Transcription
[Müzik] [Alkış] [Müzik]
Yer şekillerinin son kısmında soruları beraber çözeceğiz demiştim. Şimdi o video karşınızda. Hazır mıyız soru çözmeye?
>> Evet.
Aslında sorularla genel tekrar yapıyoruz. Yer şekilleri konusunu hatırlamadığımız yerler varsa kısa böyle özetle gitmiş olacağız sizle birlikte. Hemen ilk soru karşımızda. Dağlarla ilgili bir soru okuyalım. Ondan sonra olayı bağlayalım. Haritada dağların kendisi var. Bey dağlarını gördüm. Amanos dağları var. Samanlı dağları, Nur Hak dağlarının kendisi. Ve kaç karlar var? Yukarıda Türkiye artısına verilen dağ sıralarının hangisine oluşum diğerlerinden farklıdır?
Cevap >> Edirne Samanlı diyen var. Amanos diyenler var.
Sorunun cevabı >> Amanos dağları.
Bu tür sorularda şunları yakalamaya çalışın lütfen. Genelde kıvrım dağları olur. Kırık ya da volkan dağı yakalamaya çalışın. Şimdi hatırlıyor musunuz? Kaz, Madra, Yun, Boz, Aydın, Menteşe, Amanos. Bunlar neydi? Kırık dağlardı. Bir de volkanları yakalamanız gerekir. Kırık dağların dışında. Onlara bakın ilk önce. Kula, Karadağ, Karacadağ, Hasan Melandiz, Ercies. Hatırlıyor musunuz?
>> Karacadağ vardı Güneydoğu Anadolu'da. Sonra Doğu Anadolu'da Nemrut, Süphan, Tendürek, Büyük Ağrı, Küçük Ağrı.
İlk önce volkan ve kırık dağların kendilerini aradım, buldum. Kırık dağ varmış. Geriye kalanlar genelde kıvrım dağı genellemesiyle birlikte ön plana çıkar. En azından bu soru kalıbı için bunu söyleyebiliriz. Anlaştık mı acaba?
>> İlerliyoruz.
Diğer sorudayız. Evet. Derinlik volkanizması cümlesini hatırlarsınız muhtemelen. Mama'nın kendisi yeryüzüne çıkarsa yüzey volkanizmasını ortaya çıkarıyordu. Hatırlıyor musunuz? Karaca'da hemen çevresinde Urfa, Mardin, Diyarbakır arasında öyle inanılmaz saçlık tarlaları göstermişti videoda. Yüzey volkanizmasının mantığı bu. Derinlik volkanizmasında da önemli bir şehre gittik. Batolit olma özelliğiyle karşımıza çıkıyordu. Onu soruyoruz. Neresi orası?
>> Uludağ.
>> Uludağ olarak karşımıza çıkıyor. Sorunun cevabı A seçeneğinde ön plana çıkar. Amanos dağları kıvrım mı kırık mı?
>> Kırık.
>> Çok güzel. Ala dağlar Bolkar Cilo dağlarının kendisi
>> kıvrım
>> kıvrım dağları olarak ön plana çıkar. Bu şekilde anımsamanız bile bizim için çok iyi. Anlaştık mı acaba?
>> İlerlemeye devam.
İlk önce oluşumun kendisi kıvrım mı kırık mı?
>> Kıvrım.
kıvrım dağları anlatıyor. Antikal seknal. Bunu netleştirmiş olalım. Yukarıdaki şekilde oluşumu gösterilen dağlar aşağıdaki seçeneklerin hangisine verilmiştir? Hangisi? Kıvrım dağı diye bulmamız gerekiyor. Cevabı söyleyin lütfen.
>> Bolkar.
>> Bolkar dağılır diyorsunuz. Peki Madra'nın kendisi
>> kırık.
>> Kırık diyorsunuz. Menteşe
>> Kırık.
>> Hangi bölgede bunlar?
>> Ege'de.
>> Ege'de. Harikasınız. Amanos dağları
>> hangi bölgede?
>> Hatay.
>> Hangi il?
>> Hatay.
>> Hatay'da. Akdeniz'de. Süper. Nemrut, Süphan, Tendürek. Büyük Ağrı, Küçük Ağrı.
>> Hangi bölgede?
>> Harika. Bunu sorarken gözünüze bir artı canlanıyor mu?
>> Evet.
>> O zaman doğru yoldayız. Ezber yapmamışız. Olayı net hatırlıyoruz demektir. İlerlemeye devam ediyoruz. Aşağıdaki akarsulardan hangisi diğerlerinden farklı bir denize ulaşır diye sorduk. Akarsular haritası gözümüzde canlanması gerekiyor. Sorunun cevabını rica ediyorum.
Susurluk.
>> Susurluk hangi denize dökülüyor?
>> Marmara.
>> Marmara Denizi'ne dökülüyor diyorsunuz. Çoruh'un kendisi hangi denize dökülür?
Karadeniz.
>> Aras'ı
>> Karadeniz.
>> Kızılırmak
>> Karadeniz
>> ve Sakarya Karadeniz. Ve Susurluk Marmara Denizi'ne ulaşıyor. Nerede sorusunun cevabı burada Güney Marmara'da karşımıza çıkıyordu. Hatırlıyor muyuz acaba?
>> Diğerleri de Karadeniz'de burada dökülen önemli akarsular olma unvanı ile birlikte ön plandaydı diyorum. Sorunun cevabı E seçeneği oldu. Var mı problemimiz? Hatırlıyor muyuz?
>> Evet.
>> İlerliyoruz o zaman. Akarsu vadilerinin derin olma hikayesinde eğim az mı fazla mı?
>> Fazla.
>> Eğimin fazla olduğu yerde akan bir akar söyleyin bana.
>> Çoruh
>> Çoruh Nehri olabilir. Güzel. Ve ben tam bölüm olarak sordum aslında. Genelde akarsu mantığında daha çok karşımıza çıkacak ki bilgiyi ölçmek için soruları ön plana çıkartıyorum ama ÖSYM formatında akarsu ismiyle karşınıza çıkma ihtimali daha yüksek. Sorunun cevabını söyler misiniz?
>> Doğu Karadeniz.
>> Doğu Karadeniz'de yer alan Çoruh Nehri örnekler içerisinde karşımıza çıkar. Çentik vadinin kendisi bu şekilde sorulabilir. Anlaştık mı?
>> Evet.
>> İlerlemeye devam ediyoruz. Türkiye'nin büyük hidroelektrik santrallerinin üzerinde bulunduğu akarsu. Bir kere şunu hatırlamam lazım. Büyük hidroelektrik santraller deyince Keban, Karakaya, Atatürk. Hatırladık mı?
>> Evet.
>> Üzerinde bulunduğu akarsuyun adını söyler misiniz?
Fırat.
>> Fırat.
>> Çok güzel. Fırat Nehri kaynağını nereden alır? Yani bölge olarak
>> Doğu Anadolu
>> Güneydoğu Anadolu mu Doğu Anadolu mu?
>> Doğu Anadolu
>> Doğu Anadolu bölgesinden alıyor. Eee, kaynağını aldığı yeri soruyor. Dikkat edin. Aslında bu bir ÖSYM sorusunun farklı formatıdır. Birden fazla bilginizi ölçüyor. Tam aslında son yılların soru formatı gibi düşünün. Keban, Karakaya, Atatürk Barajları, Türkiye'nin en büyük barajları olma özelliğiyle ortaya çıkar. Üzerinde bulunduğu akarsuyun adı da Fırat. Fırat Karasu Murat kolları ile birlikte Doğu Anadolu bölgesinden Güneydoğu Anadolu bölgesine oradan Suriye'ye oradan nereye gidiyordu? Hazar'a mı Basra'ya mı?
>> Basra'ya gidiyordu. Dicle ile birlikte neyi ortaya çıkarıyordu?
>> Mezopotamya'yı ortaya çıkarıyordu.
Sonuç olarak baktığımız zaman sorunun cevabı burada D seçeneği oluyor. Ama bu soru formatı çok değerli. Birden fazla bilgiyi bir araya getirmenizi istiyor ve ÖSYM'nin son yıllarda sizden istediği şey de tam olarak bu aslında. Anlaştık mı?
>> Evet.
ilerlemeye devam. Yük ve yolcu taşımacılığında hangisinden en az yararlanılır? Karayol taşımacılığı. Biraz ulaşımla bağlantılı bir soru. Deniz yolu taşımacılığı, hava yolu, demir yolu, nehir taşımacılığı.
>> Nehir.
>> Anadolu yaşlı mı, genç mi?
>> Genç.
>> Akarsu üzerine genellikle taşımacılık yapılamıyor ama istisnalar var mı? Bartın,
>> Bartın Çayı üzerinde e kereste taşımacılığı, Manavgat üzerinde turizm amaçlı taşımacılıklar yapılabiliyor mesela buradan. Bu yüzden en az nehir taşımacılığına gittik. Devam. Çoruh Nehri'nin bulunduğu yeri gözünüzde canlandıracaksınız. Türkiye'de Çoruh Nehri üzerine bir baraj kurulması ki barajlar var mı? Çoruh Nehri üzerine?
>> İsimlerini söyler misiniz?
Der
>> ve Yusufeli harikasınız.
Hangi ülkeyi doğrudan etkiler diyor. Nereye gidiyor? Nereye gidiyor?
>> Gürcistan.
>> Gürcistan'ı doğrudan etkiler. Bu soru daha önceki yıllarda Atatürk Barajı yapılırken Fırat Nehri üzerinde hangi ülkeyle bir problemimiz oldu tarzında farklı çok eski yıllarda gelen sorulardan bir tanesiydi. Söyler misiniz bana? Fırat Nehri üzerine yapılan Atatürk Barajı hangi ülkeyle problem yaşamamıza sebep olmuş olabilir?
Suriye.
>> O dönem Suriye ile bayağı bir savaş noktasına falan geldiğimiz dönemler oldu. Çünkü eee Fırat bizim için ne kadar önemliyse Suriye için de o kadar önemli olduğunu söyleyeyim. İlerlemeye devam ediyoruz. Klasik bir test sorusu olacak ama bu bilginizi ölçmem gerekiyor. Türkiye'de akarsular genellikle ilkbaharda taşımasının temel sebebi ilkbaharda ne oluyor ki akarsular suyu en fazla bu dönemde taşıyor? Cevap
>> Çok güzel. Genellikle akarsular hepsi değil ama hani kaynağını buzulların olduğu yerden alıyor. Genellemesini yapmıştık. Hatırlıyor musunuz? O buzlar ne zaman erir? Kıştan sonra. Hangi dönemde?
>> İlkbaharda.
Yani tabii ki e kar erimelerinden, buzlardan etkilenen akarsular için özellikle bu cümlenin geçerli olduğunu söyleyebiliriz. Devam ediyoruz. Takıldığınız bir seçenek var mı bu arada? Tamam. Daha az kirleniyorsa sanayinin uzağında bir akarsu. Hemen gözümde Türkiye haritasını canlandırıyorum. Sanayi yakınsa Marmara Ege olabilir mesela. Sanayinin uzağındaysa Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu bölgesi olabilir mesela. Doğru mu? O zaman oralardan bir akarsu almamız gerekiyor. Meriç hangi bölgede?
>> Marmara.
>> Marmara'da. Hangi denize dökülüyor?
>> Ege.
>> Ege. Harikasınız. Büyük Menderes nerede?
>> Hangi denize dökülüyor?
>> Ege.
>> Ege. Aras nerede?
>> Sanki sorunun cevabı Aras. Doğru mu? Hangi? Nereye gidiyor bu arada Aras?
Hazar.
>> Hazar Deniz mi? Göl mü?
>> Göl.
>> Kapalı mı? Açık mı?
>> Kapalı.
>> Kapalı havza diyorsunuz. Gediz hangi bölgede?
>> Ege.
>> Hangi denize dökülüyor?
>> Ege Denizi. Sakarya
>> hangi denize dökülüyor?
>> Karadeniz.
>> Harikasınız. İşte bu. Ve bu cümlelere eğer ekran karşısındaki sizler takılıyorsanız hemen akarsularla ilgili haritayı bakın. Eee bu soruyu bakarak çözün. Bu da bir öğrenme şeklidir. Sonuç olarak bizim için önemli cümlelerdi. Bunları da hatırlamanız çok sevindirici diyorum. İlerlemeye devam ediyorum. Yer şekillerini dikkate alın. Birlikte verilen yörede taşkınlara yol açma ihtimali diğerlerinden daha fazla diyorsa bir akar taşkın yapıyorsa derinde mi yüzeyde mi akıyordur?
>> Yüzeyde.
>> O zaman yüzeyde akıyorsa genellikle Doğu Anadolu'dan Marmara'ya gider mi?
>> Marmara'ya gider. Marmara yok seçeneklerde yükseltinin fazla mı az mı
>> az
>> olduğu yerde olur. Mesela dağların üzerindeki geçen bir akarsu mu bakalım genelde deltalar mı?
>> Deltalar.
>> Harikasınız. Olayı çözmüşsünüz. Bu sorunun cevabını söyler misiniz bana?
>> Meriç
>> Meriç ve Edirne her yıl sular altında kalıyor. Daha önceki yıllarda gelmiş bir ÖSYM sorusunun farklı bir formatıdır ama önemli soru kalıplarından bir tanesidir. Var mı takıldığınız bir şey? Söyle hangisini? Hayır hayır söyle. Karasu'dan
>> Karasu.
>> Karasu Murat. Ha o Karasu bu Karasu değil.
>> Çok mesela çok Bayram var mesela Türkiye'de. Onun gibi düşün. Bayram sayısı da çok az değil mi? Bayram var mı etrafınızda mesela Bayram isimli?
>> Evet.
>> A genelde eskilerden oluyor.
>> Köyde genelde köyün en yaşlı insanı. İsmini Bayram koyuyorlar diyebiliriz. Şey var. Ramazan Bayramı.
>> Evet.
Ramazan ve Bayram eski isimlerde kaldı. Yeni böyle yeni nesil böyle çocuğu olan ve Bayram ismini koyan var mı mesela?
>> Hocam? Var mı?
>> En çalışkan ismi Bayram.
>> En çalışkan isim Bayram. Allah Allah. Hiç
>> bir ben zannediyordum yani. Herkesin isminin koyulma hikayesi vardır. Herkesin var. Mesela benim ismim çok gerçekten çok eee üzerine düşünerek konmuş. Ben doğmuşum bayram günü. Babam fırının önünden geçiyormuş. Hayırlı olsun çocuğun olmuş demişler. Evet demiş. O da ismi ne olacak? Daha düşünmedik demiş. Bayram olsun demiş fırıncı. Tamam demiş o da böyle tam Anadoluyuz yani. Gerçekten ki gerçekten güzel bir isim var. Yani ben iyisin eee herhangi problem yok ama koyulma hikayesine şimdi partiler düzenleniyor 3 ay düşünülüyor. Çetele çıkıyor mesela üzerinde eleniyor mesela tüm akraba oylama falan yapıyorlar. Kapalı zarf oylaması falan filan. Benimki de öyle yani. Fırının önünden geçerken fırıncı abimizin bayram olsun dedikten sonraki çok güzel fikirle devam eden hikaye. Bence gayet güzel. Hangisi daha iyi? Doğaçlama olan daha iyi.
>> Benimki daha iyi. Evet.
O yüzden isim bulamıyorsanız fırıncıya sorun mesela. Geldik diğer soruya. Böyle bir soru hatırlıyor musunuz? Aba son çiftli yılda gelen sorulardan bir tanesi. Eee, farkı formatı gibi. Cevabı söyler misiniz?
>> Obruk.
>> Obruk diyorsunuz. Mağara tavanının çökmesiyle çöküntü depremler oluyor ve sonuç olarak karstik araziye katkıları Obruklar Obruk platosu üzerine bol var genellemesiyle birlikte cevap A seçeneğinde karşımıza çıktı. Var mı problemimiz? Yazılıkaya Marmara'da mı Ege'de mi?
>> Ege'de.
>> Ardahan İç Anadolu'da mı? Doğu Anadolu'da mı?
Doğu Anadolu.
>> Aymana Karadeniz mi? İç Anadolu mu?
Anadolu.
>> Bozok için bir il söyleyin.
>> Yozgat.
>> Yozgat diyorsunuz. Çok güzel. İlerlemeye devam ediyoruz. Klasik bir test sorusu var şu anda karşınıza. Karadeniz kıyılarında deltaların oluşmasında etkenlerden hangileri birlikte etkili olmuştur? Karadeniz'de delta nerede var bu arada? Doğu mu, orta mı?
>> Orta.
>> Trabzon mu, Samsun mu?
>> Samsun.
>> Samsun'da deltanın oluşmasında etkenlerden hangileri birlikte etkili olmuş? Bunu bulmanız gerekiyor. Cevap
>> şimdi bakalım. Akarsu uzunluklarının farklı olması. E deltanın oluşmasında bol miktarda alüvyal olması lazım. Getirip kıyıya derinin az olduğu yerde biriktirmesi lazım. Tam anlatmıyor. Doğru mu? B seçeneği. Daha doğrusu ikinci seçenekte akarsuların çok miktarda alüvyal taşımasını alırım. Doğru mu?
>> Evet.
>> Sonra eee akarsu rejimlerinin düzensiz olması.
>> Peki gelgit olayın az görülmesi.
>> Evet. Çok güzel aslında. E genelde az görülüyor ve ama önemli etkenlerden bir tanesi yer şekillerinin çeşitli olması, çeşitli göstermesi olayda bağlantı yok gibi. Klasiktir zaten. Akarsu bol alüvyal taşısın. Gelgit az olsun. Dalga hareketi az olsun. Kıyı derinliği az olsun. Diğer aramanız gereken cümle de bu aslında. Kıyı derinliği az olsun ve biriktirme olsun ve delta olsun diye bakmanız gerekmekte. Sorunun cevabı D seçeneği oldu. Var mı problemimiz? İlerlemeye devam. İlk önce şunu hatırlayın. Akarsu miktar alüvyal taşıdığı dağın yamacına biriktiriyor. Birikinti yelpazesi. Hatırlıyor musunuz?
>> Konu yelpaze dağ eteği ovası. E dağın içerisine biriktirebilir. Dağ içi ovası olur. Akarus materyali denizin içerisine biriktirse delta olur. Ama denizin içerisine biriktiremez. Biraz kıyının gerisini biriktirse kıyı düzlüğü ovası olur. Kıyı düzlüğü ovaları da genelde Antalya hattından Hatay'a kadar delta olmayan böyle düzlük mantığıyla birlikte değerlendirebilirsiniz demiştim. Bu yüzden sorunun cevabı için kaç numaradayız?
>> 4.
>> 4 numara karşımıza çıkar. Çok detaylı sorulardan bir tanesi. Gelirim bilmem ama böyle bir soru kalıbımız var. Anlaştık mı acaba?
>> Evet.
>> İlerlemeye devam. Karstik çanaklar içerisinde yarılan ova söyleyin bana.
>> Elmalı Kestel. Acı Payam Tefendi Gemboz Tavas diye devam ediyor. Doğru mu acaba?
>> Evet.
>> İlerlemeye devam. Haritada bulundukları yerleri yakalamanız gerekiyor. Aynı renk tonuyla gösterilsin. Şimdi Bafra kıyıda üç ihtimal var. Yeşil mi, sarı mı, kahverengi mi?
>> Yeşil.
>> Yeşil. Kıyı 0-500 arası yeşil. İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu sarı. Doğu Anadolu
>> kahverengiydi. Bafra kıyıda
>> yeşil. Muş Doğu Anadolu bölgesinde
>> yani tam aslında bir tık böyle çevresine göre çukurda olduğu için sarı hani ovalar dağlar gibi değil hani bir tık daha alçakta ya sarı diye genelleme yapabiliriz. Gediz
>> kıyıdaş
>> yeşil Konya içeride
>> sarı
>> çok güzel Iğdır'ın kendisi Doğu Anadolu'da
>> sarı çünkü biraz daha İç Anadolu'ya benziyor demiştim. Büyük Menderes
>> Yeşil.
>> Yeşil çok güzel. Çarşamba Samsun'da
>> Yeşil.
>> Bakırçay Ege'de
>> Yeşil.
Sorunun cevabı D seçeneğinde karşımıza çıktı. Erzurum, Doğu Anadolu, Çukurova, Akdeniz'de yine renkleri farklı oluyor. Problem var mıdır?
>> Önemli sorulardan bir tanesidir bu arada. Uzun yıllardır sorunun gelmediği bir format. Gelme ihtimali olabilir. Orta öğretim, ön lisans, lisans özellikle buralara dikkat edin derim ben. Anlaştık mı?
>> AGS için belki de olabilir ama yine de önemli soru kalıbı diyorum. İlerlemeye devam ediyorum. Nüfus bağlantılı bir soru kalıbı aslında. Mevsimlik işçi göçü fazlaysa tarımsal faaliyet daha fazla gelişmesi lazım. Ona uygun tarım ürünü de olması lazım. Sorunun cevabı ne olabilir?
>> Çukurova.
>> Evet, Çukurova eskiden Pamuk yetiştiriciliğinin en yoğun olduğu yerdi ama şimdi mesela Harran'a doğru kaydığını söyleyebilirim. Pamuk Yetiştiriciliği ve yine işçi göçleri ile ilgili değerlendirmenin Doğu Karadeniz'de mesela eee zeytin değil de çay için ve fındık için genelde işçiler gidiyor. Ege Akdeniz'de incir için ya da baktığımız zaman Ege Akdeniz'de tarımsal faaliyetler için genelde mevsimlik göçlerinin olduğunu söyleyebiliyoruz. Hangisi delta değil? Cevap
>> Hanımlar.
>> Bir tektonik ova mantığı ile birlikte karşınıza çıkar. Söyler misiniz? Göksu hangi akarsu yapmış?
>> Yani Göksu
>> hangi ilde?
Aşağıda.
>> Mersin.
>> Bizim köyde. Bravo. Çok güzel. Çarşamba.
>> Hangi akarsu?
>> Kızıl mı? Yeşil mi?
>> Kızıl.
>> Kızıl mı? Yeşil mi? Kızılırmak,
>> Bafra, Yeşilırmak, Çarşamba. Yukarıda olduğu kesin. Çok güzel. Bak eksik ön plana çıktı. Ovalara dikkat ediyor o zaman. Oraları tekrar edin. Bafra,
>> Kızılırmak.
>> Kızılırmak ikisinden bir tanesi.
>> Çukurova'dan.
>> Yukarıda mı, aşağıda mı?
>> Aşağıda.
>> Aşağıda.
>> Samsun mu, Adana mı?
>> Adana.
>> Adana merkeze selam diyelim Çukurova'ya. Ve geldik diğer soruya. Deltalara bir tekrar ama tekrar ihtiyacınız varmış olacak. Anahtar kelime Harran Çukurova. Cevap
>> Pamuk.
>> Pamuk. Tarımsal faaliyetlerle bağlantılı bir soru kalıbı görmüş olduk en azından. Göllerle ilgili sorular. Akarsu vadinin önünü kapatacak. Alüvyal Set Gölü olacak. Aynı zamanda son çiftli yılın sınav sorularından bir tanesiydi. Mogan sorulmuştu. Hatırlıyor musunuz? Soruyu çözmüştük. Şimdi sorunun cevabını söyler misiniz bana?
Değil mi?
>> Emin olmamakla birlikte diyorsunuz. İznik Gölü Karadeniz'de mi, Güney Marmara'da mı?
>> Marmara'da.
>> Marmara'da. Marmara olduğunu biliyorum. Güney mi bilmiyorum. Tektonik Beyşehir'in kendisi Karadeniz'de mi Akdeniz'de mi?
>> Akdeniz'den
>> biraz Akdeniz, İç Anadolu biraz oralarda demir hattında.
>> Volkanik mi tektonik mi?
>> Tektonik.
>> Karstik arazi üzerinde karstik olma özelliği de biraz var diyelim. Nemrut'un kendisi
>> Volkanik.
>> Volkanik. Hangi volkan dağın tepesinde? Süphan mı, Nemrut mu?
>> Çok zor bir soru oldu bu. Nemrut'un tepesinde. Tortum Gölü nerede? İç Anadolu mu yoksa Doğu Karadeniz mi?
>> Erzurum. Erzurum'a bağlı ama Doğu Karadeniz'de yer alıyor. Çok önemli değil. Sonuçta Tortum Gölü'nün kendisi bir alüvyal set mi, heyelan set mi?
>> Heyelan set.
>> Çok güzel. Köyün kendisi ise Muğla'da. Heyelan mı, alüvyal mi?
>> Alüvyal.
>> Çok güzel. Ve hep beraber çözdüğünüz bir soru oldu bu.
>> Merak etmeyin. Sınavda yanınızdayım. Yani beraber bu şekilde çözmüş olacağız. Şaka bir yana ekran karşısında sizler de zorlanmış olma ihtimali çok yüksek. Coğrafyanın en zor sorularıdır göl soruları. Ama eğer göllerle ilgili çalışmayı yaptıysanız, çalışma masanıza böyle küçük küçük haritalar yapıp astıysanız bu soruyu karşısına çözün. Problem yok. Yavaş yavaş kavramlar yerine oturacak. Hedef tüm soruları yapmak. Kaçırmayacağız. İlerlemeye devam edeceğiz. İlerleyemiyoruz. Evet, geldik diğer soruya. Türkiye'nin en büyük barajının adını söyleyin bana.
>> Hangi akarsu üzerinde?
>> Fırat.
>> Fırat Nehri. Çok güzel. Hirfanlı, Kesiköprü, Kapulukaya, Altınkaya Barajları nerede?
>> Hirfanlı, Kesiköprü, Kapalıkaya, Altınkaya Barajları. Fırat'ta mı, Kızılırmak mı?
>> Kızılırmak.
>> Çok güzel. Karakaya, Keban, Atatürk. Hangi akarsu?
>> Oymapınar desem aklınıza Çoruh mu yoksa Manavgat mı?
>> Manavgat.
>> Manavgat gelsin. Gelmedi ama gelsin lütfen. Keban'ın kendisi için hangi akarsu?
>> Fırat Nehri üzerindeyiz.
Çok güzel. İkinci evde dövi. Barajlar konusu tekrar edecek. Deltalar tekrar edecek. Bakın amaç bu zaten. Bu eksikleri yakalamak. İkisini tekrar ediyoruz. Anlaştık mı?
>> Güzel. Devam. Cevap
>> Nemrut.
>> Nemrut. Çok güzel. Peki Melendiz nerede?
>> İç Anadolu'nun.
>> Karstik mi, kırık mı, kıvrım mı, volkanik mi?
>> Volkan Dağı. Hatırlıyor muyuz?
>> Nemrut, Tendürek, Büyük Küçük Ağrı Doğu Anadolu'da. Karadağ, Karacadağ, Hasan, Melendiz, Erciyes İç Anadolu'da. Hatırladık mı? Süphan nerede? Doğu Anadolu'da. Kırık mı Volkan mı?
>> Volkan.
>> Karadağ İç Anadolu.
>> Kırık mı Volkan mı?
>> Volkan.
>> Ağrı Doğu Anadolu.
>> Doğu Anadolu. Kırık mı Volkan mı?
>> Volkan.
>> Çok güzel. Net değişecek merak etmeyin. Ama eee bunları böyle sözel olarak değerlendiriyorsunuz. Mutlaka haritaya bakarak çözün. Mutlaka bu harita karşınızda olsun. Yerlerine bakın. Eee Karadağ, Karacadağ, Hasan, Melendiz, Erciyes'in kendisi neredeydi? İç Anadolu'da. Sonra bir tane daha Karacadağ vardı. Güneydoğu Anadolu'da. Doğu Anadolu'da Nemrut, Süphan, Tendürek, Küçük Ağrı, Büyük Ağrı vardı. Hatırladık mı acaba?
>> Bunlar önemli detaylar olarak karşımıza çıkıyordu. Kula neredeydi?
Kula
>> Manisa.
>> Manisa'da. Kırık mı yoksa Volkan mı?
>> Volkan.
>> Çok güzel. Peki hatırlıyor musun acaba? Kaz, Madra, Yunt, Boz, Aydın, Menteşe,
>> Amanos dağları. Volkan mı, kırık mı?
>> Kırık.
>> İstemeseniz öğreneceksiniz. Bol bol tekrar edeceğim merak etmeyin. Anlaştık mı?
>> İlerlemeye devam ediyoruz. Dalga biriktirmesiyle oluşuyor. Kıyı set yol oluyor. Kavramsal adı lagün. Cevap Büyükçekmece. Büyükçekmece Beyşehir'in kendisi için
>> Konya Isparta'ya daha yakın diyorsunuz. Akdeniz diyorsunuz. Volkanik mi? Tektonik mi?
>> Tektonik.
>> Tortum'un kendisi. Alüvyal set mi? Heyelan set mi?
>> Heyelan set.
>> Çok güzel. İznik. Bak dikkat ediyor musun? Hep aynı göller var. İznik Gölü'nün kendisi Karadeniz'de mi? Marmara'da mı?
>> Marmara.
>> Kuzeyde mi? Güney Marmara'da mı?
>> Güney.
>> Güney Marmara'da. Çok güzel. Tektonik. Kuş Gölü.
>> Manyas Gölü. Nerede? Yani kuzeyde mi, Güney Marmara'da mı?
>> Güney Marmara.
>> Süper. Yerleri bizim için önemli. Bir toprak bulunduğu bölgenin iklim özelliğini göstermiyorsa başka bir yerden taşınarak gelmiştir.
>> Toprağı taşıyan ne olur sorusunun cevabı?
>> Su olur mu?
>> Evet.
>> Rüzgar olur mu?
>> Evet.
>> Buzul olur mu? Hakan Taşan neyse sonuç olarak bizim için akarsuyun kendisi toprağı taş Hakan Taşan'ı bilmiyor musunuz ya?
>> A Hakan Taşan Türkiye'nin en büyük eee lojistik firmasının başında Türkiye'ye saygın eee gerçekten iş adamlarından bir tanesi ve son yıl mesela vergi rekortmeni olarak ön plana çıktı. Şu anda tüm Türkiye'de eee haberleri var. Bir bakın. Tamam mı?
Peki cevap
>> 2 numara olarak karşımıza çıkar.
Var mı probleminiz?
>> Söyler misiniz? Seyhan ve Ceyhan'ın kendisi içeriden geliyor. Materyalleri kıyıya doğru sürüklüyor. Delta yapıyordu. Deltalarda bulunan alüvyal toprakların kendisi orada anakayadan fiziksel ya da kimyasal yollarla çözülmeyle oluşmuyordu. Eee bu toprakların kendisi taşınarak başka bir yerden geliyordu. Taşınmış toprak. Anlaştık mı acaba?
>> O yüzden 3 numaraya gittik. 2 numara olmasaydı nereye giderdiniz?
>> Pardon 2 numara olmasaydı nereye giderdik?
>> 2 sorunun cevabı zaten.
>> Bence başka bir yere gidemezdik de. Yani nereye giderdikten numara dışında hangi deltaya gidelim?
>> Bir sürü var hocam.
>> Gönlünüzden kopan bir tanesini söyle.
>> Çarşamba.
>> Bafra, Çarşamba olur hocam diyorsunuz. Karasu,
>> Karasu olur diyorsunuz değil mi?
>> Bizim için Bakırçay gelişi küçük ve büyük Menderes'in kendisi olabilir diyorsunuz. Doğru mu? Peki Silifke olur mu? Göksu diğer adı olur. Şu deltaları bir tekrar edelim ya. Orada bir kalmışsınız siz. Yeşilırmak'ın bizim için ortaya çıkardığı deltanın adı
>> Çarşamba.
>> Çok güzel. Kızılırmak
>> Bafra.
>> Bafra. Çok güzel. Peki Sakarya'nın kendisi
>> Karasu.
>> Karasu. Çok güzel. Meriç.
>> Meriç.
>> Meriç deltası da tam burada karşımıza çıkıyor. Ege bölgesine bakalım kimler var? Bakırçay, Gediz, Küçük ve Büyük Menderes'in kendisi var. Ve geldik Türkiye'nin en büyük deltasına.
>> Çukurova.
>> Hangi iki akarsu?
>> Seyhan Ceyhan.
>> Seyhan Ceyhan. Türkiye'nin en büyük deltası Çukurova'ydı. Hemen yanında kim var?
>> Silifke.
>> Hangi akarsu yapmış?
Göksu.
>> Göksu, Göksu Ovası diye de çıkabilir karşınıza. Anlaştık mı? Silifke ovası, Göksu ovası. Benzer şekilde karşınıza çıkabilir diyorum. Devam ediyorum. Sorunun cevabı B seçeneği 2 numaraydı. İlerliyoruz. Doğal afetlerle ilgili önemli bir soru formatı. Evet. Cevabı söyler misiniz?
>> Bur
>> B seçeneği diyorsunuz. Bakalım. 1 numaranın bulunduğu yer Hakkari çevresi. Eğim var ve kar var. Aşağı doğru gelirse ne olur?
>> Çığ.
>> Harika. 2 numara Doğu Karadeniz. Eğim var ve bol yağış var. Aşağı doğru gelse ne olur?
>> Heyelan.
>> Tabii daha fazla olduğu alanları gösteriyorum. Yoksa çığ ve heyelan ikisinde de olabiliyor. Genelleme bu. 3 numaranın olduğu yer Tuz Gölü çevresi. Karasal, yağış, bitki örtüsü fakir. Su ve rüzgarın kendisi toprağın üst kısmını taşırsa ne olur?
>> Erozyon.
>> Erozyon. Çok güzel. 4 numaranın kendisi. Meriç Nehri'nin bulunduğu yer. Derinde mi, yüzeyde mi akıyor?
>> Yüzeyde.
>> Taşkın yapma ihtimali az mıdır, fazla mı?
>> Fazla.
>> Taşkınlar var. Harika. 5 numaranın bulunduğu yer hemen hemen Muğla Antalya arasında Teke platosunun üzerinde ormanlık araziyi gösteriyor. Dolayısıyla cevap orman yangınları ve B seçeneği. Doğru diyorsunuz. Daha fazla olduğu yerleri tabii ki işaretleyerek bunları söyledik. Doğru mu?
>> Evet.
>> Süpersiniz. Kıyı tipleri için soru kalıbı çok uzun yıllardır gelmiyor hiçbir sınav formatında. Dikkat buraya dikkat. Bu bu senenin, bu yılın sürpriz soruları içerisinde olabilir. Dağların kıyıya dik uzandığı alanda akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla oluşan kıyı tipi tanımıyla da gelebilir karşınıza. Riya. Riya kıyıları nerede vardı? İstanbul,
>> Çanakkale, Muğla.
>> Anlaştık mı? Sorunun cevabı
>> Çok güzel. Dağların kıyıya paralel uzandığı yerde eee akarsu vadilerinin sular altında kalmasıyla birlikte Antalya Kaş'ta ne oluyordu?
>> Dalmaç
>> Dalmatça. Böyle sorulabilir. Anlaştık mı? Peki Karstik arazinin olduğu yerde kıyıda kalanlı kıyılar oluyordu. Gitmem gereken yer Trabzon mu, Mersin mi?
>> Mersin.
>> Mersin. Çok güzel. Enine kıyılar için gitmem gereken yer Samsun mu, İzmir mi?
>> İzmir.
>> Boyuna kıyılar için gitmem gereken yer Aydın mı, Rize mi?
Bizde
>> yani Karadeniz, Akdeniz'de boyuna, Ege'de enine kıyıların kendisi vardı. Limanlı kıyımız vardı. Limanlı kıyı için gitmemiz gereken yer Denizli mi yoksa İstanbul mu?
>> İstanbul.
>> İstanbul. Denizde deniz yok zaten diyorsun. Bravo. İstanbul'da büyük ve küçük çekmecenin kendisi var. Coğrafi güncelleme mi geldi diye bir düşündünüz değil mi? Denizli'ye selamlar bu arada dedik ve yer şekilleri soru çözümünü bitiriyoruz. Aklınızda kalmasın. Yerlerine bakalım. Denizli'de hala Denizli yok içeride burada. Ama İstanbul'a geldim. Büyük ve küçük çekmece limanlı kıyıların kendisini ortaya çıkarıyordu. Bakın çok zor bir konuyu bitirmiş oluyoruz aslında. Yani soruları çözerken de bu şekilde takılmanız kadar doğal bir şey yok. Eee çünkü uzun yıllardır birçoğunuzun coğrafya görmediğini düşünerek söylüyorum ki çok detaylı bir coğrafya. Yani bu detaylı bilgileri lise formatında bile görmediniz. Öyle söyleyeyim size. Ama biz coğrafya, ekonomi, iklimi, yer şekilleri konusunu bu şekilde bitirmiş oluyoruz. Lütfen siz de elinizde bulunan soru bankalarını tamamen bitirin. Özellikle ödev testi olarak verdiğim soruları çözmüş olun. Burayı çözüp eğer ekonomik coğrafyaya yani beşeri coğrafyaya diyelim geçiyorsak yani nüfus olayına başlıyorsak o zaman gönlümüz rahattır. Her konunun tekrar edildiğini görmüş olacaksınız. Özellikle bu konudan itibaren her şeyi öğrendiğinizde hissetmiş olacaksınız. Elbette güncel cümlelerimiz olacak ama bundan sonra coğrafyanın nedenleri bitti, sonuçları var. Artık cümleleri birbirine bağlamanın zamanı geldi. Nüfus, tarım, hayvancılık, maden, sanayi, ulaşım, ticaret, turizm ve bölgelerle birlikte bu başlıklarla birlikte artık coğrafyayı biz bitireceğiz. Geri sayım başlıyor. Hazır mısınız?
Evet.
>> Evet.
>> O zaman bir sonraki videoda görüşmek üzere. [Alkış]