Transcription
[Müzik] Değerli arkadaşlarım, hepinize merhaba. Değerli arkadaşlar, bildiğiniz gibi 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununu 6 derslik videomuzda tamamladık. Ve 6 dersin sonunda ne demiştik arkadaşlar? Dersi tamamladık ama gelin dedik, bir ders daha çekelim. Burada da 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununu bir bütün olarak göstermeye çalışalım demiştik. Şimdi onun için ben tahtada elimden geldiğince bunu hazırlamaya çalıştım, beraber incelemeye başlayalım değerli arkadaşlar.
1973 yılında kabul edilen ve yayınlanan 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununda kaç kısım vardı dediğimizde, bakınız 1, 2, 3, 4, 5, toplam evet 6 kısımdan oluşuyordu. Peki birinci kısım ne olarak karşımıza çıkıyordu? Türk milli eğitim sistemini düzenleyen genel esaslar. Biz bu genel esaslar kapsamında iki başlıktan söz ediyorduk: 1. Türk milli eğitiminin amaçları, 2. Türk milli eğitiminin genel ilkeleri. Burada amaçlar boyutunda genel ve özel amaçlardan söz etmiştik. Genel amaçlar içerisinde uzak hedefi anlatmıştık değerli arkadaşlar, ki buradaki amaçlar kısmı öğretmenlik meslek kanunu da tekrar tekrar karşımıza çıkacaktı. İlkeler dediğimizde, genellik ve eşitlik: 1. Ne demiştik? Herkes eşittir, kimse daha eşit değildir. 2. Yöneltme; bu rehberlik ilkesi, di; yöneltme seçim yapmaya yardımcı olma değil mi değerli arkadaşlar? Kişinin mesela bir üst eğitim kurumuna yöneltme, bir mesleğe yöneltme vesaire gibi. 3. Fırsat ve imkan eşitliği. Burada üç boyuttan söz etmiştik. Eşitsizliğe yol açabilecek unsurları söyledik. Cinsiyet eşitsizliğe yol açabilir dedik, ekonomik durumlar eşitsizliğe yol açabilir dedik. Özel eğitime muhtaç çocuklarımız ve korunmaya muhtaç çocuklarımızdan söz etmiştik. 4. Atatürk inkılap ilke ve Atatürk milliyetçiliği. Ne demiştik arkadaşlar? 4. ilke diğer tüm ilkeler için kırmızı çizgidir, hiçbir şey buna aykırı olamaz demiştik. 5. Her yerde eğitim. Hababam sınıfından o meşhur e sahneyi hatırlatmıştı; okul dört duvar dediğiniz yer değildir, yani fırsatı olan her yerde eğitim vardır. Şu an birlikte olduğumuz süreçte bunun en güzel örneğidir demiştik. 6. Laiklikten söz etmiştik. En basit tabirle din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasıdır, verilecek eğitim buna uygun olmalıdır. Ama bakın dikkat edin dedik arkadaşlar, aynı ilke içerisinde bunu bir daha söylüyorum, din kültürü ve ahlak bilgisi dersinin zorunlu olması bu ilke içerisinde yer alır, bu laiklik ilkesine aykırı değil, aksine onu tamamlayıcıdır gerekçesiyle beraber size derste anlatmıştım. 7. Ferdin ve toplumun ihtiyaçları. Ferdin ihtiyaçları, ferdin ilgi, istek, yeteneklerine uygun ama bir yandan da toplumun ihtiyaçlarına uygun olacak demiştik. Bunun da en güzel örneğini toplumsal bazda nasıl ele almıştık arkadaşlar? İşte turizmin yaygın olduğu bölgelerde turizm liseleri, meslek yüksek okullarının açılması ya da hayvancılığın yaygın olduğu yerlerde buna uygun okulların açılması, bu şekilde düşünebilirsiniz demiştik. 8. Eğitim hakkı. Eğitim herkesin hakkıdır dedik, ilk öğretimin mecburi oluşundan söz ettik. Sonraki süreç için kişinin ilgi, istidad, yetenek ve kabiliyetleri, becerileri doğrultusunda bu hakkı alabileceğinden söz etmiştik. 9. Süreklilik. Süreklilik neydi? Yaşam boyu eğitimi açıklamak için kullanılıyordu. Hatta burada aklınıza hemen halk eğitim merkezleri gelsin demiştim. Yani bizim eğitim öğretim süreci sadece okul öncesi, ilkokul, ortaokul, lise, yüksek okul değil, yaşamın ilerleyen her zaman diliminde de kişi bunlardan faydalanabilir demiştik. 10. Demokrasi eğitimi. Muasır medeniyetler seviyesinin de üzerine çıkmak için demokrasi şart, kişinin fikri hür, vicdani hür olması şart. Ama dikkat edin dedik, orada da sınır var. Demokraside de sınırları Atatürk ilkeleri, inkılapları, Atatürk milliyetçiliği çizer. Sonuçta burası demokratik ülke, kardeşim ben istediğim her şeyi söyleyebilirim demek de demokrasi değildir diye uyarmıştık arkadaşlar. 11. İlkemiz sevgili arkadaşlarım… Eee, süreklilik ilkesiyle iki sefer yazmışım herhalde, onu geçelim değerli arkadaşlar. Evet, 12’yi iki sefer yazmışım. 12. ilkemiz, 11. ilkemiz pardon, şurayı siliyorum. Planlılık ilkesiyle neyi anlatıyordu değerli arkadaşlar? Eğitim öğretim sürecinde ecek acak, gelecek zamanla ilgili her şeyi bu kapsamda ele alabiliriz demiştim. Neydi ecek acak gelecek zaman sevgili arkadaşlar? Mesela gelecek uzay çağı, buna uygun okulların açılması, okul öncesi eğitimi zorunlu hale getireceğiz önümüzdeki 5 yıl içerisinde, o halde buna uygun binaların yapılması ya da buna uygun öğretmen istihdamının artırılması vesaire gibi. Geleceğe dair ecek acak ile ilgili her şey planlılık ilkesiyle ilgiliydi. 12. İlke sevgili arkadaşlarım, karma eğitim olarak karşımıza çıkıyordu. En uygun eğitim karma eğitimdir diye özellikle vurgulamıştı sevgili arkadaşlar, ama bazı okul türlerinde eee ne olabiliyordu değerli arkadaşlar? Sadece kız, sadece erkeklerde olabiliyordu. Ama en ideal eğitim karma eğitimdir demiştik. 13. Eğitim kampüsleri ve okul aile işbirliğinden söz etmiştik. Bu okul aile işbirliğinde aileyi arını alırsanız her şey yolunda gider dedik. Bu okul aile işbirliği içerisinde sevgili arkadaşlar, okullardaki hizmetlerden söz ettik. Bununla ilgili yapılacak okul içerisinde düzenlenmesi gereken sistemden söz ettik. Zaten hepsini detaylı olarak ele almıştık arkadaşlar. Burada şu anda bir ilke eksik gözüküyor, sürekliliği iki kere yazdığım için. Bu eksik ilkeyi şuraya ben ekleyeyim, bilimsellik olması lazım. Şurayı sileyim arkadaşlarım, kusura bakmayın, iki sefer yazmışım onu. Şuraya bilimsellik diyelim arkadaşlar. Bilimsellik dediğimizde de buraya da 14 diyelim. Bilimsellik dediğimizde aklıma geliyordu arkadaşlar, teknolojinin kullanımı hatırlıyorsunuz değil mi? Mesela sen ne anlattın, ben kendime bir yöntem teknik gelişim bunu kafama göre uygulayacağım diyemezsiniz, bilimsel olmalı, test edilmiş olmalı, sınanmış olmalı ya da teknolojinin kullanımı ile ilgili her şey de bu kapsamda ele alınabilir demiştim.
İkinci kısım değerli arkadaşlarım, Türk milli eğitiminin genel yapısıyla öğretim yani ilkokul ve ortaokul, orta öğretim yani lise ve yüksek öğretim yani üniversiteler karşımıza çıkıyordu değerli arkadaşlar. Burada değerli arkadaşlarım, okul öncesindeki, ilköğretimdeki, orta öğretimdeki, yüksek öğretimdeki kapsam, amaç, görevler ve kuruluştan söz ediyorduk. Mesela burada ben okul öncesinde 1739 sayılı kanuna göre 4 tane amaçtan söz ediyor ama son Maarif modelinde 5 diyor mesela. Şimdi bana bazen hocam siz 4 dediniz arkadaşlar, bakın bir kanun maddesinin dışındaki bir şey söyleyemezsiniz, kanun maddesi 1739 ne diyorsa o. Ama biz Maarif modeli ile ilgili açıklamayı yaparken buraya 5 amacın nasıl eklendiğini ve neden eklendiği ile beraber zaten açıklayacağız. Bakınız, kapsam, amaç, görev, kuruluş okul öncesinde de, ilk öğretimde de, orta öğretimde de, yüksek öğretimde de anlatıldı. Ama orta öğretimde ek olarak orta öğretimden yararlanma diye bir hak var. Neydi? İlgi, istidad, kabiliyetlerine göre değil mi? Orta öğretimde yöneltme var, üst eğitim kurumu, üniversitede yöneltilecek kişi yüksek öğretime geçiş yapacak, oradan yine bu kapsamda İmam Hatip Liseleri var mesela. Güzel sanatlar eğitimini söz ettik, ne dedik? Çok küçük yaşlarda başlayabilir dedik, kişinin ilgi ve istidad, yetenek orada çok önemli bir kavram olarak karşımıza çıkıyordu. E yüksek öğretimde de sevgili arkadaşlar, mesela yüksek öğretimin paralı oluşu diye bir madde var, dikkat edin. Bu madde sadece nerede var? Yüksek öğretimde. Çünkü buraya kadar olan kısımda doğrudan paralı olmaktan söz etmiyorduk. Yüksek öğretimin paralı olması, hemen hatırlayın fırsat ve imkan eşitliği yani şu üçüncü ilkeden en çok maddi anlamda ihtiyaç duyulacak kısımda yüksek öğretimde. Bunu da derslerimizde anlatmıştım. Yaygın eğitim dediğimizde, yaygın eğitim dikkat edin, örgün öğretimle bir arada da olabilir, örgün öğretimden ayrı da olabilir. Bunu özellikle vurguladım, birlikte de olabilir, ayrı da olabilir dedim. Burada da kapsamdan, amaçtan, görevlerden söz ettik. Mesela ne dedik? Okuma yazma bilmeyenlerin okuma yazma öğrenmesi, herhangi bir sebeple eğitim öğretimden ayrılmış olanların değil mi? Eğitim öğretim süreçlerine devam edebilme süreçleri. Bunların hepsinden tek tek söz ettik ya. Ne dedik? Kişinin ilgilerine uygun bunları geliştir, boş zaman etkinlikleri hepsini tek tek anlattık sevgili arkadaşlar. Burada da unutmayın dedik, yaygın eğitim kuruluş anlamıyla genel ve mesleki teknik olmak üzere dedik. Buradaki koordinasyona bakanlık tarafından, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yapılacağını söylemiştik.
3. kısım öğretmenlik mesleği diye geçiyordu zaten değerli arkadaşlar. Bir sonraki dersimizde artık öğretmenlik meslek kanununa geçeceğiz. Öğretmenlik meslek kanununda bu öğretmenlik mesleğinde temel olarak vurgulanan şeylerin detaylarını göreceğiz. Ama burada yüzeysel olarak anlatmıştık. Mesela öğretmen nitelikleri, seçimi, MEB’e bağlı eğitim yüksekokul açma yetkisi. Burada size özellikle uyardım; bak eğitim yüksekokulu derse eğitim yüksekokulu, aman dedik burada bak Milli Eğitim Bakanlığı değil, yüksek öğretim kurulu değil, Cumhurbaşkanı diye özellikle uyarmıştık. Öğretmenlerin bölge hizmetinden söz ettik. Hatta size dedim hiç kimse dedim öğretmenliğe ben evimin kıyısında öğretmenlik yapacağım diye başvurmuyor, başlamıyor ya da sahil kasabasında denize karşı, her bölge, tüm bölgeler bizim hizmet alanımıza giriyor diye söylemiştik. Uzman ve usta öğreticilerden söz ettik. Uzman ve usta öğreticiler gerek örgün eğitimde gerek yaygın eğitimde kadrolu ya da sözleşme, geçici olarak görevlendirilebilir, yani süreli, süresiz görevlendirilebilir demiştik arkadaşlar. Yine burada yurt içi, yurt dışı yetişme imkanlarından söz ettik. Öğretmen konutları aklınıza önce ne gelsin demiştik? Mahrumet bölgeleri. İzin ve tatillerden söz ettik, işte aralıksız iki ay dedik ama dedik işte rehber öğretmenlerden söz ettik, işte değil mi? Yöneltme, meslek seçim vesaire dönemlerinde ama dedik özel bir halden söz ettik. Ne özel hal sevgili arkadaşlar? Salgın hastalıklar olabilir dedik, doğal afetler değil mi? Hatırlıyorsunuz bunları ya da eee ülke genelinde sevgili arkadaşlar, eee ülkeyi derinden etkileyen bir olay olabilir mesela seferberlik hali ilan edildi arkadaşlarım, her şey olabilir yani belli durumlarda eee buradaki sürecin yine bir aydan az olmamak şartıyla oluşabileceğini söyledim. Ama bunları zaten öğretmenlik meslek kanununda anlatacağız.
4. kısım okul binaları ve tesisleri, id bunların eee mesela bakanlık bu arazi, bu bina artık benim işime yaramıyor dediğinde ne yapılabileceğini, hangi süreçlerden Maliye Bakanlığı, Maliye Bakanı, özelleştirme idaresine nasıl gidiyor? Tüm süreci orada anlatmıştık. Eğitim araç ve gereçlerinin seçiminden söz etmiştik. E burada da eğitim ve öğretim alanındaki görev ve sorumlulukları da 6. kısımda anlattık. Mesela burada sevgili arkadaşlar 4 madde, bir yürütme, gözlem ve denetim vardı, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yürütülüyordu. Yasaklık vardı, Milli Eğitim Bakanlığı’nın onayı olmadan asla eğitim kurumları açılamıyorsunuz arkadaşlar. Ama buradaki istisna askeri okullarla ilgili demiştik hatırlarsanız. Yine okul açma yetkisi evet MEB’e bağlıydı. Yurt dışındaki öğrencilerin yurt dışında alacakları eğitim ile ilgili olarak bunun esaslarını düzenlemek, diploma denklikleri vesaire hangi usul? Bunların hepsi Milli Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanacak yönetmeliklerle tespit edilir diye söylemiş idik. İşte değerli arkadaşlar, karşınızda 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu. 1, 2, 3, 4, 5, 6 tane kısım. Bunların her birinin içeriklerini de zaten önceki 6 videoda açıklamış idik sevgili arkadaşlar. Burada yine söylüyorum, Türk milli eğitiminin genel ilkelerinden bir soru gelme ihtimali oldukça yüksek. Sevgili arkadaşlarım, bunu sakın aklınızdan çıkartmayın. Türk milli eğitiminin genel amaçları yine çok önemlidir, soru karşımıza gelebilir, unutmayın. Biraz e şey kısmına bakacak olursak sevgili arkadaşlar, şurada MEB’e bağlı eğitim yüksekokul açma yetkisi, bunu defalarca vurguladık. Burayı da bir unutmayın. Zaten burayla ilgili şu izin, tatil ve konutlar bunları e öğretmenlik kanununda göreceğimiz için onu orada, şuradan sorular gelebilir diye özellikle söyleyeceğim. Biraz da örgün eğitimdeki ve yaygın eğitim farkları ki bu farklılıklar sevgili arkadaşlar, aslına bakarsanız eğitimin temelleri konusunda size onları çok detaylı anlatacağım. Örgün eğitim nedir, yaygın eğitim nedir, farkları nelerdir, ortak yanları nelerdir, orada zaten anlatacağız ya. Buradan soru gelir de eğitimin temelleri kısmında soru gelir. Burada bir de şuraya bakın, şu örgün eğitimdeki öğretim kademelerine göre amaçları yani kapsam ve amaçları unutmayın sevgili arkadaşlar, aklınızda bulunsun. Ve bunları söylediğimiz, gördüğünüz gibi şu an bir tahtada hepsini özetlemiş olduk kısaca. Yanlış anlamayın, bu özeti izlemek hiçbir şeye yetmez. Ben sadece ilk 6 videoyu izleyen arkadaşlarımıza zihinlerinde bir taslak oluşsun diye tüm süreci bir kez de tek bir ekranda göstermek istedim. Umarım faydası olmuştur değerli arkadaşlarım. E burayı bitirdiğimiz göre 1739’dan sonra ne gelecek karşımıza? Elbette, elbette öğretmen meslek kanunu artık incelemeye başlayacağız. Öğretmenlik meslek kanunu inceleyeceğiz. Tekrar ediyorum, 1739’u bitirmeden öğretmenlik mesleği kanununa geçmeyin. Çünkü öğretmenlik mesleği kanununda inceleyeceğimiz pek çok şeyin temeli burada var sevgili arkadaşlarım, aklınızda bulunsun. Bir sonraki dersimizde tekrar görüşebilmek dileğiyle, mutlu kalınız sevgili [Müzik] arkadaşlarım, ah.