Transcription
[Müzik]
Geldik önemli bir noktaya. Soru çözümleriyle genel tekrar yapacağız. Hazır mıyız acaba?
Evet. Evet. İstediğimiz enerji bu işte. Eksikler varsa onu göreceğiz sizle birlikte. Eee, varsa eksikler oranın tekrarını yapacağız. Ama soru çözümü çok kıymetli. Çünkü sınavda karşı karşıya kalacağınız nokta sizde sorunun kendisi olacak diyorum.
Hemen ilk soruyla birlikte başlıyoruz. Çok kısa bir şekilde bakın. Ekran karşısındaki sizler de böyle dondurabilirsiniz isterseniz. Ya da zaten çözme süresi veriyorum. Bir bakın, bir okuyun. Sonra beraber değerlendireceğiz.
Fön rüzgarlarının kendisi. Hatırlıyor musunuz acaba? Esiyorum ben. Karşıma bir dağ kütlesi çıktı. Yükseldim, alçaldım. Diğer tarafa inerken ısınıyorum. Doğru mu?
Fön rüzgarı. Türkiye'de farklı yerlerde esen fön rüzgarının görünmesi yukarıdakilerden hangilerine bağlıdır sorusunun cevabında mutlaka yer şekilleri yani dağların kendisini aramam gerekiyor. Üç kıta arasında yer almasının Asya, Avrupa, Afrika bir bağlantısı var mı sizce?
Hayır. Geliyorum o zaman. Yer şekilleri çeşitliliği yani dağları anlatmaya çalışıyor aslında. Engebeli kısımları anlatmaya çalışıyor. Yükseliyorum, alçalıyorum. Bu hareketi yapmam için yer şekilleri lazım. O zaman yer şekilleri çeşitliliğini aldım. Kuzey Yarımkürede bulunmanın rüzgarın bir daha aşıp aşağı doğru inerken ısınmasıyla bağlantısı var mı? Yok. Güney Yarımkürede de benzeri olabilir. Çünkü nerede olduğu önemli değil. Dolayısıyla hangisi bağlantılı sorusunun cevabı için ne diyoruz?
Yalnız 2 diyoruz. O da E seçeneğinde karşımıza çıkmış oluyor. Özellikle böyle karıştırıyoruz ki böyle alışkanlık olmasın. Yani genelde yalnız ikiler B seçeneğinde olur. Biraz dikkatinizi ölçmek için böyle dağıtıyoruz. Dikkatli olmak gerekiyor. Hani sorunun cevabını yakaladıktan sonra da işaretlemeden gitsin istemeyiz. O biraz eee bizim için kötü bir durum olabilir diyorum.
2'inci sorudayız. Haritalı bir soru. Bitki örtüsü ile ilgili bir sorunun karşınıza çıkma ihtimali yüksek. E meşenin kendisi Türkiye'de iç bölgelerde demiştim. Sarıçam'ın kendisi soru kalıbı olmuştu. Doğu Karadeniz ve Ardahan hattı ile birlikte. Karaçam'ın kendisi Karadeniz'de, Akdeniz'de vardı aslında. Daha fazla olduğu yer için Batı Karadeniz genellemesini yapmıştık. Hatırlıyor musunuz?
O zaman sorunun cevabı 2 numara olarak karşımıza çıkar. Niye 1 değil 1 numara? Çünkü tam Çarşamba Ovası'nı gösteriyor. Yani bir deltayı gösteriyor. Eee, bunlar aslında e bundan sonra yer şekilleri konusuna başlayacağız. Böyle milimetrik yerlerini öğrenmiş olacaksınız. Yani aslında böyle düz mantık bakarsak Karaçam'ın kendisi Karadenizli olur. İki tane Karadeniz'den yer var. Acaba hangisi milimetrik? Tam işaretlediğimiz yer bir delta ovası. Ova olduğu için ormanlar orada yok ama dağın yükseklerinde böyle içeride bir yeri işaretlemişiz. Dolayısıyla sorunun cevabı 2 numara oluyor. Eee, milimetrik yerleri netleştireceğiz. Zaten yer şekilleri konusu bu yüzden var. Coğrafyanın 2'inci temelini bitiriyoruz. 3'üncü temel kaldı. Yer şekilleri. Onu da bitirdikten sonra her şey daha anlamlı olacak bizim için. Merak etmeyin. Anlaştık mı?
Evet. İlerliyoruz.
Evet, son yılların tam bir ÖSYM sorusu bence. Çünkü bu soru kalıbını tarım ürünlerinin yetiştiği alanlar verilip hangisinde az olur, daha az olur ya da hayvancılık, arıcılık daha az olur mantığıyla hep sordular. Ben bunu biraz daha böyle yağışa uyarlamış oldum. 5 tane mekan var. Yıllık yağış miktarının daha az olduğu yeri soruyorum size. Cevabınız ne olur?
4. 4 numara diyorsunuz. Bakalım. Doğu Karadeniz'in kendisi yağışın daha fazla olduğu yer. Sonra Batı Karadeniz geliyor. Sonra Muğla Antalya hattı geliyor. Hatırlıyor muyuz? Ama Samsun bunlardan daha az yağış alıyordu. Hatırlıyor muyuz? Sonuç olarak sorunun cevabı D seçeneğinde karşımıza çıkmış oluyor. Zor sorulardan bir tanesi. Normalde Türkiye'den fazla yaş Karadeniz'de mantığıyla birlikte bunun üçünü bir kenara koyarsınız ama öyle yapmamak gerekiyor. Mantığını hatırlıyor musunuz acaba? Yamaç yağışları var mı? Var. Kıyının gerisine yüksek uzanan dağlardan yükseldi. Yağış oldu mu? Evet. Dağlar kıyının gerisine çok yüksek uzandığı için çok fazla yağış var. Yükselti bir tık azaldı. Yağış daha azaldı. Yine bu dağlar daha yüksek. Antalya'nın ve Menteşe'nin dağları Canik dağlarına 4 numaradaki dağlara göre daha yüksek olduğu için burada yükselti diğerlerine göre daha az olduğu için daha az yamaç yağışı. 4 numarada Samsun çevresi ön plana çıkıyor. Zor sorulardan bir tanesi. Yeni yer şekilleri konusuyla bağlantılı. E ama coğrafyanın üç konusunun birbirine çok bağlantılı olduğundan da bahsetmiştim. İlerlemeye devam ediyoruz.
Diğer sorudayız. Okuyun bakalım. Evet. A diyenler, B diyenler. A'da biraz yoğunlaştık stüdyoda. C yok, D yok, E yok. Diğerleri illerin yerini bilmiyor galiba. Önemli bir sorun. O yüzden haritalarla coğrafya içerisinden çıkan posterimiz çok kıymetli. O poster karşısında soruları çözün tekrar tekrar söylüyorum. Ve son yılların önemli soruları içerisinde illerin yerini bilerek çözmem gereken ve değerlendirmem gereken bilgi var. Ocak ayı sıcaklık değerleri dikkate alındığında aşağıdaki kent çiftlerinin hangileri arasında birbiri arasında. Yani sıcaklık farkı en fazla olur. İzmir'imiz kıyıda sıcak. Ağrımız da Doğu Anadolu'da soğuk. Bir fark fazlalığı var gibi. Mersin'imiz kıyıda sıcak. Konya içeride soğuk ama İzmir Aydın farkı gibi değil. Hani Konya mı Ağrı mı daha soğuk desem? Ağrı. Oradan da yakalayabilirsiniz mesela. İstanbul yine kıyıda yine de asak. Şanlıurfa'mızda içeride kışın soğuk alabiliyor ama Şanlıurfa Konya Ağrı üçlüsünden hangisi soğuk? Hala Ağrı'dayım. Samsun kıyı da sıcak. Tokat'ın kendisi içeride. Evet. Samsun'a göre soğuk olabilir ama bu dörtlüden hangisi daha soğuk? Hala Ağrı'dayım. Bursa'nın kendisi biraz içeride rastladı. Yine hani Gemlik tarafı var vesaire. Mudanya denize kıyısı var diyelim. Sıcak. Kayseri'nin kendisi içeride soğuk ama Kayseri, Tokat, Urfa, Konya arasında hangisi daha soğuk? Yani bunların hepsinin deniz kıyısının olduğunu düşünürsek hemen hemen o zaman farkın daha fazla olduğu yer gibi mantıktan ilerleyeceğiz. Anlaştık mı? Ama haritadaki yerlerine bakarak çözebilirsiniz. Bu bir kopya çekmek değildir. Konuyu öğrenmektir. Önemli bir soru formatıydı diyorum. Seçenek A'da, cevap A'da karşımıza çıktı. Var mı problem? Takıldığınız bir yer var mı şu ana kadar? Ekran karşısındakiler yok diyorsunuz. İlerliyoruz.
Başka bir sorudayız. Gerçek alan, izdüşüm alan kavramını hatırlıyorsunuz değil mi? Aynı mantık gerçek sıcaklık, indirgenmiş sıcaklık arasındaki farkın en fazla olduğu yeri soruyoruz burada. Şimdi hatırlıyor musunuz acaba? Her 200 metre sıcaklık 1 derece azalır mı? Azalır. O zaman ben daha çok yükseğine çıkarsam çok yükseldim. Şimdi sıcaklık değerleri çok daha azalır. Doğru mu? Bunu indirgediğim zaman ne oluyor? İşte o yükselti farkını ortadan kaldırmış oluyorum. O zaman gerçek sıcaklıkta indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark fazla olan yer en yüksek yer mantığı ortaya çıkıyor. Mesela Mersin deniz kıyısının sıcaklığı 30 derece desem Mersin zaten deniz kıyısında indirgediğim zaman dağ kütlesi üzerine olmadığım için farklı olmayacak. Doğru mu? O yüzden deniz kıyısına olan yerde gerçek sıcaklıkla indirgenmiş sıcaklık arasındaki fark daha az olur. Ama bir yer yüksekse bunu indirgemem demek o yükseltiden aşağı doğru ineceğim. Sıcaklık değerleri arasındaki farkı bulacağım anlamına geliyor. Dolayısıyla farkın daha fazla olduğu yer yüksek yer mantığıyla ortaya çıkar. Sorunun cevabı 5 numara olur E seçeneği olur. Mantığı anladınız mı? Gerçek alan izdüşüm alan mantığı gibi. Gerçek sıcaklık indirgenmiş sıcaklık. Anlaştık mı? Dağlar var. Dağları eee olayı netleştirmem lazım yani. Anlaştık mı? Olay bu dedik. İlerlemeye devam ediyoruz.
Bir izoterm harita sorusu. Biraz grafik sorusu gibi. Bakın olaya. Hangisine ulaşılamaz. Ulaşılamayanı bulacaksınız. Dikkatli bakın. Çeşitli söylentiler var stüdyoda. İç geçirenler var. Bu neymiş? Stüdyoyu terk edenler var bu sorudan sonra. Şimdi tek tek bakalım hangisine ulaşılamaz. En yüksek sıcaklık Güneydoğu Anadolu'da ölçülmüş. Bakalım en yüksek sıcaklık burada. Güney. Güneydoğu Anadolu bunu yakalamışsınızdır. Tuz Gölü çevresinde sıcaklık 30 derecenin altında. İlk önce Tuz Gölü'nü bulmam lazım. Tuz Gölü bu. Bu değil. Göller konusunu işlemediğimiz için yerini gösteriyorum. Tuz Gölü'ne sıcaklık 30 derecenin altındamış. Şimdi etrafına bakalım. Şu çizgi kaç santigrat derece? Çok güzel. Diğeri kaç? Bakın 28 30 32 34 diye arttığına göre yani basamak gibi düşüneceksiniz sayı doğrusu gibi 28 30 arasında Tuz Gölü yani 30 derecenin. Mantık bu. Anlaştık mı? Sağlamasını yapalım mı? İstanbul'u görüyor musunuz? Sıcaklığı 26 santigrat derecenin üzerinde. Doğru mu yanlış mı? Biraz yakından bakın. Ekran karşısındaki sizler de bakın İstanbul'un etrafında herhangi bir eee değeri yok. Doğru mu izoterm? Eğrisi yok. En yakınında 26 var burada. Bir tane daha var. 28. Aksini iddia eden herhangi bir şey olmadığı için şu ara komple 26 ile 28 arasında olmuş olur. Anlaştık mı? O zaman İstanbul sıcaklığı 26 ile 28 arasında oluyor. Yani 26'nın üzerinde oluyor. Problem var mı? Daha net anlayın lütfen. Van Gölü'nü görüyor musunuz? Evet. Van Gölü'nde sıcaklık 32 ile 34 arasında oluyor. Anlaştık mı? Problem var mı? Süper. Mersin bizim köyü görüyor musunuz? Evet. Mersin'de sıcaklık kaç santigrat derece? 28'in üstünde mi altında mı? Şimdi Mersin burada. Bu kaç? İçeri girdim. Bu kaç? 32 diye devam ediyor. Geri sayalım. 34 32 30 28'in altında. Bir daha söylüyorum. 34 32 azalarak geldi. Bir daha azaldı. 28 oldu. Aksine iddia eden herhangi bir çizgi yok. 28'in altında. Bakın zaten şu arayla şu ara aynı ara. Doğru mu? O zaman 28'in altında oluyor. Çok detay. Yani bunu ön plana çıkaracaklarını düşünmüyorum ama görün. Anladık mantığını. Evet. Tamam. Süper. Şu zaten anlamanız yani cevabı yakalamanız için o mantığı anlamanız lazım. Bu arada geldim C seçeneğine. Haritada en yüksek sıcaklık ile en düşük sıcaklık arasındaki fark 10 santigrat derece. Şimdi bakın eee en yüksek sıcaklık 34 mü? En düşük fark dersek yanılırız. Çünkü haritada 34'ün üstünde bir yer var. Şurada Şırnak'ta mesela sıcaklık 34'ün üstünde 36 gibi mesela 35 diyebilirsiniz fark etmez. Ardahan'da sıcaklık 26'nın 24'ün altında 22 gibi mesela. O zaman sıcaklık farkı daha fazla yani. Evet. Eee, matematik bilginiz benim gibi. Hemen Şenol Hoca'nın matematik videolarına gidip ilk önce ben ilk videosunu izledim mesela sayı doğrusunda sayıları anlatıyor. Oradan başlayın lütfen. Eksi artı. Bir daha anlatıyorum. Hazır mısınız? Şimdi haritada diyor ki en düşük sıcaklıkla en yüksek sıcaklık. Şimdi Türkiye haritasına bir bakın. En yüksek sıcaklığını bulmak istiyorum. En yüksek sayı değeri ne burada? Şimdi burası da Türkiye olduğu için buranın sıcaklığını değerlendirmem lazım. 34'ü değil, 34'ün üstünde bir yer var burada. Doğru mu? Şimdi şuranın sıcaklığı kaç santigrat derece desem ne dersiniz? 30 32 34'ün. 36 mesela. 36'yı yazdık bir kenara. Doğru mu? Çıkarma işlemi yapacağız birazdan. Şurada da sıcaklık 24'ün. Bakın en düşük sıcaklığı arıyorum. En düşük sıcaklık 24 gördüm. Ama burası da Türkiye olduğu için 26 24'ün altına 22 desem mesela o zaman 36'dan 22'yi çıkardığım zaman kaç kalır? 14. 14. O zaman haritada en yüksek sıcaklık en düşük arasındaki fark 10'dan fazla. Bu yüzden C yanlış. Biraz zor bir soru ama mantığı bu. Grafik soruları böyle. Anlaştık mı? İzoterm eğrileri şuna. İzoterm eğrileri diyoruz bunlara. Sapmalar sıcaklık değerlerinin değişimiyle paralel. Yani gördüğünüz gibi sıcaklık neredeyse ona göre sapıyor. Eğriler oluşturuyor. Zaten mantığı bu. Ege Akdeniz kıyılarının sıcaklık 28 derecenin altında. Biraz önce değerlendirmiştik. Doğru mu? 34 32'nin altında. Var mı problem? Grafik sorunuz var. Nüfusla ilgili gelebilir grafik sorusu. İklimle ilgili gelebilir grafik sorusu. İklimden bir grafik sorusu gelirse birinci grafik sorumuz bu. Diğeri de zaten iklim tipleri ile ilgili grafik sorunuz var. Problem var mı? İlerliyoruz.
İzmir'in rüzgar frekans gününü yakalamam için yer şekillerini bilmem lazım. Dağlar doğu batı yönü uzanıyor. O zaman bizim İzmir'de rüzgar doğudan ve batıdan esiyor. Cevap E seçeneğinde karşımıza çıkar diyorsunuz. Doğu batı. Hatırlıyor musunuz acaba? Uzun çizgi rüzgarın sık geldiği yeri gösteriyordu. Uzun çizgi burada, uzun çizgi burada. Peki söyler misiniz? A seçeneği Akdeniz mi, Karadeniz mi olabilir? Kuzeyden geldiği için. Doğru mu? D seçeneği Karadeniz mi, Akdeniz mi? Akdeniz. Güneyden geldiği için. C seçeneği Karadeniz mi, Akdeniz mi? Akdeniz. Harika. Problem var mı? İlerlemeye devam.
Öncüllü bir soru karşınıza gelebilir. Güney batı yönlü etkilidir. Soba zehirlenmesine neden olur? Gözü yaşlıdır. Gözü yaştan kastım yağmur getirebiliyor. Bir de soba zehirlenmesi. Eee, insanların hayatını kaybetmesine neden oluyor. Böyle bağlantılar da kuruluyor. Cevap lodos. Rüzgarlarla ilgili öncülü sorulara hazır olun. Var mı problemimiz? Bravo. Devam.
Sıcaklık değerlerini düşürüyorsa karayel, yıldız, Poyraz, kuzeyden gelenler keşişleme, kıble, lodos güneyden geliyor. Sıcaklığı artırır. Doğru mu? O zaman hangileri sıcaklık değerlerini düşürür? Cevap E. E seçeneğinde kimler var? Evet. Kıble ve Samyeli güneyden geliyor. Sıcaklığı artırır. Güney yönlüdür daha doğrusu. Anlaştık mı? Devam.
Biraz önce gördüğünüz yer frekans gününün farklı bir soru formatı. Aynı şey aslında. Uzun çizgi yok. Sadece sık geldiği yönü gösteriyor. Tabii buralar nereler bilmem de lazım değil mi? Ceylanpınar Güneydoğu Anadolu Urfa'da. Antalya'yı biliyorsunuz. Nazilli Aydın'da. Çanakkale'yi biliyorsunuz. Murgul Artvin'de Karadeniz, Güney Marmara gibi Ege, Akdeniz, Güneydoğu Anadolu. Şimdi hikaye şu. Şuraya bir bakar mısınız? Burada bir merkez var. Merkeze rüzgar her yerden gelmiş. Yani daha böyle sık geldiği ya şöyle olsaydı kırmızı çizgiler şöyle uzanacaktı. Hani bunu çubuk olarak göstermedik de işaretleme olarak gösteriyoruz. Anlaştık mı? Her yerden geliyor. Eşit olarak geliyor. Düz bir yer o zaman burası diye bakmanız lazım. O zaman İç Anadolu ya da Güneydoğu Anadolu'da bir yer bulacağız. Cevap yani Urfa Ceylanpınar. Zor bir soru bu ama soru formatını anlayın. Anlaştık mı? Burası bir merkez. Bunlar yönler. Tamam mı? Her yönden gelmiş. Bak kırmızı sonlar nereden geldiğini gösteriyor. Her yerden gelmiş rüzgar yıl boyunca. Nasıl her yerden gelebilir? Etrafım düzse. Ama Karadeniz olsaydı mesela burada kırmızı olmayacaktı. Şöyle olacaktı. Akdeniz olsaydı kuzeyde olmayacaktı. Ege olsaydı şöyle düz çizgi olacaktı ya da burada yoğunlaşan bir tarama olacaktı. Kırmızıya bakıyoruz. Anlaştık mı? Yani işaretlenmiş yere bakıyoruz. Problem var mı? Devam.
Sanki ısınma, soğuma termik kökenlileri soruyor değil mi? Evet. Cevap D seçeneğinde kim var? 2 3 var. Yani Sibirya soğuk, Basra. Çok güzel. Cevap D seçeneği. Problem var mı? Harikasınız. İlerlemeye devam.
Maksimum nemin yüksek olduğu yeri soruyor. Maksimum nem sıcaklıkla doğru orantılıydı. Çok sıcaksa maksimum nem çok fazlaydı. Havanın nem taşıma kapasitesiydi. Ve yaz aylarında maksimum nemin fazla neredeydi? Yazın Güneydoğu. Güneydoğu Anadolu'da kışın xte yok seçeneklerde. Sıcak olan yer neresi? Ege. Bravo. Son yılların soru formatında işte bu yorumu yapmanız var. Ezber yapmayın. Ezber yapan kaybeder. Bazı şeyleri kodlamalarla çözemezsiniz. Yani mantığını anlamanız lazım. ÖSYM öyle diyor en azından. Anlaştık mı? Devam.
Türkiye'nin en az yağış alan yerlerinden biri değil. Tuz Gölü var mı? Var. Iğdır var mı? Var. Harran var mı? Var. Nerede? Harran. Urfa'da. Harran Ovası. Nerelisin? Harranlıyım. Var ya. O işte. Malatya var mı? Var. Amanos dağları Hatay'da dağlar zaten. Dağ bakın ova, göl bir tanesinde dağ var. Hangisi daha yüksek? Dağ. Yüksek olan soğuk olur, soğuk olan yağış alır. Anlaştık mı? Amanos dağları Hatay'da yağışın daha fazla olduğu yer. Anlaşılıyor mu acaba? Problem var mı acaba? Devam.
Önemli bir soru var karşınıza. Konveksiyonel yağış yazın. Nerede olur? Erzurum. Erzurum'da diyorsunuz. İlkbaharda nerede olur? Kaç numara? 2. Süper. Yani İç Anadolu zaten 4 ve 1 orada da olmaması lazım. Yani öyle bir soruyorsak ama 2 İç Anadolu'ya bakın direkt olarak. Anlaştık mı? Problem var. Yok. Var. Yok. Yok. Var. Yok. Evet.
Önemli bir soru daha. Türkiye'de ortalama yıllık yağış miktarı ve sıcaklık değerleri gösterilen bir merkez var. Yağış kutuyla sıcaklık çizgiyle arttı da aylar var. Problem var mı burada? Grafikte bilgilerden yararlanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? Bunu bulacağız. Yıllık yağış miktarı 2000 milimetrenin üzerinde. Hesapladınız mı? 250 300 daha 550 200 daha 750 150 daha komşuya verdim. En fazla yağış 300 en az yağış 100. Ortalama 200 olsa çarpı 12 2400 oluyordu zaten Karadeniz'in zaten ortalaması 2000 üstünde. Nem ve yağış isteği fazla olan tarım ürünleri doğal yetişme şansı bulur. Doğru mu sizce? Doğru. Çünkü bayağı Türkiye'nin en fazla yağış olan yeri. Hatta Mısır genellemesini yapabiliriz. Mesela burada Karadeniz bölgesine ait bir merkezdir. En fazla yağışın olduğu dönem sonbahardan anımsayabilirsiniz mesela hangi bölgede olduğunu. Sonbahar yağışları var. Sık Karadeniz yani birçok etken var ama yakalarsınız buradan. Yıllık sıcaklık farkı fazladır. Yanlış. Zaten diğer üç seçenekte bu tamamen çelişiyor. Nemin olduğu yerde yıllık sıcaklık farkı az olur. Bağıl nem oranı yüksektir. Yüksektir. Değil mi? Bağıl havada yağışın olma ihtimali yüksek mi? Karadeniz iklimini tekrar eden bir grafik sorusuydu aslında bu. Problem var mı? İlerlemeye devam.
Özel bir soru bu. 4. Evet. A diyenler B 2 2 B dedi C yok. D bir tane D var. Bölündü diyor. E evet Kübra kameraman sen ne diyorsun? D. Diyor. Bakalım. Çeşitli söylentiler var. Bazı konular sorular üzerinden daha net anlatılır. Öyle bir soru formatı aslında. Öyle söyleyeyim. Bakın açıklamayı vermiş. Diyor ki sıcaklık değerlerinin 0'ın üzerine çıkıp ağaçların tomurcuklanmaya başladığı gün yani ağaçların çiçek açması olayından bahsediyor aslında. Vejetasyon sürecinin başlangıcı olarak kabul edilir. Çiçek açmaya başladığı gün. Ne kadar sıcaksa o zaman vejetasyon süresi o kadar daha uzun olur. Ne kadar kısaysa vejetasyon süresi o kadar daha kısadır. Soğuksa daha doğrusu. Buna göre haritada belirtilen merkezlerin hangisinde vejetasyon süresi daha kısadır? Yani neresi daha soğuktur? Yok. E. Hiç bu açıdan bakmamıştım. Biliyorum. Özellikle gösterdiğim soru formatlarından bir tanesidir. Gelme ihtimali var mı bilmiyorum ama coğrafyanın klasik soru kalıplarından bir tanesidir. Eee, şöyle söyleyeyim. Herhangi bir yerde bir bitki ne yapacak? Sıcaklık değerleri artınca ağaçlar çiçek açacak. Doğru mu? O çiçek açma süresi ilkbahar döneminde devam eder. Ona o çiçekler sonra meyve verir vesaire. Ama bazen ne olur? İlkbahar döneminde bu sene olduğu gibi mesela ağaçlar çiçek açar. Sonra Nisan'da bir kar yağışı olur. Sonra çiçeklerin hepsi dökülür. Eee, o zaman ne olur? Tarım ürünleri yanar hikayesi var. O sıcaklık değerleri de buralarda genelde daha fazla oluyor ama Erzurum'da sıcaklık değerleri çok az. Yani açtın açtın o arada işi bitirmen lazım ağaç olarak. Vejetasyon süresi kısa mantığı buradan geliyor. Anlaştık mı? Zor bir soru. Bilgi sorusuydu zaten.
Bir tane daha bilgi sorusu gelsin. Hadi. Garik deyince aklınıza ne geliyor? Makinin tarif edilmesi. O zaman hangi bölgeye gidelim? Akdeniz'de. Garik'e kim eşlik etsin burada? Kekik. Kekik. Çok güzel. Üvezin kendisi karası olan yerde tersi hali biliyorsunuz endemik bir türdü. Doğru mu? Evet. Marmara mı? Doğu Anadolu mu? Doğu Anadolu'du. Gül için nereye gidelim? Isparta. Yine karası olan bir yer. Doğru mu? Evet. Yani birçok yerde var gül ama genelde Isparta içerisiyle ön plana çıkıyor. Yabani eriğin kendisi de yine karası olan yerlerde erik biliyorsunuz ortaya çıkar. Yabani erik. Anlaştık mı? Evet. Maki ile ilgili klasik bir bilgi sorusu. Sorduğu şeye dikkat edin. Maki bitkileri derin köklü, ufak ve sert yapraklı hatta dikenli çalılardır diyor. Diken varsa böyle sıcak olan yerde dikenler oluyor değil mi? Genelde öyle değerlendirir. Yaprakları kalın, sert, cilalı, keçeli ve mumsu reçineli bir katmanla kaplanmıştır. Buna göre maki yapraklarının keçeli tüylü olmasının temel sebebi nedir? Sorusunun cevabı birazcık da aslında sıcaklıkla alakalı bir durum. Eee, o yüzden evet yani buharlaşmaya bağlı olarak meydana gelen aşırı sıcaklığa bağlı bitkinin kendisini böyle koruma altına aldığı bir durumdur diyebiliriz. Detay ama eee böyle bir soru gelir mi bugüne kadar? Gelmedi. Gelirse makinin özelliği sorulabilir. Zaten eee soru çözerken de bazı şeyleri göstermek için özellikle soru çözümünü yapıyorum. Var mı probleminiz? Çünkü bu soruyu burayı anlatırken mesela kitapta da yazıyor. 3 saniye geçiyorsunuz ama soru olarak karşınıza çıkınca böyle en az bir dakika düşünmek zorunda kalıyorsunuz. da bu öğrenme şekli oluyor.
Evet, geldik başka bir soruya. Son bir soru. Önemli bir soru kalıbı. Kaçkar dağlarına dikey doğrultuda hareket ediyorum. İlk önce geniş yapraklı, sonra karma, sonra iğne yapraklı, hatta, sonra çayırlar çıkıyor karşıma. Bu değişimin temel noktasında ne var? Yalnız bir A'da mı, E'de mi? Bu da dikkat ölçmek için yaptığımız olaylardan bir tanesi. Anlaşılıyor mu acaba? Problem var mı acaba?
Coğrafyada coğrafi konum kendisi ve iklim konusunu bitirdik. Soruları da beraber çözdük. Özellikle soruları çözmemin temel sebebi yorum kısmını beraber yapalım diye. Ama zaten soru bankasında tek tek çözeceğim için orada da bunu beraber geliştiririz diye düşünüyorum. Çünkü genelde şöyle oluyor. Ben öğretmen olarak derse giriyorum, anlatıyorum ama sınavda çıkınca yapılamıyor. Niye yapılamıyor sorusunun cevabı aslında soru içerisinde görülemediği için bunu bir eksiklik olarak gördüğüm için de soru çözümlerine bu sene ağırlık vereceğim. Sizle birlikte fazla fazla soru çözüyor. Özellikle soru bankasındaki karekodları okuttuğunuz zaman soru çözümlerini orada beraber yapacağız. E ama oraya gitmeden önce de konu sonunda özellikle bu soruları çözüyorum sizle birlikte. Şimdi iki önemli konu. Coğrafyanın iki önemli ayağını bitirdik. Bir tane ayağımız kaldı. Üçüncü temelimiz kaldı. O da yer şekilleri konusu. Dağ, plato, akarsu, göl. Bol bol harita çalışması yapacağız size haritalarla coğrafya üzerinden. Eee bu konuyu da bitirdikten sonra nüfus, tarım, hayvanlar, maden, sanayi, ulaşım, ticaret, turizm konularını aslında önceden öğrendiğinizi hissetmiş olacaksınız. Çünkü ben size çaktırmadan coğrafya, konum, iklim, yer şekilleri konusunda nüfusu, tarımı, hayvancılığı, maden, sanayi, ulaşım, ticaret, turizmi genel itibariyle anlatıyorum. Tabii TWI güncellemeleri ile birlikte de orayı çok güncel bir şekilde anlatmış olacağım ama yolun önemli bir kısmını şu ana kadar bitirmiş olduk. Anlaşılmayan bir yer. Anlaşılıyor mu acaba? Problem var mı acaba? O zaman bir sonraki videoda görüşmek üzere demeden önce eve ödevini vereyim. Coğrafi konum, iklimle ilgili tüm sorular şu ana kadar soru bankasına çözülmüş olması gerekiyor. Coğrafi konum iklimle ilgili soruları çözmeden yer şekilleri konusuna başlamayın. Sonraya bırakınca çünkü unutuluyor. Anlaştık mı? Hadi bakalım. Görüşmek üzere.
[Müzik]