Transcription
Selamlar. Ne haber? Nasılsın? İyi misin? Umarım iyisindir. Keyifler de yerindedir. Yerinde mi? Eh diyorsun. Fena değil diyorsun. Birazcık zorlanıyoruz hocam elektrik devrelerinde dediğini duyar gibiyim. Doğrudur. Ancak bu iş ne yazık ki böyle olacak. Bu işin daha kolay bir yöntemi yok. Ben anladığını düşünüyorum ama anlamadığın noktalar olacak. Zaten aynı şeyleri ben sana tekrarlayıp tekrarlayıp duracağım. Mesela şimdi ne yapacağız? Voltaj dağıtma yöntemi yapacağız. Tamam mı? Burada aynı şeyleri defalarca defalarca söyleyeceğim. Bundan sonraki videoda da bir alıştırma yapacağız. Orada da aynı şeyleri konuşacağız ve bu yöntem sayesinde sen eş değer direnci formülsüz bulabilirsin. Tüm akımların değerlerini formülsüz bir şekilde, rahat bir şekilde bulabilirsin. İleride lamba parlaklığına geleceğiz. Bu lamba parlaklıklarını iyi bir şekilde ne yapabilirsin? yorumlayabilirsin. Her şeyi çözebilirsin. Elektrik devreleri bir sistemdir ve bu sistemi anlamak için en güzel yöntem voltaj dağıtma yöntemidir. Bu yöntem genellikle çok fazla gösterilmez ama doğru bir yöntemdir. Herhangi bir şekilde bir eksiklik yoktur. Harflendirme yöntemiyine çok benzediği için aslında biz buna voltaj dağıtma diyorum ben. O yüzden benzerliği var. Sıkıntı yok. Sen ne yapacaksın? Adım adım benim sana gösterdiğim şekilde yapacaksın. Akımları bulacaksın. Eşdeğer dirençleri bulacaksın. Pilin potansiyeline her şeyi ne yapabilirsin? Rahatlıkla bir yapbozun parçalarını yerleştirir gibi bulabilirsin. Bu iş aslında biraz oyun gibidir. Tamam mı? Devreyi güzel bir şekilde analiz edeceğiz. Ben sana zaten trik noktaları nereden ilk başta başlaman gerektiğini söyleyeceğim. Bu ders önemli. Bu derse tüm kafanı, dikkatini, her şeyini vermen lazım. Gözün kulağın her şeyin bu derste olsun. Burayı iyi bir şekilde anlarsan, bundan sonra yapacağım alıştırmayı da anlarsan artık senin elektrik devrelerinde kimse bileğini bükemez. Ben sana söyleyeyim. O zaman ne diyelim? Sen hazırsın. Ben hazırım. Ekim servizi. Haydi gel başlayalım.
Şimdi voltaj dağıtma yöntemi nedir? Voltaj dağıtma yöntemi elektrik devrelerine gerilim kaynaklarının etkisini ve dirençler üzerindeki potansiyel farkları daha kolay hesaplayabilmek için Hı hı. >> Bakışların daha da kolaylaşması için yapıyoruz aslında bunu. Potansiyel dağıtma yöntemi kullanılır. Bu yöntem özellikle karmaşık devrelerde işlemleri sadeleştirerek çözümü büyük ölçüde bizim için ne yapacak? kolaylaştıracak. Hep kolay yöntem arıyorsun ya. İşte kolay yöntemle voltaj dağıtma yöntemi oluyor. Güzel. Şimdi ben burada bazı devreler verdim. Tüm devreleri ne yapacağız? Konuşacağız. Senin de kalemin aynı şekilde benimle beraber hareket edecek. Tabletin mi olur, çıktın mı olur bilemem. Ancak kalemin oynamak zorunda. Ben sana söyleyeyim. Sadece izleyerek, böyle izleyerek, oturarak bu iş olmaz. Baştan sana söyleyeyim. Şimdi burada bir tane direnç var. Bunların direnç olarak olduğunu varsay. Tamam. Bunlar ileride lamba olacak. Hiç fark etmez. Şimdi bak burada 5 ohmluk bir direnç var değil mi? Güzel. Ne olacak? Benim akımım buradan başlayacak. Şöyle gidecek. Devreyi ne yapacak? Tamamlayacak. Güzel. Sen şimdi bana şunu söylemen lazım. Bu pilin uçları arasındaki potansiyel fark nedir? Hocam zaten vermiş 30 volt. Doğru. 30 volt. Yani ben bir tane voltmetre bağlıyordum ya böyle bir telin sağ tarafına bir de sol tarafına. Evet hocam. Şuraya dokundurduğumda ve şuraya dokundurduğumda ne görüyordum ben? 30'luk bir değer görüyordum. O 30 ne? Benim için fark. Bu iki nokta arasındaki ne oluyor? Fark olmuş oluyor. Bak şimdi ne yapıyorsun biliyor musun? Şuraya bir kırmızı renk atıyorsun. Tamam hocam. Şuraya mavi bir renk atıyorsun. Tamam hocam. Burasına 0 diyorsun. Buraya 30 diyorsun. Bak ben ne yaptım şu anda? Bu iki nokta arasındaki potansiyel farkı belirttim. Ben buraya bir voltmetre bağlarsam bir ucunu buraya bir ucunu buraya bağladığımda zaten şu arkadaşın potansiyelini göreceğim. Güzel. Şimdi herhangi bir devre eleman var mı? Yok. O zaman ne yapıyorsun? Şuraya da o kırmızı noktayı taşıyorsun. Şuraya da ne yapıyorsun? O mavi noktayı taşıyorsun. Güzel. Şimdi ne yapacaksın? Gene yazacaksın. Burası ne oldu? 30. Burası ne oldu? 0. Bak oradaki direncin uçları arasında sağında ve solunda kulaklarında hangi fark var? 30'luk bir fark var. Bu ne demek biliyor musun? Bu direnç bu arkadaş 30 voltunu cebine koymuş demektir. Güzel. Şimdi 30 voltun cebine koyduysam her zaman neyi kullanıyorsun? V = I x R'yi kullanıyorsun. V'si kaç? E V'si bu adamın aldığı cebine koyduğu 30 volt. 30'u yazıyorsun. Güzel. Akımı ben arıyorum. Ne kadar akım dolaştığını anlamaya çalışıyorum. Bilmiyorum. Ona iyi diyorum. E direnç ne kadar? Bak 5lik. E buradaki işlemi yaparsan senin buradaki akımın ne çıkacaktır? 6 amper çıkacaktır. Ahan da bak bitti. Sen neyi buldun? Akımı buldun. Potansiyel farkı da ne yaptın? Dağıttın. Olay bitti. Hocam bu kolaydı. Doğru. Kolaydan zora doğru gitmeye çalışacağız da çok zor devreler konuşmayacağız. Merak etme.
Şimdi bak burada iki tane direnç var. Sen tabii ki de eşdeğer direnci bulabilirsin ama karışık devreler verdiklerinde bu eşdeğer direnci sana buldurmazlar. Ben sana söyleyeyim. İleride öyle örnekler gelecek. Şimdi burada ne yapacağız? Şöyle birazcık daha yaklaşalım. 30 volt var. Yani şuraya bak ne yapıyorsun? Yine mavi renk koyuyorsun. Buraya ne yapıyorsun? Kırmızı rengi koydun. Herhangi bir devre elemanı yok. Buraya da kırmızıyı koydun. Herhangi bir devre elemanı yok. Buraya da ne yaptın? Maviyi koydun. Bak bu ortaya ne koyacaksın? Kırmızı koyamazsın. Neden? Çünkü burada ne var? Bir potansiyel fark oluşacak. Neden? Çünkü bu adam cebine bir potansiyel alacak. Bu adam da cebine bir potansiyel alacak. İkisinin alacağı potansiyelin toplamı ne olacak? Bu olacak. Biz ne yapıyoruz? Şu 30 voltuu bu arkadaşlara dağıtacağız. Bu tükenecek. Para gibi düşün. Benim 30 liram var. Bu iki arkadaşa dağıtacağım. Elimde hiçbir para kalmaması lazım. Kimin hakkı ne kadar? Bunu anlamaya çalışıyorum. Güzel. Şimdi şöyle yapacaksın. Olay aslında çok basit. Bunların üzerinden bir akım geçiyor mu? Evet hocam geçiyor. Nasıl geçiyor? Akım buradan çıkıyor. Böyle işte gidiyor. Bunda bir sıkıntı yok zaten. O akımın değerini biliyor musun? Hayır bilmiyorsun. Ben farkındayım. Şu an eş değer direnci sen direkt 10 ohm diyorsun ya. Benim derdim o değil şu anda. Tamam hocam ben şu anda akımı bilmiyorum. Diyorum ki şuradan ne geçsin mesela? Eee A akımı geçsin diyorum. Bak A'yı koydum. Güzel. Şimdi bu adamın üzerinden de bu adamın üzerinden de aynı A akımı geçiyor mu? Geçiyor. Şimdi bak parçalara ayırıyorum. V = I x R'yi tekrar kullanacağım ve aldıkları potansiyeli anlamaya çalışacağım. Bunun üzerinden A akımı geçiyorsa ve 5 ohmluk dirense bunun alacağı potansiyel 5a olmayacak mı? Ne yaptım? A ile R'yi çarptım 5A dedim. Bununki de 5A olmayacak mı? Olacak. Bak biri de 5A aldı diğeri de 5A aldı. Bu neye eşit olacak? İşte benim o dağıttığım 30 volta eşit olacak. Yani bak 10a = 30 oldu. A dediğin ne olmuş? 3 olmuş. 3 ne aslında? Buradaki akım değerimmiş. Aa benim akımım kaç ampermiş aslında? 3 ampermiş. Ne oldu aslında? 3 amper 5 ohmluk direncin üzerinden geçti. 15 volt'unu bu aldı. 15 volt'unu da bu aldı. İkisini de topladım. Bak 30 voltu zaten elde ettim. Akımı buldun mu? Buldun. Sıkıntı yok. Potansiyeli dağıttın mı? Evet dağıttın. Şimdi bir adım ötesine geçeceğim. Çok küçük bir şey yapacağım. Şimdi buradaki değer kaçtı? Şu kırmızı noktada 30 değil miydi? Evet hocam en başta 30'du. Şuralar hatta neydi? 0dı. Güzel. Şuraya o zaman ne koyacağım ben? Ne yapmam? Ne yazmam lazım? E zaten burası 15 volt almadı mı? Evet. Yani şu iki nokta kırmızı nokta ile şuradaki yeşil nokta arasındaki fark ne olmak zorunda bana? 15 volt olmak zorunda. Ben oraya bir voltmetre bağlasam bir ucunu kırmızı uca bir ucuna yeşil uca koysam voltmetre bana hangi değeri gösterecektir? 15 volt değerini gösterecektir. Demek ki buradaki fark 15 ise bak burası ne oldu? 15 oldu. Bak 30'ile 15 arasında 15 volt aldığını söyler. 15 ile 0 arasında 15 volt aldığını söyler. 3 tane olursa hemen anlıyorsun artık değil mi hocam? Zaten 10 10 paylaşacaklar. Evet doğru aslında. Ne yapıyorsun? Şuraya 30 diyorsun. Bir devre elemanı yok çünkü. Devre elemanı gelene kadar şuraya da 0 diyorsun. Güzel. Bak şurayı bilmiyorum. Mavi noktayı. Şuradaki kırmızı noktayı mesela ne yapmıyorum? Bilmiyorum. Ne yapıyorsun? Bir tane akım gönderiyorsun. A akımını gönderdin. E V = I x R'ye göre şuradaki 5 ohmluk direnç 5 x A'dan 5A'lık bir potansiyeli cebine koydu mu? Koydu. Bu da 5A'lık bir potansiyel cebine koydu mu? Koydu. Aldı hakkını akım yoluna devam ediyor. Bu da 5A'lık aldı mı? Aldı. Toplamda burada kaç tane A oldu? 15A oldu. Bu neye eşit? Benim dağıttığım buradaki 30 volta eşit. 15a e= ne diyorsun? 30 diyorsun. A ne olacaktır bak? 2 amper olacaktır. Yani burada dolaşan akım ne kadarmış? İşte 2 ampermiş. Bak farkında mısın? Eşdeğer direnç bulmadan her şeyi anlayabiliyorum. Sen mesela gittin 30 volt değil de 60 volt yaptın burayı. E 60 volt yaptığında 15A'yı bu sefer kaça eşitleyeceksin sen? 60'a eşitleyeceksin. E 60'a eşitlediğinde bu sefer akım değerin ne olacak bak? 4 amper olacak. E bu da 4 amper olduğunda bu sefer ne olacaktır? Bak 4 x 5'ten bu 20 aldı. Bu da 20 aldı. Bu da 26 40 60. Bak ne yaptım? Tüm voltajı aslında dağıtmış oldum. Şimdi başa dönelim biz. Şuraya 2 amper yazayım. Şuraya 2 amper yazayım. Şuraya da 30 vol 30 voltu dağıttığım için yazayım. Güzel. Şimdi bana söyle bakalım. Şu siyah nokta ile kırmızı noktaya bir tane voltmetre bağlarsam benim göreceğim değer ne olacaktır hocam? 2 amper geçiyor. 5 ohmluk direnç olduğu için 10 voltluk bir değer diye geri ödeyeceğim. Demek ki bu iki nokta arasındaki fark neymiş? 10'muş. Demek ki 30'dan kaçı çıkartırsan 10 olur? Aferin. 20. Bak burası neydi? 20. E ne oldu bak? 30'dan potansiyel 20'ye düştü. Niye? 10'unu bu aldı çünkü. Şunları silelim. Bu 10 alacak. Bu 10 alacak. E bu da 10 alacak. E 20'den kaça düşecek? 10'a düşecek. Bu da aldı 10 voltu. Elimde 10 volt kaldı. Bu arkadaş da ne aldı? O 10 volt aldı. Bak potansiyel ne oldu? Sıfırlandı ve devre tamamlandı. Bak ne yaptın sen? 30 voltu babalar gibi dağıtmış oldun. Güzel. Serilerde bu şekilde yapabilirsin. Akımı atacaksın. Ha akım değerini ben A diye atıyorum. E direnci biliyorum. 5 ohm'dur, 6 ohm'dur. Bunların zaten toplamları bana neyi verecektir? Potansiyel farkı verecektir. Tamam. Bunlarda çok bir sorun yok. Paralellerde daha zor değil. Ben sana söyleyeyim. Daha kolay.
Şimdi şuradaki devreye bakalım bir. Şimdi burada nasıl bağlamışım ben? Paralel olarak bağlamışım. Evinin elektrik tesisatı senin aslında böyle. Bu çamaşır makinendır. Bu bulaşık makinesidıdır. Bu televizyondur. Bu bilgisayardır. Bu da nedir? Şehir şebekesinden aldığın voltaj değeridir mesela. Güzel. Şimdi ne yapıyorsun? Sen burada eş değer direnci bulmak ister misin? Bulabilirsin istersen. Uğraşırsan bulursun. 1/R'ye eşit diyeceksin. He. 1/4 + 1/10 + 1/5 + 1/4. Artık payda eşitle falan. Bununla uğraşılır mı? Bence uğraşılmaz. Ne yapacaksın? Voltaj dağıttığında tüm akımları bulabilirsin. Nasıl bulacağım hocam? E voltajı dağıt. Şuradaki senin potansiyel farkın ne kadarmış? Bak 20 volt değil mi? Hı hı. Şuraya mavi nokta koydum. Hatta oraya kırmızı koyayım gene. Şuraya kırmızıyı koydum. Buraya kırmızı. Herhangi bir devre olmadığı için aynı rengi ne yapabilirim? Güzel güzel taşıyabilirim. Şuraya da ne koydum? Mavi koydum. Mavi koydum. Mavi koydum. Mavi koydum. E kırmızı dediğim yer benim kaç? 20 değil mi? Çünkü pilimin potansiyeli 20 olduğu için sol kulağına 20'yi yerleştirdim. Şunu da silelim. Şuraya da 20. Şuraya da 20 koydum. E şunlar ne? 0 0 0 0 0. Bak bu adam 20 volt'unu babalar gibi almış. Niye? Kulaklarına bakıyorsun 20 volt var. Demek ki ben diyorum ki 20 volt aldım arkadaşım diyorum. Bu ne? Bu da 20 aldı. Bu da 20 aldı. Bu da 20 aldı. E V = I x R'ye göre burası 20 ise akım değerini arıyorsan ona da I akımı diyeyim. E 4 ohm'luk bir direnç varsa buradan geçen akım ne kadar olacaktır? Aferin bak 5 amper olacaktır. 5 ile 4'ü çarptım ne oluyor? Çünkü 20 olmuş oluyor. E şu arkadaş alttaki arkadaş da ne olacaktır? 20 e 20 voltu almadı mı? Aldı. Eee, bunun akımla direnç çarpımı ne olacaktır? 20 olacaktır. Bak buradan geçen akım ne oldu sana? 2 amper oldu. Buradan ne olacaktır? 5 ile kaçı çarparsan 20 volt elde edebiliyorsun. I x R'ye göre. Aferin. 4 amper. Burada ne olacak? Yine bak 5 amper oldu. E şimdi bak 5 amper, 2 amper, 4 amper, 5 amper. Bunlar nereden geliyor? Bunlar ana koldan geliyor. Şuradan geliyor. Bir araba gibi düşün. Araçlar geldi. 5 tane araç buraya gitti. 4 tane araç buraya gitti. 2 tane araç buraya gitti. 5 5 + 2 7 4 daha 11 5 daha ne oldu? Senin anakol akımın 16 amper oldu. E güzel hocam. Tamam. Ben eşdeğer direnci bulabilir miyim? Direkt bulursun ki. Nasıl yani hocam? Artık bak sen ana kol akımını biliyorsun. Voltaj değerini de bildiğin için ne yazacaksın buraya artık? V = I x R ya. Neden artık? Çünkü sen burada 16 amper devrenin akımı olmuş oldu. Ben burada parça parça baktım. Elimde bütün ne var? 16 amper var. He o zaman burası neymiş? 16'ymış. E ben neyi dağıttım? 20 voltuu dağıttım. E RH ne olacaktır? Gördüğün gibi 20/16 olacaktır. Gel bakalım şuradan 20 20/16'yı bul bakalım. 1 saat 1/4, 1/10, 1/5, 1/4 yapıp bir de üzerindeki şu akımları tek tek hesaplayabilir misin? Canın çıkar bence. Çok kolay hesaplayamazsın. Bak eş değer direncimi sordu sana hocan. Bunu söyle sana gayet 10 puanlı, 15 puanını gayet net bir şekilde verecektir. Hiçbir hata yoktur. Çünkü anakol akımını buldun. Bu arkadaşlardan geçen akımları buldun. Bu arkadaşların eşdeğer direncini buldun. E her şeyi buldun işte. Gayet ne yaptın? Olayı hallettin.
Şimdi geldik şöyle bir devreye. Bu devrelerde ne yapacaksın? Hem paralel var hem seri var. Gözün korkmasın. Hepsinde yöntem aynı. Birincisi yapacağın şey ne olacak biliyor musun? Her zaman. Her zaman ama önce şu paralel kısmı halledeceksin. Neden? Daha kolay olduğu için. Şunu da hatırlatalım tekrardan. Burada ben 20 voltu'u dağıttım ya. Şuradaki yer, şuradaki 4 ohm'luk direnç cebine ne kadar aldı? 20 volt. Bu ne kadar aldı? 10 ohmluk direnç 20 volt aldı cebine. Toplam 40 olmadı fark ettiysen. Paralellerde bir tanesinin voltaj değeri direkt neye eşittir? pilin potansiyeline eşittir. Peki seride ne oluyorduk? Çatır çatır topluyorduk. Paralelde ne yapacaksın? Birinin voltaj değerini alacaksın. Güzel. Şimdi bu arkadaşların kulaklarının arasına ben 1 volt metre bağlarsam aynı voltaj değerini görmeyecek miyim? Evet göreceğim. Nasıl yani hocam? E şöyle düşün. Şuraya kırmızı renk attın. Şuraya kırmızı renk attın. Şuraya kırmızı renk attın. Şuraya gittin. Mavi renk attın. Buraya mavi renk attın. Buraya mavi renk attın. Yani şu fosforladığım kısımlarda bak bu arkadaşların uçları arasındaki potansiyel farkları ne? Eşit. Bilmiyorum ama kaç oldu? Ama bilmiyorum ama aynı olduğunu biliyorum. 10'dur 20'dir. Onu bulacağız zaten. Şu an şu 36 voltu görmeyeceksin ama onu birazdan bulacağız. Şimdi bunların uçları arasındaki potansiyel fark aynıysa parça parça V = I x R hepsine ne yapacağım? Uygulayacağım. Şimdi şu arkadaş için ben üzerinden bir akım geçiyor mu? Evet hocam geçiyor. Şunun da üzerinden bir akım geçecek. Bunun da üzerinden bir akım geçecek. Peki nasıl olacak? E aynı potansiyel var ikisinde de. Tamam. Eee mesela buradan ne geçsin? I1 akımı geçsin. Buradan da ne yapsın? I2 akımı geçsin. Bunu söyleyebilir miyim? Evet hocam söyleyebilirsiniz. I1 x 6. Alttaki için V potansiyeli var. Çünkü aynı potansiyel. V diye bir harf attım sadece. I2 çarpı ne dedin? 3 dedin. E şimdi buradaki matematiğe göre bana ne dersin hocam? I1'in eğer değeri A isa A diyorum. Bir harf atmam lazım. 2 amper 3 amper diyemem. Çünkü ben daha oraya gelmedim. Buraya ne dersin? 2A dersin. He. I1 dediğin arkadaş A'ymış. I2 dediğin arkadaş neymiş bak? 2A'ymış. Bir yerlere varmaya başlıyoruz. Güzel. Yani üzerlerinden geçen akımları ne yaptım? Anlayabildim. Bak çarptığımda 6 x a, 3 x 2a'dan da 6a. O aslında bana ne oldu? Voltaj değerini söylüyor. Aslında aynı bulmalıydım. E bu 2a + a nereden geliyor? Toplam 3a. Havadan gelmiyor. Buradan geliyor. Güzel. E şimdi sana bir soru. Bu ikisinin çarpımı sana voltaj değerini vermiyor mu? Evet. Tamam. 6 ile a'yı çarptığında ne olacaktır? 6 ile orantılı bir voltaj değeri bulacaksın. Yani şöyle yapacaksın. 6 ohm x a diyorsun ya. Şunu görme. De ki 6V üssü olsun. Bunu söyleyebilirsin. Bunda bir sıkıntı yok. 2A ile 3 ohm'u çarptın. Bu da 6v üssü olsun. Güzel. E 4 ohm'luk direncin üzerinden 3A'lık bir akım geçiyorsa ne olacaktır bu? 12V üssü olacaktır. Güzel. Bunu anlayabildim mi? Zor bir şey yapmıyorum. Sadece aldıkları voltajları anlamaya çalışıyorum. Ama bak V üssü cinsinden yazdım. Niye? Şimdi işte şunu dağıtacağım. Nasıl dağıtacaksın? Toplamına bakacaksın. Şu anda dağıldı hepsi. E şu paralellere baktığında bir tanesini almıyor musun? Evet hocam bir tanesini alıyorum. 6V üssüyü aldım. Güzel. E yanındakiyle de şu seri değil mi? Evet ikisini topla bakalım. 6v üssü + 12v üssü eş ney? 36v. Ben bunu dağıttım. Yani 36'yı ne yaptım? Dağıttım. 18V üssü e= 36. V üssü dediğin şey neymiş aslında? 2ymiş. Yani burası neymiş biliyor musun? 12 voltmuş. V üssü 2 ya. Hı hı. 2 volt bulduk. Bak bu da 12 voltmuş. Zaten 12 volt olmak zorunda. İkisi de burası 12 ise burası da 12 olmak zorunda. Eşit çünkü. Burası ne oldu? V üssüne sen 2 volt yazarsan 24 volt oldu. Bak şimdi topla. 12 12 bir tanesini aldık cebimize. Hı. Evet. 24'ile de topladın. 36'yı ne yaptın? Buldun. E şimdi düşün 6 ohmluk direnç 12 voltu cebine aldıysa buradaki akım neymiş aslında? 2 ampermiş. Bak 2 ile 6'yı çarp 12. Burası neymiş? 4 ampermiş. 4 ile 3'ü çarp 12. Burası neymiş? 6 ampermiş. 6 ile 4'ü çarp bak 24'ü buldu. Ana kol akımını sen ne buldun bak? 6 amper buldun. 6a buldun. E şimdi bak buradan eşdeğer direnci de okuyabilirsin artık. Nasıl yani hocam? Şöyle geliyorsun. Benim buradaki pilimin potansiyeli ne? 36. V = I ne? 6. RH diyeceksin. Bak RH aslında kaçmış devrenin gelininde 6 olmuş. Tabii ki de sen şunu yapıyorsun. 1/6 + 1/3. Sonra seri olduğu için topluyorsun ama birazdan bunu yaptırmayacaklar sana. Merak etme. Gerçekten karışık devrelerde anlayamazsın. Buna alışman olayları çok fazla ne yapacak? Kolaylaştıracak. Yaptığımız şey basit. Bak burada gelip burada ne yaptım ben? Paralellerden başladım. Paralellerde potansiyel eşit. Bu bilgi önemli işte. Paralellerde potansiyel eşit. Tamam. E dirençleriyle ters orantılı bir akım değeri attım. I1 dedim. I2 dedim. E tamam. Burada ne dedim? Sonra buradan atıyorum A akımı geçiyorsa buradan 2A akımı geçecek dedim. Tamam. Bunlar nereden geliyor? Ana koldan geliyor dedim ve ilerledim. Hep kullandığın tek bir formül var. V = I x R. Gel şimdi şuradaki son örneği de bir seninle yapalım. Daha güzel şeyler konuşalım. Şimdi burada nasıl yaklaşacağız olaya? Dediğim gibi önce paralel kısımdan başlayacaksın. Şu kısmı ben bir siliyorum. Karışmasın değerleriyle. Paralel kısım dediğim neresi aslında? Ahan bak burası. Önce tüm fokusun burada olacak abi. Önce buraya odaklanacaksın. Dirençlere bakıyorsun. 6 ohm 3 ohm. Güzel. Hemen neyi hatırlıyorsun hocam? Bunların kulakları arasındaki potansiyel farklar eşitti. Yani burası kırmızı renk. Burası kırmızı renk. Burası kırmızı renk. Burası ne? Mavi renk. Mavi renk. Mavi renk. He yani bu dirençle bu direncin kulaklarındaki potansiyel farklar ne? Eşit durumda. Yani V = I x R ne yapacak burada? Çalışacak. Şuradan mesela bak 3 amper akım geliyor. Burada bölünecek. Burada da tekrar ne olacak? 3 amper olarak yoluna devam edecek. E 6 oh'a 3 ohmsa ne yapmam lazım? 1'e 2'ye paylaştırmam lazım ki e bak burası 1 amper olacak. 1 ile 6'yı çarp 6 volt demek demektir bu. Burası ne olacaktır? 2 amper olacaktır. 2 ile 3'ü çarp gene ne oldu bak? 6 volt oldu. Burası 6 volt. Burası 6 volt. Ben buradaki potansiyeli bulurken ne yapacaktım? Bir tanesini alacaktım. Ahan da bir tanesini koydum. E bunlar zaten kolay. Niye? 3 amper 5 ohm'dan geçiyorsa bu arkadaş cebine ne kadar alacaktır? 15 volt alacaktır. Şuradaki 6 ohmluk arkadaş ne alacaktır cebine? 18 vol alacaktır. Toplam ne oldu? 15 + bir tanesini alıyorsun dikkat et paralelde. 6 + ne oldu? 18 yani 15 + 6 + 18'den etti mi sana 39 volt? Etti hocam. E 39 voltu kimden alıyoruz biz? Ahan da şuradaki arkadaştan pilden aldık. 39 voltuu koydum. Ee burada ana kol akımı şu arkadaş değil mi? 3 amper. Güzel. Şimdi ne yapıyorsun? Devrenin geneli için V = I x R yazıyorsun. V = I x R eşit diyeceğim bu sefer. E potansiyel kaç? 39 hocam. Güzel. I kaç? 3 amper. E R eş ne oldu bak? 13 ohm oldu. Bak herhangi bir şekilde 1/6 + 1/3 RŞ hesaplayıp bu bunlar seri bu bunlar seri bir toplama yapmadan RŞ'i buldum. Akımları buldum. Potansiyelleri buldum. Her şeyi ne yapmış oldum? Bulmuş oldum. Olay aslında bu. Eğer bunları güzel bir şekilde böyle yaparsan iyi. İşimiz kolaylaşacak demektir. Ama ne yapacağız? Daha devam edeceğiz. Çünkü alıştırmada çözeceğiz. Gel şimdi şuradaki iki tane soruyu seninle konuşalım.
Şimdi birinci soruyla başlayacağım. Kısa bir bilgi vereceğim. Eğer lamba parlaklığı sana soruyorsa hangi lamba daha parlak yanar? Hangi lamba daha sönük yanar diyorsa neye bakacaksın? Potansiyele bakacaksın. Ancak şartım ne? Bu arkadaşların hepsi özdeş lamba, ikiz lamba. Aynı lamba olacak. Potansiyeli yüksek olan lambanın parlaklığı ne diyeceksin? Daha yüksek diyeceksin. Güzel. Bunlar bu sefer ne? Lamba. Güzel. Direnç lamba aynı mantıkta çalışır. Sonuçta bunların da içinde ne var? Dirençler var. Ama hepsinin direnci aynı. R, 2R, 3R diyebilirsin. Neden? Özdeş lamba dediği için. diyor ki anahtar kapatılırsa yargılarından hangileri doğrudur diyor. Şimdi bak kafandan şunu söyleyebilirsin. Ya hocam ben şuraya 30 volt diye bir voltaj değeri atsam şurası yeşil renk, şurası yeşil renk, şurası yeşil renk, şurası yeşil renk. Buralar 0 0 0 0 0 0 0 oldu mu? Oldu. Bunda bir problem yok. Niye? Potansiyel dağıtıyorum. Burası ne? 30. Burası ne? 30. Burası ne? 30. Burası ne? 30. Şimdi en başta bu M lambası 30'la 0'ın arasında kaldı mı? Kaldı. cebine neyi aldı? 30 voltu aldı. Güle güle kullansın. K lambası da cebine 30 voltu aldı mı? Aldı. Çok güzel. Şimdi bu arkadaşlar özdeş lamba olduğu için yani V = I x R'yi düşüneceğim. Yani bunların r'leri hepsinin aynı. E potansiyel farkları da K lambası için de M lambası için de aynı değil mi? Evet hocam aynı. Yani buradan I diye bir akım geçiyorsa buradan da i diye bir akım geçecek mi? Evet. Neden? Çünkü potansiyelleri aynıysa özdeş lambalar olduğu için üzerlerinden geçen akım da ne olacak? Aynı olacak. Anakolu akımı ne? 2i olacaktır. Bak 2i geldi. İ'si buraya gitti. i'si buraya gitti. Güzel. Adam diyor ki S anahtarını kapat. Ahan da kapattım. E bunu kapattığımda L lambası da cebine 30 volt alacak mı? Alacak. Onun üzerinden geçen akım ne olacak? Onun üzerinden geçen akım da I olacak. Onu da bak farklı renkle göstereyim. Şöyle kırmızı iyi yazdım. Güzel. E bu nereden gelecek? gidip bunlardan gelmeyecek. Bunlar değişmeyecek. Niye değişsin ki? Bunların potansiyel farkında bir değişim yok. Bu yeni i nereden gelecek? Ana koldan gelecek. Senin işte faturanın artma sebebi bu olacak. Bu aslında ne devresiydi? Senin evdeki tesisatındı. Televizyon açık, klima açık. Bir de neyi açtı annem? Bulaşık makinesini açtı. Şarterden çektiği akım ne oldu? Arttı. Ama diğerlerinin üzerinden geçen akımlar ne oldu? Değişmedi. Voltajlar ne oldu? Değişmedi. Ana koldan çekilen akım artar. Kesinlikle doğrudur. Güzel. Ben bu anahtarı kapattım diye bu K ve M lambasında bir değişiklik oldu mu voltajlarında? Hayır. Olmadı. Parlaklıklarında bir azalma artma olur mu? Olmaz. Annem bulaşık makinesini çalıştır diye televizyonun kapanır mı veya televizyonun çok daha parlak olur mu? Hayır olmaz. O yüzden K'nın parlaklığı ne olmayacak? Değişmeyecek. M'nin parlaklığı da artar diyor. Hayır değişmeyecek olacak. Doğru cevabımız A seçeneği olmuş oldu. Bence bir şeyleri anlamaya şu an başladık diye düşünüyorum.
Gel bakalım soru 2'ye. Soru 2. İç dirençleri önemsiz üreteç ve özdeş lambalar kullanarak hazırlanmış devre şekil 1'deki gibi. Buna göre özdeş P lambası devreye şekil 2'deki gibi eklenirse, bak özdeş bir tane ekliyoruz. Sadece rengini ben kırmızı yapmışım burada. Hangi lambaların parlaklıkları ilk duruma göre azalır diyor. Yani hangisinde voltaj değişiyorsa ona bakacağız. Şimdi en başta sen ne yap biliyor musun? Şuraya 30 voltuu bir patlat. Biz 30 volt diyelim. Güzel. Burası ne renk? Kırmızı. Kırmızı. Kırmızı. Kırmızı. Burası ne renk? Mavi, mavi mavi mavi. Mavileri ben 0 diyorum. Çünkü pilin potansiyeli 30 olduğu için bunun arada da 30 voltuu koyabilirim. Yani benim iki nokta arasındaki farkım, potansiyel farkım ne oldu? 30 30 30 oldu. Yani K lambası da Lambası da M lambası da cebine neyi aldı? 30 voltu aldı. Şunları ne yaptık? Şöyle güzel güzel yerleştirdim. Şu anda bu üç lamba özdeş olduğu için üçü de aynı parlaklıkta yanacaktır. Hiçbir sıkıntı yok. V = I x R çalışıyor. Bunlar özdeş lambalar olduğu için r'leri aynı. Potansiyel farkla I'yi orantılı kurabilirsin. Yani buradan I akımı geçiyorsa bundan da i akımı geçecektir. Bundan da i akımı geçecektir. 3 amper, 5 amper olabilir ama ben şu an onunla ilgilenmiyorum. Ben üzerlerinden geçen akımların aralarındaki ilişkiyi anlamaya çalışıyorum sadece. Güzel. Ana kol akımı ne? 3i. Tamam. İlk durumda durum bu. Sonra buraya bir lamba ekledin. Şimdi sen buraya lamba ekledin diye K'nın uçları arasındaki potansiyel değişti mi? Hayır değişmedi. Bu yine ne yaptı? 30 volt'unu aldı. Bu da ne yaptı? 30 volt'unu aldı. Yani bundan yine i akımı geçecek. Bundan yine i akımı geçecek. Güzel. Şimdi bak L neydi az önce? 30 volt alıyordu. Sen yerine bir arkadaş ekledin. He bak bunlar ne oldu? Birbirlerine seri oldu. Özdeş lambalar olduğu için bu sefer bak bu 15 volt olacak. Bu da 15 volt olacak. Neden kardeş kardeş? Buradaki 30'a 0 olan potansiyeli ne yapmak zorundalar? Paylaşmak zorundalar. 30'a 0 hani 5 10 5 10 diye direnç koyduğumda 15 15 paylaşmışlar diye. Evet. Bak burada da ne oldu? 15 15 paylaştı. H güzel. Peki buradaki akım ne olur? Bak şuraya çok çok dikkat etmeni istiyorum. Buradan I akımı geçer diyemezsin bana. Neden diyemem hocam? E i akımı geçseydi bu lambanın ne olması lazımdı? İlk lambada olduğu gibi 30 volt olması lazımdı. Buraya ne diyemezsin sen? i diyemezsin. Ne olmalı o? Eğer 30 voltken I akımı alıyorsa artık L lambasının bak voltajı ne? 15 volt. 15 volt olduğunda I/2 akım alacaktır. Bak burada ne oldu? i/2 akım olmuş oldu. Farkında mısın? En başta idi. Şimdi bak ne oldu? i/2 oldu. En başta 3'i çekiyordum ben anaoldan. Şimdi ne olacaktır? I I I/2 olduğu için 2,5i çekeceksin. Yani ne olacak senin burada? Şalterden çektiğin akım azalacaktır. Hangilerinin parlaklığı ilk duruma göre azaldı? Şu Lambasını görüyor musun? Voltajı düştü. Ne oldu? 30 volt'tan 15 volta düştü. Parlaklık azaldı. Hani voltaj düştü derler lamba parlaklığı azalıyor. Bazen hani oluyor ya voltaj düşüklüğü yaşanıyor bazı bölgelerde lambalar biraz sönük yanmaya başlıyor. İşte o sönük yanmasının sebebi aslında voltajın düşmesi oluyor. Şu arkadaş eklendiğinde bir nevi onun hakkına girdi. Niye? Ben de 15 volt istiyorum. Al sana da 15 volt. Çünkü hakları neydi? 30 volt olduğu için M ve K'da hiçbir değişim yok. Onlar zaten babalar gibi 30 voltlarını ne yapıyorlardı? Alıyorlardı. Hangilerinin parlaklığı ilk duruma azaldı? Konuşamadım. L lambasının azalmış olduğu. Doğru cevabımız B seçeneği olmuş oldu. 1A 2B. Bir hatamız yok. Bu adımı da ne yaptık? Bitirdik. Biraz yorucu olduğunun farkındayım. Yalan değil. Hemen şak diye anlamanı da beklemiyorum ama ne yapacaksın? Kalemini güzel güzel yazacaksın, oynatacaksın. Benim gibi renkli kalemler kullanarak böyle tak tak ne yapacaksın? Bulmaca çözer gibi anlamaya çalışacaksın. Bak hiçbir şekilde ben çok fazla formül kullanmıyorum. V = I x R dışında hiçbir şey kullanmıyorum ama tüm olayları bir mantık çerçevesinde ne yapmaya çalışıyorum burada? Analiz etmeye çalışıyorum. Tamam mı? Geçmiş olsun. 5 adım da güzel bir şekilde hallettik. Bundan sonra ne yapacağız? Bir ek adım yani alıştırma yapacağız. Dör tane soru koydum oraya. Birazcık orada da akım potansiyel farklarla ilişkiler arasını inceleyeceğiz. Birazdan devrelere bakış açımızı ne yapacağız? Kullanacağız. O zaman ne diyelim? Gelecek derste görüşmek üzere diyelim. Kendine çok iyi bak. Hoşça kal.