การน้อมนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในโรงเรียนบ้านแสนสุข

มีคำว่าพอเพียงทำหมายอีกอย่างหนึ่งมีความหมายกว้างออกไปอีก ไม่ได้หมายถึงการมีพอสำหรับใช้เองเท่านั้น แต่มีความหมายว่าพอ มีพอกิน พอมีพอกินนี้ก็แปลว่าเศรษฐกิจพอเพียงนั่นเอง

พระราชดำรัสพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช พระราชทานในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา วันที่ 4 ธันวาคม 2541 หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงหน้าหลัก 3 ห่วง 2 เงื่อนไขเป็นบทจะหลบของเศรษฐกิจพอเพียงนั่นเอง

3 ห่วงคือทางสายกลางประกอบไปด้วยดังนี้ ห่วงที่ 1 คือพอประมาณ หมายถึงพอประมาณในทุกอย่าง ความพอดีไม่มากหรือน้อยจนเกินไป โดยไม่ต้องเบียดเบียนตนเองหรือผู้อื่นให้เดือดร้อน

ห่วงที่ 2 คือมีเหตุผล หมายถึงการตัดสินใจเกี่ยวกับระดับของความพอเพียงนั้นจะต้องเป็นไปอย่างมีเหตุผล โดยพิจารณาจากเหตุปัจจัยที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนคำนึงถึงผลที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากการกระทำนั้นๆ อย่างรอบคอบ

ห่วงที่ 3 คือมีภูมิคุ้มกันที่ดีมีตัวเอง หมายถึงการเตรียมตัวให้พร้อมรับผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงด้านการต่างๆ ที่จะเกิดขึ้น โดยคำนึงถึงความเป็นป๊ได้ของสถานการณ์ต่างๆ ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคตทั้งใกล้และไกล

2 เงื่อนไขตามแนวเศรษฐกิจพอเพียงได้แก่ เรื่องไขที่ 1 เงื่อนไขความรู้คือมีความรอบรู้เกี่ยวกับวิชาการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างรอบด้าน ความรอบคอบที่จะนำความรู้เหล่านั้นมาพิจารณาให้เชื่อมโยงกัน เพื่อประกอบการวางแผนและความระมัดระวังในขั้นตอนการปฏิบัติ

เงื่อนไขที่ 2 เงื่อนไขคุณธรรมคือมีความตระหนักในคุณธรรม มีความซื่อสัตย์สุจริตและมีความอดทน มีความเพียรใช้สติปัญญาในการดำเนินชีวิต

มีการจัดแบ่งแปลงที่ดินเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดนี้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงคำนวณและทำนึงจากอัตราถือครองที่ดินถั่วเฉลี่ยครัวเรือนละ 15 ไร่

อย่างไรก็ตามหากเกษตรกรมีพื้นที่ถือครองน้อยกว่านี้หรือมากกว่านี้ก็สามารถใช้อัตราส่วน 30 30 30 10 ไปเป็นเกณฑ์ปรับใช้ได้ กล่าวคือ 30% ส่วนแรกขุดสระน้ำสามารถเลี้ยงปลา ปลูกพืชน้ำเช่นถักบุ้งผัดกระเฉดและอื่นๆ ด้วย

ลด 30% ส่วนที่ 2 ทำนาย 30% ส่วนที่ 3 ปลูกพืชไร่พืชสวนไม้ผลไม้ ยืนต้นไม้ใช้สอยไม้สร้างบ้านพืชไร่พืชผัก สมุนไพรเป็นต้น

40% สุดท้ายเป็นที่อยู่อาศัยและอื่นๆ เช่นถนนคันดินกองฟางลานตากกองปุ๋ยหมักอัด โรงเรือนโรงเพาะเห็ดครอบจัดไม้ดอกไม้ประดับพืชผักสวนครัวหลังบ้านเป็นต้น

จานปรับใช้ภายในโรงเรียนโรงเรียนบ้านแสนสุข มีเนื้อที่จำนวน 3 ไร่ 1 งาน โดยแบ่งพื้นที่บริเวณรอบโรงเรียนที่ใช้เป็นแหล่งเรียนรู้นอกห้องเรียนที่เน้นทักษะชีวิตที่จับนักเรียน โดยแบ่งพื้นที่เป็นโซนต่างๆ ดังนี้

โรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่ เดิมโรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่จะใช้พื้นที่ใต้หนุ่มๆไผ่สแต่ปัจจุบันโรงเรียนบ้านแสงสุขได้รับงบสนับสนุนจากบริษัทเจริญโภคภัณฑ์อาหารจำกัดมหาชนในการสร้างโรงเรือนไก่ไข่ และยังได้รับความอนุเคราะห์ในการสร้างเจ้าหน้าที่ดูแลไก่ไข่ๆ ซึ่งเป็นคนพิการในชุมชนให้มีรายได้อีกด้วย

โรงเรือนแสนสุขฟาร์มประกอบด้วยโซนปรุงดิน บ้านแสนสุขได้มีการปรุงดินเพื่อใช้ในการเพาะปลูกทางการเกษตร โดยมีการนำวัสดุพืชเช่นผักตบชวาที่อยู่ในคลองรอบบริเวณโรงเรียนเศษใบไม้เศษหญ้าและมูลไก่ที่ได้จากโรงเรือนเลี้ยงไก่ไข่

คือโซนโรงอาหาร เดิมโรงเรียนบ้านแสนสุขมีโรงอาหารเป็นอาคารไม้เก่ามุงด้วยสังกะสีซึ่งโต๊ะอาหารสำหรับรับประทานอาหารมีไม่เพียงพอสำหรับนักเรียน ปัจจุบันโรงเรียนบ้านแสนสุขได้รับความอนุเคราะห์จากคุณมงคลตั้งคงทองสร้างโรงอาหารพร้อมมอบโต๊ะเก้าอี้สำหรับให้นักเรียนได้นั่งรับประทานอาหารส่วนโรงอาหารเก่าพื้นที่บางส่วนใช้เป็นห้องเก็บของและใช้เป็นสหกรณ์โรงเรียน

พื้นที่ปลูกไม้ผลฝรั่งแก้วมังกรผักสวนครัวเดิมพื้นที่เป็นสระน้ำซึ่งติดถนนไม่มีรั้วรอบขอบชิดทางโรงเรียนเกรงว่าจะเป็นอันตรายแก่นักเรียนจึงได้ทำการถมดินปรับพื้นที่เป็นแหล่งปลูกไม้ผลและปลูกผักสวน

มีตัวพื้นที่ปลูกไม้ยืนต้นให้ร่มเงามีต้นมาม่าเอามะม่วงต้นมันปู่ต้นลำไย mulberry ต้นกาแฟและอื่นๆ

เดิมพื้นที่บริเวณนี้เป็นศูนย์เรียนรู้เกษตรพอเพียงให้น้องได้อิ่ม ปัจจุบันได้ปรับเปลี่ยนเป็นศูนย์สุดทักษะอาชีพซึ่งภายในท้ายเป็นห้องประชุมและฉายรองรับคณะศึกษาดูงานและมีส่วนกาแฟไว้บริการแก่คณะที่มาศึกษาดูงานและสำหรับบุคคลทั่วไป

โดยบริเวณรอบศูนย์ฝึกทักษะอาชีพทางโรงเรียนได้ปลูกไม้ยืนต้นและไม้ผลเช่น มะเม่ามะม่วงลำไยต้นมันปู mulberry ต้นกาแฟซึ่งเราสามารถนำผลผลิตเช่นมะเม่าม่อนเบอร์รี่มาแปรรูปเป็นน้ำอยากเมาไวน์มะเม่าเล่นน้ำมัลเบอร์รี่เพื่อเป็นการฝึกทักษะไปอาชีพให้กับนักเรียน

เชิญที่บริเวณปลา เดิมเป็นพื้นที่รกร้างว่างเปล่าไม่ได้ใช้ประโยชน์ปัจจุบันได้ทำการขุดสระเพื่อทำเป็นบ่อเลี้ยงปลาเช่นปลานิลปลาบึกปลาดุกและปลูกพืชผักสวนครัวบริเวณรอบขอบสระเช่นชะอมมะละกอมะนาวกล้วยเป็นต้น

กับนักเรียนพบว่านักเรียนมีคุณลักษณะอยู่อย่างพอเพียงสามารถปฏิบัติตนบนพื้นฐานของหลักความพอประมาณมีเหตุผลมีภูมิคุ้มกันบนพื้นฐานของความรู้และคุณธรรมดำเนินชีวิตได้

อย่างสมดุลพร้อมรับต่อการเปลี่ยนแปลง

ผลที่เกิดกับครูพบว่าครูมีความรู้มีความเข้าใจมีเพียงมีการในการจัดกิจกรรมการเรียนรู้เกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมากขึ้นตลอดจนรู้จักจัดการทรัพยากรและดำเนินชีวิตด้านต่างๆ และพร้อมรับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจสังคมสิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมจากกระแสโลกาภิวัตน์

เหตุผลที่เกิดกับโรงเรียนพบว่าโรงเรียนมีอาหารกลางวันที่เพียงพอสำหรับนักเรียนและมีแหล่งเรียนรู้เกี่ยวกับหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

ผลที่เกิดกับชุมชนโรงเรียนได้รับความร่วมมือและการมีส่วนร่วมจากชุมชนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานนำไปสู่ความเข้มแข็งของโรงเรียนและรองรับการกระจายอำนาจ

ผลที่เกิดกับผู้ปกครองผู้ปกครองให้ความสนใจเข้ามามีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆของโรงเรียนรวมทั้งสนับสนุนทรัพยากรในการพัฒนาการศึกษาของโรงเรียนส่งผลให้เกิดความร่วมมืออันดีระหว่างโรงเรียนและผู้ปกครองในการดูแลนักเรียน

อ้างจากผลการดำเนินการจัดกิจกรรมการเรียนรู้บนพื้นฐานความต้องการของนักเรียนที่สอดคล้องกับบริบทของท้องถิ่นเพื่อให้นักเรียนเกิดความตระหนักในการใช้ทรัพยากรอย่างคุณค่านำผลผลิตที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่าและสามารถนำไปประกอบเป็นอาชีพเสริมให้กับนักเรียนผู้ปกครองและชุมชนรู้จักใช้ทรัพยากรที่มีอยู่ภายในโรงเรียนชุมชนและบริบทสิ่งแวดล้อมอย่างคุ้มค่าเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนในการดำเนินชีวิตและเป็นบุคคลที่มีคุณภาพชีวิตที่ดีในสังคมต่อไปตามวิสัยทัศน์ของโรงเรียนที่กล่าวไว้ว่าบ่มเพาะอนุบาลประสานงานชุมชนด้านสังคมแห่งการเรียนรู้มีภูมิคุ้มกันตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

[เพลง] ม.ค