Transcription
เมื่ออำนาจที่ไร้การตรวจสอบจะเกิดอะไรขึ้นบ้าง เรื่องนี้ นักปรัชญาการเมือง มองเทสกิเอร เคยเตือนว่า อำนาจต้องถูกหยุดด้วยอำนาจ แต่ในบางสังคม อำนาจไม่ได้ถูกหยุด มันแค่แสดงละครว่าถูกหยุด เรามีรัฐบาล ศาล สภา และองค์กรอิสระ ทุกอย่างครบเหมือนฉากละครที่จัดวางอย่างสมบูรณ์ ขาดเพียงสิ่งเดียวคือความจริง
ในตำราการเมือง อำนาจต้องแยกออกจากกัน แต่ในความเป็นจริง บางครั้งมันแค่แยกเวที ไม่ใช่แยกอำนาจ ฝ่ายหนึ่งออกกฎหมาย อีกฝ่ายหนึ่งบังคับใช้ อีกฝ่ายตีความ แต่ทั้งหมดอาจกำลังเล่นบทในเรื่องเดียวกัน เขียนโดยผู้กำกับที่ไม่มีชื่อ และประชาชนเป็นเพียงคนดูที่ถูกบอกให้เชื่อว่านี่คือประชาธิปไตย
กฎหมายควรเป็นเส้นแบ่งระหว่างอำนาจกับความยุติธรรม แต่ในโลกที่บิดเบี้ยว กฎหมายกลับกลายเป็นเครื่องมือการจัดระเบียบศัตรู เครื่องมือสร้างความชอบธรรมย้อนหลัง และเครื่องมือที่เลือกใช้มากกว่าใช้เท่ากัน มันไม่ได้ถามว่าอะไรถูก แต่มันถามว่าใครควรถูกทำให้ผิด นี่ไม่ใช่ความยุติธรรม แต่คือวิศวกรรมทางกฎหมาย
สังคมที่ล้มเหลวในการสร้างระบบ มักหันไปบูชาคนดี และนี่คือกับดักที่อันตรายที่สุด เพราะคนดีที่ไม่มีใครตรวจสอบ มีศักยภาพจะเลวร้ายได้มากกว่าคนเลวที่ถูกควบคุม แต่ในบางสังคม คำว่าคนดีกลับถูกใช้เป็นเกราะกำบัง เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ เพื่อทำให้คำถามกลายเป็นความผิด เพื่อเปลี่ยนการวิจารณ์ให้กลายเป็นการทรยศ สุดท้ายคนดีไม่ได้ปกป้องสังคม มันปกป้องอำนาจ
มองเทสกิเอร์เชื่อว่า อำนาจจะหยุดเมื่อมันกลัวอำนาจอื่น แต่ในบางประเทศ อำนาจไม่ต้องกลัวใครเลย เพราะสภาไม่กล้าท้าทาย องค์กรอิสระไม่อิสระพอจะตัดสิน และกลไกรัฐกลายเป็นเครื่องมือ นี่ไม่ใช่รัฐที่มี 3 อำนาจ แต่มันคืออำนาจเดียวใน 3 หน้ากาก
ประชาชนยังเลือกตั้งได้ ยังพูดได้บางเรื่อง ยังวิจารณ์ได้ในขอบเขตที่ปลอดภัย แต่เสรีภาพที่แท้จริงไม่ใช่แค่การทำได้ แต่มันคือการไม่ต้องกลัวผลของการทำ และเมื่อความกลัวเริ่มแทรกซึมอย่างเงียบงัน นั่นคือสัญญาณของสิ่งที่เรียกว่าระบอบที่ขับเคลื่อนด้วยความกลัว ซึ่งก็คือระบอบทรราชในรูปแบบที่แนบเนียนกว่าเดิมนั่นเอง