Transcription
[müzik] Türkiye'de sanayi önemli konulardan bir tanesi. Tarım, hayvancılık, madenler konusunun tekrar niteliğinde. Bu konu bizim için çok önemli. Bağlantılı sorular geliyor. Nasıl sorular geliyor? Nasıl değerlendireceğiz? Hemen başlıyoruz.
Sanayinin kendisi çeşitli hammaddelerin atölyelerde ya da fabrikalarda değerlendirilmesi olayı mantığıyla birlikte başlıyor ve sanayi bizim için önem diyoruz ve bir yerde sanayi tesisinin kurulması için neler gerekiyor sorusunun cevabı para olmazsa olmazlar içerisinde karşımıza çıkar. Her zamanki gibi enerji kaynağı gerekiyor. Bizim için önemli elektrik üretmek gibi düşünebilirsiniz ya da bazı sanayi testleri var demir çelik fabrikası için taş kömürü gerekiyor vesaire gibi düşünün. Hammadde olmazsa olmazlar içerisinde iş gücü, ulaşım, pazarı varsa bunlar sanayi testlerini kurabiliyorsunuz.
Hemen şu yorumla başlayalım. Türkiye'de sanayinin kurulması ve gelişmesi için bu gördüğünüz maddelerden hangilerini genelde bulamıyoruz? En önemli problemimiz sermaye problemi olarak karşımıza çıkar. Genelde hammadde problemimiz yok gibi görünüyor. Tarım ve hayvancılığı düşündüğümüz zaman, madenleri düşündüğüm zaman özellikle sermaye problemi, enerji kaynağı problemini de bazen yaşayabiliyoruz. Neden? Çünkü doğalgazın kendisini dışarıdan alıyoruz. Petrolün kendisini dışarıdan alıyoruz. Ama sermaye bizim için önemli problem. Hammaddede, ulaşım, pazarda, iş gücünde fazla problem yokmuş gibi görünüyor. Hatta iş gücünde fazlalık var. Sadece kalifiye eleman problemi yaşadığımız oluyor mu? Oluyor diyebiliriz. Bazı anlarda bunlar bizim için önemliydi. Sanayi için sermaye önemli. Yetersizlik olarak karşımıza çıkar. Ama hammadde iş gücü konusunda bir bolluğumuz da var. Bunun altını çizdik.
Şimdi karşımızda önemli sanayi kolları var. Bunların hepsini tek tek değerlendireceğiz. İlk önce besin fabrikalarına bakacağız. Nerede oluyor ve nasıl değerlendireceğiz? Ama hemen şunu söyleyeyim. Besin fabrikaları genellikle hammaddeye yakın olur. Yani hepsi için böyle birer cümle söyleyeyim ama önemli cümle şu. Besin fabrikaları hammaddesine yakın olacak. Hepsini tek tek sayacağım. Tarım ve hayvancılık konusunu anımsayacaksınız. Olayları çözmüş olacağız.
Sonra tütün ve isprol içki sanayiye gideceğiz. Burada da sigara fabrikalarının kendileri önemli diyeceğim ama biraz eskide kalan cümleler içerisinde. Neden? Çünkü birçok fabrika kapatıldı. Yine de önem diyelim. Dokuma, der giyim sanayi Türkiye'de en yaygın, en fazla işçinin çalıştığı sanayi kolu mantığıyla birlikte karşımıza çıkacak. Çok fazla atölye var. Yani en fazla işçi nerede çalışıyor sorusunun cevabı dokuma deri giyim sanayinde çalışıyor. Genelde bizim yapacağız. en fazla kişinin isham edildiği eee sektör diye yorumlayabiliriz aslında.
Maden sanayide madenler konusunun kısa bir tekrarını yapmış olacağız size. Madenleri hatırlıyor muyuz bu arada? Gece rüyanıza girdi mi mesela madenler konusu? Girmeye başlıyorsa olay netleşiyor demektir. Kulaklarım. Süper. O zaman bu iş oluyor demektir merak etmeyin.
Sonra madenlerden makine sanayinin kendisine geçeceğiz. Burada da otomobil fabrikalarının kendisi bizim için önemli olacak. Makine sanayide otomobil fabrikalarına bakacağız. Kimya endüstrisinde petrokimya sanayi yerler önemli olacak. Enerji kaynaklarını öğrendik aslında. Petrol ve rafineriler ve çevresine bakacağız sizle birlikte. Orman ürünleri sanayi için kağıt fabrikaları bizim için önemli olabilir. Klasik soru kalıpları içerisinde genelde karşımıza çıkıyor. Sonra taşı toprağa dayalı sanayi faaliyetlerinde cam sanayiyi, çimentoyu bir tık ön plana çıkartacağız ama cam sanayi burada bizim için önemli olacak. Önemli cümleleri şimdilik bu şekilde net hale getirdik.
Tek tek başlıyoruz. Besin fabrikalarından başlıyoruz. Genelde hammadde yakın genellemesiyle başlıyorum. Ve karşımda kim var sorusunun cevabı şeker fabrikaları. Söyleyin bana. Şeker pancarı Türkiye'den fazla Karadeniz'de mi? İç Anadolu'da mı? İç Anadolu. İç bölgelerde olur. Şeker pancarının kendisi. Doğu Anadolu'da İç Anadolu'nun iç kesimlerinde Ergen'de burada şeker pancarının üretimini görüyorum ben. Ve bir önemli özelliği vardı. Hatırlıyor musunuz acaba? Çabuk bozuluyor. Hemen işlenmesi gerekiyor. Tarım alanı etrafında fabrikası olacak mantığıyla şeker fabrikalarını nerede aramanız gerekiyor? İç kesimlerde aramanız gerekiyor. Genellemeyi bu şekilde yapabilirsiniz. Yaz aylarında Güneydoğu Anadolu bölgesinin biraz aşırı sıcaklığına takıldığı için buralar çok ön plana çıkmıyordu. Hatırlıyor musunuz? O yüzden Güneydoğu Anadolu'da çok şeker fabrikası aramayın. Ege Akdeniz kıyılarında daha fazla gelir getiren ürün tercih ediliyordu. Hatırladık mı? O yüzden burada da fabrikaları çok fazla aramıyoruz. Karadeniz hattında iklim problemi yüzden ön plana çıkmaz. Arazide zaten problem olur. O yüzden gördüğünüz gibi şeker fabrikaları nerede sorusunun cevabı iç kesimlerde. Ergen'den başlayın. İç Anadolu Konya içerisine bakın. Buralar bizim için önemli olacak. Var mı Ankara'da şeker fabrikası? Var. Var. Nerede var? Şu tarafta. Şeker fabrikası var. Hangi mahallede? İstanbul yolu. Sincan mı oluyor orası? Yok hocam. Etimeskutt mu? Nereye bağlı? Etimizi bağl >> etim. Yani çevresinden geçerken böyle ağır bir koku hissediyor musunuz? Aktif olduğu dönemde çok ağır kokar. Yani her zaman değil ama böyle genelde böyle ağır bir şeker kokusu olduğunu söyleyebilirim. Şu anda fabrika etrafında yaşayan arkadaşlar evet diyorlar ama siz çok denk gelmemişsiniz herhalde. Konumda böyle bir problem varken kokuyu hissetmememiş olmanız normal.
İlerlemeye devam edelim. Geldik çay fabrikalarının kendisine. Çay için neredeyiz sorusunun cevabı Doğu Karadeniz mikroklima. Hatırlıyor muyuz? Çabuk bozuluyor mu? Evet. Tarım alanı etrafında fabrikası olacak mı? Evet. Çay fabrikaları nerede olur o zaman? Rize. Doğu Karadeniz'de. Trabzon Rize hattına bakabiliriz. Sadece Rize olarak yazdık ama buralarda çay fabrikasının kendisi ön plana çıkar. Ankara'da, İstanbul'da çay fabrikası aramayın. Çünkü zaten ekip alanı nerede? Doğu Karadeniz'de. Anlaştık mı acaba? Hammaddeye yakın dediğiniz zaman olayı çözüyorsunuz. Ezber yapmanıza gerek yok aslında.
İlerlemeye devam ettim. Geldim ets fabrikalarının kendisine. Hatırlıyor musunuz? Ülkenin genel denizel miydi? Karasal mı? Karasal. Bozkırlar var mı? Var. Bozkırlar. Küçük otlar. Küçük otları küçük hayvanlar. Genelde küçükbaş hayvancılık faaliyeti var mıydı? Evet. Evet. Ama küçükbaş hayvancılığı mı geliştirelim? Hayvancılığı geliştirmek için büyükbaş hayvancılık. Büyükbaş hayvancılığı mere kolonunu mu geliştirelim, besarı mı? Bese ağrı. geliştirilmesi gereken besa ağır hayvancılığıydı. Şimdi bakıyorum Anadolu'nun genelinde et fabrikaları hatta süt fabrikalarının genelinin ortaya çıkmasında elbette hayvancılık faaliyeti var. Burası için genelde mera hayvancılığını ön plana çıkartın doğu bölgeler için ama büyük şehirler ve çevresi için de et ve süt fabrikaları vesaire hayvancılığı mantığıyla ortaya çıkıyor. Sonuç olarak et ve süte çok fazla ihtiyacımız var. O yüzden gördüğünüz gibi genellikle batı kısmında, orta ve batı kısmında büyük şehirler etrafında Doğu Anadolu'da, Erzurum, Karsa içerisinde bu tesisleri görebiliyoruz. Bir kez daha söyleyeyim. İnsanlar neden göç etmesin sorusunun cevapları içerisinde kırsaldaki sorunları çözmemiz gerekiyor demiştik. O sorunların en önemlilerinden bir tanesi de sermaye. Yani insanların para kazanamama hikayesi ya da nasıl çözersiniz oraya küçük böyle et ve süt kombinaları yani testleri kurduğunuz zaman insanlar da elindeki malı buraya satarlar ve para kazanırlar ve göç etmek zorunda kalmazlar. Mantığı var. Anlaştık mı acaba?
İlerlemeye devam ediyoruz. Konserve deyince benim aklıma sebze geliyor ama sadece sebze gelmesin. Aynı zamanda balıkçılık faaliyetleri ön plana çıksın. Peki sebzenin bir yerde olabilmesini sağlayan en önemli etken nedir? Sorusunun cevabı sıcaklık. Yani kışın ılıklık da diyebilirsiniz ona. O zaman sebze yetiştiricili için senaların katkısıyla birlikte Antalya'ya gidelim mi? Adana hattında, İzmir'de, Bursa'da burada sebzeler rahat rahat oluyor. Çünkü kışlıkların kendisi var. O zaman konserve fabrikaları genelde buralarda ön plana çıkar. Anlaştık mı? Buralarda konserve tüketim fazla mıdır diye sorarsanız hayır. Genelde konserve tüketmezler. Zaten tazesi olduğu için konserve tüketimi Türkiye'nin diğer alanlarında genelde ön plana çıkıyor. Böyle bir şans olduğunu da söyleyebilirim. Ege Akdeniz için Trabzon ve Çanakkale için ayrıyeten bir parantez açacak olursak orada ne var? Konserve için balık var. Deniz ürünleri var. Çok güzel. Bunu da bu şekilde ön plana çıkartabiliriz. Besin fabrikaları pazara mı hammaddeye mi yakın? Hammaddeye yakın dediğiniz zaman olayı çözersiniz.
Geldik unlu mamuller deyince aklınıza hangi tarım öne geliyor? Buğday. Buğday Türkiye'den fazla neredeydi? Konya. Çok güzel. Buğday, arpa, çavdar, yulafın kendisi karası olan iç kesimlerin genelinde oluyordu. Hatırladık mı acaba? O zaman un fabrikalarının kendisi, makarna fabrikaları, pisküvit fabrikaları için nereye bakıyoruz? İç kesimlere. Karası olan yerlere baktığınız zaman olayı çözersiniz. Önemli nereye yakın? Pazara mı yoksa hammaddeye mi? Madde. hammaddeye yakın dediğiniz zaman olayı çözüyorsunuz. Anlaşılıyor mu acaba?
İlerlemeye devam ediyoruz. Bitkisel yağ endüstrisi yine hammaddeye yakın olacak. Besin fabrikaları içerisinde ama o e ürünleri hatırlamamız gerekiyor. Söyleyin bakalım. Edirne Tekirdağ desemçeği. Ayçiçeği var. Burası neresiydi? Trakya. Hatırlıyor musunuz? Hangi toprak vardı burada? Terrosa mı yoksa Vertisol mü? Verisol. Çok iyi. Gemlik, Balıkesir, Edremit. İzmir diyorum. Aklınıza ne geliyor? Zeytin. Hatta devam edebilirim. Antalya, Adana hattı burada ne var? Zeytinin kendisi var. Genellemesini yapabiliriz. Çok detay ama Isparta'da gül gül ve gül yağının kendisi var. Gül yağı. O biraz kozmetik sanayi için önemli olacak tabii ki. Adanaantep çevresi içinde yine zeytin ve zeytinyağının kendisini ön planda çıkartabiliriz. Pamuktan da yağ elde ediliyor bu arada. Pamuk yağının kendileri de var. Eee, biyodel yapımında da kullanıldığından bahsetmiştik. Hatta yağ ürünlerini kendisinin ama genelde besin ve gıda sanayi mantığıyla baktığımız için nereye baktık? Yine eee kıyılara baktık. Ayçi, mısır, zeytin, pamuğun olduğu yerleri bu şekilde genelde değerlendirebiliriz. Adana'da bu arada mısır ve mısır yağının kendisi olur. Son zamanlarda Konya çevirisine de bir atılım içerisinde olduğunu söyleyeyim. Çünkü burada Mısır'ın kendileri de var. Genellemesini yapabiliyoruz. Pazara mı hammaddeye mi yakın? Hammaddeye mi yakın? Hammaddeye yakın dedik. Genel cümleyi bu şekilde ortaya çıkardık.
Geldik tütün ve ispirtlişki sanayi yani sigara fabrikalarının kendileri. Söyleyin bana sigara için gerekli olan tarım ürünü en fazla nerede? Adıyaman. Adıyaman'da var. Ege hattında var. Samsun hattında var. Tütünün kendisi aslında bittiz. Adana çevresi birçok alanda üretiliyordu ve yetiştiriliyordu. Sigara fabrikaları için çünkü hammaddeye ihtiyaç vardı. Ama sigara fabrikaları özelleştirilince bunların birçoğu kapatıldı. Aslında bazıları kaldı. E sigaranın kendisi genelde ithal ediyor mantığı ortaya çıkıyor. Genelde büyük şehirler içerisinde pazarın olduğu yerlerde İstanbul, İzmir hatında yine sigara fabrikalarını görüyoruz ama eski önemi kalmadı. Yine de test sorusu olur mantığıyla göstermiş oluyorum. Sadece alkollle ilişki fabrikaları için önemli hikaye hammaddeleri tarım ürünü demeniz yeterli. Genel kütür olsun diye söylüyorum. Şarabın hammaddesi olarak karşımıza çıkar. Bir için arpa. Arpa diyorsunuz. Çok güzel. rakı için anas anason kokusunu veriyor ama genelde anason da olur ama üzümün kendisi ön plana çıkar. Sonuç tarım ürünleri dediğiniz zaman da olayı çözersiniz aslında. Tütün ve isprol ilişki sanayinin kendilerini buraya bağladık. Var mı problemimiz?
İlerlemeye devam ediyoruz. Dokuma deri giyim sanayi yaygın, gelişmiş ve en fazla içinin çalıştığı sanayi kolu mantığı ile birlikte karşımıza çıkar. Ve nereden başlayalım? Pamuklu dokuma. Söyleyin bana Türkiye'de pamuk enfaz nerede? Urfa, Urfa, Antep, Adana, Antalya, İzmir var mı buralarda? Pamuğun kendisi var. Pamuk dokumanın buralarda olması normal sonuçlar içerisinde karşımıza çıkar. O zaman Güney Marmara'dan Urfa'ya kadar bu hatta pamuk dokuma için hammadde genellemesini yapabilirim. Doğru mu? Ama şimdi bakıyorum İstanbul'un kendisi bir tarım şehri mi yoksa bir pazar şehri mi? Daha doğrusu sanayi var, ticaret var. Pazarlamanın ön planda olduğu yer. Konya Kayseri hattında da biliyorsunuz pamuk yetişmiyordu. Neden? Gündüz sıcak. Akşam soğukken hallemesini yapmıştık. Burada da mobilya sanayi var. Bu arada o zaman Konya, Kayseri'de, İstanbul gibi mekanlarda pamuk dokumanın varlığını nereye bağlayalım? Pazara. Ama diğerleri için hammadde genellemesini yapabilir misiniz? Evet. Bu bağlamda sorular genelde geliyor. Lütfen dikkat edin bu detaylara. Anlaştık mı acaba?
İlerlemeye devam ediyoruz. Yünlü dokumacılığın kendisi Anadolu'da uzun zamandır gelişen bir sanayi kolunu ön plana çıkartıyor. Ve anahtar kelimeniz neresi sorusunun cevabı İzmit Hereke'nin hikayesine dikkat etmeniz gerekiyor. İzmit Terke dışında kimler var sorusunun cevabı içinde özellikle Kayseri Bünyan'ın kendisine dikkat edeceğiz. Bursa Diyarbakır hatlı Yün dokumak için önemli alanlar içerisinde. Bunun yanında Isparta, Uşak, İzmir, Manisa, İstanbul. Bunlar genelde dokuma dirigim sanayinin geliştiği yerler olduğu için özellikle belirttim ama anahtar kelimemiz neresi olsun? İzmit, Herike, Kayseri, Bünyanı lütfen unutmayın. Anlaştık mı? Ne varmış burada? Yünlü dokumacılık. Bir de halı kilim dokumacılığı var. Halı kilim dokumacılığı deyince yine benzer yerleri görüyorsunuz. Ve burada anahtar kelimesi bu kez neresi olsun? Uşaak kendisine dikkat edin. Uşak dışında Manisa'ya dikkat etmeniz gerekiyor. Demirci, Gördes, Kula hattında. Eee, şöyle değerlendirelim. Ülkenin geneli karasal bozkırlar var ve küçükbaş hayvancılık var mı? Küçükbaş hayvancılık faaliyetleri yapıyorum. Etinden yararlanıyorum, sütünden yararlanıyorum, derisinden yararlanıyorum, yünlerinden yararlanıyorum. Ya da halı kilim dokumacılığı Anadolu'da iç kesimlerde bol bol karşımıza çıkar. Çünkü kültürümüzün önemli parçalarından bir tanesi olarak ön plana çıkıyor. Halı kilim dokumacılığı önemli. Anadolu'da birçok evin altında hala eski tezgahlar olduğunu, halı tezgahları olduğunu söyleyebiliriz. Şu görüntüleri gördünüz mü daha önce? Evet. Halı tarlaları. Yani halıları böyle dokuduktan sonra tarlalara seriyor burada köylüler. Tabii ekinler ekilip işte ürün kaldırıldıktan sonra böyle bir boş kalma dönemi oluyor. Ağustos gibi. O dönemde böyle tarlalara serrilir. O güneşi alsın biraz daha sağlamlaşsın mantığı vardır. Ondan sonra da hemen kapalı çarşılara turistlerin geldiği yerlere eski alımantıyla birlikte genelde satıyoruz. Dokuma dergiyim de halı kilimde böyle bir detay var. Kliplerde falan da görmeye başladınız değil mi son zamanlarda? Evet aynen öyle. Ama güzel görüntüler yani. Bunu klip için mi serdiler diye düşünürken hayır o klip için oraya gitmiş. Aslında herkes öyle dekor falan zannediyor aslında. Tam tersi. Eee, halı kilim için oraya zaten seriliyor ama güzel bir düşünmüş. İyi yakalamış yani. Bence böyle görüntüler var. Antalya hattına giderseniz görebilirsiniz. Mesela yaz döneminde biraz da iç kesimlerde ilerliyoruz. İpek dokuma için benim aklıma ipek böcüğü geliyor. Nerede ipek böcüğü? Var mı Antalya'da? Yıllardır Bursa ve Bursa Gemlik hattıyla bitti ön planda. İstanbul'da da şimdi buradaki varlığı biraz pazar koşullarına bağlı ama Diyarbakır'da hem İpek Böcekçiliği var hem de teşviklerle birlikte burada yeni tesislerin kurulduğunu söyleyebilirim. Diyarbakır'a lütfen dikkat edin. İpekli dokumanın kendileri için diyoruz. Veri giyim sanayi ipek dokuma bizim için önemli oldu. Var mı problem? Bursa pazarlama diyebili pazar diyeceğiz. Evet ilerlemeye devam.
Kim var sırada? Deri giyim ve ayakkabı sanayinin kendileri var. Şimdi bakalım. Deri giyimde İstanbul, Boluide'nin kendisi, Bursa, Tekirdağ, İzmir, Uşak ve Denizli'nin kendisini işaretledik. Hazır giyimde bakalım kimler var sorusunun cevabı. Elbette İstanbul, İzmit, yine Bursa'mız, Ankara, İzmir ve Adana hatta ön plana çıkıyor. Ama bunların hepsi için bir genelleme yapalım. Mesela Denizli'nin kendisi Tekstil'de ön plana çıkan bir şehir demiştim. Hatırlıyor musunuz? Pamukkale nerede? Denizli'de hatırlıyor musunuz? Tekstil için çok önemli alanlardan bir tanesi. Bolu de mesela deri giyim için çok önemli mekanlar içerisinde karşımıza çıkar. Burada diğerleri için İzmir, Adana, Ankara, İzmit, e, İstanbul, Tekirdağ, Bursa genelde nüfusun fazla olduğu yerler, talebin daha fazla olduğu yerler. Bir de baktığımız zaman genelde sanayi faaliyetleri burada olduğu için de bu testlerin buralarda olması normal sonuçlar içerisinde karşımıza çıkıyor. Eee, bir de tabii ki ürettikten sonra da satmamız gerekiyor, değil mi? O zaman nüfusun fazla olduğu yerlerde ön plana çıkması önemli. Ama tabii ki Denizli için özel parantez açtık. Bolu geride kendisi için özel bir parantez açtık. Hem deri giyim hem de hazır giyimin kendisinde. Önemli Türkiye'de genelde bu işler iyi yapılıyor. Çok önemli fabrikalar olduğunu söyleyeyim. E yurt dışı markalı diye bildiğimiz ürünlerin birçoğunun Türkiye'de üretildiğini söyleyebilirim mesela. Yani marka, evet, yurt dışı diyorsunuz ama Türkiye'de üretim var. Bu genellemeyi yapabiliriz. Mesela deri giyimin kendileri için bir toparlayalım. Şu ana kadar nelerden bahsettik? Ben dedim ki besin fabrikaları genelde ham maddeye yakın olur dedim. Doğru mu acaba? Doğru. Tütün ve ispirtol içki sanayi için sigara fabrikalarının olduğu yerlere gittik. Dokuma, deri giyim sanayi için özellikle genelde pazar koşulları diyoruz ama unutmayın İzmit, Hereke'de Kayseri bünyanda ne vardı? Yünlü dokumacılığın kendisi var diyebiliriz. Halı kilim dokumacılığı iç kesimlerde ortaya çıkıyordu. Yine aynı yerlerde ve Uşak hattını biraz ön plana çıkarmanız gerekiyor. Biraz detay ama bunları da hatırlamanız önemli olabilir.
Geldik şimdi maden sanayiye. Bakalım madenlerle ilgili neleri hatırlıyorsunuz. Bakalım gece rüyalarınıza gelen kısımda hatırladığınız kısımlar var mı? Söyleyin bana. Türkiye'de maden çeşidi az mıdır, fazla mı? Fazla. Farklı jeolojik zamandan kalma topraklar var ve maden çeşidien fazla Marmara'da mı yoksa Doğu Anadolu'da mı? Doğu Anadolu. Doğu Anadolu'da karşımıza çıkar. Hakkari'de mi? Yukarı Fırat'ta mı? Yukarı Fırat'ta. Bingöl'de mi? Elazığ'da mı? Elazığ'da. Elazığ'da maden çeşidi fazla olarak karşımıza çıkar. Söyleyin bana Sivas Divri'de ne var? Demir. Demir var. Peki Elazığ ama daha çok Artvin Murgul'la nereyi anımsayacağız? Bakır. Bakırın kendisi. Çok güzel. Elazığ Guleman Krom mantığıyla ortaya çıkıyordu. Mardin Mazıdağ'da ne vardı? Gübre yapımında kullanılır. Yetmez alırız demiştik. Konya Seydişehir Alüminyum alüminyum var. Isparta keçi borla ne vardı? Kükürt. Kükürt vardı. Çok güzel. Kütahya desem? Bor. Bor. Eskişehir su eşyası. Lüle taşı. Lüle taşı var. Erzurum ve süs eşyası desem Oltu taşı. Oltu taşının kendileri vardı. Wolfram neredeydi acaba? Bursa. Bursa'daydı. Çok güzel. Feldispat neredeydi? Manisa. Manisa'da. Çok güzel. Mermer için Afyon. Afyon'dayız. Harika. Trona neredeydi? Ankara. Ankara'da. Peki inci taşı nerede? Kars. Kars mantığıyla birlikte karşımıza çıkıyordu. Bu da bizim için önemli detaylar içerisindeydi. Kısaca madenlerle ilgili burayı hatırlatmak istedim.
Şimdi biraz daha hem maden hem enerji kaynakları için bakalım neleri hatırlamamız gerekiyor. Maden sanayinin kendisi için cümlelere nereden başlayalım bakalım? Bizim için önemli demirçelik fabrikalarından söyleyin bana. Sivas Diviri'de ne var? Sivas'tan çıkartılan demir Zongulda, Kere, Karabey'e taşınıyor. Hammadde mi var, enerji mi? Enerji. Enerjiden kastım ne? Taş kömürü. Taş kömürü. Çok güzel. Taş kümü burada olduğu için Zonguldak, Ereğli ve Karabük'te demirçelik fabrikaları var. Sanayi şehirleri diye bahsettiğimiz alanın ortaya çıkmasının mantığı bu. Kırıkkale Demirçelik. Hatırlıyor muyuz? Evet. İskenderun'da Demirçelik fabrikası var mı? Malatya Hekimasan Çelebi'den taşınıyor mu? Bunların buradaki varlığına hammadde mi, ulaşım mı? ulaşı özelliği sağlıyor diye genelleme yapalım. İzmir'in kendisi İskenderun, Sivas, Kırıkkale. Anahtar kelime aslında Zonguldakeli, Karabük, Kırıkkale, İskenderun olsun bence sizin için. Bunları gördüğünüz zaman demir çelik fabrikası var deyin. Yerlerini sorabilirler. Böyle bir harita işaretli merkezler hangi sanayi tesi ya. Böyle bir soru gelebilir. Dikkat edin. Bir de özellikle İskenderun'da Demirçelik fabrikasının bulmasının mantığı hammadde mi ulaşım mı? Ulaşım diye sorulur. Zonguldakili Karabük'te Demirçelik Fabrikası hammadde mi? Enerji mi? Enerji diye sorulur. Klasik sorudur. Sanayi için önemli bir sorudur. Çıkarsa yapar mısınız?
İlerlemeye devam o zaman. Ferra Krom fabrikaları için ilk önce Krom'un çıktığı yere gidelim. Elazığ Guleman. Hatırlıyor musunuz? COP dağında Krom'un kendileri vardı. Sonra Muğla Köyceğiz Fethye bu hatta bakıyorduk Denizli. Ama nereye taşınıyordu buradan? Antalya. O zaman söyleyin. Antalya ve Elazığ'da ferakrom fabrikam var mı? Var. Hangisinde hammadde var? Elazığ. Çok güzel. Antalya Krom nereden geliyor? O zaman bir taşıma hikayesi var. O zaman Antalya'da ferra krom fabrikasının varlığı hammadde mi, ulaşım mı? Ulaşım diye sorulabilir. Dikkat edin. Önemli soru böyle gelebilir. Anlaşılıyor mu acaba? Hatırlanıyor mu? Daha doğrusu
İlerlemeye devam ediyoruz. Alüminyum için neredeyiz? Konya. Konya Seyidişehir'de alüminyum tesisi vardı. Antalya'dan da taşında oluyordu. Ama dikkat edin Konya Seyidişehir Alüminyum bizim için eee Türkiye'nin ilk fabrikaları içerisinde karşımıza çıkar. kendileri de böyle e ince bir detayı var. Kurşun Çinko için neredeyiz sorusunun cevabı Elazığ Keban. Kayseri de ön plana çıkar ama Keban'a dikkat etmeniz gerekiyor. Kurşun Çinko için ve Bakır için aslında en önemli yataklar artık nerede edim? Elazığ'da. Ama anahtar kelimeleri içerisinde Artvin Burgul hatırlıyor muyuz? Kastamonu Kürü'den çıkartılan bakır nereye taşınıyordu? Söyleyin bana. Samsun'da bakır işleme tesisi var mı? Var. Varlığı hammadde mi? Ulaşımı. Ulaşım. Çok güzel. Burada bakır işleme tesisi için Artimgul eee Samsun Erge. Diyarbakır Ergane hattını görüyoruz mesela. Ama sonuçta Samsun'a dikkat etmeniz gerekiyor. Burada önemli olarak karşımıza çıkar. Anlaştık mı? Hatırlandı mı? Problem var mı? Hatırlanmayan bir yer var mı?
İlerliyorum. Makine sanayi için otomobil fabrikalarının altını çizin. Bizim için otomobil fabrikaları çok önemli. Neden Bursa'da yapılan TOK yerli üretim otomobilimizle birlikte çok ön planda olduğunu söyleyeyim. Bursa'ya lütfen dikkat edin. İstanbul, İzmit, İzmir, Aksaray, Adana. Özellikle İstanbul İzmit hattında birçok eee markanın montaj fabrikaları olduğunu söyleyeyim. Bursa'da da aynı şekilde mesela birçok önemli markanın montaj fabrikaları var Türkiye'de. Aksaray'da mesela Mercedes fabrikası var. Yani şöyle hem parça üretimi, montaj yapımı hem de böyle yolların tam ortasında. O yüzden böyle Asya ile Avrupa arasının köprü durumundayız. Stratejik bir nokta aslında orası. Yatırımlar yapılmış. Lastik fabrikasını da görüyoruz mesela Aksaray'da ve çevresinde diyebiliriz. Bir de şunlara dikkat edelim. Otomobil fabrikası için anahtar kelime çok aslında. Bursa anahtar kelime olabilir. Aksaray anahtar kelime olabilir mesela. Bunlara lütfen dikkat edin.
Traktör ihtiyacımız var mı? Var. Tarım için çok önemli. Doğru mu? Makineleşme bizim için önemli. Traktör fabrikaları için bakalım nereye gidiyoruz? Ankaramıza başlayalım. Gördünüz mü traktör fabrika? Ankara'da Konya'dan gelirken mesela sağ tarafta kocaman bir fabrika var mesela. Türk Traktör nerede? Sizin tarafta da var. Orada da var diyorsunuz. Sonuçta görmüşsünüz. Güzel. İlerlemeye devam edelim. Traktörün kendisi Ankara'da var. İstanbul'u, İzmit'i, Tekirdağ ve Konya'ya da gittim. Burada traktörle ilgili fabrikaları görüyoruz. Tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu Ankara, Konya hattında, Tekirdağ'da olması normal. İstanbul İzm zaten söylemiyorum. Orası sanayinin merkezi. Orada olması da yatırımlarla alakalı olarak karşımıza çıkar. Bir de tarım araçları. Tarım araçlarından kastım ne? Pulluk. Çok güzel. Ne demek pulluk? işte tarlayı sürerken tarlayı sürerken traktörün arkasına takılıyor ki böyle çekiyorsun toprağı havalandırıyor. Evet ona pulluk deniyor. Birçok arkadaş bilmediği için özellikle soruyorum ama tabii ki köy bağlantımız olduğu için biliyoruz diyorsun. Çok pulluk taktık diyorsun değil mi? Baban yanaşıyor mesela şunu >> şu demiri takar mısın? Kardeşim yardım ediyor. Yardım ediyor. Erkek olmasa bir ihtimal sana gelirdi sıra diyebiliriz. Tarım araçları içerisinde birçok aslında pulluk gibi diğer araçların kendisi de var tabii ki. Nereler var? Yine Ankara'ya gittik. Bakın Kayseri'yi görüyoruz. Niye buralar tarımsal faaliyetlerin yoğun olduğu aynı zamanda iç bölgeler mantığıyla karşımıza çıkar. Adapazarı, İstanbul ve İzmir hattını görüyoruz. Çok detaylı tabii ki ama burada önemli cümle otomobil fabrikalarının kendilerine dikkat edin. Aksaray'ın altını çizdim. Bursa özellikle TOK'la birlikte bizim için önemli güncel olduğu için karşınıza çıkma ihtimali yüksek gibi görünüyor.
Otomobil fabrikalarını demir yolu taşıtı fabrikalarını bağlıyorum. Demir yolu için ulaşım konusunda hemen bundan bir sonra bahsedeceğim önemli hatlarımız var. değerlendireceğiz ama demir yolu araçları da gerekiyor. Ankara Eskişehir'in kendisi burada anahtar kelimelerini demir yolu taşıtı fabrikalar için ki merkezlerde burası zaten Sivas'ta yine demir yolu taşıdığı için yük vagonunun kendilerini görüyoruz. Yapım tesisi. Bu arada şöyle bir bağlantı kurulabilir mi acaba? Sivas Diviride ne var? Demir. Demir. Buradan çıkartılan devir nereye taşınıyor? Zonguldakili Karabük. Nasıl taşınıyor? Demir yoluyla. O zaman yük vagonuna ihtiyacımız var. Genel misini böyle bağlayabiliriz. Adapazarı yolcu vagonu için önemli mekanlar içerisinde Ankara Eskişehir'in kendisi de hem lokomotif hem yolcu kabinleri vesaire yapılmasının önemli mekanlar içerisinde olduğunu söyleyeyim. Son yıllarda demir yoluna da önemli yatırımlar yapılıyor. Doğru. Çünkü en ucuz taşımacılık neresi? Deniz. İkinci sırada kim var? Demir. Sonra o zaman kara içlerinde karayoluna göre daha ucuz, daha güvenli, daha hızlı. Yani aslında demir yolunun çok daha gelişmesi ve geliştirilmesi gerekiyor. Bu tesislerin sayısı artarsa bizim için çok daha güzel olur tabii ki. Ve uçak fabrikaları eee Ankara Eskişehir hattı ile birlikte karşımıza çıkıyor. Uçak fabrikalarının kendisi de bizim için bu açıdan önemli ve değerli olur diyelim ben. Tersanelerimiz var. Bir de gemi yapım alanları İstanbul, İzmit ve İzmir hattında tersaneleri görüyoruz. Birçok tersane var aslında. Karadeniz'e doğru giderken böyle küçük çaplı Ordu içerisinde, Trabzon içerisinde de var ama bunları ön plana çıkardık. Bir de yat sanayi yani yat yapılan mekanlar var. Nerede? Bodrum ve Antalya ile birlikte ortaya çıkıyor. Yat sanayinin kendisi için de eee bu şekilde değerlendirme yapıyoruz. Makine sanayi dedik. Uçak fabrikalarını, tersaneleri, yat fabrikalarını burada görmüş olduk. Ve tersane gemi yapım alanlarını nereye bağladık?
Kimya endüstrisinin kendilerine bağladık. Şu ana kadar olan yerleri bir daha toparlayalım. Bana söyler misiniz acaba? Besin fabrikaları pazara mı hammaddeye mi yakın? Hammadde yakın. Tütün ve ispirtol içki sanayi için sigara fabrikaları önemliydi. Sigara sağlığa zararlı. Bunu da özellikle geçmemiz gerekiyor. Bakanlık çünkü bunu özellikle söylüyor bize. Dokuma, dergi giyim sanayi için en yaygın, en fazla iş çalışıyor. Genellimisini yapabilir miyiz? En fazla işçiyi özelli unutmayın. İzmit Erike yünlü dokumacılık Kayseri bünyla bitti. Lütfen unutmayın. Maden için, maden sanayinin tekrarı geldi burada. Makine sanayi için kim önemliymiş sorusunun cevabı otomotiv sanayi. Otomotiv sanayide bizim için önemli mekanlar neresi sorusunun cevabı nereyle başlayalım? Bursa. Bursa ile başlayalım. Aynı zamanda nereyi unutmayalım? Aksaray. Aksaray'ın kendisini unutmayalım. Anlaştık mı acaba?
Geldik kimya endüstrine. Petrokimya sanayi diyorum. Petrolle başlayan hikaye. Nereden başlasın? Batman. Ama şu anda petrol için en önemli yer neresi? Çok güzel. Peki petrol rafinerilerin kendilerine bakıyorum. Batman'da petrol rafinerisi var. Mersin'de depolama tesisi olsa da var ama depolama tesisi. Ataş böyle bir özelliği var. İzmir Ala Star Petrol Refnerisi var. Özel teşebbüyüz. İzmit İpraş ve Tüpraş. Ve sonuç olarak bir de Kırıkkale Orta Anadolu Petrol Rafinleri var. Petrol kimya sanayiden kastım nedir? Petrol sadece benzin mazot yapılan bir alan değildir. Petrol kimya sanayinin olduğu yer. Benzin mazot yapılır. Yan ürünleri vardır. Mesela asfalt. Duydunuz mu? Yollara dökülen asfaltın kendisi yine en önemli ürünlerden bir tanesi. Buralarda yapıldığını söyleyebilirim. Ve nerelere bakmanız gerekiyor? Şöyle bir sınav sorusu olarak gelmişti. Bir nokta başka bir nokta nokta nokta nokta. Hangi sanayi testi diye soruldu? Petrol rapiner neresi? Petr kimya sanayi. Petrol ve yan ürünlerin bulunduğu yerler mantığıyla da bakabilirsiniz. Aynı zamanda bu haritaya önemli. Karşınıza çıkma ihtimali yüksek olarak ön planda diyebilirim.
İlerlemeye devam ediyoruz. İlaç ithal edilir genellemesini yapalım. İlaçin İstanbul Ankara hattına bakıyoruz. Yani Marmara hattına da bakabilirsiniz aslında. Daha çok olduğu yerler ama ithal edildiğini unutmayalım. Kendisi ve hammaddesinin kendisi de ithal ediliyor. Detay. Gübre için bir maden söyleyin bana. Çok güzel. Mardin Mazadağ'da ne var? Fosfat var ve tesisin kendisi var mı burada? Var. Yetiyor mu yetmiyor mu? Yetmiyor. İhraç mı, ithal mi? İthal. Dışarıdan alıyoruz yani. Kuzey Afrika'dan geliyor. Nasıl geliyor? Deniz yoluyla geliyor. Ve büyük limanlar içerisinde genellikle gübre fabrikalarını görüyorum. Nereden başlayalım? Adana Ceyhan'dan. İskenderun Mersin'imiz, Antalya, İzmir, Ala, Bandırma, Gemlik, İzmit, Samsun diye devam ediyor. Görüyor musunuz? Buralarda hep genelde deniz kıyısının olmasını sağlayan şey nedir? Sorusunun cevabı evet ulaşım özelliği diyeceğiz. Yani fosfatın ithal edilmesi hikayesini net olarak anımsamamız gerekecek. Var mı problemimiz? Anlaşılıyor mu acaba?
İlerlemeye devam. Sabun ve deterjan için önemli cümleler aslında yine pazarın olduğu yerlerle birlikte ortaya çıkar diye genelleme yapabiliriz. Burada İstanbul, İzmir, İzmit hattına dikkat edin. Pazarın olduğu yerler. Detaylı cümleler içerisinde olduğunu söyleyeyim. görmeniz yeterli. Yani şu önemli ama orman ürünlerinden kağıt fabrikaları. Türkiye'de orman en fazla İç Anadolu'da mı, Karadeniz'de mi? Karadeniz. Doğuda mı, batıda mı? Batı. En fazla ormana sahip olan il Antalya. En yoğun orman? Karabük. En fazla bulunan ağaç? Meşe. Meşe. Meşe. Çok güzel. Peki söyler misin? İç Anadolu'da ormanların tahribatıyla antropojen bozkır Kızılçam'ın Akdeniz'de tahribatıyla. Maki. Çok güzel. Maki. Maki'nin tahribatıyla garik var. Karadeniz'de orman tahribatıyla Pisodomakin'in kendileri vardı. Peki ülkenin genelinde bulunan bitki görsü orman mıydı, Bozkır mı? Bozkır kısaca hatırlamış olduk. Şimdi bakar mısınız? Giresun Aksu, Kastamonu Taşköprü, Zonguldak Çaycuma, İzmit, Balıkesir, Muğla Dalaman, Mersin Taşıcı, Afyon Çay. Bunların birçoğu kapatıldı ama yine de görün yerlerini. Kağıt fabrikaları eskiden çok daha böyle aktifti. Şimdi kağıdı alıyoruz, dışarıdan alıyoruz, ithal ediyoruz mantığıyla birlikte bizimkiler genelde dönüşüm var olanlarda dönüşüm fabrikaları olarak karşımıza çıkıyor. Yani toplanan kağıtlar dönüşüm içerisinde tekrar değerlendiriliyor gibi düşünebilirsiniz. Büyük kentler içerisine İzmit hattına bakabilirsiniz. Afyon çay hattına bakabilirsiniz mesela bu alanda ama birçoğunun kapatıldığını söyleyeyim. Kağıt hammaddeye yakın yerlerde oluyor. Genelde genellemesini yapabiliriz aslında. Yani fabrikaların hepsi var olsaydı ama şimdi ithal ediyoruz genellemesiyle olayı anımsayacağız.
Mobilya sanayinin kendisi için hammaddeye mi pazara mı gidelim? Pazar. Bir bakalım isterseniz. Mobilya sanayi nerede varmış? Ankara'da var mı? Neresi? Sincanlı >> mobilyacılar sanayi. Siteler. Çok güzel. Orayı biliyoruz. Çok güzel. İnegöl Mobilya Sanayi. Zaten ikisi çok ön planda olduğunu söyleyeyim. Kayseri'de var. Yine önemli tesisler. Eskişehir'de var. İstanbul İzmir hattını görüyorum. Ortak özellik nedir sorusunun cevabı pazar koşulları olarak anımsayın mobilya sanayinin kendisini. Anlaştık mı? Nüfusun fazla olduğu yerler genelde talebin olduğu yerler genellemesiyle ortaya çıkar ki İnegöl gerçekten eee bir ilçe tamamen mobilya sanayi üzerine kurulmuş durumda. giderseniz yoldan geçerken görürsünüz mesela ihracat konusunda da bize çok yardımcı oluyorlar. Çok önemli tesisler kurulmuş İnegöl'de. Eee Ankara'mızda da tabii ki eee siteler denilen yer önemli mobilya tesislerinin bulunduğu alan olarak ön plana çıkıyor diyelim. İlerleyelim. Kerese Sunta fabrikalarının bulunduğu yer Batı Karadeniz'de ise pazar mı hammadde mi? Hmme. Evet. Hmm maddeye yakın olacak elbette. keresi sultan'ın kendisi orada varsa çok fazla eee ulaşımla ilgili harcama yapmak istemezsiniz mantığı var. O yüzden Batı Karadeniz bu alanda ön planda diyorum.
Geldim taşa toprağa dayalı sanayiye. Kim ön plana çıkıyor sorusunun cevabı Can Sanayi. Mersin'de var. Sinop'ta var. İstanbul İzmit Tekirdağ Kırlareli, Ankara Eskişehir'de cam fabrikalarının kendisi var. Camın al maddesi silisyumlu kum, deniz kumu mantığıyla birlikte ortaya çıkar. Ankara, Eskişehir. Eskişehir'e giderken testleri görmüşsünüzdür bence. Polatlı hatında gördünüz mü? Cam fabrikaları karşımıza çıkar. Mersin'imiz, Sinop, İstanbul, Tekirdağ, Kırklareli, İzmit hatında cam fabrikaları var diyoruz. İlk önce burayı bir hatırlayalım. Bir de tuğla ve kiremit sanayi için nereler var sorusunun cevabı aslında ilk önce başlayacağım yerler Kütah Uşak Afyon hattı olarak karşımıza çıkar. Manisa, Çorum Tokat ve İzmir'de eee yine tuğla kiremit fabrikaları karşımıza çıkıyor. İnşaat sanayi için çok önemli aslında. Çünkü her evin mutlaka bir çatısı olması gerekiyor. Özellikle iç bölgelerde Akdeniz'de çok fazla çatıya ihtiyacınız olmuyor. Orada düz damla birlikte olayı çözüyoruz. Ama kar yağışının olduğu yerlerde ülkenin geneli olduğu için Karadeniz'de de yağmurlar çok etkili olduğu için o çatıya ihtiyaç var. Tuğla kiremite çok ihtiyaç var. Yani inşaat sanayi için. Önemli testlerde bu şekilde. Ön plana çıkar taşa, toprağa dayalı sanayide. Ama en popüleri bu. Kim bu? Seramik porselen. Neden? Çünkü ihraç ediyoruz. Seramik porselen deyince aklınıza kim gelsin? Ya evet ama bileceği de unutmayın. Anlaştık mı? Bazuyük ve Söğüt attı ama özellikle Kütahya'ya dikkat. Eskişehir, Çanakkale, Çan, İstanbul İzmit. Yine seramik porselenin için önemli mekanlar. Altını çizin Kütahya'mız. Çok önemli değerli ustalarımız da var orada. Önemli tesisler, iyi markalar da var. İhracat konusuna da Türkiye'ye yardımcı da oluyorlar. Gerçekten Kütahya seramik porsonel konusunda gerçekten çok ünlü. Var mı yakında evlilik hazırlığı yapan aranızda? Ekran karşısındakileri söyledim zaten. Şaka yapıyorum. Sonuç olarak da evlilik hazırlığı yaparsanız da ucuz bir şekilde porseli nereden alacağız sorusunun cevabı Kütahya'dan. Mobilyayı ucuz nereden alacağız? Ankara İnegöl. Ankara demiyorsunuz ama Ankara'da buna çünkü sitedeki arkadaşlar duymasın bakalım bunları üzülüyorlar sonra. Ama gerçekten İğnegü biraz daha fazla fabrikasyon olduğu için çeşitin olduğunu söyleyebiliriz. Peki havlu tekstil için nereye gidelim? Genelde Bursa. Bursa Denizli'de olur mu? Evet. Genelde çeyizi buralardan diziyoruz. Yani beyaz eşya için bir yere gitmemiz gerekiyorsa çok uzaklaşm Manisa'ya gelin mesela. Beyaz eşya. Evet. Marka belirtmeyelim ama şaka yapıyorum. Belirteyebilirsin. Televizyon. [kahkaha] Sonuç olarak da büyük şehirler özellikle Manisa hattında bu tesislerin kendilerini görüyoruz. Anlaştık mı? Eve ihtiyacınız varsa çimento fabrikaları [kahkaha] da karşımıza. Ülkenin genelinde var çimento fabrikaları. Tek tek şehir belirtmeyeceğim. Çünkü ham maddesi bol bol olduğu için Türkiye'de gördüğünüz gibi geniş alanlarda e çimento fabrikalarının kendilerini görüyoruz. Böyle bir hikaye var diyorum.
Bir toparlamak istiyorum. Türkiye'de sanayinin kurulması ve gelişmesi konusunda en büyük problem sermaye. Bizde bol bol olan hammadde bol bol olduğunu söyleyebilirim. Besin fabrikaları pazara mı hammaddeye mi yakın? Hammade. Hammaddeye yakın. Özellikle sigara fabrikalarının kendi dikkat edin dedim ama birçoğu kapatıldı. Şekil olarak dikkat edin. Dokuma deri giyim yaygın ve en fazla işçinin çalıştığı sanayi kolumu mu? Evet. İzmit, Kayseri Bünyan yünlü dokumacığa, Uşak halı dokumacılığa, halı kilim dokumacı iç kesimlerde olması küçükbaş hayvancılığa. Bu cümleleri düettiğiniz zaman burada problem yaşamazsınız. Maden sanayide madenlerin tekrarı gelmişti. Makine sanayi için özellikle otomobil fabrikalarını söyler misiniz? En önemli yer neresiydi? Bursa. Bursa'ya dikkat edin. Bir daha anahtar kelime söyleyeyim. Bursa dışında beraber gördüğün zaman otomotiv sanayiye lütfen gidin. Kimya endüstrisi için petrokimya sanayi var mı Batman'da? Var. Çok güzel. Kırıkkale'de var. Batman'da mı? Kırıkkale'de mi? Petrokimya için hammadde var. Batman. Çok güzel. Diğerleri ithal edilen petrol değerlendiriliyor. Bunu da hatırlamanız çok güzel. Orman ürünleri için, kağıt fabrikaları için pazara mı hammaddeye mi yakınız? Hammaddeye ama genelde dışarıdan alıyoruz, ithal ediyoruz. Mantığını hatırlayın. Taşa toprağa dayı da sanayide cam fabrikaları özellikle seramik lütfen dikkat edin çok önemli cümleler olarak ön plana çıkar bunlar diyorum. Var mı problemimiz? Anlaşılmayan bir durum var mı? Tekrar söyleyeyim. Tarım, hayvancılık, madenler konusunun tekrar niteliğinde bir konu başlaydı. Eee, hatırlamışsınızdır umarım. Hatırladınız mı? Evet. O zaman soru sizin. Evet, son çiftli yılın sınav sorusu olarak geldi KPSS'de eee sorunun cevabını söyler misiniz bana? Ulaşım ulaşım diyorsunuz. İskenderun'da Demir çelik fabrikası, Samsun'da bakır işleme tesisi, ALA'da petrol rafinerisinin bulunması bu şehirlerin hangi özelliğiyle açıklanır? İskender'ın Demir Çelik için Demir, Malatya Hekimar Hasan Çeleb'den geliyor. Liman özelliği hatırlıyor muyuz? Samsun'a bakır Kastamonkö'den geliyor. Yine liman özelliği. İzmir zaten Alian'ın kendisi tamamen liman özelliğiyle ön planda. Çünkü hammadde petrolün kendisi yok. O yüzden ulaşım klasik bir sorudur. Ama bunlar sizin için sınav sorusu oluyor. Benzerleri yine karşınıza çıkacak. Yani burada alanımız çok geniş değil. Benzerleri bu formatta yine karşınıza çıkarsa yapar mısınız? Problem olur mu? Anlaşılmayan bir şey var mı? Yok. Madenler ve sanayi konusu için o zaman hemen beraber soru çözümüne gidelim. Sorularla birlikte bir kez daha pekiştirelim. Çünkü fazla detaylar varmış gibi görünüyor burada. Ondan sonra da ulaşım, ticaret, turizm konusuna doğru ilerleyeceğiz. Anlaştık mı? Evet. Bir sonraki videoda görüşmek üzere. [müzik]