รัฐศาสตร์ คือ อะไร

สวัสดีครับ ในคลิปนี้เราจะมาพูดกันถึงว่า รัฐศาสตร์คืออะไร รัฐศาสตร์ใช้ภาษาอังกฤษว่า Political Science รัฐศาสตร์เป็นศาสตร์ที่มุ่งสนใจทั้งแนวคิด ทฤษฎี และแนวทางในการปฏิบัติของรัฐบาล รวมถึงการเมือง ทั้งในระดับท้องถิ่น ในระดับประเทศ แล้วก็ในระดับนานาชาติ นะครับ

เพงั้นคำศัพท์ที่น่าสนใจคือคำว่า Government ก็คือรัฐบาล ส่วนคำว่า Politics ก็คือการเมือง แต่จะให้พูดกันเข้าใจง่ายๆ ก็คือว่ารัฐศาสตร์เป็นเรื่องราวเกี่ยวกับการศึกษาอย่างเป็นระบบของรัฐบาลและการเมือง

รัฐศาสตร์นั้นเป็นสังคมศาสตร์ เฉกเช่นเดียวกับสังคมศาสตร์อื่นๆ นะครับ หากแต่ว่าสังคมศาสตร์อื่นๆ นั้นโดยปกติแล้วก็จะมุ่งสนใจในเรื่องของพฤติกรรมของมนุษย์ ในขณะที่ทางรัฐศาสตร์ของเราก็จะมุ่งสนใจในพฤติกรรมทางการเมือง มุ่งสนใจว่าบุคคลทางการเมือง หรือคนที่เกี่ยวข้องกับทางการเมืองนั้นมีลักษณะเช่นไร ทำอะไร ที่ไหน เมื่อไหร่ อย่างไร ก็ครบ 360 องศาเลยทีเดียว

โดยรัฐศาสตร์นั้นมีมิติทางการศึกษา อาทิเช่น มิติทางด้านอุดมการณ์ทางการเมือง มิติทางด้านสถาบันทางการเมือง มิติในการกระจายอำนาจ มิติทางด้านการทูตและการสงคราม รวมถึงนโยบายสาธารณะ

คราวนี้คำว่ารัฐศาสตร์นั้นเป็นศาสตร์ที่เกี่ยวกับรัฐ แล้วคำว่ารัฐนั้นแปลว่าอะไร รัฐภาษาอังกฤษใช้คำว่า State โดยรัฐในความหมายในทางรัฐศาสตร์นั้น หากจะกล่าวโดยทั่วไปก็คือมีความเป็นอิสระ หรือที่ภาษาอังกฤษใช้คำว่า Autonomous หรือเรียกกันว่าเป็นหน่วยทางการเมืองที่ปกครองตนเอง หรือ Self-governing political unit ซึ่งมีอำนาจในตัวเอง

โดยเราสามารถทำความเข้าใจรัฐ หรือ State ได้จาก 4 แนวทาง หรือ 4 Approach ทางการศึกษา อันประกอบไปด้วย 1. มุมมองแบบนักอุดมคติ (Idealist perspective) หรือ 2. มุมมองแบบผู้ที่ทำหน้าที่ (Functionalist perspective) 3. มุมมองแบบเชิงองค์การ (Organizational perspective) และ 4. มุมมองแบบเชิงนานาชาติ หรือ International perspective

มุมมองแบบนักอุดมคตินะฮะ หรือที่เรียกกันว่า Idealist perspective บุคคลในประวัติศาสตร์ที่มีความโดดเด่นที่ขับเคลื่อนนะฮะแนวคิดนี้ก็คือ Plato และ Aristotle โดยมุมมองนี้เชื่อว่าปัจเจกบุคคล หรือ Individual คือฐาน หรือรากฐาน ในขณะที่รัฐ หรือ State มุ่งเน้นในความพยายามเพื่อยกระดับผู้คนที่อยู่ภายใต้รัฐ โดยในมุมมองนี้มองว่าปัจเจกบุคคลอยู่รวมกันในรัฐเนี่ย ก็เพื่อเพิ่มโอกาสในการยกระดับ Freedom หรือว่าอิสรภาพ ลดความขัดแย้ง เพิ่มความรุ่งเรือง และสร้างจริยธรรมให้เกิดขึ้นในสังคม

มุมมองที่ 2 ก็คือมุมมองแบบผู้ทำหน้าที่ หรือที่ภาษาอังกฤษเรียกว่า Functionalist perspective มุ่งให้ความสนใจนะฮะถึงบทบาท หรือเป้าหมายของสถาบันของรัฐ โดยมีความมุ่งมาดปรารถนาให้สถาบันต่างๆ ของรัฐมีบทบาท และมีหน้าที่สำคัญอย่างยิ่งยวดเลยทีเดียวนะครับ ในการรักษาความสงบเรียบร้อยของส่วนรวม

มุมมองที่ 3 มุมมองแบบเชิงองค์การ หรือ Organizational perspective มุมมองนี้ชี้ให้เห็นว่ารัฐมีองค์ประกอบไปด้วยสถาบันต่างๆ จำนวนหนึ่ง เช่น ศาล ราชการ ทหาร ตำรวจ โดย Heywood ได้เสนอว่าองค์ประกอบที่สำคัญของรัฐนั้นประกอบไปด้วย 5 ประการ นั่นก็คือ 1. อำนาจอธิปไตย 2. ความเป็นสาธารณะ 3. ขอบเขตดินแดน 4. การครอบงำ และ 5. ความชอบธรรม

มุมมองที่ 4 ก็คือมุมมองในลักษณะที่เรียกกันว่า International perspective หรือมุมมองแบบเชิงนานาชาติ มุมมองแบบนี้มองว่ารัฐ หรือ State เป็นตัวแสดง หรือ Actor ที่สำคัญในเวทีโลก โดยมองว่ารัฐ หรือ State เป็นหน่วยของการเมืองโลกนั่นเองครับ