49. Lửa giận hờn một khi đã phát ra, có thể đốt cháy và làm tiêu tan muôn mẫu núi rừng công đức.

50. Hận thù diệt. Hận thù là điều không thể có. Tình yêu diệt hận thù là định luật ngàn thu.

51 hận thù người khác là một mất mát lớn nhất đối với chính mình.

52. Mỗi người chỉ có một trái tim nhưng lại có hai ngăn. Một bên dành cho vui vẻ, một bên dành cho bi thương. Khi vui vẻ không cần cười quá lớn, nếu không sẽ đánh thức bi thương ở bên cạnh.

53. Người âm thầm quan tâm chúc phúc người khác đó là một sự bố thí vô hình.

54. Đừng cố xây dựng hạnh phúc trên sự bất hạnh của người khác. Bạn sẽ vướng vào lưới của hận thù.

55. Hàng ngàn ngọn nến có thể được thắp sáng bởi một ngọn nến và cuộc đời của ngọn nến ấy không hề bị tàn lụi. Hạnh phúc không bao giờ cạn đi khi ta biết sẽ chia.

56. Đừng khẳng định về cách nghĩ của mình quá, như vậy sẽ đỡ phải hối hận hơn.

57. Bạn cứ xem những chuyện đơn thuần thành nghiêm trọng, như thế bạn sẽ rất đau khổ.

58. Đừng gắn sức suy đoán cách nghĩ của người khác. Nếu bạn không phán đoán chính xác bằng trí huệ và kinh nghiệm thì mắt phải nhầm lẫn là lẽ thường tình.

59. Chân lý của nhân sinh chỉ là giấu trong cái bình thường đơn điệu.

60. Không có con đường dẫn đến hạnh phúc. Hạnh phúc chính là con đường.

61. Hãy cho đi. Ngay cả khi bạn chỉ có một chút.

62. Người không tắm rửa thì càng xức nước hoa càng thấy thối. Danh tiếng và tôn quý đến từ sự chân tài thực học. Có đức tự nhiên thơm.

63. Chỉ cần đối diện với hiện thực, bạn mới vượt qua hiện thực.

64. Bí quyết để có sức khỏe cho cả tinh thần lẫn thể xác không phải là hờn trách quá khứ hay lo sợ về tương lai mà là sống trong giây phút hiện tại một cách khôn ngoan và nghiêm túc.

65. Người luôn e dè với thiện ý của người khác thì hết thuốc cứu chữa.

66. Nói một lời dối gian thì phải bịa thêm 10 câu không thật nữa để đắp vào. Cần gì khổ như vậy?

67. Sống một ngày vô ích, không làm được chuyện gì thì chẳng khác gì kẻ phạm tội ăn trộm. Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Lời Phật dạy khi nào cần phải nhẫn. Trong cuộc sống thường ngày, vui vẻ an lạc tinh thần thoải mái là một mong ước lớn nhất. của con người. Tuy nhiên, trên thực tế có rất nhiều sự việc ngoà ý muốn do mình tạo hay người khác tạo ra gây cho mình bực bội khó chịu, nóng giận trong lòng. Nếu không biết cách hóa giải thì chúng ta sẽ giải quyết bằng lời nói hành động tiêu cực dẫn đến hiệu quả không tốt đẹp và tạo nghiệp chẳng lành cho kiếp sống hiện tại và chịu quả báo xấu về sau. Tôi xin trình bày đến quý Phật tử một phương pháp của Phật. Sóng nhẫn theo lời Phật dạy.

Người xưa thường hay nói, một câu nhệm chính điều lành hay chữ nhẫn là chữ tương vàng, ai mà nhẫn được thì càng sống lâu. Định nghĩa nhẫn là nhẫn nhục, là nhịn là chịu đựng phần kém về mình, phần thiệt thòi về mình. Đây là pháp tu của Bồ Tát bố thí trì giới mà mục đích là tu và độ chúng sanh, lợi mình lợi người. Nếu không biết nhẫn thì trong tâm hồn luôn có một ngọn lửa. Chờ gió nhẹ thổi tới là bùng cháy. Khi mà cháy thì các vị biết cái gì rồi? Nhiều người không hiểu nói nhẫn là nhục lắm. Đó chỉ là sự đè nén, chịu đựng. Nếu vậy chưa phải là nhẫn. Nhẫn nhục là giữ thái độ hòa hiếu, hóa giải những phiền não do sự sân giận đem lại. Và khi sân giận mang lại, hầu như không có kết quả tốt đẹp như câu ngạn ngữ, giận quá mất khôn mà chúng ta từng nghe.

Những trường hợp nào chúng ta cần phải nhẫn nhục? Thứ nhất là bị người khác xúc phạm. Người nhỏ hơn hay bằng mình xúc phạm, vô lễ, hổn có thái độ chống đối. Ví dụ khi ở nhà chúng ta, con cháu vô lễ nếu không biết nhẫn thì mình phải sao? Chửi cha nó chứ không thèm chửi nó. Hoặc giận nữa thì chửi ông nội nó. Nhiều khi cháu mình nó sai, mình kêu lại rầy. Nó đứng chống nạnh trả lời ông là cái thá gì mà nói tôi? Đối với Phật tử chúng ta cũng vậy. Nếu chúng ta không biết nhẫn thì việc tu tập chưa đạt ý nguyện. Có khi mình là người quy y lâu, đến chùa tu học công quả cũng lâu. Nay gặp mấy đứa nhỏ hơn mới vô, mình góp ý nó. Nó nói bà lấy quyền gì mà nói tui? Chùa này chỉ có trụ trì thôi, bị lớn hơn, có uy quyền hơn xúc phạm, chèn ép, tước đoạt hết quyền lợi. Tại vì thấy mình nhỏ, nghĩ rằng không biết mình ngu nên dùng cái quyền người lớn để dọa nạt, nên chúng ta là người lớn hơn phải dùng điều đúng để đối xử. Người võ uy quyền, chúng ta đang sống trong một xã hội độc lập, tự do, hạnh phúc, mục tiêu của đảng. Nhà nước đưa đất nước tiến tới một xã hội dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh. Tuy nhiên, trong lộ trình hướng tới đó, có khi chúng ta cũng gặp một vài trường hợp bị xúc phạm. Nếu có xảy ra thì chúng ta phải làm sao? Phải nhẫn. Vì đó chỉ là một vài trường hợp cá nhân thôi chứ chúng ta không thể đổ lỗi hết cho cả xã hội là không được. Hoặc nghe nói ông thầy này, bà sư cô kia sai thì được chứ quơ cả thầy chùa vô là không được. Nên chúng ta phải nhẫn để quán chiếu, để hóa giải, để tìm hướng giải quyết chứ không thể có hành động tiêu cực dẫn đến hậu quả không tốt.

Còn cả hàng trăm hàng ngàn trường hợp làm cho ta không được như ý. Có những trường hợp từ trên trời rớt xuống là thế nào? Thiên tài bảo lũ, thời tiết nóng lạnh, mưa gió bất thường, súp đất đá lỡ. Chúng ta phải dùng chữ nhẫn mà tu. Nếu không tu nhẫn, gặp việc tức giận quá không biết làm sao, ra đứng ngoài sân nhìn lên cao la làng lên. Trời ơi, ngó xuống mà coi, sao ông ăn ở ác quá, thực chất có trời nào nghe mình la không? Trời là lòng mình như câu truyện vui đổi ngỗng cầu mưa. Câu truyện muốn nói ở đời ai cũng muốn thuận lợi về mình. Nếu khi không được thì phải cầu cạnh. Mà người có khả năng giải quyết cho mình thì còn biết bao nhiêu việc người khác nữa. Nên nếu không được như ý của mình thì phải nhẫn. Còn có những trường hợp do mình tạo ra hay trong gia đình nhỏ bé của mình. Chồng nói một tiếng, vợ không nhẫn cãi lại, tức giận đánh nhau, người nào cũng không chịu phần lỗi cho mình là đúng. Trong trường này, một trong hai người dùng chữ nhẫn có thể nhận trách nhiệm về mình. Anh ơi, em biết lỗi rồi mà. Thì mọi việc sẽ theo diễn tiến khác, có khi tốt đẹp hơn rất nhiều nhưng không chịu nhẫn được thể hiện qua những lời nói xuất phát từ con tim hay đáy lòng thì dồn nén đó tội nghiệp cho ai? cho con, cho đồ vật, cho vật nuôi. Ví dụ đang bị chửi tức quá không làm gì được, gặp đứa nhỏ đi học về, mắng cho một trận rồi quay qua con mèo đói đang đòi ăn, không biết chuyện gì xảy ra, mọi người có thể đoán được ý rồi đó.

Thứ hai, đối nghĩa với nhẫn nhục là nóng giận. Chúng ta thấy thường ngày trong cuộc sống một người nào đó không thấy họ nhẫn nhịn thì điều gì ở họ cho chúng ta dễ nhận ra họ. Sân sân giận là một trong ba món độc của thế gian. một niệm sanh tâm khởi bá vạn chướng môn khai hoặc chúng ta sống chung hay hợp tác làm ăn với những người này thì không thuận lợi cho mấy. Trong gia đình vợ chồng sống với nhau một nhà, chồng nóng nảy quá thì làm khổ vợ con. Hoặc có khi trong nhà chẳng may có đứa con nóng nảy thì cũng vậy. Nếu chống đối thì mất hạnh phúc. Câu chuyện chỉ có con cá mà giết em ruột mà báo đã đăng rồi đó. Hoặc dạ sống chung với một người mà chất xám họ ít quá. Cái đầu tàu hũ râu rồng nấu với ruột tôm. Người khôn sống với người ngu bực mình có một dạng tương đương với sân phẫn. Bên ngoài không thấy biểu hiện gì nhưng trong lòng họ đang dồn nén để tìm các trả thù. Đạo Phật không chấp nhận cách nhẫn nhục này mà nó là nóng giận đang biến tướng. Dạng tâm lý này rất tai hại.

Thứ ba, vậy thì nhẫn nhục cho chúng ta điều gì? Nếu chúng ta thực hiện được sự nhẫn thì bản thân rất được nhiều người thương mến, dễ gần, gia đình hạnh phúc, xã hội được tốt đẹp hơn. Xã hội Việt Nam chúng ta thường hay nói về mối quan hệ tình cảm giữa mẹ chồng và nàng dâu. Và sự việc đều không tốt đẹp bao giờ cũng đổ lỗi cho những bà mẹ chồng. Mà nguyên nhân sâu xa nhìn chung là nghiêng về nàng dâu. Vì bởi cô dâu là người ngoài, họ có mặt tại nhà chồng để làm gì và họ được gì nên họ phải là người phải hội đủ tiêu chuẩn mà các bà mẹ chồng đưa ra. Nếu hiểu điều đó, cô dâu cố gắng sống tốt. Bên cạnh đó, áp dụng chữ nhẫn thì mọi điều sẽ tốt đẹp. Học pháp nhẫn chẳng sanh oan trái, giữ tâm không khỏi phải lụy phiền. Sống cõi đời thông thả bình yên, hướng nẻo đạo diệu huyền trực chỉ. Hơn nữa, thực hiện được sự nhẫn cũng là giữ sức khỏe cho mình, tim huyết áp để trả hết nghiệp. Theo đạo Phật sở dĩ chúng ta có mặt trong thế giới này là do chúng ta tạo nghiệp hoặc thiện hoặc chẳng thiện nên chúng ta sống ở đây là để trả nghiệp cho mau hết cho dứt để có được an vui. Vừa trả nghiệp mà vừa làm sạch nghiệp. Cũng giống như vừa tu mà chỉ người khác tu để làm thay đổi nghiệp. Vừa nhẫn mà vừa tìm phương tiện khéo léo để họ cũng nhẫn như mình. Cũng từ bi nhân từ như mình. Khi đã hiểu ra thì sạch nghiệp.

với nhau và sống an vui hạnh phúc đời này và đời sau. Phú Lâu Na tấm gương vĩ đại, Ngộ Đạt Quốc sư.

Một vài phương pháp tu nhẫn chúng ta đưa ra nhiều về tác hại và lợi ích. Bây giờ là mấu chốt quan trọng trong buổi nói chuyện hôm nay, đó là phương pháp tu. Có thể nói có vô số cách mà Đức Phật dạy để chúng ta hóa giải nó, nhưng chúng ta có thể đưa ra một vài phương pháp sau.

A. Niệm Phật luôn thường xuyên niệm Phật thường ngày. Chúng ta tập niệm Phật Bồ Tát. Vì lúc đó nhất tạm niệm Phật sẽ mang đến sự tập trung vào chánh pháp, không thèm để ý đến những sự việc bên ngoài.

B. Quán tưởng mổ sẻ. Trong đời sống cái gì cũng có mặt tốt và xấu của nó. Khi gặp cảnh chúng ta chia làm hai phần. Phần xấu thì mình quán. Đây là nghiệp của họ. Không ngu gì mà phải hơn thua phần này. Bên cạnh đó còn có cái tốt thì giữ cái tốt để giao lưu với họ. Quán xem trong sự việc này có lỗi của mình. Không đời này cũng đời quá khứ. Và không thì nghĩ đến cái đám tan vừa đi tiễn đưa hôm qua hay vào nghĩa trang mà nhìn khơi không cố chấp coi như trình độ nghiệp lực ngay cỡ đó thì họ ăn nói, hành động cỡ đó và mình là người gặp phải nghiệp, chuyển sang từ thiện, tụng kinh, làm một việc gì đó, nhớ là đừng đi nhậu hay tự vẫn nhé.

Về nuôi dưỡng từ bi và quyết tâm hành trì. Khi một đứa trẻ khóc ré tức giận thì đâu thể mắng mỏ nó mà thương nó và tìm hiểu xem nó đang cần gì để có thể đáp ứng cho nó. Và nếu không đáp ứng được thì thương cho nó. Nó khóc riết rồi sẽ không tốt cho sức khỏe hay bản tánh của nó. Cũng vậy, khi ai đó hành động không tốt với ai đó hay với chính mình thì khởi lòng thương họ vì họ đang tạo nhân ác và quả của họ sẽ khổ đau và chết bị rơi vào địa ngục.

Chúng ta biết rồi ý nghĩa của chữ nhẫn thì từ đây về sau cố gắng tu tâm dưỡng tánh, quy y Tam Bảo, sống theo lời Phật dạy, theo chính sách pháp luật của nhà nước, nhất định chúng ta sẽ có một cuộc sống an lạc vui tươi cho đời sống hiện tại và mãi mãi về sau. Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Lời Phật dạy về ghen tuông. Chớ vội trách người, hãy trách mình trước tiên. Ngày nay chúng ta đã phải chứng kiến quá nhiều những trận đánh ghen bị tung hê lên mạng xã hội. Đám đông được nước lại bình luận ra vào như là người từng trải hoặc thậm chí như là các chuyên gia có kinh nghiệm và thường khiến cho tình hình càng trầm trọng hơn để tránh phạm sai lầm ảnh hưởng tới phước báu. Vận may của mình bạn nên tỉnh thức. Hãy lắng nghe lời Phật dạy về ghen tuông để có thể nhìn được thấu đáo vấn đề.

Người ta hay biện hộ cho sự ghen tuông là vì yêu, không yêu thì không ghen. Thế nhưng bản chất của thương yêu là phải có tính động nhất. Khi đó niềm vui của người này cũng là của người kia. Khi hai người là một thì đó mới đích thực là tình yêu lứa đôi. Tính cách và lý tưởng sống của chúng ta về cơ bản khác nhau. Bởi họ có gia đình, bạn bè, tập quán, kiến thức, nhận xét, cảm xúc, sở thích và cả lý tưởng của riêng họ. Ta muốn thương yêu thì chỉ nên tham dự vào cuộc đời của họ, chấp nhận và giúp đỡ chứ không phải tìm cách đẩy cuộc đời của họ ra để đặt cuộc đời của ta vào và muốn làm chủ. Dĩ nhiên trong tâm ai cũng có chứa hạt mầm ích kỷ và đời sống hôn nhân phải có những cam kết ràn buộc chắc chắn nhưng đó phải dựa trên sự tự nguyện.

Đức Phật thường khuyên răng chúng ta phải gìn giữ năm giới để bảo hộ thân tâm, bảo hộ hạnh phúc gia đình một cách trọn vẹn. Nếu thực tập gìn giữ được năm giới này thì chắc chắn gia đình sẽ ấm êm. Việc không sát sanh có nghĩa là sẽ bảo hộ mạng sống của người và loài khác, từ đó không tạo nhân chia lìa cho gia đình người khác, vật khác theo luật nhân quả. Với nhân lành không gây chia rẽ cho ai thì gia đình bạn cũng sung vậy. Không tham lam tức là việc không lấy của người. Vì thế những vật không phải của mình thì không lấy. Bạn tham lam, muốn lấy mọi thứ về mình thì cuộc sống trả lại cho bạn điều tương tự. Khi bạn bỏ được thói này thì đối phương cũng sẽ chẳng thể tham lam, muốn phòng nhì, phòng ba. Tránh xa sự tà dâm là để chúng ta không đuổi theo dục vọng, dành thời gian của mình cho sự nghiệp và tương lai. Hơn nữa, đó là bí quyết để giữ gìn hạnh phúc gia đình. Nếu người phụ nữ và đàn ông ai cũng có ý thức về việc này thì chắc chắn sẽ hạn chế việc ghen tuông. Không nói dối cũng là nhân lành cho quả tin tưởng để người ta không hồ nghi mình, dẫu mình trong sạch. Không uống rượu hoặc sử dụng chất ma túy cũng vậy, rượu vào không kiềm chế được. Ma túy sử dụng một lần có thể gây nghiện và trượt dài trong vòng xoáy của nó mà không biết bao nhiêu gia đình phải nát tan. Biết giữ gìn phẩm hạnh của mình thì từ đó trí tuệ lòng từ bi sanh khởi sẽ biết quán chiếu được phải trái, biết lắng nghe và biết hành xử đẹp với cuộc đời, với người mình thương yêu. Vì hiểu tình thương là gốc của hạnh phúc nên mình sẽ chế tác tình thương chân thật, không tính toán, không chiếm hữu. Vì hiểu rằng thương yêu cần phải hiểu người thương, hiểu bản thân mình hơn thì mình sẽ biết lắng nghe thật sâu, biết hài hòa lối sống của mình với người thương, biết tha thứ, biết bao dung, biết nâng đỡ.

Phật chỉ cách hóa giải ghen tuông. Nói lời dịu dàng. Khi kết hôn, cuộc sống màu hồng không còn nữa. Những thói hư tật xấu của đôi bên được bộc lộ ra, kết quả sinh ra nhàm chán và cảm thấy bạn đời thật đáng ghét. Kinh Vô Lượng Thọ từng nói đến điều này, thói tà hiện ra, vợ mình đáng ghét, đi lại ngoại tình. Từ những điều này cộng thêm những khúc mắt nhỏ giọt dần dần khiến chiếc bình hôn nhân ngày càng chảy tràn. Nếu không tìm cách vá lại thì sớm hay muộn chiếc bình cũng sẽ vỡ tan. Khi đó hãy nhớ nói lời dịu dàng Đức Phật dạy. Người nói lời dịu dàng nét mặt tươi vui sẽ không xảy ra bất hòa. Đây là yếu tố quan trọng trong đời sống tinh thần của vợ chồng. Khi đối phương phạm sai lầm, khi chúng ta muốn gấp ý với họ phải tế nhị. Đừng nói thẳng, nên nhẹ nhàng trao đổi với nhau, đưa ra ý kiến thì họ mới khâm phục. Còn như bạn đời có ưu điểm thì mình phải tán thưởng và khen ngợi một cách chân thành.

Sự cảm thông là điều rất quan trọng trong đời sống vợ chồng. Nếu như cả hai không có sự cảm thông mà luôn chỉ trích, phê bình lẫn nhau, sắc mặt luôn hiện vẻ giận dữ thì chúng sẽ là viên đá ngầm làm rạng nước tình cảm. Nhẫn nại. Vợ chồng sẽ có những lúc hục hặt. Làm gì có chuyện khi nào cũng trong ấm ngoài êm. Nếu như cả hai không nhẫn nại với nhau cũng dẫn đến tranh cãi dễ xảy ra đổ vỡ. Đó là nguyên nhân dẫn đến ngoại tình ghen tuông. Nhưng muốn nhẫn nại thì phải tu tâm. Khi chồng nổi giận, cho dù vợ có lý do, chính đáng cũng phải tạm thời nhường chồng. Không nên tranh luận. Nếu cần thì nên tạm lánh, đợi đối phương dịu lại thì nói chuyện sẽ tốt hơn. Ai nhường ai không phải vì yếu thế khuất phục mà sự thật là muốn cho gia đình yên ổn. Đây là nghệ thuật sống trong đời sống vợ chồng giữa Cương với Nhu. Trong hôn nhân đích thực, người này thường nghĩ tới người kia hơn là nghĩ tới chính mình. Chồng hay vợ không ai trên ai. Người này bổ sung bù đắp cho người kia vì hôn nhân là một sự hợp tác bình đẳng, biểu lộ sự hòa nhã, rộng lượng và quan trọng hơn hết là sự hy sinh. Trong gia đình chỉ nên nuôi dưỡng tình yêu thương, sự tôn trọng. Đừng để những xung đột âm ỉ và lời nói làm đắng lòng nhau tồn tại. Có lòng vị tha, hãy học cách để giữ tâm từ bi, hỷ, xả, buông xả, tinh tấn, khâm nhẫn và hành tập đời sống vị tha vấn thân để góp phần kiểm soát tâm xấu này. Chỉ có lòng vị tha sẽ giúp ta hạnh phúc hơn.

Phật đã dạy rằng ở đời có hai hạng người mạnh mẽ. Một là người không bao giờ phạm lỗi, thánh nhân. Hai là người phạm lỗi và biết sửa lỗi. Đối với người vợ, thà rằng có người chồng không trung thành còn hơn là có người chồng hay ghen. Vì người chồng không trung thành còn có thể giữ được hạnh phúc với vợ. Còn người chồng hay ghen sẽ luôn biến gia đình thành hỏa ngục. Đối với người chồng, người vợ càng ghen càng không thể nào sửa đổi được người chồng, mà trái lại còn gây ra những cảnh hỗn loạn, mà kết cuộc là đầu độc đời sống chung cho đến tiêu diệt hoàn toàn. Nhiều người cho rằng ghen tuông là biểu hiện của tình yêu. Thực ra cách hiểu này không hoàn toàn sai và cũng không hoàn toàn đúng. Quan trọng là liều lượng ghen như thế nào, cái gì làm quá cũng trở thành sai trái khiến người ta không còn khả năng kiểm soát hành vi để rồi dễ dàng hành xử tệ hại. Và biện minh hành động đó được bọc lót bởi hai chữ tình yêu. Theo quan niệm Phật giáo, ghen là một trong vô số biểu hiện của tâm xấu. Nó mang ý nghĩa nội hàm là khi ta chẳng kiểm soát được tâm mình để chúng phát tác ra ngoài bằng những hành động hung dữ, lời nói tổn thương. Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Lời Phật dạy về nhân quả báo ứng. Nhân quả trong đạo Phật dạy cho ta phải có trách nhiệm trong từng ý nghĩ, lời nói và hành động. Nếu chúng ta không tin nhân quả, ta sẽ sống vô ý thức, thiếu trách nhiệm, chỉ biết tham lam ích kỷ để làm tổn thương người khác. Nhân quả rất đa dạng và phức tạp. Sự diễn biến từ nhân đến quả còn tùy thuộc vào các duyên. Nhân quả có thể báo ứng liền tức khắc như chúng ta đang đói. Chỉ cần ăn vào một thứ gì đó thì được no và kết quả của nó cũng có thể xảy ra ở tương lai gần hoặc xa. Nhân quả ở đời vốn rất chính xác và rõ ràng. Gieo nhân nào thì gặt quả ấy. Do nhận thức đúng về nhân quả nên người con Phật luôn thận trọng trong mỗi việc làm, lời nói và suy nghĩ của chính mình. Chỉ cần chúng ta chịu khó quan sát trong hiện tại, ta sẽ dễ dàng nhận ra quả báo trước mắt của những việc làm tốt hay xấu. Suy nghĩ và cảm xúc của con người luôn thay đổi và chịu tác động nhanh chóng bởi các sự kiện xung quanh. Ví dụ khi nhận được một thông tin tốt đẹp có lợi cho mình thì lập tức ta có thái độ hoan hỉ vui vẻ lạc quan. Ngược lại nếu nhận được tin xấu, ngay khi ấy chúng ta sẽ cảm thấy khó chịu, buồn phiền, bực bội và có thể nóng nảy với những người khác. Theo luật nhân quả, thành công hay thất bại đều có nguyên nhân sâu xa của nó. Nếu chúng ta muốn có được nhiều kết quả tốt đẹp thì phải biết gieo nhân thiện ích giúp người cứu vật.

Trên thế gian này, với nhiều thể chế chính trị và rất nhiều tôn giáo đều lý giải nhân quả theo cách riêng của mình, đa số đều nghiêng về có một đấng tối cao ban phước giáng họa. Tuy nhiên, theo quan điểm của đạo Phật, luật nhân quả báo ứng là nền tảng sống của muôn loài vật, không ai có thể tách rời luật nhân quả mà tồn tại. Cho nên Phật giáo đối với nhân quả báo ứng có cái nhìn đầy đủ và thấu triệt. Phật dạy chính chúng ta là chủ nhân của bao điều họa phúc. Mình làm lành được hưởng phước tốt đẹp, làm ác chịu quả khổ đau. Nói một cách đơn giản và dễ hiểu, nhân quả báo ứng chính là làm thiện được quả báo tốt đẹp, còn làm các điều xấu xa tội lỗi, bị quả báo khổ đau. Mỗi hành vi xấu ác đều phải chịu ác báo tương xứng với hành vi đó. Vả lại căn cứ vào những hành vi xấu ác nặng hay nhẹ mà có quả báo tương xứng khác nhau. Ai làm 10 điều ác sau khi chết chắc chắn phải thọ khổ trong địa ngục, còn tạo nghiệp ác nhẹ hơn sẽ bị tái sinh vào loài quỷ đói và các loài súc vật để chịu khổ báo. Sau khi thọ hết tất cả thống khổ trong các đường này rồi sẽ được chuyển sinh trở lại làm người mà làm người thấp kém và tiếp tục bị thọ các quả báo xấu còn xót lại. Để cho chúng ta có đủ niềm tin về nhân quả. Xin mời tất cả quý vị cùng nghe bài kinh triết lý sâu sắc về tội lỗi. Bởi gieo nghiệp xấu ác.

Tiến trình diễn biến từ nhân đến quả có thể báo ứng ngay trong hiện tại mà cũng có thể xảy ra ở tương lai gần hoặc xa. Chỉ cần quan sát trong hiện tại, chúng ta cũng dễ dàng nhận ra quả báo nhãn tiền của những việc làm ác. Một thời, Thế Tôn trú ở Savatti, tại khu vườn ông Anatha Bindik, tại đấy Thế Tôn gọi các Tỳ Kheo, này các Tỳ Kheo, có hai loại tội, thế nào là hai? Tội có kết quả ngay trong hiện tại và tội có kết quả trong đời sau. Thế nào là tội có kết quả ngay trong hiện tại? Này các Tỳ Kheo, khi thấy nhà vua bắt được kẻ trộm, kẻ vô lại, liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ bị đánh bằng roi cho đến bị chặt đầu. Thấy vậy liền suy nghĩ, do làm ác nghiệp nên mới bị các hình phạt như vậy. Nghĩ vậy, người ấy sợ hãi tội lỗi trong hiện tại. Và này các Tỳ Kheo, thế nào là tội có kết quả trong đời sau? Ở đây có người suy xét như sau: Quả báo dị thục của thân miệng ý ác. Sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú địa ngục. Nghĩ vậy, người ấy sợ hãi tội lỗi trong đời sau. Do vậy này các Tỳ Kheo, cần phải học tập như sau: Chúng ta phải sợ hãi đối với tội có kết quả trong hiện tại và đời sau. Chúng ta phải thấy rõ sự nguy hiểm và tránh xa các tội.

Đây là bài kinh Đức Phật nói tại thành Xá Vệ, nơi khu đất mà trưởng giả cấp cô độc mua để làm tịnh xá. Người học Phật cần phải suy xét và chiêm nghiệm tất cả mọi hiện tượng trong bầu vũ trụ bao la này từ con người cho đến muôn loài vật đều chịu sự chi phối của nhân quả. Gieo nhân nào thì gặt quả ấy như trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu. Việc làm ác cũng lại như thế. Phật dạy dù chúng ta có lên núi cao hay trốn xuống vực thẳm cũng không thể nào tránh được nghiệp quả khi đủ nhân duyên. Do chúng ta đã tin sâu về nhân quả nên người học Phật luôn cẩn thận và có sự quán xét trong suy nghĩ, lời nói và hành động của mình. Nhân trộm cướp trong hiện đời sẽ bị quả báo nghèo khổ, tài sản bị người khác chiếm đoạt và tiếp tục chịu quả báo xấu trong tương lai. Hễ tài vật hoặc đồ dùng của người khác khi chưa được sự đồng ý của họ mà ta tự lấy dùng hoặc chiếm đoạt đều thuộc về tội trộm cướp. Tham lam muốn chiếm lấy của người khác để làm của riêng cho mình là do thói quen thăm căn cố đế của những người không tin nhân quả. Tuy nhiên, vì lòng tham mà chúng ta có thể tìm đủ mọi cách để lường gạt người khác là nhân dẫn đến tù tội và nghèo cùng khốn khổ trong hiện tại và mai sau. Có biết bao người đau khổ vì bị mất của, bị lừa đảo mà túng quẩn dẫn đến tự sát. Lại nữa, tiền bạc tài sản vật chất là phương tiện để nuôi sống bản thân và gia đình. Bao nhiêu năm tháng chắc chiêu, dành dụng giờ thì đội nón ra đi. Sự mất mát tài sản làm cho gia đình trở nên thiếu thốn, khó khăn, nghi ngờ lẫn nhau, có thể dẫn đến đổ vỡ hạnh phúc gia đình mình và người khác. Sự đền trả xứng đáng của quả báo này trước tiên là bị giam cầm tù tội, bị nhiều người khinh chê, gia đình ly tán vợ con khốn khổ rồi mai sau nghèo cùng vô số kiếp. Và nếu có nhiều tiền của thì cũng không thể tự do sử dụng để giúp đỡ người. Chúng ta nên nhớ của phù vân khó bao giờ tồn tại bởi sống trên sự đau khổ của người khác. Nhàn nhãn mỗi ngày có những vụ lừa đảo lường gạt trong xã hội mà báo chí thường đăng tải là do lòng tham muốn quá đáng của con người. Con người vì lòng tham lam quá đáng nên mới dễ bị người khác lường gạt.

Nhân quả trong thời hiện đại thường được hiểu như một luật thưởng phạt công bình. Ở hiền gặp lành, ở ác gặp dữ hoặc gieo gió gặt bão. Bởi thế có rất nhiều người quá sợ hãi luật nhân quả nên họ không dám làm những điều xấu ác vì gieo nhân xấu thì gặt quả ác trong hiện tại và mai sau. Hoặc ngược lại, có rất nhiều người làm phước thật nhiều để mong mai sau thọ hưởng phước báo nhiều hơn. Luật nhân quả theo quan điểm của Phật giáo đúng là gieo nhân nào sẽ gặt quả nấy. Nhưng theo sự hiểu biết của chúng tôi, nó không phải chỉ là luật thưởng phạt bình thường mà là một luật cần thiết cho nhu cầu đời sống và sự tiến bộ của con người.

Ức Phật dạy ta là Phật đã thành, chúng sinh là Phật sẽ thành. Tất cả mọi người ai cũng có khả năng thành Phật như nhau. Vì ta đã có nhân Phật trong người. Cái vì biết khi thấy, cái vì biết khi nghe. Trong kinh Pháp Hoa, Đức Phật thọ ký cho các đệ tử sau này ai sẽ thành Phật hiệu gì, ở đâu? Như vậy ta thấy không những đệ tử của Phật sẽ thành Phật mà tất cả chúng sinh đều sẽ thành Phật. Vì tính bình đẳng dù phải trải qua vô lượng số kiếp về sau, nhân quả theo ta như bóng với hình. Cuộc sống của chúng ta với đủ mọi sắc thái tầng lớp giàu có sang trọng, nghèo khổ bần cùng hiền lành chất phát, hung dữ ác độc, thông minh hay ngu dốt. Chúng ta có mặt trong cuộc đời là đã ghi tên và được nhận vào đại học đường tức trường đào tạo con người. Bổn phận của học sinh là phải học để nâng cao trình độ hiểu biết về mọi phương diện. Nếu chúng ta lười học, bỏ học thì ta sẽ trở thành những kẻ ngu dốt, chỉ làm tốn tiền cha mẹ mà chẳng được lợi ích gì. Mục đích chính của việc học là để chúng ta biết cách hoàn thiện chính mình đến khi bằng Phật mới thôi. Trước tiên, bài học cao quý nhất cần phải hiểu là bài học sống để yêu thương, thương yêu chính mình và mọi người khác. Nhưng chúng ta thương yêu cũng phải biết cách, tức là thương yêu bằng từ bi và trí tuệ. Nhờ vậy, ta không luyến ái ích kỷ giống như những người thường tình ở thế gian. Chính vì vậy, chúng ta cần phải học thêm bài học hiểu biết để thương yêu bằng tình người trong cuộc sống. Hiểu biết để thương yêu, thương yêu để có hạnh phúc chân thật nhờ biết cảm thông và tha thứ cho nhau. Hiểu biết ở đây không phải là loại kiến thức thông thường biết về đời sống kinh tế, kinh doanh, mua bán, khoa học kỹ thuật, chính trị vân vân. Có rất nhiều người học giỏi đậu bằng cấp cao về những chuyên môn trên rồi cuối cùng đi làm kiếm tiền, nuôi sống bản thân và giúp đỡ gia đình người thân được sống để tồn tại, sống ở đời. Dù giàu hay nghèo, dù sang hay hèn, dù khôn hay dại, dù tốt hay xấu, ai cũng muốn được sống sung sướng hạnh phúc. Quả thì ai cũng muốn được tốt đẹp, nhưng mà nhân thì chúng ta không chịu gieo. Hoặc đã gieo nhân ác mà cứ muốn quả lành trái ngọt, thật là vô lý. Chúng ta tìm kiếm hạnh phúc mãi mà không thấy, chỉ thấy toàn phiền muộn khổ đau. Khổ quá chúng ta bèn tìm đến các chùa, tìm người cầu chỉ dạy.

Đạo Phật dạy gì cho chúng ta. Trước tiên dạy luật nhân quả để chúng ta biết làm lành hướng phước tốt đẹp và tránh xa nhân xấu ác làm tổn hại người khác. Vì gieo nhân nào thì gặt quả nấy. Ta đau khổ trong tình cảm vì bị người yêu ruồng bỏ. Ta đâu biết rằng trong nhiều kiếp trước mình đã phá hoại hạnh phúc của gia đình người khác nên bây giờ ta phải chịu hậu quả đau thương. Nguyên nhân đưa đến khổ đau không phải do hoàn cảnh, không phải do người khác mà chính tự nơi mình đã gây ra. Vì mãi chạy theo vật chất, tham đắm sắc dục, chúng ta lãng quên tâm linh sáng suốt, không tin nhân quả, không học cách sống để thương yêu bằng trái tim hiểu biết. Do đó mà ta phải chìm nổi lên đên trong biển khổ sông mê, không có ngày thôi dứt. Bây giờ có duyên được học lại bài học nhân quả là ta phải biết thương yêu đùm bọc giúp đỡ lẫn nhau với tấm lòng vô ngã vị tha. Có nhiều bậc cha mẹ thương con nhưng không biết cách chỉ dạy con cái. Nuông chiều chúng muốn gì được nấy, làm cho nó thêm lười biến và ỷ lại. Cha mẹ đưa con đến trường rồi phó mặt cho thầy cô giáo hướng dẫn dạy dỗ. Nhưng trường học thời đại bây giờ người ta chỉ dạy cho có bằng cấp có nghề trong tay để ra đi làm ăn kiếm sống nuôi gia đình.

Nhân quả trong đạo Phật dạy cho ta phải có trách nhiệm trong từng ý nghĩ, lời nói và hành động. Nếu chúng ta không tin nhân quả, ta sẽ sống vô ý thức, thiếu trách nhiệm, chỉ biết tham lam ích kỷ để làm tổn thương người khác. Khi đau trăng, chúng ta mới hiểu được nỗi khổ của những kẻ đau trăng. Có nhiều người rất mạnh khỏe, chưa bao giờ bị bệnh nên thấy người khác bệnh thì cho rằng người này dở nên khinh thường. Nhân quả nghiệp báo tốt xấu sẽ đến sớm hay muộn là tùy theo duyên. Bây giờ ta chưa đau bệnh, nhưng sau này sẽ bệnh rồi ta cảm nhận sự thống khổ của nó mà có thể cảm thông người đã bệnh. Khi hiểu được như vậy, chúng ta sẽ thương mình và người khác. Nhờ đó nhịp khổ ngày càng được giảm bớt và tiêu trừ. Nếu chúng ta không hiểu như thế mà cứ đi chùa để cầu khẩn van xin mong Phật Bồ Tát gia hộ cho mau hết bệnh là người chưa có niềm tin sâu sắc về nhân quả. Con người có hai phần thể xác và tinh thần. Do đó chúng ta phải biết quay lại chính mình mà sống với tâm Phật sáng suốt thì mọi bệnh khổ sẽ được tiêu trừ. Sự diễn biến từ nhân đến quả cũng không nhất định, có thể báo ứng liền trong hiện tại hoặc xảy ra sau một thời gian. Khi làm ác, chúng ta có thể qua mặt được luật pháp, nhưng luật nhân quả sẽ không chừa bất cứ một ai. Khi nhân duyên chín mùi, chúng ta chỉ cần quan sát trong hiện tại sẽ biết rõ ràng quả báo trước mắt của những việc làm ác như trộm cướp, lường gạt, nói lời dối gạt, cờ bạc, hút chích, đàn lừa tình, trù dập, hãm hại, buôn lậu, móc ngoặc hối lộ, tham ô, chèn ép người quá đáng, dẫn đến bị bắt, bị truy tố, bị giam cầm tù tội cho đến tử hình. Chính vì thế người Phật tử chân chính phải tin sâu nhân quả nên luôn sợ hãi với quả báo xấu xa. Quyết không làm điều gì làm tổn thương đến người khác, tránh xa tội lỗi. Người đã có đủ tín tâm về niềm tin nhân quả sẽ ý thức mà không làm các việc xấu ác. Bởi nhân trộm cướp lường gạt của người dẫn đến quả báo hiện tại chịu tù tội và tương lai chịu thiếu thốn nghèo hèn. Chúng ta hãy sợ hãi quả báo xấu trong đời này để biết cách tránh xa những điều tội lỗi hay làm các việc thiện ích vì tình người trong cuộc sống. Một người sống tốt không làm tổn hại ai. Một gia đình hoàn thiện về nhân cách đạo đức thì xã hội sẽ phát triển ổn định một cách bền vững và lâu dài. Nhờ ai cũng tin sâu vào nhân quả nghiệp báo.

Xưa có một gia đình nọ vì quá nghèo nên hai mẹ con phải đi ở đợ cho ông phú hộ giàu có trong làng. Người mẹ đã lớn tuổi vì cuộc sống cơ cực bần hàn nên đã qua đời gần mộ năm. Vào một đêm nọ, người con nằm mộng thấy mẹ về nói với ông, "Ngày mai có mưa to, phía sau nhà bếp sẽ có một con gà chết cống vì lạnh. Ông phú hộ sẽ cho con, nhưng con chớ có nên ăn. Mẹ khi còn sống đã từng trộm 200 đồng của ông phú hộ. Nay vì ác nghiệp đó mà mẹ chưa được siêu thoát và phải thành con gà để trả nợ. Mẹ đã đẻ đủ số trứng và sinh ra nhiều lứa gà con nên trong đời này trả hết số nợ cũ. Bây giờ ta có thể tái sinh cõi lành." Hôm sau, quả đúng như lời nói trong giấc mộng, có một con gà mái chết cống phía sau nhà bếp. Ông phú hộ liền cho người con. Biết được nguyên nhân đứa con khóc lóc thương tiếc, nhớ đến mẹ mình rồi đem gà mái đi chôn. Ông phú hộ ngạc nhiên mới gặn hỏi vì sao lại như thế. Không giấu giếm được nữa, người con liền đem sự thật kể lại cho ông phú hộ nghe. Kể từ hôm đó, ông phú hộ đối xử tốt với chàng trai và coi anh như người thân trong nhà.

Trộm ở đây có nghĩa là canh me, rình rập lén lấy, không để cho người khác thấy. Cướp có nghĩa là công khai, ngang nhiên cưỡng đoạt lấy trước mặt mọi người. Cân non bán thiếu, trốn thuế, lường gạt dưới nhiều hình thức khác đều gọi là trộm. Lợi dụng quyền cao chức trọng tham ô, hối lộ, ăn chặn bắt chẹt người phải đưa tiền của, đều gọi là cướp. Quả báo của sự trộm cướp. Nặng thì nghèo, bần cùng vô số kiếp hoặc làm thân súc vật để đền trả cho người. Nhẹ thì ruộng vườn, nhà cửa, tài sản bị thiên tai lũ lục, hỏa hoạn, sóng thần, động đất phá hủy. Chúng ta hãy nên tin sâu nhân quả vì làm lành được hưởng phước báo tốt đẹp, làm ác chịu họa khổ đau hiện tại và mai sau. Nhân trộm cướp là việc làm xấu ác. Cả thế giới loài người đều không chấp nhận nên có luật pháp chế tại phạt tù nặng thì tử hình. Huống hồ là luật nhân quả luận âm thầm chi phối và sẽ cho ra kết quả xấu khi đủ nhân duyên. Ý thức được những khổ đau do gian tham trộm cướp, lường gạt lấy của người dưới nhiều hình thức. Người Phật tử chân chính nguyện mở rộng tấm lòng thương xót, không xâm hại tài sản vật chất của người khác. Để đem lại niềm vui sống đến với tất cả mọi người, chúng ta phải có niềm tin về nhân quả trọn vẹn. Dù là một cây kim cộng chỉ, nếu không phải của mình hay người khác không cho thì mình không được tự ý lấy làm của riêng. Ngoài những tội có kết quả trong hiện tại, khi đủ nhân duyên, còn vô số những việc làm ác kết thành quả xấu trong tương lai. Vì nhân đã gieo dụ trăm kiếp ngàn đời vẫn không mất. Con người khi gặp quả báo xấu mới than trời trách đất đổ thừa tại thì là mà không chịu gieo nhân lành ngay nơi hiện tại. Nhiều người đã phạm tội nhưng chưa bị phát hiện bởi nhân xấu chưa kết thành quả thì họ vẫn cứ ung dung hưởng thụ thản nhiên như người vô tội, thậm chí còn phỉ bán luật nhân quả nữa. Đến khi phước hết họa đến chịu quả khổ đau, không có ngày thôi dứt. Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.

Nuôi dạy con cái theo lời Phật dạy. Khi trẻ 36 tuổi, phụ huynh nên kể những mẫu chuyện tiền thân Đức Phật, thỉnh thoảng khen thưởng cho quà hoặc chở trẻ đi chùa tập làm quen và chào hỏi các vị thầy. Dạy tập trẻ thưa thầy mở đầu là A Di Đà Phật. Bạch.

Thầy, các nhà nghiên cứu Phật giáo đã chỉ ra sự hình thành và phát triển nhân cách con người diễn ra có tính quy luật theo từng lứa tuổi, bắt đầu từ khi thọ thai cho đến trưởng thành. Vì thế, giáo dục bao giờ cũng hướng vào con người cụ thể với những đặc điểm tâm lý riêng về lứa tuổi, giới tính và những đặc trưng độc đáo trong nhân cách. Do đó, giáo dục phải xuất phát từ những đạt điểm tâm sinh lý của đối tượng để đề ra các nội dung, cách thức phù hợp.

Cụ thể là Phật giáo chủ trương giáo dục từ trong thai nhi cho đến khi lọt lòng, lớn lên và cả trưởng thành sau này mà có từng nội dung giáo dục, phương thức giáo dục phù hợp với từng giai đoạn phát triển của trẻ, giáo dục và sự phát triển nhân cách trẻ sơ sinh. Không một tuổi. Ngay từ khi còn trong bụng mẹ, cha mẹ sống phải biết yêu thương bằng một tình yêu chân thành, khắng khích không có gì phân ly được. Sự đầm ấm gia đình sẽ bảo vệ và nuôi dưỡng thai nhi, hình thành những hạt giống yêu thương và hiểu biết sau này. Kinh nghiệm thực tiễn về đời sống tâm linh. Một cặp vợ chồng khi người mẹ mang thai, thường xuyên thắp hương cầu nguyện Phật Bồ Tát, tụng kinh bái sám, chiêm ngưỡng Thế Tôn, làm các việc công đức thì lúc đó cha mẹ đã bắt đầu cho thai nhi kết nối liên thông với thế giới an lành trong tâm thức.

Khi vừa lọt lòng thông qua lời ru của mẹ và sự ôm ấp triều mến của mẹ cha, trẻ thơ học được cách hòa nhập với môi trường sống mới. Sự phát triển của trẻ sơ sinh chủ yếu là về mặt cơ thể, được thể hiện ở những tiến bộ trong các hoạt động của các giác quan và vận động qua sự nhìn, nghe, ngửi, nếm, lật, ngồi bò, đứng đi, nằm, cầm, nắm. Chiều hướng phát triển của các giác quan và vận động cơ thể trong giai đoạn này cũng nói lên tính chất và mức độ phát triển về trí tuệ và tinh thần của đứa trẻ tùy theo cách thức chăm sóc của cha mẹ và cách cư xử của người lớn trong gia đình mà đứa trẻ ghi nhận được các ấn tượng hình thành các thói quen về hành vi trong sinh hoạt sau này, cách tiếp cận thế giới qua hình ảnh đồ vật theo hướng thiện sẽ làm nền tảng cho trẻ lớn lên có kinh nghiệm cư xử đúng với thế giới xung quanh. Mọi thứ phụ thuộc vào khả năng cha mẹ am hiểu giáo lý và ứng dụng giáo lý để hướng dẫn cho trẻ bắt chước và in đậm dấu ấn Phật pháp từ buổi còn thơ.

Giáo dục và sự phát triển nhân cách trẻ ở nhà một ba tuổi. Yến thời kỳ này trẻ thơ bắt đầu tiến bộ rõ rệt về cơ thể, tâm lý. Trẻ bắt đầu được cha mẹ tập đi, biết thích chơi đồ vật, biết nói dần dần, góp phần thúc đẩy sự phát triển khả năng ý thức. Một yếu tố thể hiện nhân cách con người. Lúc này, cha mẹ tập nói những đại từ nhân xưng thân thuộc như ba, má, ông, bà hay thầy. Sư ông khi bồng trẻ lên chùa lễ Phật và hướng dẫn con mình hiểu người khác nói. Đồng thời, cha mẹ chỉ bảo cho con cái học tập cư xử theo những nguyên tắc hành vi khi tiếp xúc với người khác trong gia đình như anh em, chú bác. Quan trọng hơn là cha mẹ phải là những người gương mẫu. Đừng bao giờ để trẻ thấy một hình ảnh bất hòa cãi vã tạo dấu ấn xấu trong mắt trẻ. Thỉnh thoảng cha mẹ lên chùa cho trẻ tiếp xúc không gian tĩnh lặng rộng lớn. Hình ảnh Phật thánh qua những bức tượng hiền hòa để trẻ cảm nhận tình thương của Phật, thậm chí có thể chỉ vào những bức tượng hộ pháp để răng đe khi chúng không vâng lời như không chịu ăn, khóc nhẹ.

Giáo dục và sự phát triển nhân cách trẻ ở nhà trẻ ba. Sá tuổi là giai đoạn hình thành nhân cách của trẻ, thể hiện khả năng hành động theo động cơ gián tiếp. Sự phát triển nhân cách lệ thuộc vào khuôn mẫu hành vi của người lớn mà trẻ em tiếp xúc như cha mẹ, thầy cô, bạn bè. Những dấu ấn ban đầu trên nhân cách trẻ thơ được lưu giữ lại. Sự phát triển nhân cách trong giai đoạn này chỉ đạt được mức độ thấp nhưng diễn ra ở tốc độ cao, bắt đầu xuất hiện khuynh hướng độc lập. Vì vậy, cha mẹ phải tập trung chú ý, quan tâm nhiều hơn trong việc trẻ ham thích trò chơi. Thông qua việc tiếp xúc với trò chơi mà định hướng ý thức trẻ vào việc học tập, có thể dạy trẻ những gương tốt đạo đức thông qua việc kể chuyện cổ tích, thần thoại, bước đầu chỉ ra nhân vật thiện ác, kích thích trí tưởng tượng của trẻ, các loại tình cảm của trẻ thơ. Với những phụ huynh là Phật tử thuần thành thì nên kể những mẫu chuyện tiền thân Đức Phật, thỉnh thoỉnh khen thưởng cho quà hoặc chở trẻ đi chùa tập làm quen và chào hỏi các vị thầy. Dạy tập trẻ thưa thầy, mở đầu là A Di Đà Phật. Bạch thầy, cúi chào người lớn, nhất là chú ý đến việc trẻ trong cách thức ứng xử các hành vi lễ phép, biết làm chủ về sinh hoạt cá nhân, bước đầu cho trẻ tiếp xúc các lễ hội Phật giáo nhân ngày Phật đản Vu Lan để thông qua các đại lễ này ươm mầm những hạt giống về ý nghĩa Phật ra đời, những đạo lý cơ bản về hiếu hạnh.

Giáo dục và sự phát triển nhân cách trẻ học sinh. Tiểu học sáu 11 tuổi. Lúc này trẻ bắt đầu lớn nhanh so với các giai đoạn trước. Trẻ thơ bắt đầu tham gia các hoạt động xã hội để tiếp nhận các hệ thống tri thức. Cha mẹ cần chú ý quan tâm về việc học tập, tính cách bắt đầu định hình với các đặc điểm sau: Khả năng nhận thức của trẻ, phát triển nhanh chóng nhờ hoạt động học tập, đời sống tình cảm chiếm ưu thế và chi phối mạnh mẽ các hoạt động trong sự hồn nhiên hay bắt chước những người gần gũi có ảnh hưởng nhất định đến chúng. Bản tính hiếu động, không kiềm chế dẫn đến sai phạm những điều cha mẹ, ông bà, người lớn dạy bảo. Do đó, cha mẹ cần phải khéo léo uốn nắn dạy dỗ con em trong việc ứng xử hành vi, lễ phép tôn trọng người lớn và biết học tập theo chương trình dạy ở trường. Lúc này, cha mẹ phải cho con tiếp xúc các mẫu người mô phạm để làm phương tiện giáo dục. Ngoài sự giáo dục của gia đình, nhà trường, cha mẹ phải dẫn con lên chùa gần gũi chư tăng. Sự tiếp xúc này sẽ để lại ấn tượng tốt thông qua lễ lạy. Nghe những lời dạy của quý thầy, những câu chuyện đạo lý trong Phật giáo về sự tôn trọng sự thật, sự vâng lời mẹ cha, biết yêu thương đồng loại như câu chuyện sa di La Hầu La thường hay nói dối được giáo hóa qua bài kinh giáo giới La Hầu La. Sa di nọ nhờ cứu đàn kiến mà được khỏe mạnh, sống lâu hoặc những bài kệ ngắn gọn đơn giản trong kinh Pháp Cú vân vân. Lúc này cha mẹ cần lưu tâm chú trọng từng hành vi ứng xử của trẻ trong học tập tâm lý dạy cho chúng tự tin biết tin yêu gia đình thầy cô đồng thời hướng dẫn tham gia các hoạt động mang tính tập thể gia nhập gia đình Phật tử đi hành hương các chùa cùng bố mẹ làm việc công đức ở chùa như quét dọn tham gia văn nghệ vào các ngày lễ của Phật giáo nói chung là tập làm các việc có ích thuộc thuộc về khả năng các cháu có thể làm được.

Giáo dục và sự phát triển nhân cách học sinh trung học cơ sở. 11. 15 tuổi. Giai đoạn này là giai đoạn trẻ phát triển và biến động về tâm sinh lý phức tạp, tác động khá mạnh vào sự định hình nhân cách, giới tính định hình. Nó quy định tính cách, nhận thức và sự thể hiện ra bên ngoài qua các hành vi ứng xử khác nhau giữa trẻ nam và nữ. Lúc này, trẻ xuất hiện những khuynh hướng phát triển khá đặc biệt về biến chuyển tâm lý như mong muốn tự khẳng định mình nên bắt đầu có dấu hiệu phản ứng lại lời dạy của thầy cô, cha mẹ hoặc tranh cãi với bạn bè. Các em bắt đầu biết xấu hổ, biết tự kêu, biết làm đẹp, thích được thỏa mãn các mong muốn như được đi chơi, được xem các trò chơi, tivi, game. Nếu không đáp ứng hoặc đáp ứng nhu cầu của trẻ không đúng do nuông chiều của cha mẹ thì dễ dẫn đến hư hỏng. Tình cảm của các em lúc này diễn biến rất phức tạp. Vì vậy, cha mẹ càng có sự liên kết giáo dục gia đình, nhà trường, nhà chùa và xã hội chặt chẽ đối với vấn đề giáo dục các em hoàn thiện. Người mẹ lúc này càng gần gũi con hơn bao giờ hết. Phải biết để ý sự phát triển tâm lý, theo dõi sự dạy dỗ tránh sự lo âu khi cơ thể biến chuyển về sinh lý cho các em gái, kể cả các em trai. Đồng thời dạy cho các em hiểu biết về giới tính, có cách thức hành xử đúng khi quan hệ, tiếp xúc với người khác giới. Tuổi này các em bắt đầu ham chơi, thích mơ mộng và mong muốn được cưng chiều. Vì vậy phải khéo léo kết nối yêu thương vỗ về nhưng cũng phải nghiêm khắc cần thiết quan tâm và tạo các điều kiện học tập tốt nhất và vui chơi lành mạnh mà cha mẹ có thể đáp ứng. Môi trường của các em tiếp xúc lúc này khá rộng, hiểu biết nhiều. Vì vậy cha mẹ Phật tử phải dành nhiều thì giờ chăm lo để các em phát triển nhân cách theo định hướng của gia đình, nề nếp của gia phong. Liên lạc thường xuyên với các thầy cô giáo để theo dõi việc học, tìm hiểu bạn bè của các em, để nắm rõ tình hình sinh hoạt ở bên ngoài. Khi có điều kiện sinh hoạt gia đình thông qua bữa cơm, quý kỵ tiệc mừng sinh nhật, chúc thọ cần nói rõ ý nghĩa lễ và khơi dậy tình thương yêu, biết chia sẻ niềm vui với người khác cũng như giảng rõ về sự bất hạnh đối với ai thiếu tình thương với cha mẹ. Độ tuổi này các bậc cha mẹ phải kết hợp quý thầy khéo léo giảng dạy các em về niềm tin và lẽ sống. Tin Tam Bảo, tin nhân quả, dạy phân biệt chính tà, thiện ác, nhất là biết tin vào chính mình. Có điều kiện nên cho các em đi chùa cùng với gia đình để bước đầu học hỏi giáo lý Phật Đà, sự quy y và biết sống theo năm giới như một nếp sống đạo đức Phật giáo. Khi cha mẹ đi chùa hành hương thì nên cho các em đi theo, tiếp cận sự tin yêu, tôn kính ba ngôi Tam Bảo, sự bố thí cúng dường, thực hành các việc phước thiện. Các chùa hiện nay đều có tổ chức thuyết giảng sáng chủ nhật, tu bát quan trai, lớp học giáo lý, hướng dẫn các em thực hành nếp sống tri túc, hướng dẫn lối sống đạo đức Phật giáo cho các em tham gia đi hành hương. Từ thiện nên tạo điều kiện cho các em học tập và thực hiện. Dần dần các em sẽ biết hình thành nhân cách hoàn thiện sống có ích và thực hiện ước mơ hoài bão của chúng theo định hướng của gia đình xã hội yêu cầu.

Tóm lại, trẻ em là đối tượng cần quan tâm hơn bao giờ hết. Đây là thành phần hạt nhân kết nối sự yêu thương gia đình qua tình vợ chồng, anh em, ông bà, cha mẹ, bà con quyến thuộc nội ngoại xa gần xóm làng. Các em cũng là người kế thừa trong gia đình gánh vác việc gia tộc. Ngoài xã hội là những chủ nhân xây dựng đất nước sau này là Phật tử, các em là người hộ trì chánh pháp, thậm chí trở thành người xuất gia học đạo, hành đạo, đem lại lợi ích sau này cho đời đạo mỗi ngày sáng tươi. Vì thế, trách nhiệm với việc giáo dục trẻ thơ không chỉ ở phạm vi gia đình, nhà trường, nhà chùa mà cả xã hội nữa. Cuộc sống hôm nay từng bước chuyển đổi trong xu hướng thịnh vượng. Đời sống sinh hoạt của nhân dân ta đã ấm no đầy đủ. Sự quan tâm đối với trẻ thơ càng được chú trọng hơn, nhà nước và các tổ chức cộng đồng. Trong đó có Phật giáo đã thực thi chú trọng giảng dạy trẻ thơ học pháp và hành pháp trong sự hình thành nhân cách người Phật tử. Đây chính là chủ thể và cội nguồn cho Phật giáo Việt Nam phát triển lâu dài và có kế thừa liên tục. Vì vậy, trách nhiệm của chư tăng đối với việc giảng dạy giáo lý cho thiếu nhi hoặc gián tiếp thông qua các phụ huynh Phật tử hay trực tiếp với một chương trình cụ thể là điều cần thiết.

Nam mô Bổn Sư Thích Ca Mâu Ni Phật. Yeah.