Transcription
[Müzik] Geldik Türkiye'nin platolarına. Akarsuların aşındırdığı yüksek düz mekanlar. Akarsu aşındırma şekli diye anlatacağım. Aynı zamanda platoların kendisi düz araziler, akarsular tarafından derince yarılmış vadileri de var aslında. Ama burada daha önemlisi şu var. Bizim için Anadolu'da ekonomik coğrafyanın yine temeli var. Platolar düz. Neden düz sorusunun cevabı bizim için akarsu tarafından aşındırma şekli diyoruz ama aynı zamanda yüksek düz, yüksek olmasında epirojenezik harekete bağlayabiliriz. Neydi epirojenezik hareket? Dağ oluşumu mu, yoksa baktığımız zaman toptan yükselme mi?
>> Toptan yükselme.
>> Dağ oluşumlu kavramsa deprojenez mi, orojenez mi?
>> Orojenez.
>> Karıştırmayalım. Çok güzel. Yüksek arazi 4. zamanda yükselmeye maruz kalmış ya da senozoik genel ismiyle birlikte ve platolarla ilgili şöyle bir gruplamamız var. Tabaka düzü platoları. Tek tek bakacağız, merak etmeyin. Sonra lav platolarının kendisi var. Lav deyince aklınıza ne geliyor?
>> Volkanizmanın olduğu yerlere bakacağız.
Karsik plato için nereye gidelim? Karsik arazinin olduğu yere gideceğiz. Haklısınız. Bravo. Aşınmış, yükseltisi azalmış plato ya da aşınmayla ön plana çıkan araziler içinde biraz Marmara hattı, biraz da Ordu çevresinden örnekler vereceğiz. Tek gidiyoruz. Tabaka düzü diyorum. Tabaka düzü platolarında kumlu, killi, kalkerli, yatay tabaka tortullarının akarsu tarafından aşındırılması ile birlikte ortaya çıkıyor. Daha önemli cümle şu: Hangi plato nerede cümlesi yani. Evet, bunların tabaka düzü olduğunu anımsayacağım ama haritadaki yerini de bilmem gerekiyor. Asıl soru kalıpları buradan ortaya çıkıyor. Yani şöyle düşünün lütfen. Dağların yerini kodladım ben. Akarsuları da hemen hemen gördüm. Şimdi de Türkiye'nin düz mekanlarını öğreniyorum diye bakabilirsiniz. Aslında platolardan sonra ovalara da bakacağız. Mesela düz mekanlar içerisinde yüksek düz araziler genelde içeride karşımıza çıkıyor ve 1 numarada Yazılıkaya Platosu ile başladığım Ege Bölgesi'nde karşımıza çıkar. Elinizde bulunan kitapta bu haritanın aynısı var. Altını çizin ya da yanına mutlaka yazın. Siz de yazın. Aklınızda kalma ihtimalini bu şekilde artırmış olalım. Yazılıkaya için neredeyiz? Ege'de. Şöyle soru kalıpları oluyor. Mesela Çanakkale'den yola çıkan bir gözlemci grubu Antalya'ya doğru gidiyor. Bir de böyle ok şartı çekiliyor. Giderken nerelerden geçer, neyi görür gibi soru kalıpları var. Örneğin buradan Çanakkale'den Antalya'ya doğru giderken Yazılıkaya Platosu'ndan geçiyor. Örneğin baktığım zaman Bey Dağları, Toros Dağları'ndan geçiyor gibi soru kalıplarıyla ortaya çıkabiliyor. O yüzden yerlerine dikkat edeceğiz. Yazılıkaya Ege'de. Problem var mı acaba?
Geldik 2 numarada kim varmış? Obruk Platosu'nun kendisi varmış. Bakın karsik araziden bahsettim. Karsik aşındırma, biriktirme şekilleri var diye anlatacağım size. Karsik aşındırma şekilleri ve biriktirme şekilleri içerisinde özellikle bizim için ne var sorusunun cevabı lapya, dolin, uvala, obruk, polye gibi kavramlar var. Yani Obruk aslında bir karsik şekildir. O zaman burada karstik arazi var ve karsik şekiller var deyin Obruk'a. O zaman karstik özellikte ama tabaka düzü platolar içerisinde karşımıza çıkar. Üzerlerinde karstik şekiller var mı? Var. Genellemesini unutmayın. 2 numarada karşımıza çıkıyor.
3 numara benim için önemli ama 3 numarada Cihanbeyli Platosu'ndayız. Sizce burada hangi il olabilir? Konya. Çok güzel. Burası Konya ve çevresi mi? Evet. Hemen ekonomik coğrafyaya bağlayalım. Tahıl, buğday Türkiye'den fazla Konya'da diye anlatacağım. Türkiye'nin tahılları Konya diye anlatacağım. Burada da Cihanbeyli Platosu olduğuna göre o zaman şöyle bir soru sorsam aşağıdaki platoların hangisinde tahıl yetiştiriciliği en fazla? Gibi sorular karşınıza çıkabilir. Yani ekonomik coğrafyayla bağlantılı sorular karşınıza çıkacak. Lütfen dikkat edin. Cihanbeyli Platosu'nun kendisi Konya'da, Türkiye'nin tahılları mantığıyla birlikte ortaya çıkıyor. Anlaştık mı acaba? Var mı probleminiz?
İlerlemeye devam ediyoruz. Cihanbeyli Platosu'nun kendisini 4 numarada Haymana'ya bağladım. Haymana için neredeyiz?
>> Ankara.
>> Ankara'dayız. Ankara deyince benim aklıma dünyada nadir olarak yetişen bir hayvan türü geliyor. Ankara.
>> Ankara keçisi geliyor.
Çok güzel. Ankara keçisinin kendisi burada var. Burada hangi plato var? Haymana Platosu var. O zaman bağlantılı bir soru gelebilir mi acaba? Aşağıdaki platoların hangisinde tiftik keçisi yetiştiriciliği, Ankara keçisi yetiştiriciliği en fazla? Cevap Haymana tarzında sorular gelebilir. Gelirse yapar mısınız?
>> Evet.
>> Önemli bunlar, değerli bunlar diyoruz. Haymana'nın kendisini 5 numarada Bozok Platosu'na bağlıyoruz. Bozok Üniversitesi var. Nerede?
>> Yozgat.
>> Yozgat'a sevgiler, saygılar. Yozgat'ta Bozok Platosu'nun kendisi de 5 numarada karşımıza çıkıyor. Peki Divriği, Ulucan desem?
>> Sivas.
>> Demir de var desem Divriği'de hangi aklınıza geliyor? Sivas. Sivas'ın kendisi Uzun Yayla Platosu mantığıyla birlikte tam bu gördüğünüz alanda karşımıza çıkar. Şimdi bana söyleyin. Yazılıkaya Marmara'da mı, Ege'de mi? Obruk, Haymana, Bozok, Uzun Yayla İç Anadolu'da olduğuna göre Türkiye'de plato en fazla nerede?
>> İç Anadolu.
>> İç Anadolu'da karşımıza çıkar. Platoların en geniş alan kapladığı yer İç Anadolu Bölgesi'dir. Neden İç Anadolu yüksek düz arazi mantığında anlamış oluyorum. Platolarla kaplı hikaye bu. Anlaştık mı? Peki artıya bakarak söyleyin lütfen. Platolarla kaplı başka bir bölgem daha var. Acaba neresi? Doğu Anadolu mu? Güneydoğu Anadolu mu? Güney Anadolu.
>> Güneydoğu Anadolu.
Neden İç Anadolu'ya benziyor sorusunun cevabı ikisi de platolarla kaplıymış. Benzerliği de buradan geliyormuş. Genellemesini yapabiliriz. Hatırlıyor musunuz acaba? Türkiye'nin en düz bölgesi neresiydi?
>> Güneydoğu Anadolu.
Yükselti en az Marmara. Marmara'dan yüksek ama en düz yer Güneydoğu Anadolu. Güneydoğu Anadolu Bölgesi neden düz mekan unvanını almış? sorusunun en önemli cevabı platolarla kaplı ve 7 numarada Gaziantep Platosu karşımıza çıkıyor. Gaziantep deyince aklınıza ne gelsin? 5 tane organize sanayi gelsin. O zaman Güneydoğu Anadolu Bölgesi'ne verilen ya da aşağıda verilen platoların hangisine sanayileşme ön planda? sorusunun cevapları içerisinde tabii Çatalca-Kocaeli yoksa Antep'e de gelebilir miyim? Evet. Sanayileşme ile birlikte ön planda Antep. Gaziantep aynı zamanda bir gastronomi şehri diyebilir miyim? Evet. Gastronomi şehri deyince Antep dışında bir il daha söyleyin bana.
>> Hatay.
>> Hatay. Çok güzel. Hatay, Antep'in yemekleri gerçekten efsane olduğunu da söyleyeyim. Antep'ten Gaziantep'ten gastronomi şehrinden 8 numarada Pamuğun Başkenti'ne gidiyoruz. Orası neresi?
>> Göbeklitepe de var. Neresi orası?
>> Şanlıurfa.
>> Şanlıurfa. Balıklı Göl var. Neresi orası?
>> Yine Şanlıurfa.
Peygamberler şehri. Şanlıurfa. Şanlıurfa'nın bu özelliklerini özellikle söylüyorum. Çünkü artık yer şekilleri konusunda bitirdiğimiz zaman coğrafyada ekonomik kısma geçeceğiz. Turizmle ilgili konular önemli olacak. Şimdiden söylüyorum. Ne kadar duyarsanız o kadar iyidir. Urfa'ya bu özelliklere lütfen dikkat edin. Anlaştık mı? Göbeklitepe nerede?
>> Urfa'da.
Anlaştık mı acaba? Devam ediyorum. Geldim 9 numarada. Adıyaman'dayız. Komagene Krallığı. Komagene çiğ köftecileri her ayın 15'inde 150 reklam aldık. Bunu söylemek zorunda. Şu gömleği açıyorum. Komagene. Öyle bir şey yok tabii ki. Adıyaman'ın kendisi Komagene ile birlikte ön planda. Adıyaman'a sevgiler, saygılar. Adıyaman'dan 9 numaradan geldik 10 numara Diyarbakır'a. Hevsel Bahçeleri'ni duydunuz mu acaba? Diyarbakır surları, Hevsel Bahçeleri önemli mekan. Hevsel Bahçeleri için 10 numarada Diyarbakır Platosu'ndayız. Ekonomik coğrafi bağlantılarını özellikle anımsatıyorum. Çünkü artık bu bilgileri net olarak duymanız gerekiyor. Ne kadar tekrar edersem o kadar iyidir mantığıyla söylüyorum. Ve lütfen bakarak söyleyin. Yazılıkaya Marmara'da mı, Ege'de mi?
>> Ege'de.
>> Ege'de. Obruk, Cihanbeyli, Haymana, Bozok, Uzun Yayla nerede?
>> İç Anadolu.
>> İç Anadolu'da. Türkiye'de plato en fazla nerede?
>> İç Anadolu.
>> İç Anadolu gibi platolarla kaplı diğer bölge Doğu Anadolu mu, Güneydoğu Anadolu mu?
>> Güneydoğu Anadolu.
>> Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin en önemli şehri sanayi açısından?
>> Gaziantep.
>> Gaziantep. Peki Pamuğun başkenti?
>> Urfa.
>> Urfa. Komagene nerede?
>> Adıyaman.
>> Adıyaman'da. Hevsel Bahçeleri nerede?
>> Diyarbakır.
>> Diyarbakır'da. Türkiye'nin tahılları neresi?
>> Cihanbeyli.
>> Cihanbeyli. Tiftik keçisi nerede?
>> Haymana.
>> Çok güzel. Haymana. Ekonomik coğrafyayı da şimdiden öğrenmeye başladık. Var mı problemimiz?
Tabaka düzü platolarının kendisini başka bir yere bağlayacağız. Nereye bağlayacağız? Lav platolarına bağlayacağız. Bu kez platonun oluşmasında lav tabakasının akarsu tarafından yarılması hikayesi var. Lav özelliği volkanizmadan anımsayarak ilerleyebilirsiniz. Hangi iki bölgede karşımıza çıkabilir? Karadeniz, Akdeniz mi? Doğu Anadolu mu?
>> Doğu Anadolu.
>> Harikasınız. Karşımızda Türkiye'nin lav platoları. Erzurum, Kars, Ardahan ve Kapadokya Platosu. Buraları söylemem çok normal değil mi? Hatırlıyorsunuz değil mi? Volkanizmanın etkili olduğu yerleri anlatırken yine aynı yerleri işaretlemiştik aslında. Yani bir bilgiyi netleştirince aslında bağlantılı diğerlerini de yorumlayabiliyorsun. Kapadokya gerçekten çok önemli bir turizm merkezi. Gittiniz mi bilmiyorum ama mutlaka gidin. Gerçekten efsane görüntüler var orada diyebiliriz. Erzurum, Kars, Ardahan'ın kendisi için ama özel cümleler söylemek istiyorum size. Bana söyler misiniz? İklim konusundan anımsayalım. Sert karasal iklim var mıydı Türkiye'de?
>> Erzurum, Kars, Ardahan.
>> Erzurum, Kars, Ardahan'ın kendisi bizim için önemli ve yüksek ve soğuk diye başlayalım mı? Evet. Yani düz mantık şöyle bir soru gelebilir. Aşağıdaki platoların hangisinde kış sıcaklık değerleri en düşük? Sorunun cevabı içerisinde gitmem gereken yer neresi? Obruk mu? Cihanbeyli mi? Erzurum, Kars, Ardahan.
>> Erzurum, Kars, Ardahan.
>> Anlaştık mı acaba? Yüksek ve sıcaklık değerleri düşük ve kar yağışı etkili mi acaba?
>> Evet.
Şimdi iklim konusuna geri dönelim. Kar yağmış, kar ermiş, güneş gelmiş, suyu görmüş, ısınmış, buharlaşmış, yükselmiş. Yağış olmuş. Yağışın adı cephe mi, konveksiyonel mi?
>> Konveksiyonel.
>> Konveksiyonel yağışlar yaz aylarında en fazla Konya'da mı, Erzurum, Kars, Ardahan'da mı?
>> Erzurum, Kars, Ardahan.
>> Harikasınız. Erzurum, Kars, Ardahan. Soru kalıbı oluştu. Aşağıdaki platoların hangisinde yaz ayları sıcak, kurak geçmez? Erzurum, Kars, Ardahan.
>> Sınav sorusu.
Erzurum, Kars, Ardahan. Bakın soru kalıpları bağlantılı gelecek diyorum. Peki bana söyleyin. Bir yerde yaz yağışı varsa orada bozkırlar mı olur? Alpin çayırları mı olur?
>> Alpin çayırları.
>> Erzurum, Kars, Ardahan'da alpin çayırları, büyük otlar. Büyük otları büyük hayvanlar yer. Büyükbaş hayvancılık meraklısı nerede?
>> Erzurum, Kars, Ardahan.
Bağlantılı cümlelerle birlikte burayı netleştirelim. Erzurum, Kars, Ardahan yüksek dedim. Kodlayabildiniz değil mi bu arada? Sıcaklık değerleri düşük dedim. Kar yağışı var dedim. Yaz yağışı var dedim. Aradaki olayları hatırlıyorsunuz değil mi? Peki yaz yağışları varsa bozkırlar mı? Alpin çayırları mı?
>> Alpin çayırları var dedim.
Alpin çayırları varsa büyükbaş hayvancılık var dedim. Problem var mı acaba? Erzurum, Kars, Ardahan'da problem var mı? Topraklar konusunu anlatacağım ama şimdiden şunu söylemek istiyorum size. Türkiye'nin en verimli toprağı var. Kseronzyum. Duydunuz mu?
>> Kseronzyum toprak.
Türkiye'nin en verimli toprağı. Kara toprak nerede sorusunun cevabı Erzurum, Kars, Ardahan'da. Ben bilmem inanmam diyenler için olay yeriniz. Platosu ne var burada? Kseronzyum toprağın kendisi var. Gördüğünüz gibi kara toprak. Türkiye'nin en verimli toprağı. Kseronzyum toprağın kendisi Erzurum, Kars, Ardahan'da. Ama tabii sıcaklık problemi yüzünden çok aktif tarım yapılamasa da burada yetişecek ne var? Tahılların kendisi yetiştirilebiliyor. Kendi toprağın olduğu bir tarım alanı göresiniz.
>> Eee, bölgede yolculuk yaparsanız gerçekten simsiyah toprakları görürsünüz. Oradan bizi dinleyenler bu her zaman gördüğü bir şey ama yolculuk yaparsanız orada bir garip gelir. Abi burayı kim yakmış burayı falan derseniz ama bildiğiniz kara topraktır. Yani buradan karalığı çok görünmüyor. Yani kahverengi gibi görünüyor. Eee, bu toprak Kseronzyum toprak oluyor. İşte Erzurum, Kars, Ardahan'da bağlantılı gelebilir diye şimdiden söylemek istedim. Topraklar konusunda bir daha anlatacağım, merak etmeyin. Erzurum, Kars, Ardahan'da Kseronzyum kara toprak varmış. Size hep soru neden tarımsal faaliyetler yeteri kadar gelişmiyor peki? Türkiye'nin en verimli toprağı var orada. Soğuk, sıcaklık değerleri yeteri kadar değil. Hatırlıyor musunuz? Hani neydi? Vejetasyon süresi kısa oluyor. Yani bitki olgunlaşamıyor ki. Yeteri kadar sıcak olmazsa olgunlaşmaz gibi problemler var. Anlaştık mı acaba? Hikaye bu dedik. Bizim için önem dedik ve geldik şimdi nereye? Karsik platolara. Karsik arazi deyince benim aklıma kalker, jips, kaya tuzu geliyor. Ama kalkerin olduğu yere gideceğiz hep beraber sizle. Karsik Arazi Kalker için Akdeniz'deyiz. Kim var?
>> Teke, Taşeli platoları var.
Haritadaki yerlerine lütfen dikkat edin. Ben şu ana kadar Antalya'nın yerini öğrendim sanki. Çukurova'yı öğrendim sanki. En önemli yer Mersin biliyorsunuz. Onu da öğrendiniz. Amanos sahalarımız vardı burada. Akdeniz'i netleştirmek için söylüyorum ama şu iki yere çok dikkat etmeniz gerekiyor. Bakın Teke, Taşeli işaretli yerleri görüyor musunuz? Neden biliyor musunuz? Buralar karsik arazi. Birazdan videosu gelecek. Nüfus az burada. Yerleşme uygun değil. Tarım da az burada. Nüfus az, tarım az. Bir şey kalıyor insanların elinde. Ne biliyor musunuz? Hayvancılık.
>> Ve oradaki arazi şartlarına uygun tek hayvancılık faaliyeti. Kıl keçisi yetiştiriciliği. Nerede? Teke, Taşeli.
Bana söyleyin. Teke, Taşeli'nin bulunduğu yerleri unutmayın ama. Nüfus fazla mı, az mı?
>> Az.
>> Tarım fazla mı, az mı?
>> Az.
>> Kıl keçisi var mı?
>> Evet.
Hocam ben bilmem, görmediğine inanmam diyenler için yine ev sahibimizden bir tanesiydi. Amcaoğlu olay yerinde. Bakalım keçilerle neler yaşamış.
>> Akdeniz Bölgesi deyince aklımıza Karsik arazi, Akdeniz Bölgesi deyince aklımıza Teke ve Taşeli platoları gelmesi gerekiyor. Biz Teke Platosu üzerindeyiz ve Teke Platosu üzerinde hayvancılık faaliyetlerinden bahsedeceğiz. Teke Platosu ve hayvancılık faaliyeti deyince duralım. Şimdi amacımız şu bir videoda karsik araziyi göstermek. Görebiliyor musunuz? Karsik araziyi yani taşlık, engebeli, nüfus az, tarım az mantığı şu arazi işte. Yani burada yerleşme için uygun olmayan birçok alan var. Ve Karsik arazinin kendisini gördük. Keçilerimizi de bulduk. Bakalım olay nasıl ilerliyor.
>> Aklımıza kıl keçisi yetiştiriciliği gelmesi gerekiyor. Kıl keçisi yetiştiriciliğinin Türkiye'de en fazla yapıldığı Akdeniz Bölgesi ve Teke Platosu üzeridir. Örneklerini şu anda görüyorsunuz. Keçi yetiştiriciliğinin bu alanda yaygın olarak yapılması aslında bu hayvanların bir özelliğine dayanıyor. Çünkü gördüğünüz gibi uygun olmayan bu arazi şartlarında rahatlıkla dolaşabiliyorlar. Neden büyükbaş hayvancılık yapılmıyor Akdeniz Bölgesi'nde? Çünkü bu arazide büyükbaş hayvancılık faaliyetleri yapamazsınız. Çünkü büyükbaş hayvanlar bu arazide dolaşamazlar. Beslenemezler.
>> Evet. Araziyi görüyoruz. Karsik arazi. Keçilerimizi bulduk. Keçiler buralara nasıl çıkıyorlar? İşte otları yemek için çıkıyorlar. Daha doğrusu niye çıkıyorlar? Otları yemek için nasıl çıkıyorlar? Çok gerçekten çevik hayvanlar. Şimdi her şeyi gösterebiliyoruz. Karsik arazi var, keçiler var ama keçilerin böyle çok agresif ve işte hareketli olduğunu göstermemiz gerekiyor. Gösteremiyoruz. Ben de her şey eğitim için. Sizin için yerden küçük masum bir taş aldım. Masum taş. Yavaşça atayım, keçiler kaçsın. Ben hayvanları çok seviyorum biliyorsunuz. Evcil hayvanım da var. Söylemiştim. Sen o taş git bu keçinin kafasına çarp. Gerçekten çok 10 tane taş attım. Bir tanesi en çok benim için üzücü anlardan bir tanesiydi. Kamera arkası gelsin lütfen. 3 saniye içerisinde unutun. Eee, masum taşı göremiyorsunuz ama hedefteki hayvanımız burada. Masum taş geliyor. Geliyor, geliyor. Muhteşem bir atış yani. Gerçekten çok üzüldüm ben. Çünkü keçileri inanılmaz severim. Ne kadar üzgün olduğumu görün de istiyorum. Şov falan yapamadık yani. Ondan sonra bu da [Müzik] üzgün abi. Yine olsa yine yaparım. Bu keçi bizim orada ormanları yiyor, ağaçları. O yüzden her gördüğümüz yerde biz Mersinliler mesela taş atıp uzaklaştırırız keçiden. Aklınızda bulunsun. Keçiler böyle. Tabii yıllar önce yaptığımız bir şey. Eee, keçilerden sonra çok karşılaştık. Çok özür diledik ama ben keçileri gerçekten çok severim. En çok sevdiğim yer de keçinin mangaldaki hali. Tabii ki o da başka bir olay. Şimdi yıllar önce başlayan bu Türkiye'yi dolaşma hayali yani bizi çok şükür buralara getirdi. Coğrafya dersine böyle bir renk kattık. 2007'de başladı yani. Bununla da gurur duyuyorum yani. İnşallah Allah sağlık verdiği sürece de Türkiye'yi dolaşmaya devam edeceğiz. Ama bir hayalim daha vardı. Bir dünyayı da gezdim. Ona da başladık çok şükür. Bunu biraz daha profesyonel bir şekilde yapıyorum. Yani amcaoğluyla birlikte yine amcaoğlu. Ama bunu artık dünyanın ülkelerini tanıtma, bir öğretmen gözüyle tanıtma olarak dünyayı dolaşmaya başladık. Eee, iki tane ülkenin vlog çekimini yaptım. Onların bir tanesi böyle ekstrem yerlere gideceğim inşallah. Yani hani böyle çok merak ettiğiniz bir yer var. Güneydoğu Asya ya da kutuplar içerisinde ya da Çin'de, Japonya'da gidebildiğimiz kadar tabii ki. Onları da böyle sizlere göstermek istiyorum. Amacım da şu hani küçücük de olsa böyle bir ufuk açabilirsem ben de yapmalıyım diyebiliyorsanız ve arkamdan inşallah siz de yaparsanız bu ülkenin gençlerinin neler yapabileceğini tüm dünyaya göstereceğiz. Bu çektiğimiz videoları aynı zamanda dublaj yapıp İngilizceye de çeviriyoruz. Sebebi de şu. Dünyada işte 8 milyar insan varsa niye biz hepsine ulaşmayalım mantığıyla. Eee, çünkü artık sosyal medyanın çok önemli bir gücü var. Eee, kısaca, eee, keçilerden olayı şuraya bağladık. Bakalım beğenecek misiniz? Kaplanı çekmeye gittik.
>> Dedik ki Anadolu'da kaplan yok. Biz bir tane bulalım, çekelim. Güneydoğu Asya'ya gittik arkadaşlar. Güneydoğu Asya'da başımıza şunlar geldi. Çok kısa izledim. Bölümde ne yapacağız? Doğanın krallarının yanına geldik. Yanına geldik ama özellikle ben başka bir yerde zincirli hali vardı. Oraya gidelim diyordum. Sağ olsun yönetmen kardeşimiz dedi ki bu videonun daha ilgi çekici olması gerekiyor. Zincirsiz bir şekilde kaplan varsa oraya gidelim.
>> Hocam hadi taşısanıza yorumları gelmiş. Yapmayın arkadaşlar daha görecek günlerim var diye düşünüyorum. Daha bol sınavla ilgili çekimler yapacağım. Şu anda tepkilerini gözüm ucuyla da kesiyorum. Hareketlenmeye başladı ama yine de kaplanın nesli her geçen gün tükeniyor. Ortalama 15 yıl yaşıyor. Bu mekanlarda bu süre 20-25 yıla çıkabiliyor. Ha bence doğada 15 yıl yaşaması daha mantıklı. Böyle kapalı alanlarda olmaması gerekiyor. Ama ne kadar görebilirsiniz bu hayvanları doğada? Anadolu coğrafyasında ya da Avrupa'da ya da Amerika'da göremiyorsunuz ama Asya'ya geldiğiniz zaman en azından yakından görebiliyorsunuz. Yine de bu videoyu kısa tutmak istiyorum ben. Çünkü doğanın yırtıcı gücünün maksimim seviyede olduğu bu hayvana bu kadar yaklaşmak bile bence çok şanslı olduğumuzun göstergesi diyebilirim.
>> Bakın şu an çok güzel bir an. Yani doğanın en yırtıcı gücü. Bu arada benim bulunduğum yerle şimdi kaplanın kıyasla şöyle bir masa var. Hepsini kaplıyor ve oturuyor. Bu arada ayağa kalksa zaten ben direkt telin üstündeyim. Bu arada onu söyleyeyim. Yani dokunduğunuz zaman o enerjiyi hissediyorsunuz. Böyle hani biyoloji derslerinden hatırlarsınız lisede. Hani bunlar çok enerji üretirler, böyle çok ot yerler vesaire. O sıcaklığı hissedebiliyorsunuz ve insan hayatında kaç kere bunu yapabilir? İşte o yüzden benim için çok önemli anlardan bir tanesiydi. İnşallah Allah sağlık verdiği sürece de o Tayland'tan bir görüntüydü. Eee, diğer ülkelere de gittik. Farklı ülkelere de gideceğim. Amacım şu. Eee, yıllar önce ilk videoda anlattığım bir hikaye vardı. Hani Kızılderili ağayı yerinde çekmek için işte gitmiştik amcaoğluyla. E bir çığraştık. O bizi buraya getirdi. Şimdi bu yapacağım işle birlikte inşallah 10 yıl içerisinde bunu tüm dünyaya yayma gibi böyle bir hayalim var. İnşallah Allah sağlık verirse bunu gerçekleştireceğiz. Bu sadece Güneydoğu Asya'dan bir görüntü. Bayrammeral World kanalından izlediniz mi daha önce bilmiyorum ama izlemeyenler mutlaka izleyin. İki tane ülkenin vlog çekimleri var şu anda orada. Daha da eğlenceli yapmaya çalışıyoruz bu arada. Eee, yakın zamanda İngiltere, Japonya'dan da görüntüler gelecek. Eee, videoyu ileri sardırdığım zaman mesela bilmiyorum, şunu yapmak ister misiniz?
>> Biraz eğlenceli olsun diye yaptığımız şeyler. Evde denemeyin.
>> Bu ben. Yüzeyi inanılmaz sert bu arada timsah.
>> Bu da timsah. Yani bir timsaha dokunmak ister misiniz bilmiyorum ama inanılmaz sert bir yüzeyi var. Eee, tabii ki gönül ister ki bunlar böyle kapalı mekanlarda olmasın. Doğada olsun. Ben o videoda da söylüyorum mutlaka. Kesinlikle doğada olmaları gerekiyor ama bir insan da bu yırtıcı hayvanlara böyle dokunma şansına sahipse de güzel ama kesinlikle doğada olması gerektiğini öyle altında çiziyorum. Eee, böyle dolaşarak Bayramal tekrar söyleyeyim World kanalda izlemek isterseniz bunları böyle görüntülüyoruz. Güzel mi sizce? Ne hissediyorsunuz?
>> Bir ürperdiniz özellikle bunları görünce. Ağzının açık olması biraz daha sıkıntılı olabilir özellikle ama tekrar tekrar söylüyorum. Eee, hayvanlar kesinlikle ait olduğu yerde doğada olması gerekiyor. Bu da ki zaten bu videoyu çekmemin asıl amaçlarından bir tanesine genellikle hep o mesajları da vermiş oluyoruz. Böyle de bir hikayemiz var. Vaktiniz olursa ders aralarında da izlerseniz en azından biraz kafa dağıtmış oluruz. Temel amacımız o. İzleyen var mı aranızda? Var. İzlemeyenler izleyecek misiniz? Merak uyandırdı mı?
>> Burada hayır deme şansınız yok zaten yani.
Peki hocam. O zaman bana söyleyin. Teke, Taşeli'nde nüfus fazla mı, az mı?
>> Az.
>> Tarım fazla mı, az mı?
>> Az.
>> Kıl keçileri var mı?
>> Var.
>> Yaralılar mı?
>> Evet.
>> Aynısını kaplana yapamadık yani onu söyleyeyim. Eee, ama çok özür dileyerek yaralı olduklarını söyleyelim.
Geldik aşınım platolarına. Aşınım platoları için neredeyiz sorusunun cevabı Çatalca-Kocaeli ve Perşembe Yaylası hattındayız. Perşembe Platosu'nun kendisi var. Çatalca-Kocaeli üzerinden ilerleyelim isterseniz. Söyler misiniz bana? Çatalca'nın olduğu yerde ulaşım gelişmiş mi sizce?
>> Ulaşım varsa ticarette var mı sizce?
>> Nüfus var mı sizce?
>> Nüfus var.
Sanayi var mı sizce?
>> Sanayi de var.
Nüfus, sanayi, ticaret, ulaşım, gelişmişlik adına tam burası karşımıza çıkar. Yani klasik olarak, plato olarak sorulmasa da Türkiye nüfusunun, Türkiye'de sanayinin, Türkiye ticaretinin, Türkiye'de gelişmenin daha fazla olduğu yer sorularını buraya gidin. Çatalca-Kocaeli ile ilgili. Anlaştık mı? Ama Teke, Taşeli'nde bunun tam tersi var. Doğru mu? Nüfus az, tarım az, gelişme az. Bakın aslında neyi öğrenmiş oluyoruz? Türkiye'yi öğrenmiş oluyoruz. Şunu yapmaya çalışıyorum. Türkiye'ye baktığınız zaman gözünüzde şunlar canlanması gerekiyor arkadaşlar. Kuzey Anadolu Dağları var. Toros Dağları var. Güneydoğu Anadolu'nun düz, İç Anadolu'nun düz platoları var. Teke-Taşeli Platosu ama karstik arazi, problemli arazi, nüfusa yaramaz. Çatalca-Kocaeli Platosu. Nüfus var, sanayi var, ticaret var. İşte bunları canlandırdığımız zaman coğrafyada problemimiz kalmıyor. Olayın mantığı buradan geçiyor. Anlaştık mı acaba? Sondan başa doğru gidelim. Bunları bir tekrar edelim. Siz de bana söyleyin lütfen. Çatalca-Kocaeli'nin olduğu yerde ulaşım var mı?
>> Var.
>> Ticaret var mı?
>> Var.
>> Sanayi var mı?
>> Var.
Gelişimi az mı, fazla mı?
>> Fazla.
>> Olarak karşımıza çıkar. Peki söyleyin bana. Teke, Taşeli'nde nüfus az mıdır, fazla mı?
>> Az.
>> Tarım fazla mı, az mı?
>> Az.
>> Karsik arazi mi?
>> Evet.
Kıl keçileri var mı?
>> Evet.
Size bir soru. Nüfusun az, tarımın az olmasının sebebi iklim mi, arazi mi?
>> Arazi.
>> Arazi şartları. Yoksa deniz kıyısında bir olumsuzluk varsa sebebi Türkiye için, orta kuşak ülkesi için iklim olmaz. Arazi şartları olur. Genellemesinde ön plana çıkartabiliriz. Bakın buraya Teke-Taşeli, Menteşe, özellikle Biga bizim için mesela hep genelde böyle yerleşmenin az olduğu yer, nüfusun az olduğu yerler gibi burada arazi şartlarının önemli etkisi olduğunu mutlaka söyleyebilirim. Peki, ilerlemeye devam edelim. Geldik nereye? Sorusunun cevabı Erzurum, Kars, Ardahan'a söyleyin bana. Sıcaklık değerleri düşük mü?
>> Evet.
>> Kar yağışı var mı?
>> Var.
>> Yaz yağışı var mı?
>> Var.
>> Alpin çayırlar var mı?
>> Var.
Peki küçükbaş mı, büyükbaş mı?
>> Büyükbaş.
Büyükbaş hayvancılık da var. Kseronzyum toprak var mı?
>> Var.
Kırmızı mı, kara mı?
>> Kara.
>> Kara toprak. Kseronzyum toprak. Erzurum, Kars, Ardahan'da olmasına rağmen tarımsal faaliyetler adına gelişme fazla mı, az mı?
>> Az.
>> Az genellemesiyle birlikte karşımıza çıkar. Bu da bizim için önemli olur. Elinizde olan kitaplarda platolarla ilgili büyük bir harita yaptım. Onun üzerinden tekrarları takip edebilirsiniz. Bu arada geldik nereye? Sorusunun cevabı. Tabaka düzü platolarına. Yazılıkaya Marmara'da mı, Ege'de mi? Yerine dikkat edin. Obruk, Cihanbeyli, Haymana, Bozok, Uzun Yayla nerede?
>> İç Anadolu.
>> Türkiye'de plato en fazla nerede?
>> İç Anadolu.
>> İç Anadolu gibi platolarla kaplı diğer bölge Doğu Anadolu mu, Güneydoğu Anadolu mu?
>> Güneydoğu Anadolu.
>> Güneydoğu Anadolu'nun sanayi açısından en önemli yeri?
>> Gaziantep.
>> Gaziantep diyorsunuz. Pamuğun başkenti?
>> Şanlıurfa.
>> Şanlıurfa diyorsunuz. Komagene nerede?
>> Adıyaman.
>> Adıyaman'da. Hevsel Bahçeleri?
>> Diyarbakır'da.
>> Diyarbakır'da. Türkiye'nin tahılları?
>> Cihanbeyli.
Tiftik keçisi?
>> Haymana.
Haymana ile birlikte karşımıza çıkar. Türkiye'nin platoları ve ekonomik coğrafi bağlantıları ile ilgili önemli bir ders. Anlaştık mı?
>> Biraz kavramlar yerine oturmaya başladı mı?
>> Evet.
>> Coğrafi ekonomi, iklim, yer şekilleri de bittiği zaman coğrafyanın ne kadar anlamlı bir ders olduğunu özellikle sayısalcı arkadaşlara söylüyorum. Daha net anlayacaksınız. Eee, diyorum. Soruları çıkınca da çok kolay bir şekilde yapacağınıza eminim diyorum. Hatta bir soruyla olayı bağlamak istiyorum. Hazırsanız soru geliyor. Volkanizma hangi platoda? Cevap?
>> Erzurum, Kars.
>> Erzurum, Kars Platosu volkanizmanın olduğu alanda. Anlaştık mı? Bakın soruda ne var biliyor musunuz? Kır yerleşme aslında nüfus sorusu ama plato ile ilgili öğrendiğin şeyle çözmüş oluyorsun. Coğrafyanın her konusu birbirine bağlantılı. Yine son yılın çiftli yılla çıkan bir sınav sorusu karşınızdaydı. Benzerleri bu yılla karşınızda olacak ve siz onları inanıyorum ki yapacaksınız. İnanıyor musunuz?
>> Yapacak mısınız?
>> Evet.
>> Bu iş olacak diyor musunuz?
>> Evet.
>> Harikasınız. O zaman platolarla ilgili değerli cümleleri bu şekilde net hale getirdik. Türkiye'nin dağları, Türkiye'nin akarsuları, Türkiye'nin platolarından sonra ovalara da bakalım. Diğer düz mekanları bir sonraki derste öğrenmiş olalım. Yer şekilleri konusu artık tamamen netleşmeye başlasın. Anlaştık mı?
>> O zaman bir sonraki videoda görüşmek üzere. [Müzik]