2026 - Vatandaşlık Genel Tekrar / TEK VİDEO ~ İsmail Eryılmaz

[müzik] Sevgili memur adayları merhabalar. Hoş geldiniz. Sefalar getirdiniz. Ben İsmail Erry Yılmaz. Baktığımızda hepinizin yıl sonuna yaklaşırken bir sınav periyodunu tamamlarken en çok beklediği şey ilgili derslerin tekrarı. Ben de şu an tam olarak vatandaşlık bilgisi tekrarı için geldim sana.

Ama vatandaşlık bilgisi demişken ben vatandaşlık bilgisinde daha önce gördüğüm derslerden farklı olarak hukuki terimler, yaşlar, yıllar, belli koşullar, belli farklı kavramlar görüyorum." dediğini duyuyorum. Ve bu kavramları, bu süreleri, bu yılları, bu metinleri bazen karıştırıyorsun. Bunun da farkındayım. Ve peki ne yapmalıyım? Dediğinin de gerçekten çok çok farkındayım. İşte seninle öyle bir vatandaşlık kampı yapacağız ki, öyle bir tekrar yapacağız ki başlarken unutmayayım sana diyeceğim ki lütfen bunu evde tek başınıza denemeyin diyeceğim.

Öncelikle vatandaşlık bilgisi de olsa diğer dersler de olsa tekrar ne demek? Ben dersimi çalıştım eksiklerimi kapatmaya geldim. Ben dersimi çalıştım pekiştirmeye geldim. Ben dersimi çalıştım. En çok sorulan noktaları tekrar etmeye geldim demektir. Bu anlamda eğer dersini çalıştıysan tekrar senin için çok faydalı olacak. Eğer belli koşullarda eee tekrar edemediysen bu tekrarla birlikte müthiş bir pekiştirme olacak.

Ha İsmail hocam ben vatandaşlık bilgisi çalışmadım. Ha seni de düşündüm. Henüz başlamadıysan birkaç günlük vaktin varsa ben vatandaşlık bilgisini çok kısa sürede halletmek istiyorum diyorsan bu tekrardan önce şu an gördüğün kapakla sana vatandaşlık şah diye görsellerle zenginleştirilmiş kısa sürede seri bir şekilde vatandaşlığı tamamlaman için bir eser hazırladım ve bu eserin her bir sayfasındaki ilgili konuyu eğer önemliyse videosuna gönderiyorum QR kodla ve daha da önemlisi Hücrelendirdin ve her bir sayfasına özel öğretici ve pekiştirici soru çözümlerini yine ilgili sayfaya koydum ki sen kısa sürede vatandaşlık bilgisini hallet ve tekrar kampına gel. Ve kitaptan hiç uzaklaştırmıyorsun. Şu an arkasını çevirdin. Aynı kitabın arkasını çevirdiğinde de şu an yapıyor olduğun kampının slaytlarına ulaşacaksın. İşte hem vatandaşlık tekrar kampı hem de vatandaşlık şat yani seri bir şekilde hücrelenmiş soru çözümleriyle desteklediğim efsane bir eseri de sana buradan sunmak istiyorum.

Ve beni tanıyanlar bilir. Dersim özellikle şöyle geçer. Ders odaklı, sınav odaklı, soru odaklı, iş odaklı. Dolayısıyla sen de şu an tam olarak tekrara fokuslanmalısın. Şu an yapıyor olduğumuz işin adı tekrar. Konu vatandaşlık bilgisi ise hukuki terimler karıştırıyorsun. Hocam kaç kişiyle kurulur, nasıl kurulur, kim yapar gibi karıştırmalar var ortada. Ben bunları fark ettim ve artık ben birkaç yıldır alışla gelmiş tekrarları da yapmıyorum. Fişek gibi bir tekrar dedim ya. Evde tek başına deneme dedim ya. İşte felsefem tam olarak buradan kaynaklanıyor. Bu yapacağım tekrarda ben ay 5 videoyla bütün hepsini konularını okuyayım geçeyim asla. Ya da ben önemli yerleri tekrar baştan doktrinsel olarak anlatayım. Hayır YouTube'da geniş anlatımlı videolarım var ve sen her dersten o kadar çok video dinliyorsun ki, o kadar çok yorulmuşsun ki bunun da farkındayım. Tek bir videoda vatandaşlık bilgisi ile ilgili karıştırdığın, unuttuğun, çözemediğin, ÖSYM'nin en çok sorduğu noktaları hallediyorum. Hazırsan başlıyorum.

Öncelikle vatandaşlık bilgisinde hocam şu kaç kişiyle kurulur, bu kaç kişiyle kurulur karıştırdığını duyar gibi oldum. Onunla başlıyorum. Şöyle bir baktığında dernek kazanç paylaşma amacı gütmeden en az 7 kişiyle kurulan bir kişi topluluğu. Kooperatif kar ve menfaat sağlama amacıyla kurulan ve yine en az 7 kişiyle kurulan bir kişi topluluğu. Bununla birlikte siyasi parti en az 30 Türk vatandaşı tarafından izinsiz kuruluyor. Derslerden hatırla. Bildirim yapıyoruz İçişleri Bakanlığı'na. Ha mecliste siyasi parti grubu kuracaksak mecliste siyasi parti grubu en az 20 milletvekili ile kuruluyor. Bu anlamda parti en az 30 Türk vatandaşı. Parti grubu en az 20 milletvekiliyle kuruluyor. Belediye en az 5.000 nüfusun olduğu yerlerde kuruluyor. Birazdan söyleyeceğim. İl ve ilçe merkezlerinde nüfusa bakmadan kurulması zorunlu. Bunun dışında en az 5.000 nüfus gerekiyor. Büyükşehir belediyeleri en az 750.000 nüfusun olduğu yerlerde kuruluyor. Döndüm. Köyler 152.000 nüfusun olduğu yerlerde kuruluyor. Döndüm meclis 600 milletvekilinden oluşuyor. 1982 anayasasına göre Anayasa Mahkemesi 61 anayasasıyile ilk kez kuruldu. 15 üyeden oluşuyor. Üçünü meclis 12'sini Cumhurbaşkanı seçiyor diyeceğim. Ve döndüm. Hakimler ve Savcılar Kurulu Başkanı, Adalet Bakanı olan HSK'nın toplam 13 üyesi var. ve Yüksek Seçim Kurulu 7 asıl 4 yedek toplam 11 üyesi var. Sen şu nasıl baktığında kaç kişiyle kurulur meselesini şöyle bir yakından görüyorsun şu an. Şöyle bir gözünden gezdirdin. İkinci kez pekiştirdin. Döndün bana ve devam ediyoruz hiç hız kesmeden.

Ve baktığımızda nasıl kurulur meselesini konuşacağız. İl ve ilçe kanunla kurulur. Hatta il ve ilçenin adı dahi kanunla değiştirilir. Baktığımızda belediye il ve ilçe merkezleriyle nüfusun en az 5.000 olduğu yerlerde kurulur. Büyükşehir belediyeleri 750.000 nüfus ve kanunla kurulur. Köyler 152.000 aralığındaki nüfusun olduğu yerlerde İçişleri Bakanlığı kararıyla kurulur. Bakanlıklar Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur. Soruldu, tekrar sorulur. Bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilatı Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle olur. He anayasa diyor ki, "Kamu tüzel kişiliği de kanunla ve cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulur." Kısaca bir bilgiye değiniyorum. Belediyelerle ilgili belediyenin tam olarak hangi işlemde kurulacağı kanununda, belediye kanununda açıkça yazmıyor. Dolayısıyla belediye bir kamu tüzel kişisidir. Belediye kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu için anayasada demiş ki kamu tüzel kişiliği meclisin çıkardığı kanunla ya da cumhurbaşkanının çıkardığı kararnamesiyle kurulur. O zaman belediyelerde bir kamu tüzel kişisi olduğu için kanunla ya da kararnameyle kurulur diyebiliriz. Baktığımızda sen biraz daha yakından gördün. Şöyle bir baktın. Büyükşehir kanunua kuruluyor dedin. Köyler İçişleri Bakanlığı kararıyla kuruluyor dedin. İl, ilçe kanunla kuruluyor dedin. İl ve ilçenin adı dahi kanunla değiştiriliyor dedin. Bakanlıklar Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kuruluyor dedin. Hah, özümsedin bana geri geldin. Çünkü ben hiç hız kesmeden fişek gibi tekrarıma devam ediyorum.

İsmail hocam yaşlarla ilgili benim problemim var. O olmak için kaç yaşını dolduracağım? Bu olmak için kaç yaşını dolduracağım? Hiç korkma artık hayat boş. İsmail'le coş. Ne yani hepsini bir seferde çözeceğim. Bir kere yaşlarla ilgili ne kadar yaş varsa bundan bahsetme dönemine geldik. Bir kere gerçek kişilerde ceza ehliyeti 12 yaşın dolmasıyla başlar. 12 yaşına kadar ceza almazlar. 12 yaşını doldurunca ceza ehliyetleri başlar. Ancak tam ceza ehliyeti ise 18 yaşın doldurulmasıyla başlar. Ha, sağır veizlerde bunlara üçer yaş ilave edilerek muamele edilir. Yani sağır ve dilsizlerde cezalandırma ehliyeti 15 yaşın doldurulmasıyla başlar. Sağır ve diğizlerde tam ceza ehliyeti ise 21 yaşın doldurulmasıdır. O zaman gerçek kişilerde ceza ehliyeti ne zaman başlar derse 12. Gerçek kişilerde tam ceza ehliyeti ne zaman başlar derse 18 diyeceğiz. Sahır ve dinsizlerde ceza ehliyeti ne zaman başlar derse 15. Sır ve sizlerde tam cezahliyeti ne zaman başlar derse 21 diyeceğiz. Yani ne zaman başlar derse alt sınırdan, tam derse üst sınırdan hareket edeceğiz. Şöyle bir yakından bir daha gördün bir daha pekiştirdin. Şöyle bir göz gezdirdin. Belle aldın bendesin. Devam ediyoruz.

Sevgili memur adayı, gelecek senenin memuru. Bu video son izlediğin vatandaşlık bilgisi videosu olsun. Amin. Döndüm. Sağır ve dilsizlerde ceza ehliyetinin yaş başlangıcı 15 yaşın doldurulması dedik. Hazır 15 yaş derken kronolojik olarak gerekli yaşları bir konuşalım. 15 yaş demişken sarı ve dilsizlerde evet 15 yaşın dolmasıyla başlıyor. Bununla birlikte mahkeme kararı ile erginlik yani kaza-i rüşt içinde küçüğün en az 15 yaşın doldurulması gerekiyor. 15 yaşını doldurması gerekiyor. Baktığımızda küçüğün isteği ve menfaati, yasal temsilcinin rızası, mahkeme kararı ve küçüğün 15 yaşı doldurması lazımdı. He bununla birlikte 15 yaş gereken bir hususta vasiyetname yoluyla vakıf kurulabilmesi için en az 15 yaşın doldurulması şart. Döndüm benim için 15 yaşın doldurulması gereken hususlar bunlar. Seri bir şekilde önüne aldım ve sonrasında sen izledin izledin. Şöyle bir tekrar ettin ve tekrar bana dönüyorsun. Döndün.

Kıymetli memur adayı erginlik ve evlenmenin de yaşı var ya. Ergin olmak için de, evlenmek için de medeni hukuk bize bazı yaşlar koşmuş. Demiş ki, "Olağan erginlik yaşı 18 yaşın doldurulmasıdır." demiş. Olağan olarak ergin olacaksak bir yaşı doldurmaya bağlamış. Bunu da sormuş ÖSYM 18. Baktığımızda olağan evlenme yaşı kadın ve erkekte 17 yaşın doldurulmasıdır. Tabii burada vel rızası yine aranır. Döndüm. Olağanüstü evlenme yaşında da pek önemli bir sebebin varlığı aile mahkemesinin kararı ve 16 yaşın doldurulması şartını gerekiyor. Yani olağan erginlik için 18. 2012'de sordu. Olağan evlenme için 17 yaş. Olağanüstü evlenme yaşı da 16 yaşın doldurulması. Ve burada 2025'te sordu. Aile mahkemesi kararı da gerekiyor. Olağanüstü evlenmede baktığımızda ben biraz daha yaşlarla ilgili öğreneceğim dersen 18 yaş önemli. 18 yaş gerçekten çok çok önemli. Döndüm. Olağan erginlik yaşı az önce de söylediğim gibi 18 yaşın doldurulması. Döndüm. Oy kullanmak için 18 yaşın doldurulması gerekir. Döndüm. Siyasi partilere üye olma. Siyasi partilere kurma, üyelikten ayrılmak için 18 yaşı doldurman şart. Döndüm. Milletvekili olmak, bakan olmak, cumhurbaşkanı yardımcısı seçilmek olmak için 18 yaşı doldurmuş olmak şart. Unutma, milletvekili olma şartları ile Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakan olma şartları aynı. Ne gibi? Örneğin Türk vatandaşı olma, kısıtlı olmama, 18 yaşı doldurma, ilkokulu tamamlama, askerlikle ilişki olmama, kamu haklarından yoksun bulunmamak, kasıtlı suçlardan toplam bir yıl ve üstü hapis cezası almamak, yüz kızartıcı suç, devlet sırlarını açağa vurma ve terörden hüküm giymemiş olmak. Bütün şartlar bakan, yardımcı, vekil olmak için aynı. Peki döndüğümüzde benim için önemliydi 18 yaşı doldurmuş olma şartı. Hatta bugün belediye başkanlığına bile aday olacaksam 18 yaşı doldurmuş olmam şart. Benim için senin yakından görmen de çok önemli. Şu an yakından çıkır çıkır şıkır şıkır görüyorsun. Tekrar bana döndün. Hiç hız kesmiyorum ve devam ediyorum.

40 yaşın gerektiği durumlar. Cumhurbaşkanı seçilmek için 40 yaşında olması lazım. milletvekili e olma şartları ile cumhurbaşkanı olma şartları sadece iki bakımdan farklılık gösteriyor. Bir yaş şartı 18 değil 40 oldu cumhurbaşkanında. 2. Eğitim şartı milletvekili olmak için ilkokul cumhurbaşkanı seçilmede yüksek öğrenim görmüş olmaktır. Bu anlamda diğer şartlar aynıdır. Yaş ve öğrenim bakımından farklılık gösterir. Cumhurbaşkanı seçilecekse en az 40 yaşını dolduracağız. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesine üye seçilebilmek için en az 45 yaşın doldurulması şarttır. Ve anayasa diyor ki hakimler ve savcılar 65 yaşını tamamlayıncaya kadar hizmet görürler. İdari yönden Adalet Bakanlığına bağlılar. İdari yönden hakim ve savcılar der. Ha anladım. Bir yerde de Anayasa Mahkemesine üye seçilmek için en az 45 yaş lazım. Seçildik. Anayasa Mahkemesi üyeleri 65 yaşına kadar görev yapar diyor. 65'in olduğu iki yer neymiş? Hakim ve savcılar 65'e kadar görev yapıyormuş tamamlayana kadar. İki Anayasa Mahkemesi üyeleri de 65 yaşına kadar görev yapıyormuş. Bu ne demek? Örneğin 63 yaşında üye seçilsem bile Anayasa Mahkemesi 65'te eyvallah diyecekler. Üyelikten gideceğim. O yüzden 65'ten sonra çalışamıyorsun diyorlar üye olarak Anayasa Mahkemesinde. Şöyle bir yakın gördün. Tempoyu koruyorum. Baktın şöyle ekranları aldın, zihne yerleştirdin. Tekrar neredesin? Bende. Ben biraz daha ilerliyorum ve bir de bence bilinmesi gereken terim ve kavramlar var. Senin çok karıştırdığın terimler var. Çokça bilmen gereken terimler var. ÖSYM'de, soru bankalarında, denemelerde çok gördüğün terimler var. Onları da seri bir şekilde seninle tekrar etmek istedim.

Baktığımızda bir kere sosyal düzen kuralları vardı. Din kuralı, ahlak kuralı, görgü ve adet kuralı ile hukuk kuralı. Bu kurallara uyulmadığında karşılaşılan tepkinin genel adı yaptırım yani müeyyidedir. Eğer yaptırımı devlet uyguluyorsa niteliği maddi, devlet uygulamıyorsa niteliği manevidir. Ve yaptırımı devlet eliyle uygulanan, yaptırımı maddi nitelikte olan tek sosyal düzen kuralı hukuk kuralıdır. Yani hukuk kuralı dışında kalan diğer kurallar yaptırımı manevi nitelikte olan kurallardır. Yani hukuk kurallarını diğer sosyal düzen kurallarından ayıran en temel faktör yaptırımı yani müeyyidesinin maddi nitelikte olması, devlet eliyle uygulanmasıdır. Hazır dönmüşken hukuk kurallarının bazı temel nitelikleri var. Hukuk kuralları geneldir. Yani objektif niteliktedir. Kişilik dışıdır. Soyuttur, süreklidir ve maddi yaptırıma sahiptir. Bu anlamda hukuk kurallarının hazır konuşmuşken maddi yaptırımları vardı. Bu yaptırımlar ceza, cebri icra, tazminat, iptal ve hükümsüzlük yani geçersizliktir. Hükümsüzlüğün altında da yokluk, butlan ve tek taraflı bağlamazlık alt başlıklarını konuştuk seninle. Burada ÖSYM son yıllarda ne gibi sorular sordu bize? Dedi ki, "Bir kimsenin hukuka aykırı davranışıyla ortaya ne çıkması lazım ki bunu gidermeye hükmedelim? Tazminata hükmedelim. Zarar dedik. tazminatı böyle sordu. Hukuka aykırı davranışta ortaya çıkan zararın giderilmesi genel anlamda. Genel anlamda cebri icrayı sordu. Borcun devlet zoruyla yerine getirilmesi. Cebir zorlamak demek oradan aklında kalsın. Suç işleyenlere biz hangisini uygularız derse ceza derim. İdari bir makam, bir devlet kurumu hukuka aykırı işlem yaptı. Bunu mahkemenin ortadan kaldırmasına ne ad verilir derse iptal derim. He, hükümsüzlük yani geçersizlikle ilgili olay örnekleri çok olduğu için kitaplarda çok soru görürsün ama ÖSYM'nin geçmişine baktığımızda yurttaşlık bilgisi ile ilgili eee iki tane tane soru görürsün maksimum. He ama şunu bilmen lazım. Türk hukuk sisteminde yaptırımlar arasında genel müsadere yok. Kısasa kısas yok ve idam yoktur. İdam 4 harfli. Ölüm de 4 harfli. Ateistler bunu açıklasın. 2004'te idam kaldırıldı. Bizim hukuk sistemimizde genel müsadere yok. Kişinin malına devletin el koyabilmesi geleneği genel müsadere yok. Bizde özel müsadere var. Suçta kullanılan, suçtan elde edilen eşya kazançları devlet zor alım yapıyor. Müsaadere ediyor. Bizde genel müsadere yok. Özel müsadere var. İdam yok, kısas yok. Çok önemli. Sen biraz da yakından bir gör şunları. Şöyle bir baktın. yaptırımın tanımını öğrendin. Maddi nitelikte olan tek sosyal düzen kuralı hukuk kuralıdır dedin. Hukuk kurallarının temel niteliklerini gördün. Hiç vakit kaybetmeden döndün bana ve devam ediyoruz.

Bir sonrakindeyim. Baktığımızda hukuk türleri var bizim karşımızda. Yürürlükten kaldırılan yani kullanımı terk edilen, yürürlükte olmayan hukuk kuralları tarihi hukuk. olan değil, olması gereken hukuk kuralları ideal, tabii ya da doğal hukuk olarak bilinir. Bunun dışında yetkili makamın koyduğu ve yalnızca yazılı olan hukuk kuralları mevzu hukuku olarak bilinir ki yazılı olan hukuk kurallarına biz mevzuat adı veririz. O zaman yetkili makamın koyduğu kurallar nedir derse mevzu hukuk. Yalnızca yazılı olan hukuk kuralları nedir derse mevzu hukuk diyeceğiz ve yazılı olan hukuk kurallarına biz mevzuat diyormuşuz. Hatta yazılı ve yazısız hukuk kurallarının tamamına ise pozitif hukuk diyeceğiz. Pozitif hukuku derslerden hatırla. Yürürlükteki hukuk da denilebilirdi. Olan hukuk, müspet hukuk, dogmatik hukuk diyenler de vardı. Yazılı ve yazısızı gördüğünde pozitif hukuku işaretleyeceksin. Döndüm. Eğer bir hukuk kuralının aksi kararlaştırılamıyor ise, kesin hüküm bildiriliyor ise emredici hukuk kurallarıdır. Eğer tarafların sözleşmede öngörmediği ya da yazmadığı konulardan doğan anlaşmazlığı çözüyorsa öngörülmeyen konulardan doğan anlaşmazlığı tamamlayıcı hukuk kuralları çözer. Yapılan bir beyanın anlamının netleşmesi gerekiyorsa yazman gerekeni yazdın. Etmen gereken beyanı ettin. Ayın başı yazdın ama yorumlanması lazım. Yorumlayıcı hukuk kuralı diyor ki, "Ay başından birinci gün anla, ortasından 15 gün anla, sonundan 30 gün anla, yarım ay yazmışsa 15 gün anla di" diyor. Kendimi tutamıyorum, çok enerjikim ama bir hukuki kavram, kurum ya da terimin anlamını veriyorsa tanım yapıyordur. Tanımlayıcı hukuk kuralıdır. Ve baktığımızda aksi kararlaştırılamıyor derse emredic emredici diyeceksin. Yapılan bir beyanın anlamını netleştiriyorsa yorumluyor diyeceksin. Eğer hiç beyan yapılmamış, öngörülmemiş, oradaki anlaşmazlığı çözüyorsa, e tamamlıyor diyeceksin. Bir hukuki kavram, terim ya da kurumun anlamını veriyorsa tanım yapıyor diyeceksin. Yalnızca yazılı diyorsa mevzu hukuk diyeceksin. Yetkili makam koydu diyorsa mevzu hukuk diyeceksin. Yazılı ve yazısız diyorsa pozitif hukuk diyeceksin. Şöyle yakından bir gördün, yakından aldın. Şöyle bir çek ediyorsun. Hemen böyle bir göz gezdirdin. Geri bana geldin. Hiç hız kesmeden devam ediyorum.

Bence bilinmesi gereken kavram ve terimlerde boşluk meselesi de çok önemli. ÖSYM'nin EKPS, ön lisans, orta öğretim ve lisans KPS'de yaklaşık olarak 6 tane sorusu var. Yani ÖSYM belli periyotlarda boşlukla ilgili soru sormuş. Biz de bunları derslerimizde geniş geniş anlattık. YouTube kanalımda zibilyon gibi sorusunu çözdüm ama tekrar yapıyoruz. Baktığımızda kanun boşluğu kendi içinde kural içi ve kural dışı boşluk olarak ikiye ayrılıyordu. Kural dışı boşlukta gerçek ve gerçek olmayan kanun boşluğu olarak alı ayrılıyordu. Bir de ayrı bir hukuk boşluğu türümüz vardı. Baktığımızda kanun koyucunun bilerek ve isteyerek bıraktığı boşluk kural içi boşluktu. Kural içi boşluk takdir yetkisiyle dolduruluyordu. İstem dışı yani ihmalden, teknik ilerlemelerden, yapılan değişikliklerden meydana gelen boşluk da kural dışı boşluktu. ikiye ayrılıyor. Gerçek ve gerçek olmayan kanun boşluğu. Eğer kanunda bir olayla ilgili hiçbir düzenleme yoksa, kanunda hiçbir düzenleme yok, kanunda hiçbir düzenleme yoksa kanunda gerçekten boşluk vardır. Gerçek kanun boşluğu. Kanunda düzenleme var ancak yetersizse, karşındaki dava ile örtüşmüyorsa, bizi tatmin etmiyorsa gerçek olmayan boşluk vardır. Eğer hakim önüne gelen bir davada yazılı ve yazısız kaynaklarda bir düzenleme bulamamışsa yani kanunda boşlukla karşılaştı bir de örf ve vadete gitti. Örf ve vadette de düzenleme yoksa yazılı da yazısız da boşsa hakim kıyasa da başvurarak hukuk yaratacak. Yani yazılı ve yazısız kaynaklar boşsa hakim hukuk yaratacak. Hukuk boşluğunda hakim hukuk yaratarak dolduracakmış. Yazılı ve yazısız boşsa hukuk boş. Hukuk boşluğunda hakim ne yaratsın? hukuk yaratsın. O zaman şöyle bir baktığımda sana yakınlaştırdığımda zibil tane soru gelmiş dedim. Bilerek isteyerek bırakılan boşluk kural içi neyle doldurulur? Takdir yetkisi. Kanunda hiçbir düzenleme yok. Gerçek kanun boşluğu. Yazılı ve yazısız kaynaklar boş. Hukuk boşluğu. Hukuk boşluğunda hakim ne yapsın? Kıyasa da başvurarak hukuk yaratsın diyebilecek hale geldiysen çok şükür bendesin.

Baktığımızda bir diğer slayta geldim. diyor ki bilinmesi gereken kavram ve terimler var. ÖSYM çok sormuş. Haydi bakalım Allah'ını seven defansa gelsin. Gerçek kişilik tam ve sağ doğumla başlar. Evet. Gerçek kişilik tam ve sağ doğumla başlar. Sadece tam doğum olmaz. Sadece sağ doğum olmaz. Hem tam doğum hem sağ doğum olacak. Hak ehliyetinin kazanılma anı ise tam ve sağ doğma koşuluyile ana rahmine düşüldüğü an olacak. O zaman ikisinde de tam ve sağ doğum geçiyorsa karıştırabilir miyim? Yes, of course. Derslerde de aynısını yaptırmıştım sana. Sakın ola karıştırma. Gerçek kişiliğin başlangıcının yanına tam ve sağ doğum yaz. Hak ehliyetinin başlangıcına da ana rahmine düşüldüğü anda sen de memur ol. Ve devam ediyorum. Fiil ehliyeti kişinin kendi işlem ve eylemleriyle kendi lehine borçlar yaratabilme iktidarıdır. Kişinin kendi işlem ve eylemleriyle kendini borç altına sokabilme veya dava ehliyeti olarak bilinir. Fiil ehliyeti derslerden hatırla. Üç temel şartı vardı. Ayırt etme gücüne sahip olmak, kısıtlı olmamak ve ergin yani reşit olmak vardı. Baktığımızda fiil ehliyetinin üç temel şartında söyledim. Muris var. Muris ölen ya da miras bırakan kişidir. Tereke terk etmekten gelsin aklına. Yani murisin yani ölen kişinin terk ettiği, bıraktığı hak ve borçların tamamına tereke adını veriyoruz. Baktığımızda bu terekeyi almaya hakkı olan kimselere de biz varis diyoruz. Muris ölen kişi, mirası bıraktığı kişiler varis. Terekede murisin yani ölenin terk ettiği hak ve borçların tamamıdır. Uyrukluk ÖSYM iki defa buradan soru sordu. Diğer adı tabiyettir. Uyrukluk kişileri ya da şeyleri devletime bağlayan hukuki ve siyasi bağdır. Kişiyi ya da şeyi devlete bağlayan hukuki ve siyasi bağın adı uyruklukmuş. Diğer adı tabiyet. kişiyi bağlarsa kişi uyrukluk bağıyla bağlandığında devletin vatandaşı olur. Şeyden kastı neydi? Türk bayrağı taşıyan gemiler, uçarklar. Onlar da devletimizin kurallarına tabi olur. ÖSYM sordu. Kişileri ya da şeyleri devlete bağlayan bağın adı nedir? dedi. Uyrukluk tabiiyet dedik. Bir de ÖSYM yine sordu. Kişiler devlete uyrukluk bağı ile bağlandığında ne adını alır? dedi. Cevap vatandaştı. Döndüm. Yetkide paralellik ve usulde paralellik. 1984 Danıştay içtihadından ortaya çıkıyor bu ilkeler ve ÖSM zannca 2022 olsa gerek bir sınavı iptal etti ve iptal edildiği için çok gün yüzünde görünmüyor. O sınavda vardı. Bu paralellik soruları baktığımızda yetkide paralellik bir işlemi ortaya koyan mercii ya da kişi ile kaldıran kişinin aynı olmasıdır. Baktığımızda bakanlıkları cumhurbaşkanı kurar, cumhurbaşkanı kaldırır. Kim sorusu koyanda da kaldıranda da, yapanda da kaldıranda da aynıysa yetkili paraleldir. Yetkide paralellik budur. Usulde yani şekilde paralellik ise bir işlemin ortaya konulma ve kaldırılma şekli usulü aynıysa biz buna usulde paralellik vardır deriz. Örneğin bakanlıklar ne ile kurulur? Nasıl kurulur? Buna cevap veriyorsak usulde paralellik. Bak Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle neyle kaldırılır? Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle. İller neyle kurulur? Kanunla. Neyle kaldırılır? Kanunla. İşte bu yetkide şey usulde paralellik. Ama eğer ilgili kişi ya da makama vurgu yapılıyorsa örneğin ili kim kurar? Meclis. Kim kaldırır? Meclis. Kim hangi makam sorusunda aynılık varsa yetkide eğer nasıl yapıldığı ile ilgili kaldırılması ve yapılması aynıysa usulde paralellik, şekilde paralellik olacak. O zaman şöyle bir baktığımızda bakanlıkları kim kurar, kim kaldırır? Cumhurbaşkanı. O zaman yetkili paralel, yetkili aynı yetkide paralellik. Bakanlıklar neyle kurulur? Cumhurbaşkanlığı kararnamesi. Neyle nasıl kaldırılır? Yine Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle usulde yani şekilde paralellik. Şu an yakında görüyorsun bu tanımları bileceksin. ÖSYM'nin çıkmış sorularında var. Elindeki bütün kitaplarda var. Her yerde zibil gibi sorusu var. Şekerrim hemen döndün bir taradın. Tekrar bana geldin. Hiç vakit kaybetmiyorum hocam.

Bence bilinmesi gereken terim ve kavramlara devam ediyorum. Yasama dönemi iki genel seçim arasında geçen 5 yılın tamamıdır. Bu anlamda cumhurbaşkanı ve meclis seçimleri 5 yılda bir birlikte yapılıyor. Baktığımızda eee bunun iki genel seçim arasında geçen 5 yılın tamamına yasama dönemi, bunun her bir yıllık dilimine ise yasama yılı adını veriyoruz. Bu anlamda geldim bir diğer kavrama. soruldu. Sorulur. Yetki genişliği. Geçen yıllarda da soruldu. ÖSYM çok fazla soru sordu. Yetki genişliği anayasada yer alan bir ilke. Neyle anlatıyoruz? Bütün okullarımız Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mı? Yes, of course. Lakin bugün Van'da kar yağdıysa kar tatilini kim veriyor? Vali. Neden? Ankara'dan karar gelene kadar bürokratik engeller, gecikmeler ortaya çıkabilir diye hemen ben hızlıca eee operasyon yapayım diyor. Bu anlamda merkezden yönetimin sakıncalarını ve gecikmelerini ortadan kaldırmak, azaltmak için yalnızca il yönetiminde, yalnızca valiye tanınan Ankara adına, merkez adına karar alma yetkisidir. Yetki genişliği nerede kullanılıyor? İl yönetiminde, il idaresinde. O zaman sadece kim kullanıyor? Vali. Bu yetki nerede yer alıyor? Anayasada. Anayasal bir yetki. 2025 KPS lisansa sordu. Herkes il yönetimini biliyor, valiyi biliyor ama anayasal bir yetki olduğunu kaçırdı. Bazı arkadaşlar bu yüzden hata yaptı. Anayasal bir yetkidir. Yetki genişliği. İl yönetiminde kullanılır. Valiye tanınmıştır dolayısıyla dersen işi çezersin. Döndüm. Kanuni hakim güvencesi. Yine ÖSYM sordu. Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önünde yargılanamaz diyor. Yani beni öldürsen seni vergi mahkemesi mi, vali kaymakam mı, ceza mahkemesi mi yargılar? Ceza mahkemesi yani herkesin içinde bulunduğu vaziyete göre ya da işlediği fiile göre kanunun belirlediği mahkeme vardır. Onun dışında başka hiç kimse veya merci yargılayamaz diyor. Bu anlamda masumiyet karinesi çekirdek haklardandır. Biliyorsun suçluluğu mahkeme kararıyla sabit oluncaya kadar hiç kimse suçlu sayılamaz. Herkes masumdur. Masumiyet karinesi bir çekirdek haktır. Ne gibi? İşte yaşama hakkıyla maddi ve manevi varlığın bütünlüğü, din, vicdan, düşünce ve kanaat hürriyeti, suç ve cezaların geçmişi, yürümezliği ve masumiyet, karinesi çekirdek yani sert çekirdek haklardı. Hatırlatalım. Döndüm iyi niyet ve dürüstlük kurallarına. İyi niyet hakkı kazanmada geçerlidir. Hakkı kazanma diyorsan aklına iyi niyet, iyi niyet diyorsan aklına hakkı kazanma gelecek şekerim. Dürüstlük ise hakları kullanma ve borçların yerine getirilmesinde geçerlidir. Bu anlamda benim bir sloganım vardı. İyi olan kazansın, dürüst olan kullansın. İyi olan kazanacak, dürüst olan kullanacak. Sen iyisin, kazanacaksın. Çünkü hakların kazanılmasında iyi niyet kuralı geçerlidir. Hakların kullanılması ve borçların yerine getirilmesinde dürüstlük ilkesi geçerlidir. Buradaki iyi niyet ne demekti? Bilmemek, haberdar olmamak, bilgisizlik demekti. Nasıl yani? Ben mesela senin cep telefonunu çaldım, satıyorum. Satıyorum ama sen bir başkası geldi hırsızlık yaparak getirip sattığımı bilmiyor. Bu durumdan haberdar değil. İyi niyettedir. Kazanabilir o mal üzerindeki hakkı. İşte buradaki örneğe göre hırsızlık yaptığımı bilmemesi bir kişinin iyi niyetli olduğunu gösteriyor. Bu bağlamda hakkı kazanmada iyi niyet kuralı, hakları kullanmada dürüstlük kuralı. İyi olan kazanacak, dürüst olan kullanacak ve iyi niyet hukuksuz bir durumdan haberdar olmamak bilgisizlik demekmiş. Döndüm hocam aslen kazanma ve devren kazanma vardı. Arada aracı yoksa asten, arada aracı varsa senden önce birinin iradesindeyse devren kazanmaydı. Ve aslen kazanma kendi içinde ikiye ayrılıyordu. Aslen kazanma taşınırlar üzerindeyse, menkul değerler üzerindeyse biz buna sahiplenme diyoruz. İhraz da diyorlar. Taşınmazlar yani gayrimenkuller üzerinde ise buna işgal adını veriyoruz. Yani taşınırı sahiplen, taşınmazı işgal et. Tarihte de savaşlarda ne yapıyorlar? O yurdu işgal ediyorlar. Çünkü orası ne? Taşınmaz. Taşınırı sahiplen. Taşınmazı işgal et. Daha yakından görmek istersin diye düşünüyorum. Hocam burada çok önemli bilgiler var. Yetki genişliği il yönetiminde kullanılır. Anayasal bir ilkedir. Valiye tanınmıştır. Bil. İyi olan kazansın, dürüst olan kullansın. İyi niyet bilmemek haberdar olmamaktır. Bil. Bununla birlikte taşınırlar sahiplenilir. Taşınmazlar işgal edilir. Ne olur bil. Soruldu. Sorulur. Bana dön. Sakinleşelim. Voltajı düşürelim. Devam edeceğiz.

Şöyle bir baktım hocam. Bilinmesi gereken kavramlarda bir diğer unsur yine idare hukukundan geliyor. Kamu düzeni olmazsa eee kolluğu güvenliği sağlayamazsın. Kamu düzeninin dört tane unsuru var. Güvenlik, dirlik ve esenlik, genel ahlak ve genel sağlık. Kamu düzeninin dört tane unsuru varmış. Güvenlik, dirlik ve esenlik. Genel ahlak, genel sağlık. Bunu bileceksin. Kamu düzeninin unsurları. Bunları korumak ve eee varsa bir tehdit, ondan kurtarmak amacıyla neye ihtiyacın var? güvenliğe yani kolluğa bu anlamda genel idare kolluk makamlarını bileceksin. Genel idare kolluk makamlarından birincisi milli güvenliğin sağlanmasından dolayı sorumlu olan cumhurbaşkanımız. Milli güvenliği sağlayan cumhurbaşkanımız genel idare kolluk makamlarından sonra içişleri bakanı vali ve kaymakam. Ha hocam emniyet jandarma. Ha onlar genel idare kolluk birimleridir. İçişleri bakanlığına bağlı. Tamam. Biraz daha baktığında kamu düzeni bozulmadan önce görev yapan, suç işlenmeden önce görev yapan, önleyici faaliyet yapan, valiye, kaymakama bağlı olarak hareket eden kolluğumuz kamu düzeni bozulmadan önce önlüyor. İdari kolluğumuz. Ha kamu düzeni bozulduktan sonra savcıya bağlı olayları bastırıcı nitelikte faaliyet varsa adli kolluktur. Kamu düzeni bozulmadı, suç işlenmedi. Hocam idari kolluk. Kamu düzeni bozuldu, suç işlendi. Savcıya bağlı adli kolluk görev yapacak. Ha bir de siyasi kolluğumuz var. O da cumhurbaşkanına bağlı MİT başkanlığıdır. Bilginiz olsun. Siyasi polisimiz, istihbarat birimlerimiz. Kıymetli arkadaşım, şöyle bir baktığımda daha yakından görüyorsun. Kamu düzeninin unsurları güvenlik, dirlik, esenlik, genel ahlak, genel sağlık. Çok iyi bileceksin. Genel idare kolluk makamları, Cumhurbaşkanı, içişleri bakanı, Vali ve Kaymakam bileceksin. Emniyet jandarma içişlerine bağlı bileceksin. Milli güvenliğin sağlanmasından meclise karşı cumhurbaşkanı sorumluymuş. Az önce söyledim. Ve kamu düzeni bozulmadan önce görev yapıyorsa idari, kamu düzeni bozulduktan sonra olayları bastırıyorsa adli kolluktur bileceksin. MİT başkanlığı siyasi polis olarak bilinirmiş. siyasi kolluktur ve cumhurbaşkanına bağlıdır. Bana döndün hocam.

Hazır bu kadar suç muç demişken ben suç demişken durur mıyım ya? Suç. Ceza hukukuna göre suçun manevi unsurları vardır. Kusurluluk unsuru. Bunlar da kast ve taksirdir. Türk Ceza Kanunu 21 ve 22 no'lu madde. Eğer suçun kanuni tanımındaki unsurları bilerek ve isteyerek işliyorsan kast, neticeyi istemeden gerçekleştiriyorsan taksir. Bilerek ve istiyor isteyerek yapıyorsan kast. Netice istemiyorsan taksir. Kast ve taksir suçun manevi unsurlarıymış. Hatta baktığımızda suçlarla ilgili bir yargılama evreleri var. Yargılama süreci. Bu yargılama sürecinin de bazı tanımlara gebe olduğunu biliyoruz. Mesela suç şüphesini öğrendik. İddianameyi kabulüne kadar geçen evreye biz soruşturma evresi deriz. Soruşturan kim? Cumhuriyet savcısı. İddianameyi kabul etme ile birlikte dava açılır. Davanın açılmasıyla birlikte iddianamenin kabulünden hükmün kesinleşmesine kadar geçen evre kovuşturma evresidir. O zaman baktığımızda tanımları iyi bileceğiz. ve soruşturma evresini yürüten, kamu davasını açan cumhuriyet savcısıdır. Delilleri toplayan, kamu davasını açmaya yetkili olan Cumhuriyet savcısıdır. Ancak filmlerde falan görüyorsunuz bazen hatalı bilgiler oluyor. Dikkat! Tutuklamayile ilgili ÖSYM de soru sordu. Hem de o filmlerden, medyadan gördüğünüz bilgileri düzeltmek amacıyla verdim. tutuklama kararını soruşturma evresinde ise savcı talebiyle hakim, kovuşturma evresinde de resen ya da yine savcı talebiyle mahkeme verir. Yani tutuklama kararını hakim ya da mahkeme verir. Savcı tutuklama talebinde bulunabilir. Yani savcı tutuklama kararı veremez. Kamu davasını açar, soruşturma evresini yürütür. Bunlar önemli. Bu anlamda biraz daha yakınlaştığında kast ve taksirin suçun manevi unsurları olduğunu öğrendim. Bilerek ve isteyerek diyorsa kast, istemeden diyorsa taksir. Hocam soruşturma evresinin tanımına, kovuşturma evresinin tanımına baktın. Soruşturma evresini yürüten savcı, kovuşturma evresini yürüten mahkemeydi. Tutuklama kararını hakim ya da mahkeme verirdi. Bunu da özellikle öğrendim ve bana geri döndün.

Hazır yeri gelmişken hocam mahkemelerden bahsetmişken neler mahkeme kararıyla yapılır? Hocam gaiplik kararı ölümüne olası gözle bakılacak durum ya da uzun zamandan beri haber alamama durumu. Sulh hukuk mahkemesi kararıyla olur. Gaiplik kararını mahkeme verir. Hocam kaza-i rüşt zaten diğer adı mahkeme kararıyla erginlik. Mahkeme kararıyla olur. Kamulaştırmanın iptali. E tabii ki kamulaştırman taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi idare mahkemesiyle olur hocam. Ha bedel uyuşmazlığı adli yargıda iptal kararı ise idari yargıda ama mahkeme kararıyla at değişikliği ÖSYM sordu. İsmail adını erdem olarak değiştirecekse gibi bir şey dedi. At değişikliği mahkeme kararıyla olur. Hakkın devlet eliyle korunması var. Hatırlıyor musun? Ya tespit davası, men davası, önleme davası, vekaletsiz iş görme davası, tazminat davası gibi davalarla koruyorduk aslen hakkımızı. He o davaların adı eda davaları. Hakkın gaspına karşı açılabilecek davalar. Bu anlamda yine eda davaları adı üstünde eee devlet eli olur, mahkeme kararıyla olur. Mahkeme kararıyla olan işlemlere dikkat edin. Burada arkadaşlar gerçek kişiliğin sona ermesinde ölüm karinesini karıştırıyorlar. Ölüm karinesinde kesin ölüm tehlikesi diyecek. Ceset yok diyecek. Ve ölüm karinesinde kimin emri gerekiyor? Mahallenin en büyük mülki amiri. Yani ölüm karinesinde mülki amir kararı gerekiyor ama gaiplikte mahkeme kararı gerekiyor. Lütfen ikisini ayırt et. Burayla ilgili küçük notlar alabilirsin. Şöyle birazcık yaklaştırdım sana. Nelerin mahkeme kararıyla olduğunu gördün. Özellikle benim için önemli. Buraya ekleyebilirim. Tutuklamada hakim kararla ya da mahkeme kararla olur bilgisini toparlamış olurum. geri bana döndün. Hiç vakit kaybetmiyorum ve devam ediyorum.

Peki süreler hocam ben süreleri ezberlemekte de sorunlar yaşıyorum. Dil diyorsun. Ben hazırım. Hayat boş. İsmail'e coş diyorum. Baktığımızda meclis her yıl Ekim ayının ilk günü yani 1 Ekim'de kendiliğinden toplanır. Baktığımızda meclis bir yasama yılında en çok 3 ay tatil yapar. tatil dışında çalışmalarına ara vermesi tek seferde 15 günü geçemez. O zaman 1 Ekim'de kendiliğinden toplanıyor. Bir yasama yılında, bir yılda en çok 3 ay tatil yapıyor. Çalışmalarına ara vermesi tek seferde 15 günü geçemiyor. E tatilde ya da aradaysa olağanüstü toplanabiliyor mu? Yes, of course. Baktığımızda meclis başkanı ve cumhurbaşkanı doğrudan doğruya meclisi olağanüstü toplantıya çağırabilir. Meclis başkanı da olur, cumhurbaşkanıa en az 120 milletvekili yani üye tam sayısının 1/5'i meclis başkanına talep ederek onun aracılığıyla çağırır. O zaman meclis başkanı ve cumhurbaşkanı doğrudan doğruya çağırıyor. En az 120 milletvekili dolaylı olarak çağırıyor. Bilgin olsun. Olağanüstü toplantıya meclisi. Peki yakından bir kez daha baktın. Yakından şöyle bir inceledin. İncelemeni yaptıktan sonra nefes nefeseyiz. Devam edeceğiz. Yılmak yok. Yola devam. Bendesin.

Şöyle bir baktığımızda 15 gün demişken ya anladık da meclisin tatil dışında çalışmalarına ara vermesi tek seferde 15 günü geçemez. Tamam. Ama mecliste bir de yazılı soru önergesi veriliyordu. Bir milletvekili bile verebiliyordu. Kime? Bakan veya Cumhurbaşkanı yardımcılarına. yazılı soruyu soruyordu. Yazılı sorulara en geç kaç gün içinde cevap veriliyordu? 15. Hocam döndüm. Cumhurbaşkanının kendisine meclisin gönderdiği kanunları yayımlama ya da geri gönderme ile ilgili kararını verme tasarrufunu kullanma süresi de 15 gündür. 15 gün içinde yayımlar ya da geri gönderir diyorduk. Ve bunun dışında iptal istemi vardı. milletvekilinin düşürülmesi veya dokunulmazlığın kaldırılması kararlarına karşı 7 gün içinde iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi' başvuruyorduk. Anayasa Mahkemesi kaç gün içinde karara bağlıyormuş? 15 gün içinde. İptal istemine cevap 15 gün içinde. Cumhurbaşkanının kanunları yayınlayayım mı geri mi göndereyim? Kararını vermesi 15 gün içinde. Yazılı sorulara en geç 15 gün içinde cevap verilir. Unutma meclisin tatil dışında çalışmalarına ara vermesi tek seferde 15 günü geçemez. Lütfen unutma. Hatta bir de böyle hatırla. Sendeyiz şu an. Hazırdan bakıyorsun. Yakındasın. Tekrar tekrar şöyle bir göz gezdirdin. Göz gezdiriyor musun? Göz gezdiriyor musun? Hah. Şöyle baktın. Baktın baktın. Geri geldin bana.

Hocam baktığımızda benim için yi günler var hocam. Milletvekillerinin Anayasa Mahkemesien iptal isteminde bulunma süreleri 7 gündür. Dokunulmazlığın kaldırılması ve vekilliğin düşürülmesi kararlarına karşı 7 gün içinde iptal istemiyle nereye gidiyorduk? Anayasa Mahkemesine kaç gün içinde cevap veriyordu? 15 gün içinde. Az önce söyledik hocam. Bir de memurlara verilecek disiplin cezaları var ya uyarma, kınama, aylıktan kesme gibi. Günün sonunda konuşacağız. Tekrarın sonunda. Onlara itiraz süremiz 7 gündür. 7 günleri bu kadar tasnifledik. 30 gün. Hocam, Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulunma süresi iç hukuk yollarının tüketilmesi itibariyla 30 gün içindedir. Baktığımızda bireysel başvuru süresini de insan haklarında da sorabilir. Anayasada bireysel başvuru var. oradan da sorabilir. Her yerden karşımıza gelebilir. Bireysel başvuru biliyorsun Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki haklarımız devlet kurumu yani kamu gücünde tarafından ihlal edildiğinde iç hukuk yollarını tüketmiş olmak şartıyla 30 gün içinde bireysel başvuru yapabiliyorduk. Nereye? Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuru 30 gün içinde Anayasa Mahkemesi'ne yapılır. Tabii ki özel bir engelin mücbir sebebim varsa engel durumunun ortadan kalkması itibariyla 15 gün içinde ek bir süre hakkı tanınır. Ama oralara varacağını düşünmüyorum. Baktığımızda bunu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan bireysel başvuruyla karıştırmayın. O merkezi Strazburg'da bulunan uluslararası bir yargı organı ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bireysel başvuru süresi 4 aydır. O zaman ülkemizde Anayasa Mahkemesi' bireysel başvuru süresi 30 gün. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bireysel başvuru süresi 4 aydır. Unutmuyorsun. Yakından bakıyorsun. 7 günleri gördün. Bunun dışında 30 gün bireysel başvuruda bulunuyormuşum. Bireysel başvuruyu Anayasa Mahkemesi' yapıyormuşum. Ha bir de Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne bireysel başvuru varmış. Onun süresi 4 aymış. Karıştırmayacakmışım. Döndün geri bana. Hemen devam ediyorum.

Bir yıllık süreler. Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler yürürlüğe girmesi itibariyla 1 yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz diyor. Yani bugün seçim kanunu değiştirdiler mi? Seçim kanunua bugün değişiklik yapıldı. Önümüzdeki sene bugüne kadar yani 1 yıllık süreçte bir seçim oluyorsa kanunun yeni yani değişmiş hali değil eski hali uygulanır. Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler kaç yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz? 1. Döndüm. Meclis seçimleri savaş sebebiyle 1 yıl geriye bırakılabilir. Bu ne demektir? Burası çok önemli. Meclis seçimlerinin geriye bırakılması erteleme demektir. Ve geriye bırakma yani erteleme dediğimizde aklımıza iki şey gelecek. Savaş bir yıl. Savaş bir yıl. Çünkü meclis seçimleri sadece savaş sebebiyle bir yıl geriye bırakılabilirdi. Ama unutma meclis seçimlerini erteleme yani geri bırakma kararını sadece meclisin kendi genel kurulu verir. Başka kimse veremez. Meclis kendi seçimi sadece kendi erteleyebilir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesi kendi verdiği iptal kararlarının yürürlüğe girişini bir yıl erteleyebilir. Bununla birlikte aday memurluk süresi en az 1 yıl. En çok 2 yıldı. Bir yıllara geldik ya en az bir yıl aday memurluk süresi var memurlar kanununa göre. Onu da vermiş olduk. Bir yıl gereken durumları da sen şöyle bir yakından bir gördün. Yakından baktın. Hop bir yılları gördün. Seçim kanunlarındaki değişiklikler bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmazı biliyorsun. Savaş sebebiyle bir yıl meclis seçimleri geriye bırakılabilir. Yalnızca meclis kararıyla bunu biliyorsun artık. Aday memurluk süresi en az bir en çok ik yıldır. Artık

Bunu biliyorsun. Gel bana. Gel bana. Gel bana. Hiç vakit kaybetmiyorum. 4 yıl gereken durumlar.

Hocam, Anayasa Mahkemesi Başkanı kendi genel kurulunda kendi üyeleri arasından 4 yıl için seçilir. Danıştay başkanı 4 yıl için seçilir. Danıştayın başkanı, başkan vekilleri hatta Danıştay'ın başsavcısı bile 4 yıl için kendi üyeleri arasından seçilir. Yargıtay başkanı 4 yıl için seçilir. Yine Yargıtayın kendi genel kurulunca seçilir. Bununla birlikte HSK üyeleri 4 yıl için seçiliyor. Kim tarafından? Birazdan göreceksin.

4 yıl dedik de Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve vekilini de Cumhurbaşkanı seçiyor 4 yıl için. Bunu da bir not olarak ekleyebilirsin. Yargıtayın üyesi değil, başsavcı ve vekil ayrı bir makam orada. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı ve Vekilini Cumhurbaşkanı 4 yıl için seçer, ekleyebilirsin. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve HSK ile ilgili bilgi verdim. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay'ın başkanları 4 yıl için seçiliyor. HSK'nın üyeleri 4 yıl için seçiliyor. Bunu söyledim. Yakından bakıyorsun. Tekrar kalkışa geçtim. Başkanları söyledim. HSK'da üyeleri söyledim. Bana geldin. Hemen devam ediyorum.

5 yıl gereken durumlar. Uyarma ve kınama cezası aldım memuriyette. Allah göstermesin. 5 yıl sonra talep edersen sicilinden silinir. Hocam, bununla birlikte 10 yıl gereken durumlar. Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezası aldın. Allah göstermesin. 10 yıl geçtikten sonra talep üzerine sicilden silinebilir. Döndüm hocam.

Bir de somut norm denetimi var. Buna anayasaya aykırılığın ileri sürülmesi ya da defi yolu da deriz. Bu anlamda baktığımızda mahkemelerde uygulanacak kanun veya bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, Cumhurbaşkanı kararnamesi hükmünün anayasaya aykırılığı sebebiyle hakim itiraz ediyordu. Hatırlayın, 5 ay içinde bir cevap veriyordu. Anayasa Mahkemesi'ne yapılıyordu bu itiraz. 5 ay içinde Anayasa Mahkemesi bir karar veriyordu. Eğer red kararı vermişse o itiraza, somut norm denetiminde anayasaya aykırılık ileri sürüldü. Red kararı verirse 10 yıl süreyle aynı hükümde, aynı konuda itiraz tekrar yapılamaz. Benim için önemli. ÖSYM buraya ilişkin bir soru sormuştu. İdare mahkemesinde uygulanacak bir kanun ya da kararname hükmünün anayasaya aykırılığı ileri sürülmüş ve dava geriye bırakılmıştır. Buna ne ad verilir dedi. Cevap somut norm denetimi. Bir kanun ya da kararnamenin anayasaya aykırılığının ileri sürülmesine, Anayasa Mahkemesi'ne ileri sürülmesine biz somut norm denetimi, anayasaya aykırılığın ileri sürülmesi ya da defi yolu diyoruz. Ben döndüm, seni biraz daha yakınlaştırıyorum. Uyarma ve kınama cezası 5 yıl sonra. Aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezası 10 yıl sonra talep üzerinden sicilden siliniyor. Bunu lütfen unutma. ÖSYM sordu. Tekrar sorar. Bendesin.

Döndüm. Benim için önemli 12 yıl gereken durumlar. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay üyeleri 12 yıl için seçilir. Tekrar da seçilmez. Anayasa Mahkemesi'nin üyeleri 12 yıl için seçilir. Yargıtayın, Danıştay'ın üyeleri 12 yıl için seçilir. Benim için önemli bak bu yıllar önemli bir şey. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay ve Danıştay'ın başkanı da kendi içlerinden 4 yıl için seçiliyordu. Üçünün de başkanı. Üyeler 12 yıl için seçiliyor. Hatta kendi başkanını kendi içinden seçemeyen tek yüksek mahkeme hangisiydi? Uyuşmazlık Mahkemesiydi. Hatta Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanını Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından seçerdi. Bu üçü kendi başkanını kendi üyeleri arasından seçiyor 4 yıl için. Ama kendi başkanını kendi içinden seçemeyen tek yüksek mahkeme Uyuşmazlık Mahkemesiydi. Çünkü Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanını Anayasa Mahkemesi kendi üyeleri arasından seçiyordu. Yakından izle. Şöyle bir baktın 12 yıl gereken durumlara benim için önemli. Tekrar kavradın. AYM üyeleri kaç yıl için seçilir diye sormuştu. 12 yıl dedin. Tekrar bendesin.

Hocam baktığımızda bir diğer meseledeyiz. Önemli. ÖSYM bunu birçok sınavda sordu. Eski halini hala öğrenciler çözmeyin dememize rağmen getiriyorlar. Lütfen dikkat. Kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ya da yayınlanıyorsa yönetmelik üzerinde tarih yoksa, aksi belirtilmemişse yayımlandığı gün aynı gün yürürlüğe girer. Kanun ne zaman yürürlüğe girer? Üzerinde tarih yoksa yayımlandığı gün. Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ne zaman yürürlüğe girer? Aksi belirtilmemişse yayımlandığı gün. Aksi belirtilmemişse aynı gün yürürlüğe girer. Kesinlikle bak sevgili memur adayı, yan yattı, çamura battı. O kitapta böyle gördüm. Burada eskisini gördüm. Yok. Aynı gün yayımlandığı gün yürürlüğe girer. Üzerinde tarih yoksa.

Baktığımızda kim seçer bölümü açtım sana ya. Benim için önemli. Bununla karıştırıyorsun sürekli. Baktığımızda valiyi, kaymakamı Cumhurbaşkanı kararıyla Cumhurbaşkanı atıyor. Hocam, Devlet Denetleme Kurulu zaten Cumhurbaşkanına bağlı. Cumhurbaşkanı seçiyor üyelerini ve başkanını. Kamu başdenetçisi ve Meclis Genel Kurulu tarafından 4 yıl için gizli oyla seçiliyor. Hocam, Yüksek Seçim Kurulu yasama bölümünde birazdan konuşacağız. Üyelerini Yargıtay ve Danıştay seçiyor. Altısını Yargıtay, beşini Danıştay seçiyor. Toplam 11 üyesi var. YSK'ya Yargıtay ve Danıştay üye seçiyor. YSK kendi başkanını kendi seçiyor. O ayrı bir şey. Serdar Mutta 2026'da yeni seçildi. YSK başkanı güncel olarak dikkat et. Bununla birlikte Yargıtayın tüm üyelerini Hakimler ve Savcılar Kurulu seçiyor. Danıştay üyelerini Cumhurbaşkanı ve HSK seçiyor. Dördünü Cumhurbaşkanı, dört üçünü HSK seçiyor. Anayasa Mahkemesi'nin 15 üyesi var. Anayasada sayısı net verilmiş. Üçünü Meclis, 12'sini Cumhurbaşkanı seçiyor. Anayasa Mahkemesi'nin üyeleri kaç yıl için seçiliyordu? Ha 12. Tamam hocam. Hakimler ve Savcılar Kurulu üyeleri. Hocam, başkan Adalet Bakanı. HSK'nın başkanının Adalet Bakanı olduğunu dört defa soruda sorguladı. ÖSYM. Adalet Bakanı'nın Müsteşarı HSK'nın doğal üyesi. Yedi üyeyi Meclis, dördünü Cumhurbaşkanı seçiyor. O zaman HSK'nın üyelerini kim seçiyormuş? Yediyi Meclis, dördünü Cumhurbaşkanı seçiyormuş. Anayasa demiş ki Adalet Bakanı Müsteşarı doğal üye. Adalet Bakanı'nın kendisi de HSK başkanı demiş. Dikkat.

Ve döndüm. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu. Bunu hatalı yazmış olabilirim. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunda kurul diye bir organ var. Cumhurbaşkanı seçiyor üyeleri ve başkanını bilginiz olsun. Hatta 2026'da bu kurumun başkanını da değiştirdi. Bir bakmanı tavsiye ediyorum. Baktığımızda şöyle bir yakından bakar mısın hocam? Yakından baktığında vali ve kaymakam Cumhurbaşkanı kararıyla atanıyor. Devlet Denetleme Kurulu Cumhurbaşkanına bağlı, üyelerini ve başkanını Cumhurbaşkanı seçiyor. Kamu başdenetçisini Türkiye Büyük Millet Meclisi 4 yıl için seçiyor. YSK üyelerini Yargıtay ve Danıştay seçiyor. Başkanını kendi genel kurulunda kendi seçiyormuş YSK. Serdar Mutto olmuş. Hocam, Yargıtayın tüm üyelerini Hakimler ve Savcılar Kurulu seçiyor. Danıştay üyelerini Cumhurbaşkanı ile HSK seçiyor. Anayasa Mahkemesi'nin 15 üyesi var. Cumhurbaşkanı ve Meclis seçiyor. HSK üyelerini Meclis ve Cumhurbaşkanı seçiyor. Adalet Bakanı başkan, Müsteşarı doğal üye. İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumunun Kurul olan organının üyelerini, başkanını Cumhurbaşkanımız belirliyor dedik. Yakından gördün. Tekrar bana döndün.

Hocam ben hiç hız kesmiyorum. Olağanüstü hal. Olağanüstü hale yer veren ilk anayasamız. İlk anayasamız biliyor musun? Kanun-i Esasi. Tabii ki günümüze kadar bu uygulama geldi. Sıkı yönetim uygulaması da vardı. 2017 anayasa değişikliği ile sıkı yönetimi kaldırdık. Artık ülkemizde olağanüstü hal var. Şiddet hareketleri, temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik şiddet hareketleri, tabii afet, ağır ekonomik bunalım, tehlikeli salgın hastalık, savaş, seferberlik bu gibi durumlarla olağanüstü hal ilan edilebiliyor. Yurdun bir bölümü veya tamamında 6 ayı geçmemek üzere Cumhurbaşkanı ilan ediyor. Yurdun bir bölümü de olur, tamamı da olur. Kim ilan ediyor? Cumhurbaşkanı. Kaç ayı geçmemek üzere? 6 ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan ediyor. Olağanüstü hal kararı Resmi Gazete'de yayınlanıyor ve yürürlüğe giriyor. Aynı gün Meclis onayına sunuluyor. Onaylayan Meclis, süresini kısaltan Meclis, olağanüstü halin süresini Cumhurbaşkanı talebiyle uzatan Meclis, hatta o hali kaldıran Meclistir. Bu anlamda dikkat edeceksin. İlanı Cumhurbaşkanı ediyor olağanüstü halde. Ama onaylayan, uzatan, kısaltan, kaldıran Meclistir. Cumhurbaşkanı 6 ayı geçmemek üzere ilan ediyor. Meclisin bir seferlik uzatması 4 ayı geçmesin yeter. O zaman soruldu. Cumhurbaşkanı ile ilgili bir soru olsun. Hatta sana yakınken slayt gör soruyu. Olağanüstü hali ilan etme yetkisi kime aittir? Cumhurbaşkanına. Nasıl ilan edilebilir? Yurdun bir bölümü de olur, tamamı da olur. Kaç ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edilir? 6 ay. Olağanüstü hali onaylama yetkisi kime aittir? Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne. Kısaltma yetkisi Meclis'e. Cumhurbaşkanının talebiyle uzatma yetkisi kime aittir? Meclis'e. Kaldırma yetkisi Meclis'e. Meclisin bir seferlik o hal uzatması kaç ayı geçemez derse 4 ay. TBMM 4 ayı geçmemek üzere bir seferde uzatabilir. O hali ne olur? Cevapla. Çıkarsa cevapla. O hali ilan sebeplerine bakma. Her şeyden ilan edilir. Sen kimi ilan eder, kim onaylar, kim uzatır, kaç aylığına ilan edilir, kaç aylığına uzatılır? Bunu bileceksin.

Döndün bana ve devam ediyorum. Sevgili memur adayı, başkomutanlık çok soru gelen, net soru gelen bir yerdir. Anayasa diyor ki, "Başkomutanlık Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin manevi varlığından ayrılamaz ve Cumhurbaşkanı tarafından temsil olunur." der. Meclisin manevi varlığına bağlıymış ama Cumhurbaşkanı temsil edermiş. Peki tamam. Savaşta der, başkomutanlık görevini Cumhurbaşkanlığı namına Genelkurmay Başkanı yerine getirir. Yani savaşta Cumhurbaşkanının yerine o görevi Genelkurmay Başkanı yerine getirecek. Neden? Başsız gövde olmaz. Savaştayız. Başta Cumhurbaşkanı duracak. Genelkurmay Başkanı onun namına savaştayken yerine getirecek. O zaman soru: Başkomutanlığı kim temsil eder? Cumhurbaşkanı. Cumhurbaşkanı başkomutanlığı kim adına temsil eder? Meclis. Başkomutanlık nerenin manevi varlığına bağlıdır? Meclis. Kim temsil eder? Cumhurbaşkanı. Savaşta başkomutanlık görevini Cumhurbaşkanlığı namına kim yerine getirir? Genelkurmay Başkanı. Bu sorulara ne olur dikkat et. Allah'ını seven defansa gelsin. Bu seni atayacak bilgiler olsun. Ve şöyle bir baktın yakından şöyle bir değerlendirdin. Duruma baktın. Kim temsil eder dedin. Cumhurbaşkanı Meclis adına temsil eder dedin. Savaşta Cumhurbaşkanlığı Genelkurmay Başkanı yerine getirir dedin. Her şey çok güzel. Ve geri bana döndün. Ponçik ponçik.

Devam ediyorum. Devlet Denetleme Kurulu üç defa çıkmış sınav sorusu vardır. Anayasada yürütme bölümünde düzenlenmiştir. Cumhurbaşkanlığına bağlıdır. Cumhurbaşkanı isteği üzerine inceleme, araştırma, denetleme hatta idari soruşturma başlatma yetkisine sahiptir. Bu anlamda üyelerini ve başkanını Cumhurbaşkanı seçer. Cumhurbaşkanlığına bağlı. Cumhurbaşkanının isteğiyle harekete geçer. Kendiliğinden değil. Yargı organlarını denetleyemez. Soruldu. İdarenin hukuka uygun, düzenli ve verimli işleyişini sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak inceleme, araştırma, denetleme yapan kuruluş hangisidir? Devlet Denetleme Kurulu. Devlet Denetleme Kurulu nereye bağlıdır dedi. Cumhurbaşkanlığı. Devlet Denetleme Kurulu'nun üyelerini, başkanını kim seçer derse, Cumhurbaşkanı. Devlet Denetleme Kurulu hangisini denetleyemez derse yargı organı diyeceksin. H şöyle bir yakından aldın. Anam ben burayı cızdım. Ben burayı cızdım. Nasıl sileceğim? Bu da nazar boncuğu olsun. Ben içerleşmeyecektim bu tahtaya ya. Heh. Şöyle bir yakından gördün. Her şey çok güzel. DDK aklımdan çıkmayacak şekerin dedin. Geri bana geldin.

Ve baktığımızda hızı hiç bölmüyorum. Sayıştay anayasada yargı bölümünde ama bir yüksek mahkeme değil. HSK da Sayıştay'da. Anayasada yargı bölümünde yer alıyor ama birer yüksek mahkeme değildirler. Sayıştay adı saymaktan geliyor. Bir mali denetim kuruluşudur. Meclis adına mali denetim yapar. Anayasa der ki, "Merkezi yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleriyle sosyal güvenlik kurumlarının tüm gelir giderleriyle mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetler." diyor. Sayıştay Meclis adına mali denetim yapıyorsa üyelerini de başkanı da kim seçecek? Türkiye Büyük Millet Meclisi. O zaman Sayıştay üyelerini Cumhurbaşkanı seçmez notunu aldın mı? Evet. Anayasada ama yargı bölümünde ama yüksek mahkeme değil notunu aldın mı? Evet. Sayıştay'ın üyesini başkanını Meclis seçer notunu aldın mı? Tamam hocam. Benim için önemli notlar. Sayıştay her zaman sorulur ama ben sana can alıcı yerlerini veriyorum. ÖSYM'nin sorduğu yerleri veriyorum. Yakındasın. Şu an baktın Sayıştay anayasada yargı bölümünde yüksek mahkeme değil. Meclis adına mali denetim yapar. Mali denetimi kimin adına yapar diye de soruldu. Türkiye Büyük Millet Meclisiydi. Üyesini, başkanı da Meclis seçer.

Geldin bana hemen doğru devam ediyorum. Yüksek Seçim Kurulu 1950'de bir yasayla kurduk. İlk kez anayasaya girişi dahil oluşu anayasaya 61 anayasasıyla oldu. Seçimlerin genel yönetimi, düzeni ve dürüstlüğünden sorumlu. ÖSYM sordu. Seçim tutanaklarını kabul ediyor. YSK baktığımızda anayasada yasama bölümünde düzenleniyor. Benim için çok çok önemli hocam. Anayasada nerede düzenlendiğine lütfen dikkat et. Yasama bölümünde düzenleniyor. Yargı bölümünde değil. Seçim yargısı olarak biliriz. Kararları kesindir. Denetime tabi değildir YSK'nın. Ama kararları kesin olan bir kurul olsa da bir mahkeme, yüksek mahkeme değildir. Şöyle bir baktığımızda 7 asıl 4 yedek toplam 11 üyesi var. Üyelerinin altısını Yargıtay, beşini Danıştay seçiyor. Önceki yerlerde söyledim. YSK'nın üyelerini Yargıtay ve Danıştay seçiyor. YSK'ya ne Meclis ne Cumhurbaşkanı üye seçmez. YSK başkanı ve vekili de kendi üyeleri arasından YSK genel kurulunca seçiliyor. Yeni seçildiğini de söyledim. Bu anlamda YSK ile ilgili sorulur. YSK anayasalar hangi bölümde düzenlendi? Yasama. Üyelerini kim seçer? Yargıtay, Danıştay. Kaç üyesi var? 7 asıl 4 yedek. Seçim tutanaklarını kim kabul eder? Yüksek Seçim Kurulu. Kararları denetlenebilir mi? Hayır. YSK'nın kararları kesin yazıyor burada. Yakından okusana. Şöyle bir baktın. Yüksek Seçim Kurulu'nu bilmelisin. Genel hatlarını sordu ÖSYM. Hiç üye sayısına girmedi. Midemizi hiç bulandırmadı. Şakır şakır çözdük. Vallahi yine öyle yapacağız biliyor musun?

Döndün bana. Hocam geldim bir diğerine. Kamu Denetçiliği Kurumu. 2010 Anayasa değişikliğiyle anayasada kurulduğu yer aldı. 2012'de kendine özel bir kanunla işlevsel hale fiilen geldi. Baktığımızda içindeki denetçilere ombudsman diyoruz. Denetçi ya da denetlenemeyen gibi manalara geliyor. Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişi ile ilgili şikayet ve itirazları inceliyor. Meclis Başkanlığına bağlı kuruldu. Kamu Denetçiliği Kurumu nereye bağlı olarak kuruldu? Soruldu. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na. Kamu Denetçiliği Kurumu Meclis Başkanlığına bağlıdır. Kamu başdenetçisini de kim seçer? Meclis Genel Kurulu 4 yıl için gizli oyla seçer. Baktığımızda idarenin işleyişi ile ilgili şikayet ve itirazları incelemek amacıyla Meclis Başkanlığına bağlı kuruldu. İdareye bir itiraz yaparsınız. İtirazınız reddedilir ya da cevap gelmez. Bunun itibarıyla 6 ay içerisinde Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurabiliyorsunuz. 6 aylık bir başvuru süresi görmüş kendi kanunu. Bu anlamda belki insan haklarında çıkar diye bu bilgiyi de verdim. Bir kenara not alabilirsiniz. Nereye bağlı olduğunu sordu Meclis Başkanlığına. Bunun dışında kamu başdenetçisi kaç yıl için seçilir? 4 yıl için. Kim seçer? Meclis seçer. Hepsini sordu. Belki bu sefer genel kültürel bir soru sorar. Denetçilere ne ad verilir? Der kamu denetçiliğinde. Ombudsman ismini konuşuruz. Belki insan haklarında kaç ay içinde başvuru yapılır der sanmıyorum ama 6 ayı söyleriz. Ne olur ne olmaz. Bir yakından baksana. Kamu Denetçiliği Kurumunu Allah aşkı için unutma ve şunu bil. Bana gel. Kamu Denetçiliği Kurumuyla Devlet Denetleme Kuruluu lütfen ayırt et. Bir postitle önüne yaz. KDK Meclis Başkanına bağlı. DDK Cumhurbaşkanlığına bağlı. KDK'nın başdenetçisini Türkiye Büyük Millet Meclisi seçer. DDK'nın üyesini de başkanını da Cumhurbaşkanı seçer. Yazsana. Rahat edeceksin.

Hocam devam ediyorum. Hiç hızımı kesmiyorum ya. Kamu Denetçiliği Kurumu anayasada siyasi hak ve ödevler arasında yer alıyor. Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı var. Siyasi haklar demişken de anayasada temel hak ve hürriyetlerimiz var. Kişinin hak ve hürriyetleri, sosyal ve ekonomik hak ve hürriyetler, siyasi hak ve hürriyetler. Hatta George Jelinek bunları sırasıyla statü olarak sınırlamıştı. Negatif statü hakları, pozitif statü hakları, aktif statü hakları diye statülü isimleri kim vermişti? George Jelinek. Ha, insan haklarında bir de kuşak kuşak sınıflandırma var insan haklarında. O da Karel Vasak. O zaman anayasamız kişinin sosyal siyasi diyor. Sırasıyla biz aslında anayasa hukukunda bunlara koruyucu haklar, isteme hakları, katılım hakları da diyoruz. George Jelinek bunlara demiş ki negatif statü, pozitif statü, aktif statü. Ha, Vasak diye bir sınıflandırmacımız varmış. O da kuşaklara göre sınıflandırmış. Kenarda dursun. Şimdi anayasada yer alan siyasi hak ve ödevler yani aktif statü hakları yani katılım haklarını konuşalım. Bir bilin ya. Çünkü burayı bilen diğerlerinden ayırt ederek çıkabiliyor. Türk vatandaşlığı, vergi ödevi, mal bildirimi, kamu hizmetlerine girme. Ya Rabbim sana da nasip etsin hocam. Vatan hizmeti, seçme ve seçilme, siyasi parti kurma, dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı. Bunlar siyasi haklardandır. Hangisi siyasi haklardan değildir diyecek. 2013'te dedi cevap ispat hakkıydı. Çünkü o kişinin haklı ödevlerindendi. Hangisi siyasi haklardan değildir diyecek. Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı diyecek. O kişinin hak ve hürriyetlerindendi. Hangisi siyasi hak ve hürriyetlerden değildir diyecek. Sendika kurma ya da grev ve lokavt diyecek. O kişinin hak şey sosyal ve ekonomik hak ve hürriyetlerdendi. Sendika, grev, sosyal ve ekonomik hak ve hürriyetlerden. Yani siyasiyi bilmek biraz daha çağrışımdan dolayı kolay olabiliyor. Canını sakın ola sıkma. Yakından bir kişinin siyasi hak ve ödevleri bir görel ya. Aktif statlarını yakından bir görelim. Göz gezdirdin. Mal bildirimi, vergi ödevi, dilekçe, seçme seçilme, parti kur. Oy verelim. İsmail Türk vatandaşlığı, vatan hizmeti, siyasi hak demişken gel.

Ben seni bir yurttaş olarak tanıyorum. Sen 5 yılda bir genel seçimlerde oy kullanıyorsun. Cumhurbaşkanı ve vekillik seçimlerinde, Meclis seçimlerinde. Bunun dışında 5 yılda bir mahalli idare seçimleri var. Oy kullanıyorsun. Hatta anayasa değişikliğine dair referandumda bile oy kullanıyor musun? Evet. Saydığın bütün seçimleri kim yönetiyor ve denetliyor? Yüksek Seçim Kurulu. Peki ülkemizdeki seçimlerde bazı ilkeler var. Bunu biliyor musun? Bence bilmelisin. Hocam baktığımızda seçim günü oy kullanacaksın. Kimliğinle muhtarlığın verdiği evrağı kaldın. İlgili okula gittin. Tam oyu atayım dedin. Pusulayı aldın. Yok dediler. Git perdenin arkasına. Perdenin yani paravanın arkasında oy kullanıyor olman gizli oy ilkesinin kanıtı. Hiç kimse sana şu yönde oy vereceksin diye bir baskı kurmadı. İstediğin kişiye ya da partiye serbestçe hür iradenle oy verdin. O yüzden benim ülkemde seçimler serbesttir. Döndü. Hocam kadın erkek ayrımı olmadan herkes oy kullandı. Eşin, annen, baban, sen hep beraber oy kullanabiliyorsunuz. 18'i doldurmuşsanız. Bu anlamda kadın erkek ayrımı olmaması genel oy ilkesinin varlığıdır. Hocam herkesin bir adet oy hakkı var. Sen de bir oy attın. Annen baban da bir oy attı. Komşun da bir oy attı. Hocam her vatandaş bir kişi. Herkesin bir oy hakkı var. Buna da eşit oy diyoruz. Bizzat sandık başına sen gittin değil mi? İsmail abi benim yerime oy kullansana diye vekalet verip araya aracı koymadın. Bizzat sandık başına gidip kendi iradeni kendin vermen, yansıtman tek dereceli seçimdir. Ve bir ülkede seçimler yapılıyorsa ve o ülkenin Türkiye olduğunun kanıtı nedir? Sandıkları terk etmeyin. Sandıklar ikiye ayrılır. Bir seçim sandıklarımız. İki adam sandıklarımız söylemleri değil mi? Baktığımızda sandıkları terk etmeyin lafı neyin kanıtıdır? Açık sayım ve dökümün. Neden? Herkes oy kullandığı sandıktaki son oy sayılana kadar başında bekleme hakkına sahiptir. Açık sayım, açık döküm, tek dereceli seçim, eşit oy ilkesi, genel oy, serbest seçim ve gizli oy var. Lütfen unutma. Yakından görmeye ne dersin? Bana burada sorular da gelir. Mesela kadınların yalnızca oy kullanıp erkeklerin oy kullanamayacağı düzenlenirse hangi ilke a kurulu olur der. Ben genel oy derim. Genel oy zedeler bu. Ya da belli kesimlerin iki oy, belli kesimlerin bir oy işte kullanacağı söylenirse herkes oy kullanıyor ama sayı farklı. Eşit oy ilkesini zedeler derim. Tamam. Herkes bir oy kullanıyor diyorsa eşit oy. Kadın erkek ayrımı gözetilmeksizin herkes oy kullanıyor diyorsa genel oy. Lütfen bu ayrımlara bakın. Açık sayım, açık döküm, tek dereceli seçim, gizli oy, serbest seçim var.

Döndün bana. Hocam şöyle bir baktığımızda artık yavaş yavaş sona doğru geliyoruz hocam. Son olarak bunu da ekleyip seni memuriyete uğurluyorum. Baktığımızda siyasi partilerin kapatılması davasını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı açar. Anayasa Mahkemesi kapatır ya da bu davaya bakar. Siyasi partilerin mali denetimini de kim kapatabiliyorsa o yapar. Yani Anayasa Mahkemesi. Ama Anayasa Mahkemesi bir yargı kuruluşu. Yüksek mahkeme. Paradan puldan anlamayabilir tam olarak. Sayıştay'dan yardım alır. Sayıştay yardımcı. Siyasi partilerin mali denetimini Anayasa Mahkemesi yapar. Sayıştay yardımcı, Sayıştay yardımcı dememe rağmen 10 dakika sonra soruyorum öğrencime. Siyasi partilerin mali denetimini kim yapar diyorum. Anayasa Mahkemesi diyor. Yine de bir Sayıştay diyesi geliyor. Dikkat. Siyasi partilerin kapatılması davalarını Anayasa Mahkemesi görür. Siyasi partilerin kapatılmasına Anayasa Mahkemesi karar verir. Siyasi partiler kapatılsın diye davayı açan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısıdır. Davayı açan siyasi partilerin mali denetimini kim yapar? Anayasa Mahkemesi. Kimin yardımıyla? Sayıştay. Siyasi partileri kim kapatır? Anayasa Mahkemesi. Siyasi partilerin mali denetimini kim yapar? Anayasa Mahkemesi. Unutma.

Döndüm. Dokunulmazlığa milletvekilleri sahip. Esasen biliyorsunuz ama Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar da dokunulmazlığa sahiptir. Bu anlamda anayasa üç kişiye dokunulmazlık vermiş. Milletvekili, bakan ve Cumhurbaşkanı yardımcısı. Anayasada tanımlanmış başka bir kimseye dokunulmazlık yoktur. Lütfen dikkat. Kimlerin dokunulmazlığı varmış? Bir, milletvekili, 2. Cumhurbaşkanı yardımcıları, 3. Bakanlar. Önemli. Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakanlar milletvekili olmasa bile bu dokunulmazlığa sahip olanlar olarak bilinecek. Bununla birlikte ÖSYM milletlerarası antlaşmayla ilgili de çok soru soruyor. Milletlerarası antlaşmanın onaylanmadan önce onaylanmasını uygun bulma görevi bir kanunla Meclis'e aittir. Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulma yetkisi kime aittir? Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne ama milletlerarası antlaşmayı onaylama ve yayımlama yetkisi kime aittir? Cumhurbaşkanına. Uygun bulma Meclis'te. Onaylama yayımlama Cumhurbaşkanında. Uygun bulan Meclis, onaylayan yayınlayan Cumhurbaşkanı. Ne olur bil. Peki yakından baksana ya. Siyasi partiyi kim kapatıyor? Anayasa Mahkemesi. Siyasi partinin mali denetimini kim yapıyor? Ya da kısmen ya da tamamen yardımdan, mali yardımdan yoksun bırakılmasına kim karar veriyor? Anayasa Mahkemesi. Mali denetimde kimin yardım ediyor? Sayıştay Anayasa Mahkemesi'ne yardım ediyor. Dokunulmazlığa milletvekilleri zaten, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar sahip. Milletlerarası antlaşmanın onayını uygun bulma yetkisi Meclis'te, onaylama yayınlama Cumhurbaşkanı'nda.

Gelsene bana. Sana doğru gidiyorum. Sevgili memur adayı, düşünsene atanmışsın. Erdem, biz seninle iki kişilik dev kadroyuz şu an ya. Vallahi ee buraya bir duygusal bir müzik alabilir miyim ya? [homurdanır] Düşünsene atanmışsın ya. Gerçekten düşün ya. Benimle dalga geçme lütfen ya. Düşün atanmışsın. Bugünler geride kalmış. Emek vermişsin Allah'ın izniyle memur olmuşsun. Düşünsene atanmışsın. İkamet ettiğin ile atanırsan tebliği izleyen gün bir gün sonra göreve başlayacaksın. Farklı bir ile atanırsan 15 gün içinde görevine başlayacaksın. En az bir, en çok 2 yıl aday memurluk süren var. En az bir yıl, en çok 2 yıl. Memurlar kanununa göre. Sonra amirin Türk bayrağına elini bastıracak ve o ana gittim. Yemin metnini okuyacaksın ve asil memur olacaksın inşallah. Ve baktığımızda sana uygulanabilecek disiplin cezaları, uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve memuriyetten çıkarmadır. Uyarma, kınama, aylıktan kesme. Maaşınızın 1/30'u ile 1/8'i arasında bir kesinti yapılır. Kademe ilerlemesi, yatay ilerlemenin durdurulması, en az bir, en çok 3 yıl arasında bir kademe ilerlemesinin durdurulması uygulanır. Memuriyetten çıkarma kararını yüksek disiplin kurulu verir. Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve memuriyetten çıkarma var. İhraç var. Görev yeri değişikliği, açığa alma, uzaklaştırma, tayin, sürgün. Bunlar disiplin cezası değildir. Soruldu, sorulur. Uzaklaştırma tedbiren bir uygulamadır. Bir tedbirdir. Ne bir disiplin cezasıdır ne de memuriyeti sona erdirir. Lütfen dikkat.

Peki disiplin cezaların dışında hocam memurluğun şu hallerde sona erer. Ölüm, çekilme, çekilmiş sayılma, koşullarda eksiklik, bağdaşmazlık, emeklilik ve memuriyetten çıkarma. Bu anlamda önemli. Eee, bir yılda toplam 20 gün göreve gitmezseniz özürsüz, mazeretsiz çıkarma sebebidir. Çıkarma sebeplerinden bir tanesi. Ama peş peşe 10 gün işe gitmezseniz istifa etmiş, çekilmiş sayılırsınız. Peki baktığımızda 10 yılını doldurana kadar yılda 20 gün idari izniniz var. 10 yılını doldurduktan sonra yılda 30 gün idari izniniz var. 15 yıllık memursun. O yılda 30 gün idari izni var. Buf fişek değil mi hocam? Doğum izni 2026'da güncellendi. Hanımefendilere doğumdan önceki 8, doğumdan sonraki 16 hafta olmak üzere toplamda 24 hafta doğum izni veriliyor. Bu çok önemli bir bilgi. Hatta hanımefendi yine sağlık raporuna bağlı kalmak koşuluyla doğumdan önceki iki haftaya kadar da çalışabiliyor. Üçte ik yaptılar. E burada 8 + 8'di. 8 + 16 oldu. Lütfen dikkat. Ve babalık izni 10 gün. Ölüm evlilik izni 7 gün. Hocam baktığımızda konusu suç teşkil eden emri de asla yerine getirmeyeceksin. Çünkü kanunsuz emir başlığı var. Konusu suç teşkil eden emri yerine getirmeyeceksin.

Düşünsene gerçekten. Bir daha düşün. Memursun. Şunları yakından görüyorsun. Yakından görüyor musun? Şu an yakında mı bu? Yakında. Evet. Hocam ikamet ettiğin il atandın. Tebliği izleyen gün farklı ile atandın. 15 gün içinde at. En az bir en çok iki yıl aday memurluk süren var. Çok iyi değil mi ya hocam? Sonrasında disiplin cezalarım uyarma kınama aylıktan kesme kademe ilerlemesinin durdurulması ve memuriyetten çıkarma. Memurluğun tabii ki inşallah emekli olduğu öyle sona ersin. Ama bunun dışında ölüm, çekilme, çekilmiş sayılma koşullarda eksiklik, bağdaşmazlık, eee, emeklilik ve çıkarma var. Bunun dışında 10 yılı doldurana kadar yılda 20 gün, 10 yılını doldurduktan sonra yılda 30 gün idari iznim var. Hocam doğum izni doğumdan önceki 8, sonraki 16 hafta toplamda 24 haftadır. Baktığımızda babalık izni 10 gündür ve seninle konuşmaya devam ediyorum. Böyle kal.

Memursun, oy kullanırsın ama partiye üye olamazsın. Çünkü anayasa diyor ki, "Hakim ve savcılar, Sayıştay dahil yüksek yargı organı mensupları, silahlı kuvvet mensupları, işçi niteliği taşımayan kamu görevleri yani memurlar ve yüksek öğrenim öncesi öğrenciler siyasi partiye üye olamaz." Bu anlamda işçilerle ilgili bir engel anayasada yer almıyor. Yüksek öğrenimdeki öğrenciler için de bir engel yer almıyor. Sadece yüksek öğrenimden önceki öğrenciler parti üyesi olamıyor. Bu anlamda bizim için önemli bir meseleydi burası. Eee, memur olarak atanman bizim için gerçekten en önemli felsefeydi. Baksana yaptığımız iş insan işi mi? Yani bir videoda koca vatandaşlık bilgisini hallettik. Çünkü ben videolara, saatlerce anlat, anlat anlat. Senin ihtiyacın olan şeyin bu olduğunu düşünüyorum. Eğer tekrar ettikten sonra, kendi tekrarını yaptıktan sonra buna gelirsen senin için var ya biçilmiş kaftan bir tekrar aldım. Eğer ne oluyor ya şekerim bu hoca ne içmiş ya dersen çalışmamışsındır. Çalışmadıysan sana dersin başında da söyledim. Şimdi ekranı yine getiriyorum. Vatandaşlık Şat diye bir eserim var. Yeni çıkıyor ve bu eserde her bir sayfayı sana görsellerle, şemalarla kısa kısa anlattım. Net anlattım. Üstüne YouTube'da özel videolarımı QR'la gönderdim. Her sayfaya özel. Bunun dışında ben ne yaptım biliyor musun? Aynı sayfaya özel soru çözümleri çektim. Pekiştirebilesin diye tekrar yaparak çözdüm o soru çözümlerini de. He sonra da bu tekrarı yaptığım slaytları arayanlar olursa da o vatandaşlık şat dediğim kitabı arkasını çevirdiğinde tekrar kitabı oluyor. Yeni bir kapak geliyor. Çeviriyorsun. Birebir bu tekrarla uyumlu olarak indire şey kullanabiliyorsun. Linki buraya aşağıya ekleyeceğim yorumlara. Oradan da edinebilirsin. Bu anlamda fişek bir tekrar yaptık. Bunu iki kez dinle. Ondan sonra git zırhını giyin. Dı istediğin yere yürü. Buralar benim kardeş de. Fişek bir tekrar yaptık. Tekrar söylüyorum bu benim için çok önemli. Ben saatlerce tekrar yapayım. 10 videoda slayt izleteyim. Sana ben bunları istemedim. Bu benim yoğurt yiyişim. Bununla birlikte soru olarak da bir tekrar yapacağım. Onu da İsmail Eryılmaz YouTube kanalında yapacağım. şuraya Erdem linki, görseli bir şeyleri koyar. Şimdi o kanalda da bir sürü soru çözümü ve deneme çözümü var. Faydalanabilirsin. Eee, bunun dışında ben ne söyleyeceğim sana hocam? Son olarak eğer konularını tamamladıysan bence düzenli okumak vatandaşlık bilgisinde kalıcılığı artırıyor. Bu benim fikrim. Sürekli soru çözme hedefi başka dersler için bence ilk yönelim olsa da bu ders için benim haddim bu ders kadar. Bu ders için önemli düzenli okumalar, tekrar okumalarıdır. 2018 ve sonrası çıkmış sınav sorularını vatandaşlık bilgisine özel soruları çözmelisin. Hakimlik sınavıymış, Anayasa Mahkemesi raportörlüğü sorusuymuş, kaymakamlık sorusuymuş. Seni uçuruma sürükler. Asla bu sınavla bağlantılı değildir. Doğrudan bununla birlikte notlarını defalarca okuman, bu kitapta yer alan işte bu seri anlatım dediğim ön yüz bölümünü defalarca okuyabilirsin. Görsellerle aklında kalır. Sonra gelirsin bu videoyla birebir bunu dinlersin. Notlarını çizersin. Bir kitapta iki tane iş var. İki tane kitap var gibi düşün. Kalıcılığı arttıracaktır. Beni dinlediğin için çok teşekkür ediyorum sana. Eee, emek verdiğin için bence sen de kendine çok teşekkür et. Eskiden daha duygusal konuşmalar yapardım ama memuriyete gidiyoruz. Bence gülümsemek çok daha faydalı olacak. Ben bugün bu videoyu çektim. Eee, bugün Anneler Günü buna denk geldi. Eee, ama ben daha geniş bir şey söyleyeyim. Allah anneleri, babalarımız intikal etmişse bu hayattan Allah rahmet etsin. Öncelikle Allah yaşayan annelerimize, babalarımıza sağlık, sıhhat versin. Eğer anne babaysanız evlatlarınızı size bağışlasın. Önce sağlık, sonra güzel kadrolar nasip etsin. İnşallah atanarak yaşayın. Başta size sonra sizlerin bu derste eğitim almasını sağlayan, sizler için mücadele eden tüm öğretmenlere, meslektaşlara çok çok teşekkür ediyorum. Allah'a emanet olun. İnşallah faydalı olmuştur. Kendinize çok iyi bakın. Hoşça kalın.