Minister Ramadhin: "Dr Goerdat nam smeergelden aan voor niertransplantaties"

Stvaste stvaste stvaste radio voor u, voor jou, voor ons allemaal. Beste lieve luisteraars van Stan Vast Radio, welkom. Ik heb contact gemaakt met Paramaribo, en daar zit minister Amar Ramadin. En wij kennen hem bijna liefkozend al jaren als zingende minister. Minister, hoe gaat het met u?

Ja, meneer R, een eh goedemorgen, goedemiddag hier in Suriname. Goedemiddag. Goedemiddag. gaat eh met mij. Heb een beetje griep, na, maar eh het gaat wel.

Oké. En en kunt u me gelijk een adviesje geven? Want u bent u bent eh minister van volksgezondheid. Als je een beetje griepachtige kenmerken vertoont, wat doet u daartegen?

Nou, eigenlijk kan je daar niet veel tegenaan doen. Je moet ervoor zorgen dat je altijd je weerstand in eh goede conditie is. Eh dat heeft te maken met wat gezonde voeding, wat fruit ertussen, genoeg vocht. Want een virale infectie, een griep is een virale infectie. En bij virussen is het vaak zelf limiting. Dus het beëindigt eigenlijk vanzelf. Het lichaam ehm, zeg maar eh die elimineert het virus zelf. Eh en alleen duurt het bij. Dus dat dat verklaart ook waarom het bij bepaalde mensen langer duurt, zoals bij diabet et cetera. Maar ook bij eh andere mensen met een goede weerstand eh overleeft het virus niet lang. Dus eh afhankelijk van de duur van de griep en de ernst eh kan je ook zien hoe jouw weerstand eigenlijk is. Dus feitelijk komt er wat wat we zien eigenlijk is dat mensen pas eh wanneer ze ziek zijn gaan ze rennen, kopen ze sinas eh sinasappels en eh eh kersen en dat soort van zaken. Terwijl je feitelijk eh deze zaken regulier moet innemen om eh je weerstand in goede op goede pijl te houden. Maar goed, het het komt een ieder het overtreft ieder ook eh kan een ieder overkomen, om het maar zo te zeggen. Eh dus het is ook goed dat je je eigen weerstand wat opbouwt als je een eh griepje doormaakt. Ja manak dring wacht toch? Ja nee dak 33 wacht die ziek dus dat was Ja dus eigenlijk kan je zeggen van eh je gezonde voeding, je beweging, je zaken en dan hoop je dat een preventief leven met een preventieve leefstijl ook eh ziekten zo ver mogelijk eh van je bed te houden.

Mooi. Bedankt voor uw advies. Ik ik en ik weet ook dat ook veel slapen helpt ook, maar ja, u heeft het hartstikke druk op het moment. Eh en dan heeft hij ook nog een interview doorgestuurd gekregen gister en heeft zoiets van ja, maar ik eh ik wil daar op reageren. Dus eh ik eh dat was minister dokter Ger. Dat heeft gisteren bij mij in de uitzending gesproken. Die heeft eh ja, over de gezondheidszorg gesproken en ook met name over het functioneren van u, en u bent daar niet mee eens. Dus ik zou zeggen ik luister naar u, minister.

Ja, kijk eh het is verkiezingstijd. Ehm ik heb eh al de hele poos eh nou eigenlijk laat me zeggen, ik ben 17 juli 2020 aangetreden als minister van volksgezondheid in de Republiek Suriname eh ten midden van een COVID-19 pandemie. eh een pandemie die na 100 jaar in de wereld weer eh de kop heeft opgestoken. Eh we hebben twee jaren lang eh zeg maar de pandemie eh bestreden. We hebben alles in het werk gesteld om onze samenleving zoveel mogelijk te beschermen, te voor eh voor te lichten, eh de nodige behandelingen te geven waar mogelijk, waar niet mogelijk, eh waren die uitdagingen daar met zuurstof eh varianten die behoorlijk veel eh invloed hadden op de zuurstof eh concentratie van mensen. Er zijn heel veel ontwikkelingen geweest, en wanneer eh uiteraard we merken dat eh politici en tegenwoordig heb je ook eh zeg maar doctoren die eh ook politici zijn, altijd al in Suriname. We kennen doctoren vanaf het begin eh van de ontwikkeling van eh de geschiedenis van Suriname, zeg maar. Vanaf de staten de koloniale periode hebben we altijd doctoren gehad die eh ook in de politiek eh meedingen om eh zeg maar besluitvorming te beïnvloeden. En die trend gaat doorgaan. Dus je luistert altijd ook. Maar ehm zeker als ik kijk naar de in dat interview gisteren van ehm een collega dokter eh Subas Gurdat ehm frons ik mijn wenkbrauwen. Ik heb eh heel vaak geluisterd naar eh zeg maar zijn mening en eh kritiek die hij uit. Maar gisteren vond ik een beetje eh zeg maar te ver gaand, om en het blijkt eigenlijk dat deze arts misschien wel aangeeft in de zorg actief te zijn, maar waarschijnlijk niet goed genoeg geïnformeerd is of onvoldoende geïnformeerd is of misschien wel goed geïnformeerd is, maar andere doelen nastreeft en dan eh informatie eh een andere wending probeert te geven. Dus eh ik wil inhoudelijk ingaan op een aantal zaken die door hem genoemd zijn omdat het niet mijn omdat het niet mijn attitude is en het ligt niet in mijn aard om personen zeg maar mensen op de op de op de man te spelen. Ehm ik zal ik zal vandaag wel de een en ander eh helaas moeten gaan vertellen over de man zelf. Omdat eh eh toen ik toen ik ik ga u eerlijk zeggen, toen ik een aantal maanden terug vernam dat eh deze arts eh zijn introu doen, eh is de eerste vraag die mij in mij opkwam en ook niet alleen bij mij, maar ook bij vele collega's van ons in Suriname, dus dan bedoel ik artsen, van mensen hebben wel lef, mensen hebben wel durf. Ehm zeker als je kijkt naar het functioneren eh van een bepaalde persoon in de zorgsector, dan vraag je je af eh je hebt toch wel lef terwijl je toch zoveel boter op je kop hebt, durf je nog eh te komen vertellen dat jij hard hebt voor de zorg en je gaat sterk maken voor verbetering van de gezondheidszorg. Maar ik kom straks daarop terug. Eh laat mij eerst wat inhoudelijke zaken aangeven. Heeft u alle tijd en ruimte? Ik luister naar u.

Ja, dat stel ik zeer op prijs hoor, omdat in het kader van hoor en wederhoor, althans het is geen hoor en wederhoor, het is gewoon mijn visie. En ik zeg van het is verkeerd dat bepaalde mensen eh een wending proberen te geven aan zaken die anders in elkaar zitten. Één is, laat me ingaan, hij is begonnen met de braindrain situatie. En breen als hij aangeeft dat hij vanaf 2012 eh arts is. Ik ben ook eh rond die periode minister gefocust op de primaire gezondheidszorg. Hoert u mij?

Ja.

Ja. U viel even weg.

Ja. Eh 2012. Ik zeg Ja, ik ben ook in eh rond die periode afgestudeerd en ik heb ik heb mij voornamelijk gefocust op de primaire gezondheidszorg. Ik ben niet verder gaan specialiseren. Hij heeft dat eh wel gedaan en eh hij heeft natuurlijk een bepaalde eh vakspecialisatie gedaan die in Suriname erg schaars is. Eh vandaar bij zijn terugkomst eh waren wij allemaal in Suriname erg blij. Ehm want we hadden dokter Heerenveen, zij was een nefroloog. Ze werkt nu buiten het ziekenhuis, en we hebben dokter Ger dat gehad. Ik denk in 2018 19 moet dat zijn geweest. En daarna hebben we nog recentelijk eh vorig jaar twee jaren terug hebben we dokter Saburali gehad. Beide doktoren zijn in Amsterdam opgeleid, en we hebben zelfs de opleider van eh deze twee dokoren ook eh heel goed contact mee vanuit het beleid. Want eh de nie transansplantatiemissies die zijn eh met name ook met eh Amsterdam gerealiseerd. Dus ik kom daarop zo terug. Maar wanneer je dus aangeeft dat je sinds 2012 ehm actief bent in de zorg et cetera en je niet eerlijk genoeg bent om aan te geven dat braindrein in de zorg altijd een situatie is geweest in Suriname waar eigenlijk eh elke eh beleidsmaker, elke periode hebben wij gehad eh ik ben zelfs documenten tegengekomen op het ministerie van 1981 dat er zelfs toen door het door het militair gezag toen onder leiding van Bouterse Wejen ehm een eh meneer Badrial aangewezen was om ehm het het probleem van Braindrain ehm eh te bespreken en op te lossen. Want we hadden een grote trek van specialisten naar Nederland vanwege ook die revolutie en eh er het had impact op de zorg. Dus er zijn altijd wel situaties in Suriname geweest, meneer Ray. En ik probeer heel nuchter naar zaken te kijken, want ik ga ik ben hier ik ben niet in dit interview om mijn beleid te verdedigen. Uiteraard wel, maar ik bedoel ik ga gewoon de zaken aangeven oprecht als Surinamer mijn mening geven over een aantal zaken. Derd moeten we niet pretenderen dat de huidige beleidsmakers geen kaas gegeten hebben of prioriteiten niet weten te stellen of andere zaken. Dus laat me even die geschiedenis vertellen, want misschien weet hij dat niet. Ehm dus vanaf 1981 zo zijn we gekomen tot een citaal akkoord. Eh vele mensen weten dat niet, maar het citaal akkoord is toen een eh met met gezag van het militair van het zeg maar het militair regime. Eh mocht meneer Badri zijnal toen eh met de met de doctoren de specialisten gaan onderhandelen over nieuwe honorarium modellen. En zo zijn ze gekomen op het vi service model waar ook dr het nog steeds profijt van heeft. Want ehm vroeger hadden specialist in Suriname een loon en eh in 1983 eh is door het militair gezag geïntroduceerd om de specialisten hier te houden van he gaan jullie vi for service betalen. Dat betekent elke consult dat iemand bij je komt doen ga je betaald worden. Want dat had direct impact op het loon, want de mensen hun inkomsten werden direct beter. En dat is ook de reden waarom velen toen niet meer zijn weggegaan. Dus ik ben helemaal mee eens dat je het salaris moet verduurzamen of verhogen of anders moet inrichten, zodat mensen ook geprikkeld zijn of zeg maar niet geprikkeld zijn om weg te gaan. Dus vanaf 1983 praten wij over braindrain. Ik ben eh in Allians geweest in eh september vorig jaar. Er is een broeder daar eh van ongeveer 75 jaar oud. En die man werkt nog op parttime basis omdat in dat dorpje er bijna geen eh verpleegkundigen zijn. Maar die man is nog vitaal. Dus die man levert zijn bijdrage nog. Hij is een soort van een een ze noemen het hem een verzorger hè. En ehm en de man heeft is bij mij gekomen en hij zegt tegen mij: "Minister, ik ben 75 jaar oud. De ma brainreenori. In mijn tijd toen ik nog in de jaren 60 70 was er ook braindreen. Al mijn collega's zijn weggegaan. De onafhankelijkheid dan militair gezag dan eh binnenlandse oorlog. Dan hadden we weer sapperiode. Daarna weer boschetijd. toen er zoveel protesten waren. Daarna hadden we weer een periode van stabiliteit van Venishaan. En in 2010 hebben we de eerste devaluatie gehad van 2014 16. Dus je moet nagaan, we hebben in Suriname altijd een reden gehad in onze politiek, in ons land, in onze ontwikkeling. Dat mensen werden gedreven uit het land voor een betere toekomst. Dat moeten wij als Surinamers kunnen erkennen. Elkaar in de ogen kunnen aankijken en zeggen aan regering Santoki Brunswijk of regering Bouterse Aden of regering Bouterse Amirali alleen bij de verantwoordelijk Gab Breindreen. Overigens als je kijkt naar de trend internationaal ga je ook merken want ik hoop dat doat zich wel oriënteert ook in de regio en in de wereld en ook rapporten leest vanuit eh WHO, de Paho, IOM et cetera. En deze organisaties stellen allemaal dat Braindrain vanaf de covidperiode een regionale internationale trend is geworden waarbij mensen uit landen met een fragiele economie, een fragiel systeem ehm eh het het maar historisch gezien is eh de grootste migratie is heeft post covid periode plaatsgevonden. Dus Suriname is daar helaas ook een slagoffer van geworden. En wij hebben natuurlijk niet blijven kijken. We zijn niet blijven kijken, want zijn mening. Dus dat is weer een weer een misleiding hoor. Ehm ik ga vandaag meneer Gerdat eh op een correcte manier, ik hoop niet dat hij zich op zijn tenen getrapt voelt, maar ik ga h op een correcte manier een aantal zaken wijs maken. Niet eh toen hij is gekomen in de pers om te zeggen dat mensen 8.000 verdienen, is deze minister gerend om een eh om een toelag toe te kennen. Meneer Ger, dat zit pas in de politiek. Hij heeft zijn intran voor mij onbekend, eh PDO. Maar wij hebben vanaf 2022 23 hebben wij de discussies gevoerd met de ziekenhuizen, met de bonden om een eh braindrein toelag te introduceren nadat we die zorgwekkende migratie zagen van de directeuren van de ziekenhuizen. Niet meneer Ger, dat is mij komen vertellen dat ik eh met mijn beleid eh zeg maar met de regering een toelagen moet toekennen. Dus laten we dat even minister

Ja, u viel weer even weg.

Ja, ja, ja, ja. De verbinding die valt af en toe uit. Ehm ik zeg dus vanaf 2023 hebben wij een werving en behoudstoelage, een overbruggingstoelage toegekend. Kunt u even vasthouden? Want ik wou even een correctie aanbrengen. U zei PDO, maar volgens mij ehm informatie is de heer Get staat ehm is is politicus van de ABOP op lijst nummer Z.

Nee, nee, nee. Hij heeft dat hij heeft gezegd dat hij namens de PDO op de lijst van de ABOP staat, want hij heeft dat meneer N genoemd. Meneer Waldi is voorzitter van de PDO en die heeft een samenwerking zeg maar een lijstverbinding met Abob en eh ze zijn dus gepositioneerd op nummer zes en hij is hun kandidaat.

Oké, duidelijk. Helder. Dus zo zit het in elkaar. Vertelt u verder.

Ja. Oké. Ja. Dus wij hebben vanaf 2023 op exacte zijn 1 april of 1 maart 2023 zijn wij al bezig met een eh met een toelag in de orde van eh 16 eh ik denk nu 26 miljoen SRD eh meneer Re maand. Alleen aan toelagen aan 5.500 zorgwerkers in het land. Dus een totaal gemiddeld eh van 5000 SRD netto eh hebben wij vanaf 2023 toegekend. Op de kooptoe zijn wij dus eh verder. We hebben niet eh we zijn niet stil blijven zitten. We hebben er wordt alleen gezegd die minister die $3000 eh zeg maar certificaten verhoogd. Maar dan is het oneerlijk en onredelijk dat eh een zon intellectueel als drad eh on eh zeg maar één zijde van het verhaal vertelt. Want we hebben bijna vier, vijf maatregelen genomen. We hebben de toelagen toegekend. De aanpassing van de verklaringen. Eh dat is de laatste stap die we hebben genomen. Maar daartussen hebben we nog een aantal stappen genomen. We hebben geïnvesteerd bijvoorbeeld in opleidingen. We hebben gezegd: "We moeten meer en meer gaan opleiden." We hebben bij het AZp een opleidingsinstituut waarbij er ruim 16 opleidingen lopen vanaf SE verpleegkundigen tot IC verpleegkundigen, dialyse verpleegkundigen. Dus terwijl je eigenlijk eh ziet eh dat mensen weggaan, zeggen ook eh gezag hebben de instanties als de Wereldbank, de IDB van je moet blijven opleiden, dus je moet blijven investeren, want anders eh heb je geen eh personen, je hebt die instroom niet. Dus we hebben geïnvesteerd.

Ik begrijp het. Ik ik heb één kleine onderbreking, dan kunt u weer verder is, want meneer Ger, dat zegt tegen mij in de in het interview van ja, u heeft inderdaad eh die toelages ingevoerd, maar dat is van tijdelijke aard omdat bijvoorbeeld oudere mensen die met pensioen gaan, die gaan het pensioen krijgen op basis van hun basissalaris.

Ja, maar eh oké, dan is hij dus ook niet voldoende geïnformeerd, want we zijn sinds dit jaar begonnen met het eh beginnen van het incorporeren van deze toelagen op het brutolood. Dus we zijn eh we hebben nog deze week een meeting gehad met alle vakbonden waarbij we één die koopkrachtversterking van de overheid die is al geïncorporeerd op de de salarissen van het zorgpersoneel en zijn nu bezig met een loonstructuur zeker bij het azp alvast te introduceren waarbij we dus diverse toelagen want u gaat niet willen geloven azp heb je volgens mij 26 soorten toelagen dat is wat we hebben bij het azpen hebben allerlei toelagen kleding prestatie eh vervoer flexibele dienst et cetera zijn allerlei toelagen meneer R en wij hebben geïntroduceerd die braindrain toelagen. Dus wat er nu gaat gebeuren, dat heb ik ook al vanaf het begin gezegd aan de bonden. Blijf niet vechten voor een toelaging, maar ga voor een verduurzaming van het loon. En dat is wat waar wij naar streven. We hebben nog dinsdag een meeting gehad met alle vakbonden eh in het land in de zorg waarbij dus nog wat finale aanspraken gemaakt worden. De ziekenhuizen zijn ook aan zet om eh zeg maar die calculaties te maken, rekenen, eh te berekenen wat dat impact gaat hebben op Want wanneer je een toelag nu gaat incorporeren, dan ga je dus je bruto moeten verhogen. Betekent dat je ook als je buiten die belastingsschijven valt, ga je automatisch ook meer belasting betalen. Dus dat is ook de consequentie. Dus je moet rekening houden met alles. Beleid maken is niet gewoon vanuit de zijlijn even denken van oké ja en dan moeten we het op dit moment verduurzamen. Je moet rekening houden met alles. Ik heb vif jaren in die zorg gekapt. Ik weet precies waar de waar de schoen knelt en hoe de inzichten de eh liggen bij de de diverse stakeholders. Want als een bond opkomt voor verduurzaming moet die bond ook gaan verklaren aan die verpleegkundige: "Ja, maar vanaf volgende maand ga je wel een 1000 SRD meer aan belasting betalen, want je komt in een hogere schaal te liggen, zeg maar. Dus alle ehm zeg maar alle handelingen die je pleegt hebben ook consequenties op eh in de volgende stappen. En een oplossing op korte termijn moet geen probleem voor lange termijn gaan zorgen. Dus we moeten dat ook goed bekijken. En natuurlijk voor de personen die eh met pensioen gaan, die willen natuurlijk een betere bezoldiging, een betere pensioengrondslag, zodat ze ook een beter pensioen hebben. Geef maar een voorbeeld van mijn moeder bijvoorbeeld. Zij heeft 40 jaren in het Diaconnaessenhuis gewerkt en eh als avpleegkundige en mijn moeder haar pensioen, schrikt u niet meneer eh meneer Re, is 2000 nog geen 2000 SRD toch? Dus als mijn moeder geen kinderen had die en een man had die ook eh een pensioen heeft en kinderen die werken en ook voor haar kunnen zorgen, was deze vrouw weet je zo een persoon al lang in een afhankelijke situatie terechtgekomen. Dus ik sch ik schrik daar wel van. En en ja ja. Mijn moeder heeft mijn moeder heeft 40 jaren gewerkt vanaf Nikeri eh in het ziekenhuis in Diaconessenhuis intern opgeleid. Ze heeft haar krachten gegeven aan de chirurgieafdeling. Ze heeft de laatste jaren 10 15 jaren op de opname gewerkt als verpleegkundige. En uiteindelijk gaat ze met een salaris een pensioen zeg maar voor 1200 volgens mij was het toen. Met de aanpassingen zijn het dus ook is het nu 2000 en ja datarodoro. Maar dat komt ook door besluiten die door ja de vakbonden in al die jaren 40 50 jaren zijn genomen. Men is nooit gegaan voor verduurzaming van het loon. Men is nooit gegaan voor verzelfstandiging van ziekenhuizen. Maar als je dus iets doet dat ja minister regering. Dus het is het is voor mij hypocriet als je dus zo denkt, want je moet dat dat probleem historisch benaderen. Je moet dat probleem in een groter en breder context plaatsen. En je moet gaan kijken waarom het eerder 10 regeringen niet is gelukt. Maar je wel die verwachting hebt dat het in deze regering ten midden van een covidpandemie moet lukken. En eigenlijk als het niet lukt eigenlijk als het niet lukt, dan ben ik de redder.

Hm hm.

Ja, maar minister eh u u bent jong, u bent dynamisch en en u u weet het probleem goed aan te halen en we leven ook inderdaad in een andere tijd. U zegt ook die wereldorganisaties hè die die beamen dat. Ehm u geeft ook aan het is beleid die niet 1 2 3 overnight kan maken, maar wat is dan wat is nu op dit moment de oplossing die mensen die met pensioen gaan?

Nee, nee, nee. Ik zeg al dus kijk ehm toelagen zijn functioneel. Toelagen zijn functioneel betekent zolang je functioneert krijg je een toelage. Op het moment zoprokken dan eh valt die toelage weg. Dus wij hebben helemaal we hebben helemaal onderstrepen wij en we zijn ook bezig daaraan te werken. We zijn we hebben al stappen gezet, we hebben al vergaderingen gehad met al die vakbonden dat wij gaan voor verduurzaming van het loon. Dat betekent alle toelagen natuurlijk in overleg met de bonden. Want je gaat niet zomaar aan de toelagen van een personeelslid. Je moet het samen met de bonden doen. Dus overleg, dialoog. Je gaat samen. En het zijn verschillende soorten ziekenhuizen. We hebben stichtingen in Suriname. We hebben landsbedrijven. We hebben particuliere instellingen. We hebben subsidie ontvangende instellingen. Hoat meneer Goer dat ook weet. Want het is niet een zeg maar een een een oplossing die je gelijk voor alle ziekenhuizen kan bedenken. Allemaal hebben hun eigen cao's, andere hebben een eh een eh zeg maar een wensenpakket, andere hebben subsidies. Dus je moet elk ziekenhuis apart benaderen, maar je moet wel ergens een integrale oplossing hebben voor zeg maar het gros van het probleem. Dus je gaat hier en daar nog wat toelagen hebben die je niet eh gaat incorporeren, maar zeg maar voor een aantal vier, vijf grote toelagen die kan je dus wel gaan incorporeren met de consequentie dat mensen een hogere bruto hebben, beter voor hun pensioen, maar ze betalen misschien wel meer belasting. Dus dat zal wel de consequentie. Tenzij er een regering komt en zegt: "Ik ga die belastingsgrens eh belastingvrije grens verder verhogen." Maar dan loopt er in staat ook inkomsten mis en dan kan je ook andere zaken niet meer financieren. Dus nogmaals, u zou ook een u zou u zou ook een voorstel kunnen doen, toch als minister van joh, voor de zorgsector, voor het probleem van Braindingen heb ik deze oplossing. Eh laten we iets met die belasting gaan doen voor die mensen. Ik geef maar een idee.

Ja, kijk.

Nee, nee, dat is ook gedaan en het heeft ook impact op die op die op die groep gehad, want de grens is nu denk ik 9.000. Dus iedereen tot 9.000 1000 betaalt eigenlijk geen belasting eh in Suriname. Maar daar bovenop eh krijg je natuurlijk wel dat er belasting wordt afgetrokken. Dus we kunnen nog verder gaan, maar het eh het eh de calculaties moeten eh zeg zodanig zijn dat het geen onverantwoordelijke consequenties met zich meebrengt voor de rest van die samenleving. En je moet ook rekening houden met precedentenwerking naar andere groepen eh want die kunnen ook gaan zeggen van: "H een hogere belastingvrije grens." Want waarom alleen die? Ik ben ook belangrijk, maar ja, oké. U zegt: "Ik ben ook belangrijk, maar u u ik constateer dat dat de meeste politieke partijen op dit moment en als u spiekt zijn we twee minder twee weken voor de verkiezingen. Iedereen praat over de gezondheidszorg dat aan de grond ligt." Dus dan denk ik van ja, je zou dan ja, nog twee weken eh hoe hoe kijkt u daarnaar? Dan zou je toch moeten zeggen van de gezondheidszorg heeft prioriteit.

De gezondheidszorg heeft altijd prioriteit, en de regering heeft eh alhoewel het in het inter als je naar als ik alleen daarom vond ik het nodig om te reageren toch? Als ik alleen naar het interview van gister zou luisteren dan is alles eh dan is alles godsens gevende de zorg. Maar ik heb daarom heb ik geruimte gevraagd om aan te geven waar de regering mee bezig is. Want als meneer Gour dat vindt dat die 60 miljoen dollar niet terug te zien is in de zorg, dan vraag ik me af werkt hij in Suriname of in Guyana of weet ik veel waar. Maar dan of je bent of je hebt een verwijzing nodig naar de oogarts, sorry om het zo te zeggen. Maar als je dagelijks eh de oogarts is niet ver, want aan de overkant hebben wij ook in 2022 Suriname I center geopend. Dat is ook een investering van die 60 miljoen. Ehm als hij niet eerlijk als hij eerlijk is toch? Voor mij is het mensen moeten straks gaan kiezen. En ik luister naar zijn eh soms naar zijn ehm zijn statements en ik geef aan: "Ik heb hard voor de zorg. Ik wil gaan voor eerlijke gezondheidszorg, toegankelijke betaalbare zorg." Iedereen zegt dat toch? Maar wanneer ze op het moment dat je ze vraagt, maar hoe ga je het realiseren als je weet dat dit de inkomsten uitgaven zijn? Oké, ik hoor suikertax. Daar zijn we ook al eh hebben we ook al aanpassingen doorgevoerd. We hebben dat in acci accinenzen voor eh tabbak en alcohol ook eh erdoor gevoerd. Eh er is ook btw gekomen, daar gaat ook een deel naar de zorg, toch? Welke andere oplossingen heb je? Ehm eh hoor ik hem zeggen dat eh dat hij andere soorten van belasting gaat eh invoeren. Eh htex of weet ik veel wat. Eh nee, sugar tax. We we we innen al tax op suiker als als dat niet bekend is, maar we innen al tax op suiker. Maar eh je kan het een beetje gaan vervijnen. Je kan hier en daar eh dingen. Maar het gaat niet voldoende zijn. Want ik wil u een vraag stellen, meneer Re.

U gang.

Want ik ga u een vraag stellen. Is er hebt u enig idee wat het SF maandelijks aan declaraties betaalt aan de gezondheidszorg in Suriname? Vertelt u mij dat graag?

Nee.

Oké. We betalen nu op dit moment SU 350 miljoen SRD aan zorgkosten per maand. Dat is ongeveer 10 miljoen per maand. Dat betekent op dagbasis geven we €350.000 uit aan de zorg. En ehm dat gaat richting de gezondheidszorg. Er wordt aangegeven er zijn geen medicijnen. Maar als ik elke maand 50 miljoen SRD betaal aan apotheken die declareren bij het SF, bij de verzekeraar nadat ze medicamentaan Sffers hebben verstrekt, dan vraag ik mij af ehm waar gaan die medicijnen dan naartoe? Wat wordt gedeclareerd? Want het verhaal als je moet luisteren, je kan natuurlijk op een poliie zitten in het ziekenhuis, in de interne polie en je kan van daaruit een eh proberen om een analyse te maken, maar je kijkt op de zorg moet veel breder zijn dan alleen een poliie vanuit de vanuit het

azp. Je hebt eh vanaf de nulde lijn eigenlijk, dat is de primaire gezondheidszorg, de eerste lijn, dat zijn de huisartsen, provie et cetera. Je moet je moet eh heel breed kijken naar die zorg. En als je zegt, en als je je ogen sluit, dat die 350 miljoen niet gaat eh weet je wat het mooie is? Tegenwoordig hebben we het systeem zo transparant gemaakt bij het SF dat met een klik op de knok u de prognose van volgende maand kunt zien. U de realisatie van de vorige maanden allemaal kan zien. Ik kan het u zo opsturen. U ziet precies naar welke groep, ik ga geen namen zetten, naar welke groep welke bedragen gaan aan declaraties. Dus u kunt zien wat de particuliere huisartsen cashen. U kunt zien wat de specialisten eh cashen. U kunt zien wat de laboratoria, de runenklinieken cashen. Omdat wij alles… Het heeft te maken met financiële gezondmaking van die zorg. Het heeft te maken met financiële huishouding. We hebben dat eh een jaarrekening overgenomen bij het SATF van 2014. Meneer Re, in 2020 neem je een jaarrekening over van 2014. U zit in het bedrijfsleven. U weet hoe hoe belangrijk een jaarverslag is. Wanneer je dan als minister komt te zitten en je hebt het mooie voor de volgende regering is dat welke minister ook komt te zitten op volksgezondheid. Wij de jaarrekeningen van het SF hebben ingelopen in ieder geval tot 2023, waardoor er eigenlijk niet zo'n grote gap is, want je weet precies hoe de hoe de hoe de ontwikkelingen zijn geweest met betrekking tot de financiering van de zorg. En het is een grote mankement geweest voor ons om zonder, dat is ook een Booby trap geweest van de vorige regering, om zonder weet van hoeveel geld er naar de zorgstroom naar wie eh te gaan gissen en te gaan kijken hoe je beleid gaat maken. Dus we hebben trajecten ingelopen, meneer Re, vanaf inhalen van jaarrekeningen, het gezond maken, de efficiënties doorvoeren, de beheerskosten van het SF. Waarom ik over het SF praat? Hm hm. Het SF is de grootste financierder van de zorg in Suriname. 80% van de verzekerden zijn SFers. En eh die begroting van het SF zit ook op de begroting van volksgezondheid. Wat eerder niet het geval was. Dus het verhaal dat meneer eh Gerdat vertelt dat maar 2% van BNP naar ehm naar de zorg gaat, moet ik direct verwijzen naar het rijk der fabelen. Oké. Want ik weet niet naar wel wat voor oud historisch document hij heeft gekeken, maar de huidige kosten, de huidige kosten ga ik u vertellen, van de inkomsten van de staat voor 2025 van ongeveer 50 eh van 50 miljard SRD voor 2025 geprognosticeerd, gaat ruim de… dat is ongeveer 7%, dus ongeveer 3.6 miljard gaat naar de gezondheidszorg. Dus 7% 7.2% 2% om exact te zijn is geallerd naar de gezondheidszorg. Dus we zitten ver boven die zogenaamde norm die hij noemt van 5%. Overigens weet ik niet naar welk document hij van de WHO refereert. Er is geen grond daarvoor, want er is geen basis voor die 5%. We hebben Suriname zelfs gehad tijdens Vinician 1, was er zelfs 9% ging eh naar de zorg. Wij hebben overgenomen rond 2%. Dat was inderdaad zo. Ja, in 2020. En we zitten nu op 7.2%. Pun 2% dat naar de zorg gaat. Dus wanneer je je ogen wil sluiten en bewust zand in de ogen van mensen wil strooien, dan is het is eigenlijk een heel kwalijke zaak als zulke mensen zich dan opdienen als ze zijn van: “ik ga u redden.”

We hebben duidelijke stappen gezet richting herstel en verbetering van de gezondheidszorg. Die 60 miljoen, ik kan dat zo voor u fluiten hoe waar het allemaal is geïnvesteerd. En alles is transparant. Alles is duidelijk eh opgenomen in onze jaarverslagen. Ook vanaf vanaf 2021 hebben we de CTSAN bij het AZP eh eh vervangen. Dat is ongeveer 1 miljoen. We hebben de diverse projecten eh gefinancierd. Er wordt gerefereerd naar het gebouw. Ik kom ik kom straks op het gebouw, want eh er is heel eh er is heel eh zeg maar sarcastisch over het gebouw gesproken. Ik zal daarop… heeft een compliment gekregen eigenlijk over het gebouw. Nou, ik weet niet als ik het compliment moet noemen, maar eh ik kom straks daarop. Eh er zijn diverse projecten vanuit eh het ministerie van Volksgezondheid uitgevoerd voor het azp. Wanneer je kijkt die afbouw van de operatiekamers, de afbouw van de nieuwe intensive care, de investeringen in het eh in apparatuur van medisch microbiologisch laboratorium, in het klinisch chemisch laboratorium, in het pathologisch anatomisch laboratorium, de afbouw van de verloskamer, de investering in een nieuwe niersteenvergruizer, de de vervanging en installatie van een nieuwe dotterapparaat voor de hartpatiënten, de de diverse niertransplantatiemissies… komt daarop ook zo terug. De investeringen in ehm eh hoe heet het? Eh in in eh de westwing van het Academisch Ziekenhuis met eh BRMO afdeling, allerlei zaken die daar genoemd zijn eh die kan noemen eh die te maken hebben met infrastructurele verbetering van de gezondheidszorg. Maar ik heb ook gezegd dat we personele toelagen hebben gegeven. Dus er wordt gerefereerd naar: ja, alleen een gebouw, alleen een infrastructuur wordt vervangen, met een leeg gebouw doe je niets. Nee, we hebben ook stappen gezet richting het behoud van personeel. En ja, als mensen toch uiteindelijk het besluit nemen om te vertrekken, dan heb je natuurlijk ehm eh de mogelijkheden eh je hebt ze je hebt ze je hebt mogelijkheden gecreëerd om ze te behouden. Je ziet dat eh er toch een deel eh weggaat. Eh laat mij zeggen eh er worden cijfers genoemd. Eh wij ik zie die cijfers niet terug op het ministerie van volksgezondheid. Onze maatregel die we hebben genomen is meer een drempel geweest. Maar ook zeggen wij, als mensen toch weggaan, laten we niet laten we niet eh laten we niet eh hypocriet doen. In Amerika en Engeland zijn ze nu bezig die discussie te voeren. En ik denk dat ze in Engeland al dat besluit hebben genomen dat wanneer een zorgwerker uit Engeland vertrekt naar elders in de wereld, meneer Re, dan betaalt die persoon vijf jaren lang exit tax. Dus je gaat exit tax betalen, nog steeds vijf jaren lang ga je belasting in Engeland blijven betalen. In Canada gaat hetzelfde geschieden. En in Amerika met de besluiten van Trump nu denk ik dat dat besluit niet ver ligt. Het gaat heel snel komen. Het zijn allemaal maatregelen die overheden nemen om een probleem die buiten hun invloedsfeer omliggen zoveel mogelijk te beheersen. Maar je contact, no verhoging salaris, om neemt salaris. Ik kan niet hier eh 5 eh €3000 maal 40, €120.000 SRD bruto aan een verpleegkundige betalen. Dat verdient niet eens de president. Dat begrijp ik. Dat begrijp ik. Ik hoor dat meneer G dat bijvoorbeeld een iets iets aanhalen van: je kan die mensen een kavel geven, aanbieden ofzo. Dat dat is ook gedaan als Azp. Dat hebben wij niet gedaan. Als AZP heeft als bond, de bond van het AZP en ik denk ook bij Slanghospitaal, die hebben verkavelingsprojecten zeg maar eh geïnitieerd. Ze hebben aanvragen gedaan. De regering heeft eh meegewerkt en die bereidsverklaringen afgestaan. 2200 mensen hebben een kavel gehad van het az bij AZP Komwijne, ook in Slap op Slaamshospitaal zijn ze bezig. Hebben we een KOVAP, hebben we ook verzoeken gehad. Dus al die dingen die eh die meneer Gerd dat noemt, die dingen zijn allemaal al in zeg maar in uitvoering. Zijn allemaal ideeën een beetje mosterd na de maaltijd, want je komt maar ilati eigenlijk, want je zand doek, begrijp je? Dus ehm ik ik moet een beetje lachen, want het lijkt alsof het eh Ureka ideeën zijn, alsof er een lampje plotseling is gaan branden bij iemand, terwijl de Sandba toch? We hebben we hebben allerlei initiatieven uitgevoerd eh zeg maar genomen eh stappen gezet richting eh alles. We hebben we hebben zelfs studies gedaan met verpleegkundigen van eh commissionaires enquêes van: hoe kunnen we jou tevreden houden in het land? We hebben dat onder alle directies gedaan, alle verpleegkundige directies, de opleidingen gekeken. We zijn nu zelfs bezig met Kovap en Nijmegen. Eh Han in Nijmegen, dat is de hogeschool voor verpleegkunde. Die doet die voeren een project uit. Komt binnenkort een public relations bericht uit waarbij zij ook gaan aangeven: we zijn met Nijmegen bezig voor studentenuitwisseling, kennisuitwisseling. We eh wijzelen daarmee het niveau van mensen op. Eh we hebben zelfs initiatieven ondernomen, meneer Re, eh een PPP met een organisatie in Nederland, arts en zorg. Het is een Nederlander die een call center heeft en die zegt van: weet je, als die mensen van je toch komen naar Nederland om zorg te bieden, waarom kunnen wij hier niet een callcenter opzetten in Suriname waarbij eh artsen en verpleegkundigen hier triage voor ons doen telefonisch? We betalen ze hier diezelfde euro's die ze in Nederland zouden verdienen en dan hoeven ze niet weg te gaan. Dus de Moroco overdag bijvoorbeeld op een poli en in hun vrije tijd natuurlijk, zodra ze beschikbaar zijn en bereid zijn, levert ze een bijdrage in die call center. Dus u bent in Nijmegen of in eh zeg maar in Breda en u bent gevallen en u belt en u krijgt een arts uit Suriname. Dus dat soort initiatieven lopen ook eh bij call centers. Dat zijn mooie dat zijn mooie initiatieven.

Minister, even terug over die brain drain, hè. U haalt heel veel maatregelen aan en dat dat eh ik ik ik ik kan aan u horen dat u huiswerk gedaan heeft, maar werkt het per definitie? Dus kijk, als je niets gedaan hebt, je kan het pas zeggen als je als je een vergelijking zou maken met eh in een studie met eh zeg maar een control group en een oncontrol group waar je zegt van eh als je het niet gedaan had, wat zou de wat zou de impact zijn? Toch? Als 80 mensen weggegaan zijn ondanks die maatregelen. Als je geen maatregelen genomen had, wat zou het zijn? Zouden 200 mensen weg zijn? Zouden we nu met lege ziekenhuizen zitten? Dus dat is een beetje moeilijk te zeggen. We evalueren ook constant met de ziekenhuisdirecties en we zijn in overleg met de ziekenhuisraad en die geeft ons ook eh zeg maar hun mening, hun aanbeveling van: oké minister, we hebben dus… wat hebben wij gedaan? We hebben een algemene toelaging gegeven. En later in augustus 2024, toen we die eh aanpassing gaven van het waarmerken eh van $1000 per eh per diploma, hebben wij ook voor 105 nee voor 300 personeelsleden in azp nog een additionele toelag gegeven. Dat noemen wij een superspecialistische toelage. Dat zijn alleen voor verpleegkundigen in het azp, want u weet dat AZP is eigenlijk het hart van de zorg in Suriname. Daar hebben wij dus eh van van interventie tot tertiaire zorg, sch et cetera, et cetera, hartoperaties, neurochirurg, je hebt echt daar verpleegkundigen met heel veel skills eh bepaalde speciale skills, unieke skills. En hebben we voor de voor die 300 eh extra personen met een diploma et cetera, je moest kunnen aantonen dat je een bepaalde vaardigheid hebt. Het waren 300 mensen van die 2200 personeelsleden die nog een 5000 SRD netto hebben gehad. Dus op die toelage nog een bedragje erop. Vandaar dat ik eh drk had ontmaskerd toen hij is komen vertellen op een vergadering dat mensen hier 8000 SRD verdienen netto. Terwijl Tim ik ben ik bedoel ik ben eh minister van volksgezondheid. Ik kan de directeur, de RVC van AZP vragen naar de lonen. En ik heb de overzichten gezien en er is echt letterlijk geen enkele verpleegkundige die 8.000… minimaal is 14.000 wat eh iemand verdient. En dat is natuurlijk met toelagen et cetera. Dus men moet eh weten dat als je iets zegt, de matak… als je de bal kaatst, ga je moet je die terug verwachten. En ik ga niet laten ik ga het niet toestaan als minister van volksgezondheid waar ik weet hoeveel inspanningen gepleegd zijn vanuit mijn beleid, vanuit ons team om de zorg in stand te houden, te continueren zoveel mogelijk. En natuurlijk met die uitdagingen, economische crisis, post covidcrisis en alle andere zaken braendreen, hebben wij toch ons best gedaan om eh een aantal zaken te realiseren. Dus men moet ophouden met eh eh zeg maar bewust eh zaken te verdraaien. Ik ben blij dat u dat u reageert. Ik kom met de feiten hè van zoals u het brengt en eh ik heb de dokter natuurlijk ook aangehoord, en maar hoe verklaart u het bijvoorbeeld hè minister, even buiten alle efforts die u brengt hè eh dat dat men zo klaagt over de gezondheidszorg van Suriname, dat dat er dat er zoveel schrijnende gevallen zijn… ik geef bijvoorbeeld een voorbeeld: ik krijg berichten binnen van mensen die medicijnen moeten halen voor een baby en dan voor drie simpele dingen 4000 SRD moeten lappen. Klopt dat?

Dus kijk eh wij werken ehm wij werken met een aantal eh randvoorwaarden. Eh ik ga niet ontkennen dat mensen eh voor medicatie soms moeten bijbetalen. Dat is eigenlijk in de hele wereld het geval, want je hebt een eigen risico. Je hebt ook een eigen bijdrage. Dat is bekend in Nederland denk ik. Als je de ziektekostenverzekering… zijn… Ik hoorde u vertellen. Ik hoorde u vertellen over u hoe hoeveel premie u betaalt. Ik was blij met die opmerking van u, want dat is een groot probleem in Suriname. Eh wat ik heel frapant vind hoor eh overigens eh dokter Gerdat zegt, hij wil eh gaan niet voor gratis gezondheidszorg, maar voor betaalbare gezondheidszorg. Dat is strook wel een beetje in lijn. Dat is wel in lijn, zeg maar niet in lijn met de idealen en de visie die de voorzitter van de ABOP heeft. Eh de voorzitter van de partij waarop hij staat op die lijst. Maar de voorzitter van de ABOP, dat is de vicepresident, die heeft aangegeven dat zijn partij gaat zorgen ervoor, bij verkiezingswinst. Dat wij binnen 10 dagen na de verkiezing winst eh bij ABOP, een ABOP regering, dat er gratis gezondheidszorg komt eh voor elke Surinamer. Dus ook is dat is dat mogelijk? Eh minister, dus ik kijk ehm als u mijn mening vraagt, ik ben heel duidelijk en helder. Ik kom nog vanmorgen van een opening van twee poliklinieken op Saramacca. We hebben twee poliklinieken gerenoveerd. Eentje aan de rechteroever van de Saramaca rivier en eentje op Tijgerkreek. En ik heb daar nog die uitspraak gedaan op basis van mijn ervaringen en mijn eh zeg maar de overview die ik heb als minister van volksgezondheid is het onmogelijk in Suriname om gratis gezondheidszorg aan te bieden. Wat een feit is en wat waar we elkaar de ogen in moeten kunnen aankijken. Want heel veel mensen vergelijken Suriname met Nederland. En wat gebeurt er? Er is vaak contact, dagelijks contact. Ja, je hoort het daar. Geweldige medicijnen eh toegang tot eh zoveel mogelijkheden, eh allerlei geavanceerde technieken die we niet hier hebben. Maar wat wij vergeten te melden is dat de Nederlander ongeveer nu tussen de €150 en €200 aan premie betaalt eh voor zijn ziek… meer zelfs in in vele gevallen. Ik betaal nog meer. Ja, in vele gevallen. Maar zeg maar een gemiddelde dus, en dan nog heb je een eigen risico. De eigen risico is die instap eh kosten die je moet betalen. Ik denk dat dat 300 350… Ja. €350 per jaar. Juist. En en dan heb je ook nog een eigen bijdrage voor een heleboel van eh hulpmiddelen en andere zaken. Eh wat zelfs ook eh eh mooi is in Nederland is dat men een heleboel eh zelfzorgproducten zeg maar van de klapper heeft weggehaald. Je kan je paracetamol gewoon halen. Maar nogmaals eh ik weet niet hoe hoe dat intern besproken is eh tussen dokter Gerdat en eh zeg maar meneer Brunswijk. Want eh ik denk als meneer Brunswijk weet dat hij toch eh mensen wil laten betalen voor heleboel dingen dat hij eh niet erg eh eh populair zal zijn binnen de ABOP omdat de ABOP gaat voor gratis gezondheidszorg. Hoe dat gerealiseerd worden gaat worden moet u mij niet vragen? Dat moet uw vraag moet u stellen aan de ABOP, want zij hebben daar een uitspraak over gedaan. De VHP die gaat misschien gaat hij met goud betalen. Kan toch? Ik weet het niet. Dat moet u even vragen. Maar de VHP gaat voor eh zuivering van het systeem. Eh wij zeggen wel van eh ik kijk even naar de brede schouders die de meeste lasten moeten dragen. Eh kijk even naar leeftijden. Kijk even naar ziektelast. Eh kijk even naar diverse modellen. Eh wij hebben gezegd ehm eh zorgpakketten op maat. Eh wij gaan naar leeftijdsgebonden zorgpakketten, want een eh je gaat geen niet een universeel pakket kunnen maken. Iemand van 18 jaar bijvoorbeeld die heeft minder behoefte aan zeg maar eh thuiszorgrevalidatie. Dus je gaat iemand van 60 jaar plus is het risico op eh invaliditeit of zeg maar beperkingen groter. Eh dus je gaat daar wat meer eh eh aandacht besteden aan revalidatie, thuiszorgen, geriatrie, neurologie en iemand die jonger is ga je meer eh plaatsen in die preventieve sfeer in eh het stimuleren van allerlei zaken. Dus wij van de VHP, hebben een ook ons in ons verkiezingsprogramma duidelijk aangegeven welke richting wij in de komende vijf jaren opgaan als eh als er zeg maar weer eh als de VHP weer de gelegenheid krijgt om de gezondheidszorg onder hun beheer te nemen. Dus we zijn wat dat betreft vrij duidelijk. Eh en eh wij misleiden geen mensen om te zeggen wat je al dan gratis geeft, bestaat. Zelfs het ademen kost geld. Eh zelfs de z geld. Dat ben ik eens met uw minister. En ik ben blij dat u de tijd neemt, hè. Eh bent u nou eh uitgesproken over meneer Gourdert of heeft u nog meer eh Want want dan gaan we even verder want u wou natuurlijk ook even op mij reageren. Eh nou nee, ik ik u hebt uw mening als interviewer. Ik vond het niet zo fijn dat u mij een brevet van ongeschiktheid geeft terwijl u mij eigenlijk nooit zo intensief gesproken hebt. Ehm het is eh misschien goed om ehm ja, ik oordeel niet vaak over mensen zo snel als ik ze een paar keren met ze heb gesproken zeg oké, natuurlijk hebt u uw eigen visie en kunt u oordelen op afstand. Dus daar kom ik niet aan. Dat is uw vrijheid. Nee, ik hoop ik hoop dat u begrijpt hè dat wij hier zitten met een met een redactie en dat wij heel veel mensen hebben die op een bepaalde leeftijd naar Suriname willen voor een paar maanden en en dat hebben we allemaal schrijnende verhalen binnenkrijgen. En en natuurlijk ook mensen die op de vakantie. Ik wil die ik wil die mensen die mensen wil ik gerust stellen. Ik was laatst eh in Berlijn op een eh ISDb conferentie, een Islamic Development Bank conferentie, een World Health Summit. En ik kan u zeggen daar was de één van de topmannen van de Islamic Development Bank. Die was een maandje was in Suriname of een paar weken eh met het thema want we zijn bezig met die financiering voor de nieuwbouw van het Academisch Ziekenhuis. U weet in 2018 is er toen met veel van varen ehm eh met een hele ceremonie door meneer Bouterse, meneer eh meneer Brahim toen van AZP is er op een rode knop gedrukt en hier komt het AMC te staan. En eh kort na die lancering, geweldige launch heeft de Islamic Development Bank die stekker eruit getrokken omdat er ja heleboel onregelmatigheden waren geconstateerd van het ontbraak een paar etages begreep ik wat kan ik mij herinneren. Ja, dus er was het het het het was een hele gedoe. Wij hebben toen in 2020 weer de contacten gelegd, want het project eh had wel potentie, maar eh er was geen vertrouwen meer vanuit die financierder. We hebben vanaf 2020 ten midden van de COVID pandemie zijn we weer in gesprek gegaan. We zijn toen akkoord gekomen dat zij een nieuwe design en een visibility studie gaan financieren voor miljoen dollar. Dat hebben wij in twee jaren afgerond. 2023 is dat eh zeg maar goedgekeurd door partijen en vanaf toen zijn we begonnen met eh zeg maar de financiering te regelen. En ik ga u zeggen, het waren geen makkelijke perioden met de bank. Eh we moesten heel veel aan vertrouwen eh zeg maar eh herstellen. Eh en uiteindelijk eh kan ik u meedelen dat op 19 mei in Algerije aanstaande eh dus zeg maar over een week anderhalve week eh in Algerije onze financiering op de agenda ligt van de board meeting van de ISDb. En in dat kader was ik dus ook op een meeting in eh in Berlijn en ik ga nu zeggen de topman, één van de topmannen van de ASDB was daar. Als u zegt want waarom ik dit zeg? U zegt Nederlanders zijn bang om te komen en het is iemand die die in de hele wereld heeft gereisd en gekeken naar zorg et cetera en ze financieren ook niet zomaar zaken. Dus die man heeft een uitspraak gedaan. Ik vind het alleen jammer. Het was een besloten eh zeg maar een soort van een eh paneldiscussie. Het is niet vastgelegd. Maar die man heeft daar eh in mijn aanwezigheid aangegeven aan mensen. En er waren vertegenwoordigers van de Bill Gates Foundation daar. De WHO was vertegenwoordigd eh de PAO en heleboel organisaties. En die man zegt: "Ik ben naar veel landen geweest in de wereld, maar ik kan u zeggen: Suriname beschikt over een geweldig zorgstelsel. U hoeft totaal niet bang te zijn als u in Suriname ziek wordt. Want er komen van heinde en verre mensen om behandeld te worden. Er komen mensen van het Caribisch gebied, meneer Reeds. En laten die doctoren het ontkennen of bevestigen. Laat Dr. Gerdat het ontkennen of bevestigen. Er komen mensen naar Suriname om aan een hartoperatie geopereerd te worden. Er komen mensen aan een oogoperatie. Er komen mensen voor neurochirurgische ingrepen. Er komen mensen voor kankerbestraling naar Suriname. Minister Ramadin… Minister Ramadin, ik wil u niet onderbreken, maar dit is voor mij groot nieuws. Waar waarom krijg ik waarom hoor ik dit? Waarom hoor ik alleen maar kommer en kwel? Omdat omdat er alleen maar één er wordt alleen maar negativiteit eh gelanceerd. En eh wij zien op het ministerie eh positieve ontwikkelingen. Ik heb het AZP ook vaker gezegd, de directeur. Ik zeg: "U moet vaker communiceren wat er allemaal gebeurt." Er is vertrouwen. Er is vertrouwen vanuit de Nederlandse ziekenhuizen. We opereren, we hebben vier missies gedaan. Even dit even noemen. De de… Ik hoor meneer Gerd vaker eh dit aanhalen. Dat hij vier niertransplantaties heeft geleid en hij is nu ready om eh om eh om het land te leiden en weet ik veel wat. Laat me even dit aangeven. Wij van deze regering, deze regering en deze minister, wanneer mensen geschikt zijn voor een bepaald eh bepaald eh beleidsgebied gaan we je volledig inzetten. Dr. Gerdat is op verzoek van het beleid gevraagd om de niertransplantaties, toen hij nog de enige neuroloog was in in het ziekenhuis om de niertransplantaties hier te screenen, de mensen te screenen in overleg met zijn collega-opleider in Nederland, professor Bemelman en Dr. Idu. Dat is de transplantatiechirurg Mirsa Iduidu in Amsterdam en een heel team. En het is een team, het is een teamwork, maar het is het is geeft een beetje de het karakter aan van mensen als ze zaken op zichzelf willen nemen. U gaat mij nooit horen zeggen dat dankzij minister Ramadin er een MOU tot stand gekomen is tussen AZ en Amsterdam, zodat we niertransplantaties konden gaan doen. We hebben 29 personen getransplanteerd. Ook de input van dokter Gerdat, dat is belangrijk geweest. Dat waardeer ik ten eerste. Maar wanneer je op je borst klopt dat jij het hebt geleid en ik heb bewezen, nou dan wil ik wel een eh aangeven dat we dit tegen betaling hebben gedaan. We hebben dokter Gerdat betaald om mensen te screenen voor ons en we hebben niet een klein bedrag betaald, meneer R, en ik ga het bedrag ook noemen. Het was eerst 100.000 SRD per maand en daarna hebben we hem 150.000 SRD per maand eh betaald, goedgekeurd. Ik weet niet als hij alle betalingen heeft ontvangen of niet, maar in elk geval we hebben eh mensen die eh het werk voor ons moesten doen betaald. We hebben niet gerekend op goodwill of pionierswerk, want dan mag je trots zijn. Dan kan je zeggen van: decoreer me, want of ja precies. Maar in elk geval we hebben overeenkomst getekend met deze arts om het te doen omdat hij ook de aangewezen persoon was, deskundige die het moet doen. Ik kan niet iemand van een ambtenaar eh vragen: kan je dat voor me doen? Ik moet daartoe een eh een vakdeskundige vragen. En hij heeft het gedaan. Logisch. Logisch. Toen de tweede toen de tweede neuroloog kwam, hebben wij dat eh verder eh ook eh besproken en die heeft het verder geteld en eh gelukkig heeft die het eh met alle liefde voor het vak gedaan. En eh ik ben ik hier erg blij dat er nog mensen zijn die zeg maar als onderdeel van hun dagelijks werk ook nog eens eh zonder die druk op de minister te leggen van: “Jama Pimi” ofzo eh z niet. Dus het geeft me het geeft me geeft even aan eh wanneer we praten over integriteit eh moet meneer Gourdat de laatste zijn die praat over integriteit omdat er een andere case is van hem en ik kan het nu wel noemen en het is tijd dat ik het noem. Ik heb hem al die tijd zeg maar bespaard omdat het eh zaken zijn die intern waren. Maar Starnieuws heeft dan het primeur want dan gaat de minister vandaag een uitspraak doen over dokter Gerdat. Ik luister naar u, minister, en er is bewijs daarvoor en ik denk dat eh hij het ook niet kan ontkennen. Hij gaat het alleen maar bevestigen. Dus misschien moet hij hem weer bellen na die call na dit interview. Want eh misschien is het goed om bij… ik weet als ze de tweede of de ik denk de tweede niertransplantatiemissie waar ik net heb aangegeven, het was zodanig geregeld dat het AZP de uitvoering doet met eh Amsterdam, volksgezondheid zou inkomen met een aantal kosten en eh de dokter ook die screent werd ook betaald. Dus dokter Gerdat in deze. Overigens moet ik zeggen dat het…

Team uit Amsterdam, helemaal uit Amsterdam, nul cent heeft gevraagd eh voor hun eh diensten. Ze moesten alleen maar de ticket en het verblijf regelen. En ze hebben dat eh met alle liefde gedaan. Vandaar dat ook de president afgelopen maand het hele team heeft gedecoreerd eh uit Nederland.

Het gaat om dr. Iu, professor Bemelman en zuster Zussenbach Shirley die allemaal werken in het ehm zijn gedecoreerd door de president vanwege hun verdiensten in korte periode; in 2,5 jaar vier missies met 29 koppels getransplanteerd.

En ik werd op een gegeven moment, werd onder mijn aandacht gebracht bij de tweede niet-transplantatiemissie en weet u, Suriname is klein, dus dus ik kreeg een informatie dat mensen door een dokter in het AZP, in deze de dokter die aan het screenen was, €5000 moesten betalen per niet-transplantatiekoppel om zeg maar die om op de lijst geplaatst te worden of om getransplanteerd te worden. En ik kreeg deze informatie en ik zeg: "Dit is onmogelijk, want we betalen die dokter al. We doen alles. We doen zoveel mogelijk." Dus het is, naar mijn mening, eigenlijk eh moet het onderzocht worden. Dus ik heb de directeur en de RV7 AZP gevraagd om deze zaak te onderzoeken en er is eh aan dokter Gerdatver weer aangezegd, waarbij hij in zijn reactie heeft aangegeven te bevestigen. Hij bevestigt dat hij van 10 koppels, dus in deze gaat het om €50.000, geld heeft genomen. Eh de reden is om kleed onder eh onzekerheden rondom de transplantatiemissie et cetera. Maar eerlijk gezegd, meneer R, informatie informatie patiënten, pai niemand heeft ze ooit, niemand durft dat te praten. U weet, Suriname is een beetje minister minister ik ik schrik hiervan. Is deze informatie hard? Is is de man strafbaar?

Meneer eh Re, ik ben minister van Volksgezondheid. Ik heb alle bewijzen. Het verweerschrift, welke is aangezegd vanuit de directie van R van AZP, mevrouw Ridan, zijn reactie is ook bij mij op schrift. Ik ben gecc in al deze zaken. En ik ga u zeggen van dat ik begonnen ben toen ik hoorde dat hij de politiek ingaat, hoe mensen durf en lef hebben. Want als het van, als deze minister rank u neus was, had hij deze dokter al lang laten ontslaan uit AZP. Ik ben niet rancuneus. Ik denk aan de patiënt, want je hebt een vakdeskundige. Je bent een vakdeskundige op jouw gebied. Je bent een beetje uniek in je soort, want we hebben niet zoveel nefrologen. Dus je moet je werk gewoon doen. Maar ja, jawel. Maar minister, maar als we dit gedrag blijven tolereren in Suriname, dan dan nee, het is niet getolereerd. Hij is aangezegd, hij is aangezegd door de directeur dat hij terstond het geld terug moet storten voor de mensen. Hetgeen hij ook gedaan heeft. Dus dat bevestigt dat hij dat geld bij zich had in zijn lade op de poli of weet ik veel waar, mogelijk voor andere doelen zou worden ze hebben gebruikt. Dus meneer Read, soort mand anuna land, hebben we een groot probleem in het land. Dus we moeten een keer, ik het is niet mijn attitude, zeg ik. Nogmaals, hij mag me voor het gerecht dagen. Ik heb alle bewijzen. Ik wanneer je wanneer je wanneer je de bal kaatst moet je die terug verwachten. En meneer Gerdat, met alle respect, met alle respect naar mijn collega of me. En ik heb het ook gezegd, gemeld aan de directeur: "Ik ga dit ding wel brengen naar buiten, want eh we moeten ophouden in dit land om mensen te misleiden, toch? En natuurlijk eh we kunnen hardball spelen, we kunnen allerlei dingen zeggen, maar er zijn meer dingen. Er zijn meer dingen rondom deze meneer. En ik, er zijn allemaal suggesties en informaties die binnenkomen omdat wanneer je publiek gaat. Wanneer je publiek gaat, hij stelt zich op als zeg maar nieuwe leider, politiek schone schone lei, komen er allerlei klachten binnen en komen allerlei informatie binnen. Zo ben ik geïnformeerd. Let wel, ik ben geïnformeerd. Ik weet het niet zeker dat er op de poli zijn de nefrologie poli medicamenten die niet geregistreerd staan bij ons verkocht worden door de internist, dus in deze de dokter, zonder bijsluiter en de mensen moeten het kopen voor hun gezondheid et cetera en het is niet geregistreerd, niet geïmporteerd, het staat niet geregistreerd bij onze farmaceutische inspectie, maar we hebben geen bewijs. Maar er zijn meerdere klachten die binnenkomen. Dus ik heb mijn directeur reeds gevraagd om een onderzoek in te stellen, desnoods een paar patiënten op te sporen die die inderdaad eh eh want dat is afpersing, één, en twee is eigenlijk eh buiten de regels om, want er zijn wetten en regels voor wat betreft medicatie. Elke medicament dat een dokter aan een patiënt voorschrijft moet een geregistreerd middel in het land zijn. En ook al breng je het met een koffer, ook al breng je het met een koffer binnen. Ja. Ook brengen met een koffer binnen, internist of omdat die persoon in een kwetsbare positie is. Ik bedoel, we moeten eerlijk zijn en in zijn meneer Gerd moet de laatste zijn. Hij moet de laatste zijn die over eerlijke leiderschap wil praten. Laat hij reageren op deze zaken. Ik eh ik heb eh gemeend, ik ben ik ik heb ik ben inhoudelijk ingegaan, meneer Rie. Maar toen u me zei: "Ben u nu klaar?" Nee, ik ben nog niet klaar, want ik heb ik heb deze zaken nog te vertellen aan de samenleving en ik eh kan hem recht in de ogen aankijken en hem aangeven waar hij verkeerd is en waarmee hij moet ophouden. Nee, ik bedoel als deze dat informatie klopt hè, dat eerste al dat is al dat dat dat kan gewoon niet. Ik ik moet het even samenvatten. Voor een nierdialyse dan moest je 5000 eh nee niertransplantatie. Niet-transplantatie. Ja, sorry. Hebben betaald. Ik ben ik ben helemaal in shock. H dus mensen hebben €5000 of dollar moeten betalen om in aanmerking te komen en dan dat maar dat is iets dat dat ik schrik hiervan. Maar dat ten tweede als die tweede informatie klopt dan kunt u mij dan kunt u mij begrijpen toen ik die informatie kreeg nog erbij van een Nederlander die hier wij eh die die hier voor ons wat zaken deed en die kreeg dus die informatie en zegt van heyé, wij bent u hiervan op de hoogte? Ik zeg nee. Maar mensen hebben ook gezegd aan mij, ik heb ik kom ook patiënten tegen van ik ben al lang gescreend maar nooit ben ik heb ik call gehad maaramang op verzekering dat kiezen kppijst. Dus ik zeg van kijk die dingen ik kan niet bemoeien interne zaken wie de screening doet en wie de mensen plaatst op de lijst naar prioriteit. Wij gaan uit van de integriteit van een dokter. Je bent beëdigd, je hebt een eed afgelegd, je bent integer. En dan moet je je werk ook doen. Maar we moeten we moeten voorzichtig zijn. Laten we dingen niet gaan commercialiseren. Zeker niet als het om de zorg gaat. Moeten we niet commercieel bezig zijn, persoonlijke doelen te behalen. Mensen benadelen. Dus sterker nog, ik zie het niet. Gebeurt met wachtlijsten. Ik heb hier in mijn in mijn koffertje heb ik iets gim €10 Chara ofzo. Dan ga je dit gebruiken. Ja, dat gebeurt, dat gebeurt dat gebeurt dat gebeurt op de poli. Ehm ik heb daar geen hard bewijs voor. Ik zeg het nogmaals duidelijk, maar er zijn wel mensen. Maar je weet ook al ga je mensen oproepen in Suriname meneer R afhankelijk van dat er dus je weet eh iemand heeft het een keer in Suriname gezegd: "De Surinamers laten zich afblaffen door specialisten. Toch? Men laat zich vernederen, want je zit 10 uren op een poli. Hoe krijg ik die klachten bij hem specifiek hoor dat zij niet dat mensen niet gezien worden door de specialist meer, maar door een assistent. En ik heb de directeur van AZ gebeld. Ik zeg directeur dit is een kwalijke zaak. Dus melijk huisarts naar huisartsen me verwijs een patiënt. Ik verwijs een patiënt naar de specialist en wanneer die patiënt daaraan komt dan moet niet die specialist die persoon zijn maar een assistent. Daarom moeten bitter mee behandelen patiënt. Want als jij als specialist de verantwoordelijkheid niet eens hebt om je patiënt in het beddenhuis te bezoeken, om je patiënt op de poli de verwijzingen af te handelen zoals het hoort. Want je casht wel voor elke verwijzing. Je casht wel voor elke verwijzing. Jezus. En en ik moet van patiënten horen dat mensen door een assistent worden gezien. Dan dat breekt bij mij de klomp, want dan vind ik van dan ben je meer bezig met je politieke carrière. Daarom president al president specialisten moeten niet in de politiek komen. Nu we hebben een brainreinwang bepaalde specialisatie. Laten ze daar blijven. Daar zijn ze heel goed in toch? En daar moeten we ze open laten. Nee, dat kan ik begrijpen. Hè, maar minister, u bent minister van van dit hele groepje om het zo maar even te zeggen, hè. Ja. Kun kunt kunt u dan daadwerkelijk hard optreden dan of waar waar schort het dan?

Oké, kijk een ander een en andere valt buiten mijn bevoegdheid. Eh er zijn eh inspectiesmogelijkheden. We hebben de directeur. Directeur is al bezig met onderzoekingen. Er zijn ook mensen moeten ook eh we hebben een speciale artikel gewijd een keer aan het klagrecht van de patiënt. Mensen moeten weten waar ze moeten klagen. We hebben laatst het Tuchtcollege, we hebben de directeur, we hebben de klachtencommissie bij het ziekenhuis. Eh de minister is eigenlijk geen eh directe instantie waar je naartoe moet om je klacht in te dienen. Er zijn verschillende onafhankelijke commissies die optreden in de zorg. Mensen weten dat ook. Maar mensen in Suriname die kiezen ervoor bijvoorbeeld om via social media een soort hint te geven van gebeurt daar iets? Maar formeel dienen heel weinig mensen klachten in. Dat is gewoon een traditie en een cultuur in Suriname vanwege onze kleine maatschappij met heel veel consequenties. Als mensen weten van ohongang dat dat soort van vrees is er bij mensen. En eh ik heb daar begrip voor. Ook al ga je mensen oproepen van zijn er mensen die daarbij zo'n dokter dingen voor betalen? Ze gaan niet komen, want die dokter gaat gelijk weten hoor deze patiënt eh deze dus die dokter maakt eigenlijk misbruik van die positie. Dit dit zijn toch maffia dit zijn toch maffia praktijken, minister? Dat dat kan dat kunt u zeggen. Ik ik zeg ik denk het is een onethische handeling. Zo noem ik het. Omdat eh dit is eh binnen de ethiek in de zorg eh kan je dit typeren als het onethische handelen. En eh we moeten voorzichtig zijn. Het is één onethisch. Het is één onethisch. Want de andere kant hè als je kijkt naar het arrogante gedrag dan hè op de manier hoe het gaat, dan is het eigenlijk wel echt wel een een volk afpersen eigenlijk omdat ja je je moet je moet je moet maar je bent afhankelijk van die zorg toch? In kan ik nou terug. Begrijpt begrijpt u mijn begrijpt u mijn mijn eh gedachtegang? Waarbij ik zeg van boy do niveau dat positie voetbal besluit over big toch? Dus ik bij mij bij mij is er een vrees natuurlijk van als mensen toch in die chippie gaan. Maar daarom zeg ik ik ga als minister mijn mond niet houden. Wat we moeten doen doen we ween Ik heb al inhoudelijk aangegeven aantal zaken in welke richting we gaan. Ik ben niet eh een type die echt persoonlijk gaat, maar ik voel me wel geroepen om nu deze zaak eh naar buiten te brengen omdat het het moet een keer gezegd zijn. We moeten niet bang zijn. Eh er zijn systemen. Er is u kunt mij misschien zeggen van ja, maar deze minister zou eigenlijk die zaak verder moeten tillen. Kijk, er is een besluit als je verweer aan iemand aanzegt en het probleem wordt opgelost, dan kan je altijd zeggen van oké, we gaan die zaak afdoen en het is afgehandeld. Maar eh als je bijvoorbeeld zou persisteren van nee, ik heb niet ontvangen et cetera, dan had je die zaak eh natuurlijk verder laten onderzoeken. Misschien had je de PG ingeschakeld, dan was het een strafzaak. Maar waarschijnlijk heeft hij eh eieren voor zijn geld gekozen. Z volgens bos komonie. En dat heeft hij ook gedaan en het is bevestigd in het schrijven toch? Ik kan u een kie van al deze dingen zodat u ziet dat u dat ik als minister geen flauwe kul hier zit te vertellen. Meneer eh meneer meneer meneer Gerdad met alle met alle intenties die er bestaan. Ik weet niet wat zijn grotere intentie is, maar ehm eh hij is niet zeg maar de man die op dit moment eh naar mijn mening eh de intentie heeft om inderdaad met alle hart en goede intenties voor de zorg de zorg te gaan verbeteren voor de Surinamers, omdat op microniveau er andere indicaties zijn over zijn handelen. Nou ja, u zegt u heeft hard bewijs en als u dit zo stelt dan ben dan ben ik er ook gelijk klaar mee. Ik ben heel eerlijk en ik ben heel recht wat dat betreft.

Nou wil ik even teruggaan, want we zijn over het uur. Ik ben blij dat u dat u dat u eh de tijd heeft genomen om dit eh allemaal toe te lichten. De berichten gaan hard inmiddels. Ehm even naar mijn persoonlijke kritiek over u en dat moet ik dan ook even met u rechtzetten of of uitpraten. Maar of niet, ik ga het gewoon tegen u zeggen. U heeft pas een mooi gebouw geopend en dat dat is dat is prima, weet je. En dan krijg ik twee dagen daarna of heel kort daarna krijg ik een bericht in de media. Minister Amar Ramadien van Volksgezondheid heeft medewerkers van het Psychiatrisch Centrum Suriname opgeroepen nog enig geduld te hebben bij de uitbetaling van hun salarissen. Met Lucas hebben het maar Pama is prioriteit dus. Ja. Ja. Ja. Nee, helemaal. Maar dat is een dat is misschien een eh een overlapping van informatie dat niet eh gelinkt is aan elkaar. Laat me dit even duidelijk zeggen. Ik heb me net horen zeggen er gaat €350 bijna € miljoeno per maand via het SF naar alle zorgverleners toch die declareren voor SF diensten. Dit gebouw eh heeft een verhaal. Er zijn een aantal zaken. Het is een lopende lening die we hebben overgenomen van 2017, getekend in 2017 door de toenmalige minister Hoefdraad. En het omvat drie componenten. Één is een een nieuw gebouw. Dus de minister Ramadin denk je dat nieuw gebouw moest bekomen. Toen al had men een idee en het was een goed idee dat er een ander gebouw moest komen. Het gebouw wat wij waar wij zitten is een historisch pand uit de jaren 17 zoveel, slecht onderhouden. Hele kleine gebouwenruimtes. Onze personeelsleden die verdienen dit niet. Ehm er werd ook steeds minder eh aan investeringen gedaan. Een historisch pand. Eh UNESCO erfgoedlijst. Dus je moet speciale bedrijven hebben die daar kunnen restaureren et cetera. Je mag niet zomaar een lakje plaatsen erop. Dus in 2017 zijn ze lening aangegaan. Ehm er het was drie componenten. Één was een eh chronische ziekten aanpakken. Dat hebben we ook uitgevoerd via het hartsinitiatief. We hebben de digitalisering gezien en de nieuwe bouw van Volksgezondheid. En wij hebben het overgenomen in 2020. We hebben gezegd er was niets gedaan aan die component terwijl we paar rente we rente rente idb en eh we hebben toen gezegd van we gaan eh we gaan een uitvoering aangeven. Eh wat we wel kregen in 2021 was die brand van BOG op hetzelfde plek op dezelfde plek waar wij nu zitten. Ehm en we hebben gezegd eh we gaan daar dus een nieuw pand eh neerzetten. Ook BOG wordt eh nu opnieuw gebouwd. Dus gebouw noemen dus na naar na naartoe orgasme gebouw orgasme toe ehm want BOG wordt ook gebouwd maar maar Volksgezondheid meneer eh Re gebouw in totaal heeft ons €7 miljoen gekost compleet met inrichting en IT apparatuur. Dus dat is nauwelijks driwart maand uitgaf gave van een SF eh declaratie op maandbasis. Dus meneer eh re met alle kritiek die er is, amoniso p nieuw gebouw weegt niet op tegen de reeds bestaande uitgaven via het SF. En die 7 miljoen wat we wat mensen niet begrijpen. Middelen die bestemd zijn eh zo werkt het in het beleid. Middelen die geallerd zijn uit leningen, die kan je niet inzetten voor operationele zaken. Dus wanneer ik eh een een 10 miljoen leen bij een eh instituut als IDB of Wereldbank of weet ik veel waar, kan ik dat niet gebruiken om medicijnen te kopen. Die dingen zijn operationele Die dingen moet je uit je operationele kosten halen. Uit je inkomsten uitgave eh balans moet je dat gaan checken. Eh en prioriteiten stellen bij ziekenhuizen. VG BGVS dus leningen voor projecten dus in dit geval infrastructuur die moet je gewoon daarvoor besteden. Dat begrijp ik dat we hebben we hebben we hebben Ja, dus we hebben geen enkele intentie of zeg maar eh zicht van nou dan moet je dat niet doen. Oh nee, als je het niet doet dan betaal je eigenlijk een lening uit zonder dat je iets realiseert. En dit is toch wel een eh project die een eh zeg maar een grote omvang had. En eh we hebben we hebben alles gedaan in het werk gesteld om nog binnen ons termijn dit af te ronden. Overigens BOG wordt in eh september denk ik opgeleverd aanstaande. Dan hebben we nog eh die nieuwbouw van het AZP. Daar is er een een goedkeuring binnenkort voor 50 miljoenar ehm eh vanuit de ISDb. Eh waar wij dus het project welke was komen stil te liggen hopelijk goedgekeurd krijgen op die boardmeeting. En dan gaan we ook ergens in september met de start van de nieuwbouw van het AZP. Dus we zijn bezig op alle fronten. Het gebouw heeft eh zijn waarde. Als u komt een keer naar Suriname wil ik u heel graag ontvangen om u te wijzen wat we allemaal hebben gedaan. Het is een heel modern gebouw. Personeel is zeer tevreden. Onze bezoekers ook. De diensten kunnen daardoor ook nu worden gecentreerd in één gebouw. We hadden bij VG diverse commissies en bureaus die hier en daar waren. Het was heel erg vervelend om een meeting te organiseren. Ehm nu heb ik iedereen in het gebouw. Nu kunnen we heel eh concreet en eh zeg maar gepland zaken doen. Ehm verder investeren we ook in een grote emergency operating center en een heaster unit die eigenlijk voor zeg maar via surveillance gealarmeerd gaat worden over uitbraken et cetera. Dat is allemaal eh ook eh met de PAO die we doen. Dus er zijn heel veel dingen die gaande zijn. We hebben morgen eh morgen heb ik een eh op eh zeg maar 9 mei heb ik dus een grote persconferentie over de voortgang met de digitalisering en het hartsinitiatief in het kader van preventie. Ook lanceren wij morgen de patiënten het patiëntenportaal via de app. Dus er wordt zoteen kunnen mensen in Suriname ehm vanaf morgen ehm eh nou het gaat wel even wat tijd nemen om het om iedereen eh in te lichten met een goede communicatiecampagne. Morgen vanaf morgen kunnen mensen een app downloaden die u die hun persoonlijke gezondheidsinformatie heeft. Dus het is een my patient portal app waarbij mensen dus eh kunnen zien wat de dokter heeft gedaan, hun resultaten kunnen zien en al die van zaken. Dus eh meneer R, er wordt zwaar er wordt zwaar geïnvesteerd in onze digitale gezondheidsagenda. Dus we zijn bezig met de digitalisering waardoor we ook veel sneller data hebben, zodat we eh snel eh zeg maar eh beleidsanalyses, adviezen kunnen formuleren. Eh ook weten wat eh wat je gericht moet doen. Ehm er zijn bij op mij drie, vier eh in initiatieven geweest van regeringen eerder. Het is geen enkele regering gelukt om eh de zorg te digitaliseren. Wij hebben nu met de IDB een case study gedaan en we zijn zover meneer eh ReD, de medische zending en de particuliere huisartsen binnen een paar weken voorzien van hardware software servers om eh een elektronisch patiëntendossier te installeren. En dan gaan we ze koppelen aan elkaar via een platform. En zo zijn alle doctoren met elkaar in contact. De patiënten. Hun informatie is digitaal beschikbaar voor de dokter en voor de patiënt. En daarmee gaan we dus verder naar de apotheken, laboratoria, rundenklinieken, zodat straks eh tot 2030, want we hebben een agenda tot 2030 dat wij tot 2030 straks de hele keten aan elkaar hebben gekoppeld via een platform, een digitaal platform en het een eh zeg maar een gezondheids gewoon een digitaal gezondheidssysteem hebben. Het is voor mij helder over het gebouw en ik ben mans genoeg om daar mijn kritiek over in te slikken zoals u het heeft uitgelegd dan dan is dat begeleid je kunt de lening van nee het is voor ons is het duidelijk kijk z dan heb ik dan heb ik zo net gezegd veel dingen die gezegd zijn zijn mogelijk vanwege het feit dat eh mensen zowel de interviewer als de geïnterviewde niet goed genoeg geïnformeerd zijn en dan is het niet ik ik dan dan verwacht ik niet dat eh Jan Piet en Klaas u gaat informeren, maar u moet het van mij zelf horen. Ik ben blij dat de bron zelf speel zo ben ik ook als minister ja erg laagdrempelig en toegankelijk voor informatie en heel transparant ook. Ja.

En minister, dan heb ik nog een een volgend puntje. Daar heb ik u toen destijds zeg maar het buffet van van eh d is die zo'n mooi woord hè eh het buvet gegeven. Ik ik ga het u even voorleggen en dan mag u erop reageren. Dat is eh vorig jaar geweest toen de baby's waren overleden. Toen kwam u haaste zich om een persconferentie te geven en daar zat mijn collega Gloria Botsen bij. U heeft toen een hele een data eh eh base eigenlijk tentoon gesteld aan de journalisten en u bent heel snel er doorheen gegaan. En mijn mijn collega Gloria Botsen zat in de zaal, want we zaten allemaal mee te kijken en die wilden u inhoudelijk vragen stellen over die data en u heeft het een beetje afgewimpeld en u zei tegen haar: "Ja, dat kan ik nu niet eh dus en en toen toen toen heb ik ook de conclusie getrokken van die man heeft de buvet van onvermogen, want je komt data presenteren, maar inhoudelijk kan je er niks over vertellen." Da wat hoe denkt u dat ik aan die conclusie kom dan? Ja, oké. Ik weet waarover u praat. De data die ik heb gepresenteerd, dat was eh bedoeld om een trend aan te geven, want er werd aangegeven dat ehm er eh zeg maar in aantallen dat er zoveel baby's waren overleden et cetera. Maar we hebben dus ik heb de directie toen gevraagd van ehm ehm eh vraag de cijfers op, want daarmee kan je dus een trend aangeven dat het geen nieuwigheid is. Er zijn altijd in een ziekenhuis eh sterften en geboorten. We hebben dat eh daar is het doos het leven. Eh de vraag die mevrouw Botsa had gesteld was: "Als ik inhoudelijk kon aangeven wat de reden en de oorzaken waren van de sterften." En daar eh ik had niet de het hoofd van de kinder ik had niet het hoofd van de kinderafdeling bij me of de kinderartsen. Ik heb haar aangegeven dat ik over die inhoud dus zeg maar over de gegevens van de eh ook niet heb bij me. Dus ik kan daarop niet aangeven. Maar ze mevrouw Bot ze kent mij. We kunnen altijd eh ze kon mij ook altijd daarna gecontact hebben. En ik heb haar ook verwezen zeg maar, want zo is het toch? Als als je als dokter iets niet kan, dan moet je het verwijzen naar iemand anders. Ik heb ook gezegd als u die informatie nodig hebt zal ik ervoor zorgen dat u ook in contact komt met de medisch deskundigen, de medisch verantwoordelijk van die afdeling, zodat u die informatie kunt krijgen. Niet op naam en toenam, maar wel naar Kees. En en dat was dat was het antwoord. Dus Hm hm. Wat ik me kan herinneren is het ging ook erom dat u aangaf hè dat er minder opnames waren van van hè die gevallen van die baby's dat minder op maar e mevrouw Botsen gaf eigenlijk ook aan eh dat dat ja er waren ook minder opnames omdat de mensen geweigerden. Dus ik eh ja ik keek daar naar ze Nee ja maar die discussie dus wat ik kon die discussie daar niet voeren omdat ik niet alle cijfers bij de hand had. Ik wat wat ik wilde beogen met die presentatie was een trend eh en wij werken met alle data dan maakt het niet uit, want ik kan u ook niet zeggen wat de capaciteit toen was. Want als ik zeg 2012 weet ik niet als er een volle capaciteit was ik kan mij dat niet heugen. Ik denk dat de directeur van AZP zichzelf niet kan heugen. Dus we moeten vergelijken met het misschien was die was het was de tabel overhaast gemaakt en misschien moest er nog wat informatie bij. Dan moeten we dat doen. Maar als ik het als ik de cijfers naast elkaar zet, dan moet je direct die capaciteit ook plaatsen. Want eh er is nooit een situatie geweest. Ik ben vanaf 2007 8 in het ziekenhuis geweest tot 2012 vif jaren, vier jaar ook in het ziekenhuis rondgelopen. Meneer R ik kan u zeggen ook in 2011 schreef deze dokter recepten voor mensen om medicijnen buiten te gaan zoeken. Want an maar het enige wat ik die mensen zeg toenertijd was die social media hyper niet in Suriname. Dat wanneer iemand een een bijvoorbeeld betaaden, weet u hoe vaak wij betaaden moesten voorschrijven voor mensen amxiel. Die dingen waren er ook niet. Dus men moet niet komen doen en pretenderen. Ik hoor mevrouw Simans bijvoorbeeld ook dingen zeggen waar mijn klom breekt. Mevrouw Simans komt refereren naar eh dat de zorg eh op zijn op zijn op zijn achterste ligt. Wel, mevrouw Simons heeft 10 jaren lang als voorzitter van DNA met ledenogen toegekeken hoe SF gefaald heeft om haar inzicht te verschaffen over de gang van zaken. Ze heeft het overigens nooit opgevraagd ook. En nu kom je, krijg je een helder...

Moment en wil je plotseling doen alsof de NDP, jij als eh presidentskandidaat van de NDP, je nu gaat zorgen dat de gezondheidszorg eh op en top zal zijn. Wel, laat me u zeggen, deze ehm eh deze gasten, als zoals ze zich nu presenteren, ik moet soms lachen, want nog steeds ga ik blijven zeggen, het is een wanbeleid, een financieel wanbeleid geweest waardoor de zorg in zo’n diepe dal geraakt is. U hebben me niet horen zeggen dat wij geen problemen hebben. We hebben nog steeds problemen. We hebben nog steeds grote uitdagingen. Maar het heeft te maken met een stukje wil, een stukje politieke wil om te geraken tot die duurzame oplossing. En het hangt niet alleen af van een minister of van een dokter of van een directeur van een ziekenhuis. We moeten met zijn allen in één richting opkijken.

Maar ook die samenleving moet gaan beseffen dat als ik bijvoorbeeld betere medicatie wil, meer medicatie wil, meer testmogelijkheden heb, dat ik ook wat meer aan mijn premie moet gaan betalen. Want u kunt niet €10 betalen per maand. In Suriname betalen we nog €1 per maand, maar we willen wel die zorg hebben eh vergelijkbaar met Curaçao en Nederland, Aruba, weet je. Dus dat zijn verkeerde vergelijkingen. We moeten: je gaat betalen, je gaat krijgen waarvoor je betaalt. En het is gewoon hard, maar het is verkiezingstijd. Ik zeg het nogmaals, ik ga u niet misleiden. U moet, als u betere gezondheidszorg wil, moet u als eerst bereid zijn om ook meer te willen betalen voor uw zorg. En weet je, weet je, door medicament. Ja. Nee, dat begrijp ik, kan ik goed volgen.

Minister, weet je wat ik persoonlijk jammer vind van dit hele politieke gedoe? En en ik ik kijk bijvoorbeeld naar de president gisteren hè, dan mag u u u ik ga u iets ik ga u iets schetsen en dan mag u daarop reageren. De president die staat ergens die zegt: "Ja, ze hebben hier het ziekenhuis opgeleverd, maar ze hadden geen water aangesloten. Ja, ik zorg ervoor dat er water komt." Ik denk: "Mijn god, maar waarom kunnen politieke partijen niet in landsbelang denken?" De continuering van beleid. Dat Wanica ziekenhuis is zo mooi geopend toen. En ja, als er geen water was, dan hadden jullie daar toch voor kunnen zorgen. Waarom moet het als een soort politiek gebracht worden? Waarom is de gezondheidszorg van Suriname in de uitverkoop bij de politieke partijen? Minister Ramadien? Ja, ik weet niet waarom het zo interessant is. Het is eh het is uit, ze gaan uit van een aantal zaken die eh die eh in de social media komen. Er gebeuren heel veel goede dingen. Meneer eh meneer Re ehm de president heeft misschien daar eh een beetje de vinger op eh de zere plek gelegd. Ehm omdat het ook begrijpelijk is dat wanneer je beleid maakt, wanneer je een ziekenhuis gaat bouwen, is nou een oo bouw is een ziekenhuis. En we hebben die dingen van dichtbij meegemaakt. Men heeft eh hele vieze spelletjes gespeeld om eh want het ziekenhuis Wanica zou elders komen te staan hè. Ik weet niet als u dat weet. Het zou komen te staan op Lelidorp, Indagandi weg. Weet ik weet ik weet het nog, door dat was de grond, dat stuk is een heel spel geweest. Er is een heel spel geweest. Dat dat stuk grond was h hypo eh hypothecair belast. Dat weet ik nog. Ja ja ja.

Nee, maar er is een heel ding geweest en men heeft toen het ziekenhuis gebouwd in een moeras. Letterlijk een moeras. En zonder busverbinding, geen stroom, geen water, niets. Wij zijn nu ook bezig met een nieuwbouw van het academisch ziekenhuis. Weet u wat voor studies wij allemaal hebben gedaan in die visibility studie? Het ontbreekt bij Wanica. We moesten een visibility studie doen waarbij je eigenlijk alles moet kunnen garanderen al voordat je met zo’n megaproject start. Het is mooi om een ziekenhuis te bouwen. Marwina is ook gebouwd. Atoni is ook gebouwd. Maar gaat u de ziekenhuisraad vragen als ze ooit geconsulteerd waren? Had u de VMS vragen als de doctoren ooit gevraagd waren? Had u Coop vragen als de regering hun ooit benaderd had qua opleidingcapaciteit? Gaat u de de het SF vragen van gaat u bereid zijn meer te betalen? Niemand is geconsulteerd. Het is gewoon een autoritaire beslissing geweest om drie ziekenhuizen te bouwen en te showen met die projecten. En nu wanneer zaken niet eh zeg maar naar nog naar wens verlopen, we zijn wel gestart om te kijken naar hoe kunnen we mensen inzetten, dan krijg je te horen deze regering eh meent het niet met de zorg. De president heeft gelijk. Ik ondersteun hem compleet. Wij moeten nog steeds tanks met water sturen gewoon omdat die hele infrastructuur daar nog niet is aangelegd. Dus die locatie, dat er een ziekenhuis moest komen in Wanica, daar sta ik helemaal achter. Maar die locatie is totaal verkeerd. En ook als je doktoren nu belt, belt u een dokter in Paramaribo. Haxamang, wilt u tegen 10 uur ’s morgens voor me rijden naar Wanica om een consult of een poli te houden? Lou, ik moet bijna 2 uur in die in die ville staan. Dus het is het is totaal niet een eh zeg maar goed doordacht en eh er is totaal niet rekening gehouden met de ontwikkeling van dat gebied en de locatie et cetera et cetera.

Maar nogmaals, we hebben eh we hebben alle ruimte nog om eh zaken goed eh in goede banen te gaan leiden in de komende periode. Ik heb er sterk het geloof in dat eh de samenleving wel heeft eh gezien, grote delen, dat er eh ontwikkeling is geweest. Ik eh ik refereer maar gewoon naar missies die we ook hebben gebracht naar Suriname. De niertransplantatie, de neurochirurgische missies, de vier kinderhart missies met Leiden en Groningen. Eh er komen ook eh continu missies uit eh uit Nederland voor kinderchirurgie, kinderologie. Eh dat zijn allemaal zaken, want we willen zo min mogelijk mensen wegsturen. Dat ding kost ons vreselijk veel geld. €30, €40.000 per kind voor een hartoperatie. Terwijl we voor een fractie van het bedrag een hele missie kunnen organiseren in Suriname. Dus die dat soort richtingen moeten we verder opgaan. En eh we moeten mensen blijven stimuleren om te studeren. We moeten mensen blijven stimuleren om zeg maar eh te focussen op de toekomst in Suriname. Maar je wilt ook die mooie toekomst die Suriname heeft met oil and gas eh niet in handen plaatsen van personen die eigenlijk al bewezen hebben niet te kunnen omgaan met geld van de staat.

Als laatste wil ik eh eh daarmee gaan we afsluiten. Minister, bedankt voor uw tijd en uw duiding. Ehm je zit nu twee weken voor de verkiezing hè. U somt het allemaal op. Er gaat er staat heel veel te gebeuren met de gezondheidszorg, zo naar uw eigen woorden. Wat gaat ermee gebeuren als eh er ander beleid komt? Nou, in ieder geval daar hebben we morgen een persconferentie. Wij gaan duidelijk eh die commitment, de IDB zit er ook bij, want we hebben mooie dingen voor de zorg eh gerealiseerd. Eh zeker qua digitalisering, qua preventie. We hebben landelijk alle artsen getraind. We voorzien ze ook. We zijn bezig met eh heel veel mooie zaken. We gaan daar een hele duidelijke toelichting over geven. Wij hebben al gezegd, we hebben vorige week zaterdag een mooie training gehad van meer dan 100 artsen. Ik heb daar ook duidelijk gemaakt welke regering ook komt. Ik bedoel, er moet een commitment zijn om preventie te blijven stimuleren, te blijven investeren. Dus goede dingen moeten ze gewoon doorzetten, zoals wij ook goede dingen van de vorige regering hebben doorgezet. Ik refereer naar gezondheidscentrum Quara, derde rij, waren allemaal projecten die eerder gestart waren. Die hebben we ook afgebouwd netjes. Eh Granny, wie het moet krijgen, die krijgt het. Dat is voor die samenleving. We hebben niet eh zeg van alles van hun eh toen eh stopgezet. Goede dingen hebben we geëvalueerd en beoordeeld en hebben wij ook doorgezet. Natuurlijk, hier en daar wat eh veranderingen in beleid eh in de visie en hoe je dingen aanpakt. Eh ik denk dat het eh ik denk dat het eh voor deze regering een zeg maar een eh een compliment is dat wij eh in eh vijf jaren eh 2,5 jaar lang COVID hebben moeten bestrijden. Ehm in eh in de rest van de wereld is, ik referer naar Brazilië, zijn er vijf ministers van volksgezondheid ontslagen, weer gekomen tijdens de covidperiode. Alleen we hebben het in Suriname gedaan met één minister die eh die eh beschikbaar is gebleven ook na de covid. Alhoewel er ook een burnout sprake was, van een burnout bij het heel team. Maar we hebben doorgezet, we hebben alles gedaan naar ons beste vermogen, naar ons beste eer. Eh en we hebben goede stappen vooruitgezet om verder nu die gezondheidszorg te ontwikkelen waarbij nu de focus is op financiële herstructurering, centraal inkoopbeleid, een een centrale investeringscommissie, maar veel burgerparticipatie, niet alleen financieel, maar vooral die bewustwording. Want dr bboard, billboard, social media. En als u de volgezondheidpagina bekijkt meneer R, ik weet niet als u het al liked. Meer dan 25.000 likes denk ik nu. U moet het ook een keer liken voor ons. Ik ga het straks liken. We zijn dagelijks dagelijks met voorlichting bezig in alle talen, verwijzing voor oogarts. Moet je verwijzing naar de oogarts nemen. Want je hebt dan eigenlijk bij je of je bent echt blind of je sluit je ogen. Dan dan moeten we kijken wat het probleem is. Dus dan moet je bang zijn om bij zo’n dokter te mij scriepen voor kitrecepten. Nee, minister, dus kijk dus kijk kijk we gaan we gaan de goede richting op natuurlijk. Alle partijen kunnen claimen en kunnen zeggen dat eh dat zij het beter gaan doen. Ik hoop dat uiteraard als ze in die positie komen dat ze het ook beter willen doen en gaan doen. Wij we hebben al een trekreer van de afgelopen vijf jaren getoond waar deze minister met zijn team heeft voor heeft gezorgd. Eh er komen nog mooie dingen. Volgende week ga ik naar Soekonal een nieuwe poli openen met de medische zending met de president. We gaan naar Ellen komende week ook voor de opening van een nieuwe RGD poli. We gaan naar Allians voor de oplevering van een dienstwoning, een boot en een poli voor die mensen daar nadat ze die overstroming hadden in eh september. Dus we werken constant. Eh meneer eh meneer eh R Maar is het niet voor pand? Is het niet voor pand, minister? Net twee weken voor de verkiezingen kan alles antwoord.

Nee nee nee nee nee. We hebben we hebben deze zaak. Ik heb het vandaag toegelegd, herhalo. Ik heb het vandaag al toegelegd en morgen bij die persconferentie weer. Als u ziet wanneer wij gestart zijn met die projecten voorbereiden, dan gaat u zien precies waar het knelt. Soms financiering, soms organisatie, soms het weer. Kijk, we hebben twee poliklinieken bijvoorbeeld in Appetine en Palumeu. Eh die moeten worden opgeleverd. Maar het weer heeft ervoor gezorgd dat de vliegvelden nu gesloten zijn. Dus al weken kunnen er geen vliegtuigen landen. Dus het bedrijf kan niet gaan om die dingen te brengen. Dus feitelijk zouden die dingen in maart, april al geleden opgeleverd zijn. En nogmaals, vergeet niet, naar toe afari 2,5 jaar heeft deze regering hebben wij covid moeten beheersen. Drk Goer, dat heeft het vandaag volgens mij ook bevestigd. Het was geen makkelijke pite. Nee, ik ik ook hoor. Dat dat erken ik. Maar oké is goed. Nou, 2,5 jaar hebben wij gedaan wat we moeten doen. En dai, het is het werk is nog onafgemaakt. Ja, dus en vele mensen gaan het dus uit, minister [Gelach] die maar wanneer dingen gezegd moeten worden, moeten we zeggen, oprechte Surinamers, niet meer intentie om mensen te schaden als eh als drich eh geschad voelt. En eh ik ik zeg nogmaals, feiten zijn feiten. We kunnen er niet omheen draaien. Ehm maar eh we moeten we moeten niet prediken dat wij alle kenniswijsheid en eerlijkheid en pacht hebben terwijl er het anders eh voor elkaar ligt.

Laatste eerlijke vraag. Meneer eh Rabadin, u weet het wordt een spannende verkiezing. Het kan zomaar zijn hè, want ik weet ik krijg volg ook de berichten dat heel veel mensen ook wel teleurgesteld zijn in het beleid van de VHP. Maar mocht het zo zijn dat dat jullie in zetels teruggaan en en een andere partij of combinatie neemt de regering over, bent u wel beschikbaar voor de bevolking van Suriname om dit allemaal door te door te door te werken in een andere constellatie waar u zo hard aan gewerkt heeft? Minister Ramad, meneer Ramadien is niet beschikbaar voor een andere politieke partij. Meneer Ramadien is trouw aan zijn partij, de VHP. Ik ben kaderlid, ik ben minister en ik blijf bij de VHP. Eh ik bedoel het niet. Ik bedoel niet ik bedoel niet dat u weggaat bij de VHP, maar ik bedoel dat dat alle informatie, alles wat u heeft, waar u zo hard aan gewerkt heeft, het is een beetje dan uw kindje hè. Stel dat de nieuwe regering aan u vraagt van meneer Ramaden, we vragen u om hieraan mee te werken, daaraan mee te werken. Hoe staat u daarin? Ja, kijk, alle informatie die gaan we overdragen als het moet. Eh maar ik ik geloof erin dat deze regering genoeg gedaan heeft om door te gaan en ik heb er geloof in dat we continueren. Maakt even niet uit wie de minister ofzo wordt. Meneeragi positie. Koyagigi positie. We moeten die verkiezing overwinnen en dan gaan we het beleid verder verfijnen en verbeteren. En alle informatie die er is, die zijn terug te vinden in alle beleidsdocumenten, alle goedgekeurde jaarverslagen, alle misevens, alle raadsvoorstellen. Dus ik heb ook ik heb ook moeten werken zonder informatie. Soms zelfs met misleidende informatie. Dus we hebben ook die slagen van het genomen. En nogmaals eh als je goed beleid voert, een mooie overdracht voorbereidt eh dan verwacht je niet dat Maar mocht het zo zijn dat een regering komt en die zegt van ik wil toch even consulteren hierin. Ik ben een Surinamer en ik zal in het belang van Suriname altijd mijn land vooropstellen, maar ik ben van huis uit arts en ik zal ook mijn krachten eh eh geven als arts aan onze Surinaamse bevolking om ze gezond te houden en te maken. Dat is wat ik wilde horen. Minister Amar Ramadin. En en heeft u nog tijd? Gaat hij nog een nieuwe plaat uitbrengen of eh? Ja. Ja. Ja, ik ben bezig met de voorbereiding van een mooie song. Dus eh hou er eh rekening mee als ik straks eh wat meer tijd heb of als ik eh ruimte heb om in die studio te gaan, dan eh ik ben al bezig met een eh met een arrangeur om een mooie tune en trek te maken, zodat Standvaste weer wat heeft eh om te draaien. Goed, ik ga afsluiten met eh Jana. Dankjewel minister Am Ramadin en heel veel succes met de verkiezingen. Dankjewel. Ab. [Muziek] Je luistert naar Standvaste Radio. Heb je ons gemist? Check ons op standvastadio.nl.