Transcription
[Muzyka] Prawa boskie, a prawa ludzkie. Omów zagadnienie na podstawie Antygony Sofoklesa. W swojej odpowiedzi uwzględni również wybrany kontekst.
Judeochrześcijańskie prawo, czyli dekalog, zakazuje zabijania, kłamstw, zdrady, a nakazuje szacunek i miłość bliźniego oraz oddawanie czci Bogu. Z kolei w każdym z państw funkcjonuje jakiś kodeks cywilny i karny, zakazujący mordowania, kradzieży, gwałtów i nakazujący szacunek do drugiego człowieka oraz poszanowanie jego prawa własności.
Zdarza się jednak, że prawo boskie i ludzkie stoją ze sobą w sprzeczności. Taki problem został przedstawiony w antycznej tragedii Sofoklesa "Antygona". Bohaterowie tego utworu postawieni są w sytuacji dramatycznego konfliktu racji i muszą dokonać tragicznego wyboru między dwiema równorzędnymi wartościami, przy czym każda ich decyzja będzie klęską.
Kreon, władca Teb, zakazuje pochówku Polinejkesa oskarżonego o zdradę ojczyzny. Każdy, kto złamie ten zakaz, zostanie ukarany śmiercią. Kreon z całą surowością stać będzie na straży stanowionego przez siebie prawa. W jego przekonaniu postępuje sprawiedliwie, traktując równo wszystkich obywateli i dla nikogo nie robiąc wyjątków.
Natomiast Antygona, kierowana posłuszeństwem wobec praw boskich i miłością do zmarłego brata, decyduje się go pochować, by zgodnie z wiarą starożytnych Greków zapewnić mu spokój w wieczności. Zdecydowana jest działać mimo braku wsparcia ze strony siostry i mimo świadomości konsekwencji, wie, że za ten czyn zostanie skazana na karę śmierci. Zdaniem kobiety prawo boskie stoi ponad prawem ludzkim i nawet jeśli opłakuje swój wczesny koniec, niedoświadczenie małżeńskiej czy macierzyńskiej miłości, to liczy na nagrodę w świecie podziemnym, kiedy spotka ukochanego brata.
Ostatecznie obie postaci zapłacą najwyższą cenę. Antygona odbierze sobie życie, a hybris Kreona doprowadzi go do utraty wszystkich bliskich. Samobójstwo popełni syn króla Hajmon oraz królewska małżonka Eurydyka. Władca Teb pozostanie na scenie sam, pełen bólu.
Również mitologia wskazuje nam bohatera, który zmuszony był wybrać między miłością do człowieka, a wiernością Bogom. Był nim Prometeusz. Jego postawa pełna miłości i gotowości do poświęcenia się jest dowodem nie tylko jego dobroczynności, ale co chętnie podkreślali twórcy romantyczni, w tym Goethe, również buntownika, a więc antyboga.
Zatem konflikt między prawami boskimi i ludzkimi pozostaje nie do rozwiązania. Sofokles pokazuje, że broniąc wartości, płaci się najwyższą cenę, a mit o Prometeuszu i jego znaczenie w kulturze romantycznej dowodzą, że bunt pozostał niezapomniany. Wszyscy ci, którzy w tragiczny sposób uwikłani są w ten nierozwiązywalny konflikt między prawem boskim a ludzkim, ale jednak w imię zasad, dokonują w nim istotnych, broniących swoich ideałów wyborów, zachowują wartość najwyższą: godność.
[Muzyka] [Aplauz] [Muzyka]