Transcription
Abone ol, abone ol. Herkese merhaba arkadaşlar. Kamu personel hukuku dersi ile ilgili program dizisinde sizlerleyiz. Bu programda devlet memurlarının idareye ve kişilere vermiş oldukları zararlardan dolayı mali sorumluluğu üzerinde duracağız.
Mali sorumluluk, kişilerin başka kişilere verdikleri zararlı mal varlıklarından tazmin etme yükümlülükleridir. Kişilerin başka kişilere verdikleri zarar çeşitli ilişkilerden dolayı ortaya çıkabilir. Peki devlet memurlarının görevleri nedeniyle başka kişilere ve idare verdikleri zararlar da mali sorumlulukları nelerdir? Mali sorumluluğun yaptırımı nedir? Devlet memurlarının idare verdikleri zararlardan dolayı tazminat davası hangi yargı kolunda açılır? Devlet memurlarının kişilere vermiş oldukları zararlarda idarenin sorumluluğu nedir? İşte programı izleyerek bu bağlamdaki sorulara yanıt bulabileceksiniz.
Program süresince hukukta sorumluluk kavramı, devlet memurlarının idare vermiş oldukları zararlardan dolayı mal ve kuruldukları, devlet memurlarının kişilere vermiş oldukları zararlardan dolayı mali sorumlulukları konularını ele alacağız.
İlk olarak hukukta sorumluluk kavramı üzerinde duralım. Sorumluluk en basit ifade ile kişinin kendi davranışlarını sonuçlarına katlanma durumudur. Burada hem kusurlu bir fiil hem de bu fiil sebebiyle uygulanacak bir yaptırım söz konusudur. Yani sorumluluğun hem sebebi hem de sonucu kapsar şekilde iki boyutu vardır. Ve ki her iki boyutu da kapsayacak şekilde sorumluluk nasıl tanımlanır? Sorumluluk, ortaya çıkan zarardan kimin sorumlu olacağını öngören, belirleyen ve buna bağlı olarak da zarara uğrayanın zarar verene karşı uğradığı zararın tazminini idari veya yargısal yolla isteme hakkını düzenleyen ilkeler ve kurallar bütünüdür.
Hukuki anlamda sorumluluk ise hukuka aykırı davranan kişinin bundan dolayı mesul tutulması halidir. Hukukla sorumluluğun bu adlı şekillerde ortaya çıktığı söylenebilir. Engel ayrımıyla hukuk ve sorumluluk siyasi sorumluluk, cezai sorumluluk ve mali sorumluluk olarak üçe ayrılır.
Siyasi sorumluluk, devlet idarecilerinin görevleri nedeniyle halka ve yasama organına karşı olan sorumluluğudur. Bu devlet idarecilerinin siyasi sorumluluk nedeniyle görevlerinin sonlandırılabilmesi anlamına gelir ve anayasa hukuku ile ilgilidir.
Cezai sorumluluk ise gerçek kişilerin ceza kanunlarında düzenlenmiş suçlar işlemeleri nedeniyle ceza kanunlarında düzenlenmiş ceza yaptırımına tabi tutulmasıdır. Cezai sorumluluk ceza hukukunun konusunu oluşturur ve yaptırımı hapis ya da adli para cezası şeklinde ortaya çıkar. Ceza hukukunda kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi gereği hem suç hem de suç karşılığı uygulanacak cezanın kanun ile düzenlenmesi şarttır. Ayrıca suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereği de kimse bir başkasının işlediği suç ve cezai yaptırıma tabi tutulamaz.
Mali sorumluluk bize kişilerin başka kişilere verdikleri zararı mal varlıklarından tazmin etme yükümlülükleridir. Mali sorumluluklar, kişilerin kusurlu davranışı sebebiyle zarar gören kişilerin zararlarını tazmin etmesi durumu söz konusudur. Başka bir deyişle mali sorumluluğun yaptırımı zararın giderilmesidir. Kişilerin başka kişileri verdikleri zarar komşuluk ilişkileri, iş ilişkileri, sözleşme ilişkisi, kamu görevlisi olmaktan kaynaklanan ilişki gibi farklı sebeplerden ortaya çıkabilir. Ortaya çıkış sebebinin farklılaşmasına göre mali sorumluluk hukuki yani medeni sorumluluk ve idari sorumluluk olarak ikiye ayrılır. Kişilerin normal bir şahıs olarak verdikleri zararlarda hukuki sorumluluk söz konusudur. Kişilerin kamu görevlisi olarak kamu hizmetinin görülmesi ile ilgili kişilere verdikleri zararlarda ise idari sorumluluk ortaya çıkar.
Mal varlığı ile sorumluluk anlayışı hâkimdir. Buna göre borçlu borcunu kendi rızası ile ifa etmediğinde alacaklı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca devletin yetkili organlarının yardımıyla borçlunun mallarına el koyma yoluyla alacağını alabilir.
Hukukta sorumluluk kavramı ile ilgili anlatacaklarımız ı tamamladık. Şimdi de devlet memurlarının idare vermiş oldukları zararlardan dolayı mali sorumlulukları ele alalım. Kamu görevini gereken dikkat ve itina ile yerine getirmeyen, kas, kusur, dikkat ve özen eksikliği gibi sebeplerle idareyi zarara uğratan kamu görevlisi söz konusu zararı tazminle yükümlüdür. Burada idarenin siyasi ya da cezayı değil, sadece mali sorumluluğu söz konusudur. İdare sorumluluk, idarenin bir kişiye verdiği zararın idarenin mal varlığından bazı değerlerin zarar gören kişinin mal varlığına cebri olarak aktarılmasıyla tazmin edilmesidir. Ortaya çıkan zararlı rıza Ya ben memura ödettirilmesi de genel hükümler uygulanır. Genel hükümler ifadesinde kast edilen özel hukuk yani borçlar hukuku hükümleridir. Söz konusu zararla ilgili idare önce memuru ödeme emri gönderir. Memur ödeme yapmazsa zarar, haksız fiile ilişkin hükümler çerçevesinde adli yargıda tazmin edilir.
Haksız fiil sorumluluğunun uçakları hukuka aykırı fiil, kusur, zarar ve illiyet bağlıdır. Fiilin mutlaka hukuka aykırı bir fiil olması gerekir. Eğer somut olayda hukuka uygunluk sebeplerinden en az biri bulunmakta ise fiilin hukuka aykırılığı ortadan kalkacak ve haksız fiil hükümleri uygulanmayacaktır. Haksız fiilin iradi ve kusurlu bir hareketi ile işlenmesi gerekir. Bu haksız fiilin manevi unsurudur. Haksız fiil maddi ya da manevi bir zararı yol açmalıdır. Son olarak hukuka aykırı fiil ile zarar arasında illiyet bağı bulunmalıdır. Başka bir deyişle söz konusu zarar mutlaka o fiil nedeniyle ortaya çıkmış ama haksız fiil sorumluluğundan söz edebilmek için bu şartların hepsinin ortaya çıkması gerekir. Eğer ki şartlardan biri eksikse, access birinden söz etmek mümkün olamayacaktır.
Kamu görevlilerinin idare zarara uğratması durumunda mali sorumluluğu konusunda tamamladık. Son olarak devlet memurlarının kişilere vermiş oldukları zararlardan dolayı mali sorumlulukları da değilim ve programınızı noktalayalım. Devlet memurlarının görevleri ile ilgili kusurları ile kişilere vermiş oldukları zararın idâre C tazmin edilmesi anayasal bir sorumluluktur ve hukuk devleti ikisini de bir gereğidir. Memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davaları kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunun gösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak ancak idare aleyhine açılabilir. Tam yargı davası, devlet memurlarının görevleri sebebiyle işlemiş oldukları kusurlu davranışlarla kişilere verdikleri zararlardan dolayı idare aleyhine açtıkları da ve tam yargı davası idari yargı kolunda idare mahkemelerinde açılan bir çeşit tazminat davasıdır. Üçüncü kişiler kamu görevlisinin görevi ile ilgili kendilerine vermiş olduğu zararı kamu görevlisinin bağlı olduğu idareye karşı idari yargıda tam yargı davası açmak suretiyle tazmin ederler. Söz konusu idare genel hükümlere göre ödediği Mevla kamu görevlisinden isteme hakkına sahip olacaktır. Burada sözü edilen genel hükümler özel hukuk yani borçlar hukuku hükümleridir.
Evet arkadaşlar, bu programda hukukta sorumluluk kavramı, devlet memurlarının idare vermiş oldukları zararlardan dolayı mali zorunlulukları, devlet memurlarının kişilere vermiş oldukları zararlardan dolayı mali sorumlulukları konuları ele aldık. Kamu personel hukuku dersi ile ilgili bir başka programda tekrar birlikte olmak dileğiyle. Esen kalın.
[Müzik]
Abone ol.